Artykuł poświęcony jest problematyce działania i diagnostyki osi skrętnych w pojazdach ciężarowych MAN, ze szczególnym uwzględnieniem modeli wywrotek TGA i TGX. Przedstawiono typowe problemy, kody błędów oraz metody ich rozwiązywania.
Informacje ogólne o pojazdach
Ciężarówki MAN są szeroko stosowane w transporcie i budownictwie. Wśród omawianych modeli znajduje się MAN TGX 26.580 6x4 wywrotka z 2017 roku, charakteryzujący się niskim przebiegiem i gotowością do pracy. Inny przykład to MAN TGM hakowiec z 2019 roku z zabudową JOAB. W ogłoszeniach sprzedaży często podkreśla się ładowność, np. 17 ton. Pojemność zbiornika paliwa może wynosić 580 litrów (lewy, aluminiowy). Standardowe wyposażenie obejmuje światła do jazdy dziennej LED i światła przeciwmgielne LED, a także spojler dachowy z zakresem regulacji 600 mm. Klapy boczne mogą być składane (lewa) i stałe (prawa).
Problemy z osią skrętną - diagnostyka i objawy
Wielu użytkowników pojazdów MAN, w tym modeli TGM i TGS, zgłasza problemy z tylną osią skrętną. Często pojawiają się błędy dotyczące systemu RAS (Rear Axle Steering), który odpowiada za sterowanie tylną osią kierowaną. W przypadku wystąpienia błędów system ten wyłącza sterowanie osią.
Typowe błędy i ich interpretacja
- RAS 05007-01: odchylenie kąta skrętu osi tylnej od wartości zadanej, FMI 1 - za duże. Oznacza to, że kąt skrętu osi tylnej zbyt mocno odbiega od wartości zadanej, co może być spowodowane błędem elektrycznym, hydraulicznym lub mechanicznym.
- RAS 05009-00: zespół roboczy, urządzenie sterujące, rozrząd zaworowy. Wskazuje na problem z komponentami wykonawczymi systemu RAS.
- SWB-RA 5013-01: błąd podobny do RAS 05007-01, wskazujący na problem z czujnikami skrętu na osi lub kolumnie kierowniczej.
- Błąd EBS na pierwszej osi: zazwyczaj związany z zadużą różnicą (ponad 10%) zużycia klocków hamulcowych.
- W przypadku samochodów z osią skrętną, błąd może mówić o niewłaściwym ciśnieniu na osi.
Dopuszczalna odchyłka kąta skrętu osi tylnej zależy od prędkości pojazdu:
- < 3,0 km/h: brak rozpoznania błędu.
- > 3,0 < 15,0 km/h: dopuszczalne odchylenie to ok. 4,0 stopnia.
- > 15,0 < 50,0 km/h: dopuszczalne odchylenie to 3,0 stopnia.
- > 50,0 km/h: dopuszczalne odchylenie to 1,5 stopnia.
Przykłady problemów zgłaszanych przez użytkowników
- Problem z trzecią osią skrętną w MAN TGM: oś pchana nie skręca po uruchomieniu, czasem zaczyna działać dopiero po kilku ponownych rozruchach, a później przestaje reagować całkowicie.
- Problem z poziomowaniem zawieszenia hydro-elektro-pneumatycznego w MAN wywrotka 6x6 (2003r.), gdzie przód jest na resorach, a 2 i 3 oś mają poziomowanie hydrauliczne, tylna oś skrętna na bliźniaku.
- Błędy od sterownika hamulców, ABS, usterka sterowania przekładni biegów.
- Samochód jedzie prosto do prędkości +/- 50 km/h, powyżej tej prędkości mogą pojawić się problemy z utrzymaniem kierunku.
- Problem z czujnikami ciśnienia oleju osi kierowanej w MAN TGS 8x2 z trzema osiami skrętnymi.
- Problem ze ściąganiem na prawą stronę po skręcaniu w prawo i wyprostowaniu kierownicy, podczas gdy po skręcie w lewo wszystko jest w porządku.
Możliwe przyczyny usterek
Problemy z osią skrętną mogą mieć różne podłoże:
- Uszkodzony zawór czterodrożny lub rozdzielacz hydrauliczny.
- Cewka sterująca lub czujnik w zaworze rozdzielacza.
- Uszkodzone czujniki skrętu na obu osiach lub na kolumnie kierowniczej.
- Problemy z wiązka elektryczną, zwłaszcza po przekładce z „anglika”.
- Zacierające się zwrotnice.
- Uszkodzony siłownik hydrauliczny na osi.
- Błędy w sterowniku EBS.
- Brak wskazań prędkości na liczniku przy jednoczesnym działaniu tachografu, co może wpływać na pracę układu.
Truck steering system inspection
Rozwiązania i metody napraw
Diagnozowanie i naprawa problemów z osią skrętną wymaga specjalistycznej wiedzy i narzędzi:
- Mancats z developerskim programem jest niezbędny do zaawansowanej diagnostyki i kalibracji.
- Synchronizacja (kalibracja) tylnej osi z osią przednią kierowaną jest często konieczna.
- Sprawdzenie ciśnienia w układzie hydraulicznym (powinno wynosić około 20 bar).
- Wymiana uszkodzonych elementów, takich jak zawory, cewki, czujniki, siłowniki.
- Sprawdzenie i ewentualne oczyszczenie filtrów w układzie hydraulicznym.
- Odpowietrzanie układu hydraulicznego, które czasami może nastąpić samoistnie.
Procedura resetowania/testowania (przykład)
- Odpal silnik i spróbuj zasterować osią.
- Jeśli nie zadziała: wyłącz silnik i zapłon, odczekaj ok. 15 sekund.
- Włącz zapłon i odczekaj ok. 10 sekund.
- Uruchom silnik i poczekaj ok. 20 sekund.
- Wyłącz zapłon i poczekaj ok. 15 sekund.
Innowacyjne rozwiązania w ciężarówkach z osią skrętną
W kontekście zaawansowanych systemów osi skrętnych, warto wspomnieć o pojazdach wojskowych. Na przykład czeska Tatra Phoenix drugiej generacji, pięcioosiowe podwozie z napędem na pięć osi z niezależnym zawieszeniem, może działać w trybie „psiego chodu”. Ta opcja zapewnia jazdę ukosem ze wszystkimi kołami ustawionymi w tę samą stronę. Pojazdy te często wykorzystują uproszczone silniki Euro 3 od DAF-a i wojskowe, opancerzone kabiny. Tego typu rozwiązania pokazują potencjał i złożoność systemów sterowania osiami w ciężkich pojazdach specjalistycznych.
W celu uzyskania dodatkowych informacji lub pomocy technicznej, zaleca się kontakt z ATS Norway lub wyspecjalizowanymi serwisami. Osoby kontaktowe to między innymi: Deniss Urmaker, Mark Ševtšenko, Alejandro Goyeneche, Hesham Haddad, Andrei Somov.