W kopalniach odkrywkowych kluczową rolę odgrywają maszyny zdolne do obsługi najcięższych wozideł technologicznych. Ich zadaniem jest efektywne transportowanie urobku, co bezpośrednio przekłada się na wydajność całego przedsięwzięcia wydobywczego.
Overburden Conveyor Bridge F60 - Ruchome Taśmociągi
Największymi ruchomymi maszynami na świecie są Overburden Conveyor Bridge F60. Są to taśmociągi wykorzystywane w niemieckich kopalniach odkrywkowych, produkowane w latach 1969-1991. Potężne konstrukcje są wciąż używane na terenie Saksonii i Brandenburgii.
Szerokość Overburden Conveyor Bridge F60 wynosi 241 metrów, a długość - 502 metry. Wysokość 79 metrów również robi wrażenie, podobnie jak masa wynosząca 13,6 tony. Maszyna porusza się bardzo wolno, jednak wydajnie wspiera transportowanie urobku. Jest zasilana dwoma silnikami elektrycznymi, a jej maksymalna prędkość wynosi 0,78 km/h.
F60 wykorzystuje koparki łańcuchowo-kubełkowe. Mimo upływu lat, maszyny te wciąż są eksploatowane w niemieckich kopalniach. Jedna z pięciu istniejących maszyn, znajdująca się w Lichterfeld-Schacksdorf, jest udostępniona zwiedzającym.
LeTourneau L-2350 - Największa Ładowarka Kołowa
Wśród maszyn przeznaczonych do transportu urobku wyróżnia się LeTourneau L-2350 - największa na świecie ładowarka kołowa. Nie jest to produkcja seryjna; tak potężny sprzęt powstaje na indywidualne zamówienie.
Już w 2012 roku maszyna kosztowała około 1,5 miliona dolarów. Jej możliwości są imponujące: jednorazowo może przewieźć nawet 75 ton urobku o objętości 40,5 m³. Maszyna, używana w kopalniach odkrywkowych, dysponuje mocą 2300 KM dzięki 16-cylindrowemu silnikowi Diesla o pojemności 65 litrów.
Ładowarka ma 20,9 metra długości, ponad 7,5 metra szerokości i 6,45 metra wysokości, a jej masa wynosi 265 ton. Jeden z egzemplarzy tej maszyny, Komatsu P&H L-2350, waży 266 ton i ma ponad 20 metrów długości. Pojemność jego czerpaka jest znacząca. Średnie spalanie silnika V16 MTU Detroit to 190 litrów oleju napędowego na godzinę, a bak mieści 4000 litrów paliwa.
Ładowarka ta transportuje urobek na wywrotki, a największe z nich pochodzą z Białorusi. Z przodu maszyny widoczne są szare okręgi, które nie są światłami, lecz filtrami oleju - jest ich osiem, ponieważ do smarowania potrzeba około 540 litrów oleju silnikowego.
Terex RH 400 - Potęga na Gąsienicach
W kategorii gąsienicowych koparko-ładowarek miano największej maszyny od lat dzierży RH400 firmy Terex. Ważąca 980 ton maszyna jest wyposażona w dwa 16-cylindrowe silniki Cummins, które łącznie zapewniają moc 4400 KM.
Wysoka na 10 metrów i długa na ponad 13,5 metra, robi ogromne wrażenie. Maszyna jest bardzo efektywna - w zaledwie godzinę pozwala załadować nawet rekordowe 9900 ton urobku. Najlepsze i największe kopalnie odkrywkowe na świecie nie wyobrażają sobie codziennej pracy bez Terex RH400. Choć model ten wycofano z produkcji, wciąż pozostaje największy i bezkonkurencyjny w swojej klasie.
Bagger 288 i jego następcy - Giganty do Usuwania Nadkładu
W roku 1978 niemieckie przedsiębiorstwo Friedrich Krupp AG wyprodukowało na potrzeby firmy Rheinhbraun maszynę o nazwie Bagger 288. Zadaniem tej wielonaczyniowej koparki było usuwanie nadkładu w kopalni odkrywkowej w Hambach.
Jest to mobilna maszyna kopalniana o długości 240 metrów i wysokości 96 metrów. Prędkość poruszania się do 0,6 km/h nie powinna wprowadzać w błąd - koparka waży ponad 13,5 tysiąca ton (według innych danych 13500 ton), a jej dzienne wydobycie obejmuje 2400 wagonów kolejowych. Sama głowica z 18 czerpakami ma potężną średnicę 21,6 metra.
Wygląd Baggera 288 został uhonorowany w popkulturze, pojawiając się m.in. w piosence Joela Veitcha czy filmie „Ghost Rider: Spirit of Vengeance”. Wielkość tej maszyny doskonale obrazuje skomplikowany proces logistyczny z 2001 roku, kiedy to koparka została przeniesiona o nieco ponad 20 km z kopalni w Hambach do Garzweiler. Transport zajął 3 tygodnie i wymagał pokonania autostrady, rzeki, torów kolejowych i dróg.
W transporcie maszyny brał udział zespół złożony z dziesiątek specjalistów. Przeniesienie jej w całości kosztowało 15 milionów marek niemieckich, co było lepszym i tańszym rozwiązaniem niż próba rozmontowania i przewożenia w częściach.
Historia koparek kołowo-kubełkowych jest długa i bogata. Koparka kubełkowa, wywodząca się z wczesnych europejskich pogłębiarek, została ulepszona przez brytyjskiego inżyniera A.R. Stone'a w 1908 roku jako koparka łańcuchowo-kubełkowa do rudy żelaza. W 1919 roku firma Humboldt w Niemczech opracowała pierwszą na świecie koparkę kołowo-kubełkową, która została wykorzystana w kopalni Lewis w Niemczech w 1925 roku. W 1926 roku ATG Lipsk uzyskał prawa do dystrybucji firmy Humboldt, a do 1938 roku sprzedano ponad 50 koparek kołowo-kubełkowych.
Koparki kołowo-kubełkowe Humboldta były podobne do łopat parowych, wykorzystując turbinę parową i podwozie kolejowe. W 1928 roku firma Backau-Wolf AG opracowała koparkę kołowo-kubełkową na podwoziu gąsienicowym. W 1934 roku niemieckie firmy O&K i LMG wyprodukowały pierwszą koparkę kołowo-kubełkową, która po ciągłym ulepszaniu w 1935 roku osiągnęła wydajność 2676 metrów sześciennych na godzinę. Dwa lata później koło gąsienicowe opracowane przez O&K zakończyło się sukcesem.
Największe koło w tym okresie należało do spółki z Nadrenii, poprzednika obecnego Rheinbraun. Mogło ono kopać 3823 metrów sześciennych na godzinę, a całkowita waga maszyny wynosiła 6120 ton. Była ona wykonana przez firmę z Kolonii w Niemczech.
Po II wojnie światowej amerykańska firma Loews Corp rozpoczęła rozwój koparek kołowo-kubełkowych typu cross pit. Wykonane przez nią koło typu 684-WX wykonało łącznie 31 milionów metrów sześciennych ziemi i kamienia podczas budowy tamy w Saint Louis w Kalifornii.
W 1958 roku firma Krupp opracowała najmniejszą koparkę kołową Krupp 50, ważącą tylko 52 tony i wydobywającą 210 metrów sześciennych na godzinę. W tym samym roku Krupp i O&K opracowali gigantyczną koparkę kołowo-kubełkową Bagger 281 dla niemieckiej firmy RWE, która miała 220 metrów długości, 73 metry wysokości, ważyła 7800 ton i posiadała wysięgnik o długości 103 metrów.
Od 1958 roku wydobyto 500 milionów metrów sześciennych węgla brunatnego. Po kompleksowej renowacji zainstalowano system sterowania światłowodowego i satelitarnego.
W latach 60. ubiegłego wieku niemiecki Krupp podpisał umowę o współpracy z O&K. Obie firmy połączyły siły na światowym rynku koparek kołowo-kubełkowych, tworząc sieć sprzedaży i konserwacji. W latach 70. Krupp zbudował gigantyczną koparkę kołowo-kubełkową w okresie swojej świetności.
W 1975 roku Krupp i O&K wspólnie opracowali Bagger 285 o łącznej wadze 13500 ton, 200 metrów długości, 75 metrów wysokości, 45 metrów szerokości, z całkowitą mocą 16560 kilowatów i dzienną wydajnością 200 tysięcy metrów sześciennych. Od tego czasu Krupp zbudował Bagger 287 w 1976 roku i Bagger 288 w 1978 roku. Wydajność została jeszcze poprawiona, a dzienna objętość wykopów osiągnęła 240 tysięcy metrów sześciennych.
Obecnie tylko 6 jednostek jest w stanie wykopać do 240 tysięcy metrów sześciennych dziennie. Wśród nich Bagger 288 i 289 są niemal identyczni, 290 i 291 zostały nieznacznie ulepszone przez MAN-TAKRAF i KRUPP. Kolejne ulepszenia i poprawę wydajności przyniosły modele 292 i 293, wykonane odpowiednio przez KRUPP i MAN-TAKRAF. Wydajność tych maszyn jest zasadniczo taka sama. Wszystkie działają w niemieckich kopalniach węgla brunatnego.
Koło Baggera 288 jest wyposażone w 18 czerpaków, każdy o objętości 6,6-8,6 metrów sześciennych. Cztery silniki napędzające koło czerpakowe są rozmieszczone pionowo, o łącznej mocy 3360 kilowatów. Teoretyczna zdolność produkcyjna wynosi 22000 metrów sześciennych na godzinę, gdy zamontowany jest duży czerpak o objętości 8,6 m³ do kopania luźnego materiału lub węgla. W przypadku kopania twardej skały lub zamarzniętej gleby, teoretyczna zdolność produkcyjna wynosi 19100 metrów sześciennych na godzinę.
Maksymalna prędkość ruchu wynosi 600 metrów na godzinę. Obsługą maszyny zajmuje się tylko 5 osób. Projekt, produkcja i montaż maszyny trwały 5 lat, a koszt wyniósł 100 milionów dolarów.
Zdolność Baggera 293 jest jeszcze bardziej imponująca. Jest on wyposażony w 20 czerpaków o objętości 8,6 metrów sześciennych, z zainstalowaną mocą 20 000 kilowatów i trzema silnikami o mocy 1680 kilowatów każdy, co daje łączną moc 5040 kW. Cała maszyna ma 240 metrów długości, 49 metrów szerokości i 96 metrów wysokości, o łącznej wadze 14210 ton.
Nawet w obliczu najtrudniejszego materiału, takiego jak twarda skała lub wieczna zmarzlina, rzeczywista zdolność produkcyjna może osiągnąć 240 tysięcy metrów sześciennych dziennie. Zdolność kopania luźnego materiału osiągnęła nawet bezprecedensowe 300 tysięcy metrów sześciennych dziennie.
TBM Bertha - Gigantyczna Maszyna do Drążenia Tuneli
Droga stanowa nr 99 w Stanach Zjednoczonych wymagała remontu, przy okazji którego postanowiono zrezygnować z wysłużonego wiaduktu na rzecz tunelu. Aby The Alaskan Way Viaduct mógł powstać w planowanym miejscu, potrzebna była naprawdę spora maszyna do drążenia skały na długości ponad 3 km.
Zadanie jej wykonania powierzono japońskiej marce Hitachi, a efektem stała się gigantyczna maszyna TBM Bertha - o wadze 7 ton, wyposażona w tarczę skrawającą o średnicy 17,5 metra. Niestety, maszyna w praktyce okazała się awaryjna. Z powodu przegrzewania się prace kilkukrotnie zatrzymywano i przesuwano w czasie. W rezultacie drążenie tunelu w ciągu trasy Alaskan Way trwało od 2012 do 2017 roku.
BiełAZ 75710 - Największe Wozidło Sztywno-Ramowe
BiełAZ 75710 jest największym na świecie wozidłem sztywno-ramowym, które znajduje zastosowanie w kopalniach odkrywkowych. Dwa silniki Diesla tego gigantycznego pojazdu zapewniają moc aż 4600 KM, co wiąże się ze spalaniem około 560 litrów paliwa w ciągu godziny pracy.
Wywrotka jest produkowana przez Białoruskie Zakłady Samochodowe i w swojej kategorii nie ma konkurencji na całym świecie. Opona tej maszyny waży 5,8 tony. Koszt pojedynczego wozidła oscyluje w granicach 5 milionów dolarów.
Maszyna ma 20 metrów długości, prawie 10 metrów szerokości i przeszło 8 metrów wysokości. Mimo oszałamiających gabarytów, wywrotka jest stosunkowo dynamiczna i zwrotna, doskonale radząc sobie w trudnych warunkach terenowych i zapewniając jednorazowy transport do 450 ton urobku. Tym samym białoruska maszyna cieszy się zainteresowaniem na całym świecie.
Crawler-transporter - Kosmiczny Gigant
Kolejnym z gigantów jest Crawler-transporter - maszyna wyprodukowana w 1965 roku na potrzeby NASA. Oba gąsienicowe warianty pojazdów są przeznaczone do przewożenia statków kosmicznych z VAB do stanowisk startowych 39 w Centrum Kosmicznym im. Kennedy'ego.
Początkowo Crawler-transporter służył w misjach Apollo czy Sojuz-Apollo, z czasem został przekwalifikowany na transporter wahadłowców. Do momentu wyprodukowania Baggera 288 oba egzemplarze amerykańskiej maszyny były największymi pojazdami na świecie, kosztującymi po 14 milionów dolarów każdy.
Mimo upływu kilkudziesięciu lat, zmodernizowane crawlery nadal służą w NASA, obsługując rakiety i statki kosmiczne. C-T został wyposażony w 2 silniki wysokoprężne o mocy 2050 kW. Same gąsienice pojazdu mają wysokość około 3 metrów i długość 12 metrów. Masa własna maszyny sięga 2721 ton. Udźwig wbudowanej platformy pojazdu dochodzi do 5400 ton. Crawler-transporter porusza się z prędkością do maksymalnie 3,2 km/h.
Komatsu D575A - Największy Buldożer Świata
Komatsu D575A jest uważany za największy buldożer na świecie, a japońska firma produkuje go od 1991 roku. Znajduje zastosowanie w kopalniach odkrywkowych pod każdą szerokością geograficzną - w Kanadzie, USA, Rosji czy Australii.
Ma prawie 5 metrów wysokości i ponad 11 metrów długości. 12-cylindrowy silnik z turbodoładowaniem gwarantuje moc do 1150 KM, co ma znaczenie w trudnych warunkach, gdy tak wielka maszyna musi poruszać się po niepewnym gruncie. Sama łyżka w standardowym wyposażeniu modelu D575A ma dokładnie 7,39 metra szerokości. Kierując tym buldożerem, można przepchnąć za jednym razem nawet 69 m³ wybranego materiału.
Liebherr LTM 11200-9.1 - Potężny Dźwig Samojezdny
W zestawieniu największych maszyn budowlanych świata nie mogło zabraknąć miejsca dla dźwigu. Największym samojezdnym modelem na świecie jest LTM 11200-9.1 firmy Liebherr.
Pojazd waży 96 ton, ale jego prędkość dochodzi aż do 75 km/h. Podnosi do 1200 ton, dlatego jest dźwigiem do zadań specjalnych. Długi wysięgnik teleskopowy do 100 metrów długości ułatwia m.in. montaż i serwis turbin wiatrowych. Za pojedynczy egzemplarz z najlepszym wyposażeniem trzeba zapłacić nawet do 12,5 miliona dolarów, jednak biorąc pod uwagę wielkość i możliwości, cena nie powinna szczególnie zaskakiwać.
E-Dumper - Elektryczna Przyszłość Transportu
E-Dumper jest ciekawym przykładem ogromnej wywrotki bazującej na wywrotkach Komatsu. Bateria o pojemności 700 kWh zapewnia uciąg pojazdu do 135 ton.
Z uwagi na rosnące zainteresowanie pojazdami elektrycznymi, warto śledzić rozwój e-maszyn w przemyśle budowlanym. Okazuje się, że nawet pojazdy do zadań specjalnych o ogromnych gabarytach mogą być zasilane elektrycznie, a nie paliwem.
JCB - Ikona Koparko-Ładowarek
Za imponującym rozwojem w branży koparko-ładowarek stoi brytyjska firma JCB, która od 1953 roku produkuje te maszyny. Początkowo produkcja rozwijała się powoli - w pierwszym roku powstało zaledwie 35 egzemplarzy, a pierwsze 50 tysięcy maszyn wyprodukowano dopiero po 20 latach.
Z czasem jednak rozwój przyspieszył. Milionowy egzemplarz, model 4CX, został zaprezentowany podczas oficjalnych uroczystości w siedzibie JCB, ozdobiony graffiti przez londyńskiego artystę Hatcha. Firma JCB podkreśla, że kluczem do sukcesu była ciągła modernizacja i inwestycje w nowe technologie. Przykładem jest model 3CX, którego debiut w 1980 roku kosztował firmę 24 miliony funtów.
Obecnie maszyny te produkowane są w Wielkiej Brytanii, Indiach i Brazylii, a firma sprzedaje je w 120 krajach na całym świecie. JCB podkreśla, że ich maszyny stały się nie tylko ikoną branży budowlanej, ale także elementem popkultury. Firma zapowiada dalszy rozwój i modernizację swoich koparko-ładowarek.
Patrząc na dotychczasowe tempo produkcji, możliwe, że kolejny milion żółtych koparko-ładowarek powstanie znacznie szybciej niż pierwszy. Pytanie brzmi, czy JCB utrzyma swoją dominację w segmencie koparko-ładowarek.
tags: #najwieksza #koparko #ladowarka #na #swiecie