Charakterystyka i dobór talerzy w bronach talerzowych

Brona talerzowa to maszyna, która przez wielu rolników uważana jest za absolutną podstawę w gospodarstwie, niezależnie od jego wielkości. Niegdyś maszyna używana tylko do płytkiej uprawy pożniwnej, a dziś uznawana za maszynę uniwersalną, wykorzystywaną zarówno do płytkiej uprawy, jak i uprawy przedsiewnej.

Brony talerzowe należą do najczęściej wykorzystywanych maszyn w polskich gospodarstwach. Świetnie sprawdzają się w uprawie pożniwnej, przyspieszają rozkład resztek, ograniczają parowanie wody i pomagają w przygotowaniu pola pod kolejne zabiegi. Rolnicy cenią je za uniwersalność, prostotę obsługi i efektywność nawet na trudnych glebach.

To, czy brona talerzowa sprawdzi się w różnych warunkach polowych, zależy od wielu czynników. Najważniejszym czynnikiem są zastosowane w niej talerze, ich zabezpieczenie oraz kąt natarcia. Brona talerzowa to narzędzie uprawowe składające się z zespołów stalowych talerzy zamocowanych na wspólnej ramie. Talerze obracają się podczas pracy i wcinają się w glebę, rozdrabniając i mieszając jej wierzchnią warstwę. Konstrukcja brony pozwala na rozluźnienie gleby bez jej odwracania, co jest ważne dla ochrony struktury gleby.

Rodzaje talerzy i ich zastosowanie

Brony talerzowe, w zależności od konstrukcji, wyposażone są w różne rodzaje talerzy. Najpopularniejsze rodzaje talerzy to talerze gładkie oraz uzębione. To, które talerze sprawdzą się w maszynie, zależy od wielu czynników, ponieważ każdy rodzaj talerza ma swoją określoną charakterystykę pracy. Talerz, jako część robocza, powinien być również dobrze zabezpieczony na maszynie, aby uniknąć jego uszkodzenia podczas pracy. Talerze mogą być gładkie lub zębate. Gładkie lepiej rozdrabniają wilgotną glebę i pozostawiają równe pole, natomiast zębate radzą sobie z resztkami roślin i chwastami.

Talerze uzębione Ø 560 mm

Talerze uzębione o średnicy 560 mm i grubości 4 mm to talerze standardowo wykorzystywane w bronach talerzowych firmy AGROLAND (np. TITANUM HEAVY, TITANUM STANDARD, BORAZON). Talerze te wykonane są ze stali borowej, dzięki czemu charakteryzują się znakomitą wytrzymałością oraz odpornością na kamienie. Talerze Ø 560 mm posiadają średnio duży ząb w ilości 10 sztuk, dzięki czemu nadają się zarówno do uprawy pożniwnej, jak i do uprawy przedsiewnej.

Kąt ustawienia talerza oraz jego kształt powoduje, że ziemia podczas pracy agregatu talerzowego wyrzucana jest do boku, eliminując w ten sposób problem zapychania się maszyny oraz umożliwiając pracę na miękkim podłożu, np. po wcześniej wykonanej orce. Optymalna prędkość pracy agregatu talerzowego wyposażonego w talerze Ø 560 mm oscyluje w przedziale od 10 do 12 km/h przy zachowaniu głębokości roboczej około 12 cm. Takie parametry pracy sprawiają, że resztki pożniwne są dokładnie rozdrobnione oraz przykryte ziemią.

Talerze o średnicy 560 mm to obecnie najpopularniejszy wybór wśród rolników. Zapewniają bardzo dobry kompromis między głębokością roboczą a prędkością i zużyciem paliwa. Maszyny z takim uzbrojeniem dobrze radzą sobie zarówno z mieszaniem gleby, jak i z rozdrabnianiem resztek po rzepaku, kukurydzy czy międzyplonach. Brony talerzowe pracują stabilnie, nawet przy większej ilości masy organicznej, a jednocześnie nie są zbyt wymagające pod względem mocy ciągnika. Dlatego ten rozmiar talerzy świetnie pasuje do średnich i dużych gospodarstw, które potrzebują uniwersalnego narzędzia do różnych warunków polowych.

• Głębokość pracy do 12-14 cm.
• Uniwersalne zastosowanie (pożniwna, przedsiewna).
• Dobra relacja między efektem pracy a zużyciem energii.

Talerze uzębione Ø 620 mm (lub 610 mm)

Talerze uzębione Ø 620 mm o grubości 6 mm to talerze do zadań specjalnych wykorzystywane w bronach talerzowych AGROLAND VIBROCUT, TITANUM HEAVY oraz BORAZON. Talerze te, podobnie jak te o średnicy Ø 560 mm, wykonane są ze stali borowej, co czyni je bardzo odpornymi na kamienie oraz ścieranie. Talerze uzębione Ø 620 mm posiadają duży ząb w ilości 8 sztuk na talerz. Wykorzystywane są w bronach talerzowych przeznaczonych na ciężkie warunki polowe, takie jak twarde, gliniaste gleby oraz mocno zakamienione pola. Dzięki swojej grubości są znacznie bardziej odporne na uszkodzenia mechaniczne niż talerze Ø 560 mm.

Kąt ustawienia talerza oraz jego kształt powoduje, że ziemia podczas pracy maszyny wyrzucana jest do tyłu, dzięki czemu w agregacie talerzowym nie ma potrzeby stosowania ekranów bocznych lub krojów talerzowych, ponieważ maszyna nie zostawia widocznych łączeń między przejazdami. Niewątpliwą zaletą talerzy Ø 620 mm jest to, że wejdą one w ziemię w każdych, nawet bardzo ciężkich warunkach. Problem pojawia się natomiast podczas pracy na miękkim podłożu. Kąt ustawienia talerza, jego kształt oraz charakterystyka pracy powodują, że talerz na miękkim podłożu ma tendencję do „zawijania” gleby przed siebie, co może powodować problemy z zapychaniem. Optymalna prędkość pracy agregatu talerzowego wyposażonego w talerze Ø 620 mm to przedział od 12 do 14 km/h, a głębokość efektywnej pracy zaczyna się już od 8 cm.

Talerze o średnicy 610 mm to wybór dla rolników, którzy oczekują większej siły cięcia i głębszego działania, szczególnie w trudnych warunkach. Taka brona talerzowa lepiej penetruje zbite gleby, radzi sobie z większą ilością resztek i skuteczniej miesza materiał roślinny z glebą. Ze względu na swoją wagę i rozmiar, maszyna wymaga jednak ciągnika o większej mocy. To rozwiązanie polecane w przypadku pracy na glebach cięższych, gliniastych, z dużą ilością słomy lub poplonu. Sprawdza się także wtedy, gdy celem jest zastąpienie pierwszego przejazdu orki.

• Głęboka i intensywna uprawa (nawet do 16 cm).
• Lepsze radzenie sobie z resztkami roślinnymi.
• Solidna praca w trudnych warunkach i na ciężkiej glebie.

Talerze CROSSCUTTER Ø 510 mm

Talerze CROSSCUTTER Ø 510 mm to specyficzne talerze używane stricte do ultra płytkiej uprawy wykorzystywane w bronach talerzowych AGROLAND TITANUM HEAVY oraz BORAZON. Materiałem użytym do produkcji tych talerzy również jest stal borowa. Różnicą w wyglądzie tych talerzy jest oczywiście ich kształt. Talerze CROSSCUTTER swoją budową przypominają talerze faliste, natomiast fale na talerzach CROSSCUTTER są znacznie większe oraz zaostrzone. Optymalny zakres prędkości do pracy maszyną wyposażoną w takie talerze to przedział od 14 do 16 km/h.

Głębokość pracy tych talerzy jest uzależniona od warunków panujących na polu. Agregat talerzowy powinien być dostatecznie ciężki, żeby talerz bez problemu wszedł w ziemię. Optymalna głębokość pracy talerza CROSSCUTTER Ø 510 mm to głębokość do 5 cm w normalnych warunkach. Ze względu na budowę talerza ciężko będzie uzyskać większą głębokość pracy, ponieważ powierzchnia styku talerza z glebą jest większa niż w standardowym talerzu. Talerze CROSSCUTTER Ø 510 znakomicie rozdrabniają resztki pożniwne oraz mieszają glebę na bardzo płytkiej głębokości. W odpowiednich warunkach mogą być używane na każdym rodzaju gleby. Swoje zastosowanie mogą znaleźć również w bronach talerzowych z hydropakiem.

Talerze o średnicy 510 mm świetnie sprawdzają się w płytkiej uprawie ścierniska lub przy wstępnym mieszaniu resztek pożniwnych z glebą. Dzięki mniejszej masie i niewielkiemu zagłębieniu, brona talerzowa z takim uzbrojeniem może pracować szybko, lekko i bez dużego zużycia paliwa. Tego typu talerze najczęściej wybierają rolnicy, którzy chcą przeprowadzić szybki zabieg po zbiorach, ograniczyć parowanie wody i pobudzić samosiewy lub chwasty do wschodów przed kolejnym przejazdem. Talerze 510 mm bardzo dobrze sprawdzają się również na glebach lekkich, gdzie nie potrzeba głębokiej penetracji.

• Niskie zapotrzebowanie mocy.
• Wysoka prędkość pracy.
• Idealne do płytkiej uprawy i niszczenia resztek pożniwnych.

Zabezpieczenie słupicy talerza

Zabezpieczenie słupicy talerza to element maszyny, który amortyzuje talerz pracujący w ziemi i przenosi naprężenia, dzięki czemu nie dochodzi do uszkodzeń elementów konstrukcyjnych maszyny lub właśnie talerza. Standardowe zabezpieczenie talerzy używane w konwencjonalnych agregatach talerzowych, takich jak TITANUM STANDARD, TITANUM HEAVY oraz BORAZON, to gumowe amortyzatory przypominające walec. Takie rozwiązanie w zupełności wystarcza do zabezpieczenia talerzy o średnicy Ø 560 mm lub mniejszych oraz talerzy CROSSCUTTER, ponieważ z reguły pracują one przy nieco mniejszych obciążeniach.

Talerze o średnicy większej niż Ø 560 mm również mogą być zabezpieczane na amortyzatorach gumowych, natomiast średnica amortyzatora powinna być nieco większa ze względu na większe naprężenia powstające podczas pracy. Najlepszym jednak rozwiązaniem dla talerzy o większej średnicy będzie tak zwane zabezpieczenie na słupicy sprężynowej, np. w bronie talerzowej VIBROCUT.

Czynniki wpływające na dobór brony talerzowej

Wielkość talerzy brony ma kluczowe znaczenie dla jej działania na polu. Wybór odpowiedniego kąta pochylenia talerza, średnicy oraz odległości między talerzami powinien być dostosowany do rodzaju gleby, obecności resztek roślinnych, celu obróbki, mocy ciągnika oraz innych indywidualnych potrzeb. Dobór odpowiedniej brony talerzowej zależy od szeregu czynników: rodzaju gleby, powierzchni pola, mocy ciągnika i celu uprawy.

Średnica talerza brony

Średnica talerza brony ma kluczowe znaczenie dla jej działania w polu. Głębokość pracy: średnica talerza wpływa na głębokość, na jaką brona może wchodzić w glebę. Zastosowanie: mniejsze talerze mogą być bardziej odpowiednie do delikatnej uprawy lub tam, gdzie chcemy zachować pewne resztki na powierzchni gleby oraz do przygotowania pola pod siew. Większe elementy robocze mogą być bardziej odpowiednie do gruntownej uprawy i efektywniejsze przy mieszaniu resztek z ziemią.

Średnica talerza decyduje o tym, jak głęboko pracuje maszyna, jak dobrze radzi sobie z resztkami i jaką wymaga moc ciągnika. Przy wyborze nowej brony talerzowej warto zwrócić uwagę nie tylko na szerokość roboczą i rozstaw talerzy, ale właśnie na ich wielkość. To jeden z głównych parametrów, który wpływa na efektywność całej uprawy. Średnica talerzy waha się od około 450 mm w bronach ogrodniczych do 660 mm w bronach ciężkich.

Odległość między talerzami

Odległość między talerzami w bronach talerzowych ma kluczowe znaczenie dla jakości i efektywności pracy tego narzędzia. Bronę talerzową stosuje się głównie do kruszenia brył gleby, zrywania ścierniska, mieszania resztek roślinnych z ziemią oraz przygotowywania pola pod siew lub sadzenie.

• Typ gleby: na glebach cięższych, bardziej spoistych talerze umieszczone bliżej siebie mogą skuteczniej kruszyć bryły gleby.
• Zadanie: jeśli celem jest głębsze przemieszczanie gleby, wówczas talerze umieszczone dalej od siebie będą mniej podatne na zatory.
• Rodzaj resztek roślinnych: w przypadku obecności dużych ilości resztek roślinnych talerze umieszczone dalej od siebie pomogą skuteczniej je zmieszać z glebą.
• Moc ciągnika: im talerze są bliżej siebie, tym mniejsza moc ciągnika jest potrzebna.
• Sprzęg do maszyn towarzyszących: brony talerzowe z mniejszym rozstawem talerzy często mogą być łączone z siewnikami, tworząc zestaw uprawowo-siewny.

Aby osiągnąć optymalne efekty, warto dostosowywać odległość między talerzami w zależności od specyficznych warunków i potrzeb. Przy wyborze liczby talerzy należy brać pod uwagę przepustowość glebową. Większa liczba talerzy oznacza mniejszą odległość między nimi, co zapewnia lepsze rozdrabnianie i mieszanie gleby. W lekkich bronach liczba talerzy waha się od 12 do 24, podczas gdy w ciężkich może przekraczać 32.

Kąt pochylenia talerza

Kąt pochylenia talerza w bronie talerzowej odnosi się do kąta, pod którym talerze są ustawione w stosunku do kierunku jazdy oraz powierzchni gleby.

• Intensywność obróbki: im większy kąt pochylenia talerza, tym intensywniejsza obróbka gleby.
• Głębokość pracy: kąt pochylenia talerza wpływa na głębokość, na jaką wchodzą one w glebę.
• Zapychanie brony: w pewnych warunkach, zwłaszcza przy dużej ilości resztek na powierzchni, większy kąt pochylenia talerza może zwiększać ryzyko zapychania się brony.

Dobór odpowiedniego kąta pochylenia talerza będzie zależał od rodzaju gleby, obecności resztek roślinnych, celu obróbki, mocy ciągnika oraz innych czynników.

Podsumowanie doboru talerzy do potrzeb gospodarstwa

Nie ma jednego „najlepszego” rozmiaru dla każdego. Wybór średnicy talerzy w bronie zależy od wielu czynników:

• Rodzaju gleby.
• Ilości resztek pożniwnych.
• Typu uprawy.
• Oczekiwanej głębokości pracy.
• Mocy posiadanego ciągnika.
• Tempa pracy i powierzchni, którą musisz obrobić.

W gospodarstwach nastawionych na szybkość i oszczędność paliwa sprawdzą się talerze o średnicy 510 mm. Jeśli zależy Ci na uniwersalności, wybierz 560 mm. A jeśli szukasz maksymalnej wydajności i agresywnego cięcia, postaw na średnicę 610 mm.

tags: #obliczenia #brona #talerzowa