Sezon siewu kukurydzy zbliża się wielkimi krokami, dlatego to już ostatni moment kiedy można kupić siewnik, aby mieć odpowiednio dużo czasu na jego przegląd i ewentualne naprawy. W kwietniowym wydaniu miesięcznika Farmer opisujemy 6-rzędowe, używane siewniki punktowe popularnych producentów. Poniżej przedstawiamy kompleksowe informacje techniczne i praktyczne porady dotyczące wyboru, konserwacji i rozwiązywania typowych problemów związanych z siewnikami punktowymi, w tym modeli takich jak Becker czy Monosem.
Wybór używanego siewnika punktowego
Ocena potrzeb i dostępnych ofert
Zastanawiając się nad zakupem używanego siewnika pneumatycznego do kukurydzy, rolnicy często stają przed wyborem kilku opcji. Przykładowo, oferta może obejmować dwa siewniki: Becker i Monosem. Becker, rocznik 2001, dostępny jest w pełnej opcji, czyli z podsiewaczami mikro, zbiornikami nawozowymi, co prawda 4 rzędy w pierwotnej ofercie, ale pojawia się pytanie, czy ciągnik, np. MTZ, podniósłby siewnik 6-rzędowy. Monosem, również w pełni wyposażony i tego samego rocznika, bywa sporo droższy.
W przypadku liczby sekcji trudno o jednoznaczne zasady doboru maszyny, ponieważ w każdym gospodarstwie panują inne warunki, a czas, który rolnicy mogą poświęcić na poszczególne zabiegi agrotechniczne, w każdym przypadku jest inny. Należy zawsze ocenić możliwości ciągnika pod kątem udźwigu, aby zapewnić bezpieczną i efektywną pracę z wybranym siewnikiem 6-rzędowym czy większym.
Kluczowe aspekty techniczne przy zakupie
- Tarcze wysiewające: W przypadku zamiaru wysiewu nasion różnych gatunków roślin, warto sprawdzić, czy kupowany siewnik wyposażony jest w odpowiednie tarcze wysiewające, a jeżeli nie, to czy takowe są dostępne. Otwory w tarczach do wysiewu kukurydzy mają od 4,5 mm (Gaspardo, Becker Aeromat) do 5 mm średnicy (Monosem NG Plus). Mniejsza średnica otworów będzie świadczyła o przeznaczeniu tarcz do wysiewu innych nasion (zwykle 1,2 mm w przypadku rzepaku, 2 mm do buraków, 2,5 mm do słonecznika).
- Regulacje: Przy wyborze siewnika ważna jest także możliwość regulacji odległości nasion w rzędzie, a także zmiany rozstawu międzyrzędzi. W przypadku siewników Kongskilde Preci-sem możliwa jest regulacja rozstawu sekcji w zakresie od 57 do 80 cm, w siewnikach Meprozet występuje podobny zakres.
- Systemy wysiewu nawozów i mikrogranulatu: Na rynku wtórnym spotkamy się z siewnikami umożliwiającymi jednoczesny wysiew nawozów, mikrogranulatu lub wyposażonymi w obydwie opcje. Z reguły wysiew nawozu realizowany jest przez oddzielne redlice, których głębokość pracy i przesunięcie względem redlicy wysiewającej nasiona są regulowane. Na rynku możemy spotkać konstrukcje, w których nawóz i nasiona trafiają do gleby przez tę samą redlicę, co może skutkować uszkodzeniem rośliny w pierwszej fazie jej rozwoju.
- Typy redlic i kół dociskających: Wybór redlic i kół dociskających to już kwestia warunków glebowych i technologii uprawy stosowanej w gospodarstwie. Redlice talerzowe sprawdzają się dobrze niemal w każdych warunkach, a ich zalety są widoczne szczególnie podczas siewu w mulcz i na ciężkich glebach. Redlice stopkowe są rozwiązaniem tańszym, jednak nadają się głównie do pracy na lżejszych glebach, w warunkach pełnej uprawy. Również koła dociskowe są przeznaczane na różne gleby.
Ocena stanu technicznego i potencjalne koszty napraw
Elementy mające kontakt z glebą
Ocena zużycia elementów siewnika punktowego nie jest zadaniem szczególnie trudnym. Dotyczy to przede wszystkim najbardziej widocznych części maszyny, a więc tych, które mają bezpośredni kontakt z glebą, tj.: redlic, zarówno stopkowych jak i talerzowych, rozgarniaczy, zagarniaczy czy kół dogniatających. Warto zwrócić na nie uwagę, ponieważ będą one odpowiadały bezpośrednio za jakość procesu wysiewu, np. znacznie zmniejszona w stosunku do nominalnej średnica redlic talerzowych będzie świadczyła o ich znacznym zużyciu. Jeżeli występuje na niej luz, to może to świadczyć o zużyciu piasty lub łożyska.
Układ pneumatyczny
W siewnikach pneumatycznych ważne jest, aby sprawdzić szczelność komór i przewodów ciśnieniowych. Uzyskanie obrotów wałka na poziomie ustalonym dla maszyny (540/1000 obr./min) powinno doprowadzić do uzyskania podawanych przez producenta wartości podciśnienia lub nadciśnienia. Jeżeli jednak siewnik nie jest wyposażony we wskaźnik, zdajmy się na wzrokową i słuchową ocenę szczelności przewodów i komór. Ceny przewodów - w zależności od tego czy mamy do czynienia z produktem oryginalnym czy zamiennikiem - mieszczą się zwykle w przedziale od 15 do nawet 80 zł/mb, zaś zakup korpusu aparatu wysiewającego to koszt kilkuset złotych. Warto zwrócić uwagę na tarcze do siewników nadciśnieniowych; co prawda ich uszkodzenia zdarzają się niezwykle rzadko, jednak koszt nowej, oryginalnej tarczy do siewnika Becker Aeromat to prawie 1400 zł.
Układ napędowy
Sprawdzenie stanu przekładni nie jest łatwym zadaniem, ponieważ pracujące w obudowie koła zębate nie są widoczne. Zakup siewnika z zużytą przekładnią napędzającą może narazić na wysokie koszty, gdyż ceny nowych podzespołów mogą sięgać nawet kilku tysięcy złotych. Jeżeli przeniesienie napędu sekcji wysiewającej odbywa się przy pomocy wału Kardana, a takie rozwiązanie stosował włoski producent Gaspardo m.in. w siewnikach z serii SP i ST, należy sprawdzić, czy nie występują luzy na jego krzyżakach. Zwykle tańszym rozwiązaniem są napędy łańcuchowe. W tym przypadku też warto sprawdzić ich stan: rozciągnięcie łańcuchów i wyrobienie zębatek. Niestety, w warunkach oględzin używanej maszyny nie ma szans na fachowe sprawdzenie stopnia jego rozciągnięcia, jednak odpowiednie spasowanie elementów przy naciągniętym łańcuchu powinno świadczyć o niewielkim stopniu ich zużycia. Przeskakiwanie łańcucha i wysoki stopień wyrobienia zębatek łańcuchowych to oznaka potrzeby wymiany tych elementów - zębatki kosztują zwykle od 40 do 200 zł/szt.
Pozostałe elementy
Warto sprawdzić, czy piasty talerzy znaczników, kółek dogniatających i rolek dociskowych nie mają luzów. W przypadku siewników ze zbiornikami nawozowymi z tworzywa sztucznego, zwykle ich uszkodzenia widać gołym okiem, jednak kiedy mamy do czynienia ze zbiornikami metalowymi, należy je otworzyć i sprawdzić stan ich zabezpieczenia antykorozyjnego, a także stan elementów odpowiedzialnych za transport nawozów z zasobników. W przypadku nowszych konstrukcji warto zwrócić uwagę na stan czujników np. kontrolujących sekcje wysiewające, ponieważ są to dosyć drogie elementy (fotokomórka do siewników Monosem NG Plus to koszt prawie 600 zł, a czujnik do siewników Becker może kosztować nawet 1200 zł). Komputery sterujące pracą maszyn to koszt nawet kilku tysięcy złotych, więc należy dokładnie sprawdzić ich działanie. Niedziałający komputer nie powinien jednak dyskwalifikować maszyny z zakupu.
Rozwiązywanie problemów z nierównomiernym wysiewem
Diagnostyka problemu
Częstym problemem, z którym borykają się użytkownicy siewników punktowych, jest nierównomierne sianie jednej sekcji, na przykład czwartej. Mimo wielu prób rozwiązania, takich jak wydmuchanie i wyczyszczenie sekcji, przestawianie odpowietrzników czy zmiana ciśnienia z turbiny, problem często pozostaje nierozwiązany. Użytkownicy zauważają, że ciśnienie w granicach do 140 mbar (zgodnie z instrukcją) nie zawsze robi różnicy, a w niektórych przypadkach luz na tarczy również nie odgrywa roli. Problem polega na tym, że ziarno nie zawsze jest nabierane w otworze tarczy lub jest zbyt mocno zdmuchiwane.
W przypadku problemu z niedostatecznym wysiewem jednej sekcji, nawet wymiana dysz między sekcjami nie pomogła, a w jednej sekcji, która dobrze sieje, dysza miała wyłamane przegródki, co wskazuje, że przyczyna może być bardziej złożona niż widoczne uszkodzenia.
Potencjalne przyczyny i rozwiązania
W poszukiwaniu rozwiązania problemu nierównego siewu, użytkownicy testują różne metody:
- Wyrzutniki nasion: Pojawiają się pytania o odpowiednie wyrzutniki nasion do tarcz 2M9 (M10, M4 lub inne).
- Luz na piaście: Jednym z rozważanych rozwiązań jest likwidacja luzu na piaście, jednak wymiana tulejek przy ośce może nie pomagać w zmniejszaniu luzu.
- Zgarniacze: Wielu użytkowników wskazuje na zgarniacz jako kluczowy element. Nawet 1 mm różnicy w jego ustawieniu może mieć znaczenie. Po wymianie zgarniacza w jednej sekcji, może okazać się, że pozostałe sekcje wysiewają za mało, co sugeruje potrzebę wymiany we wszystkich. Procedurę tę należy wykonywać pojedynczo: wymieniać w jednej tarczy, pokręcić kołem i monitorować efekty.
- Ścianki aluminiowe: Proponuje się szlifowanie papierem ściernym ścianek aluminiowych w środku sekcji, aby nasiona lepiej się zsuwały.
- Indywidualne zawory powietrza: Pojawił się również pomysł, aby na każdą sekcję osobno założyć zawór przy wężu od powietrza, co mogłoby pozwolić na precyzyjniejszą regulację ciśnienia dla każdej sekcji z osobna.