Ciągniki marki David Brown, choć w Polsce stosunkowo mało rozpoznawalne, stanowią interesującą alternatywę dla bardziej popularnych maszyn rolniczych. Często można trafić na ciągniki sprowadzone jakiś czas temu do Polski, które oferują znacznie więcej niż dobrze znane traktory z podobnych lat.
Historia i ewolucja marki David Brown
Historia firmy David Brown sięga XIX wieku. W 1936 roku, we współpracy z Harrym Fergusonem, powstał pierwszy ciągnik Ferguson-Brown. Ważną chwilą w historii firmy było przejęcie jej w 1972 roku przez amerykańskie przedsiębiorstwo Tenneco, które w swoim portfolio miało m.in. markę JI Case Company. Od tego momentu ciągniki David Brown często nosiły nazwę Case David Brown, zachowując jednak pewną autonomię, czego przykładem była przekładnia typu powershift zwana w Tenneco Hydra-shift, skonstruowana w 1976 roku.
Ciągniki Case David Brown, w tym silniki, skrzynie biegów i hydraulika, w całości powstawały w angielskiej fabryce w Meltham, w południowej części Huddersfield. Tak też było z modelem 1694, który wszedł do produkcji w 1984 roku i utrzymał się na liniach produkcyjnych do końca istnienia fabryki w Meltham. W związku z tym, prawdziwe jest stwierdzenie, że ciągnik ten to bardziej David Brown niż Case.
Serie 90 i 94
Bezpośrednim protoplastą serii 94 były ciągniki serii 90: 1490 oraz 1690 o mocach 83 KM i 103 KM. Wersja mocniejsza dysponowała silnikiem 6-cylindrowym, mniejsza - 4-cylindrowym. Ciągniki produkowano od 1980 roku pod marką David Brown (od 1983 roku Case David Brown) w klasycznym biało-czarno-czerwonym kolorze angielskiej firmy.
W 1984 roku do produkcji weszły modele serii 94, bardzo podobne do poprzedników. Ofertę uzupełniono o model 1594 o mocy 97 KM, zaś wersja 1694 otrzymała ten sam 6-cylindrowy silnik AD6/55T, co poprzednio, ale wzmocniony do 112 KM. Rozstaw osi wynosił 254 cm. Przekładnia Hydra-Shift dysponowała 12 biegami do przodu i 4 do tyłu. Podstawową różnicą między obiema seriami, oprócz większego wyboru modeli i mocy, był napęd na wszystkie koła dla każdego typu, usprawniona pompa układu kierowniczego, hydraulika oraz kilka elementów w kabinie.
Połączenie z International Harvester
Pod koniec 1984 roku firma Tenneco połączyła się z przedsiębiorstwem International Harvester. Pierwsze efekty tej współpracy to pojawienie się napisów Case International oraz czerwono-czarnych barw pod koniec 1985 roku. Tym samym zaczęła się dość szybka destrukcja dorobku firmy David Brown, na którego nie było już miejsca w koncernie. Co gorsza, nie było także miejsca na fabrykę w Huddersfield. Case w Wielkiej Brytanii po połączeniu z International Harvester posiadał zakład w Doncaster i to ta fabryka przejęła produkcję na rynek angielski, irlandzki itp.
Charakterystyka i użytkowanie ciągników David Brown
Ciągniki David Brown, takie jak modele 990A, 1490 czy 1690, charakteryzują się pewnymi cechami, które wyróżniają je na tle konkurencji z epoki. Na przykład model 990A posiada moc 54 KM. W przypadku przekładni, modele David Brown oferują 6 biegów do przodu i 2 do tyłu. Kwestią do rozważenia jest, czy nie ma tu dużej przepaści prędkości między 4 a 5 biegiem, jak to bywa w niektórych starszych konstrukcjach.
Jednym z atutów jest komfort pracy. Użytkownicy podkreślają, że ciągnik 1490 z początku lat 80. przewyższa komfortem Ursusa 60-tkę. Kabina odizolowana od reszty jest zdecydowanie cichsza, a wspomaganie kierownicy i lepszy system sterowania hydrauliki to standard. Dodatkowo, w niektórych modelach, takich jak Case David Brown 1694, zdarza się klimatyzacja, co nie jest standardem w tych rocznikach.
Zalety i wady
Zalety:
- Komfort pracy: Cichsza kabina, wspomaganie kierownicy, lepszy system sterowania hydrauliką.
- Prostota konstrukcji: Brak nadmiernego napchania cudami techniki ułatwia ewentualne naprawy.
- Potencjalnie niższa cena zakupu: Atrakcyjne ceny, szczególnie w przypadku egzemplarzy wymagających drobnych poprawek.
Wady:
- Dostępność części: Najgorzej wygląda sytuacja ze skrzynią Hydra-shift, do której trudno zdobyć nowe elementy w kraju. Należy szukać części używanych lub za granicą, co wiąże się z wyższymi cenami. Części do nich są tańsze w Australii i Stanach, ale koszt przesyłki jest bardzo wysoki.
- Specyficzne wymagania dotyczące oleju: Do tych ciągników leje się tylko olej HY-TRAN ULTRA, dostępny wyłącznie w serwisie Case. Jest on niezbędny do poprawnego działania wszystkich elementów hydraulicznych i odpowiednich kąpieli olejowych.
- Potencjalne problemy z mechaniką: Użytkownicy zgłaszają problemy z pękającymi tulejami pod kołnierzem, uszkodzeniami pomp zasilających (często membranowych), czy pękniętymi korpusami złączek do hydrauliki zewnętrznej.
- Zużycie: Przebieg podany w ogłoszeniach może być zaniżony, o czym świadczą kolejne pary opon i konieczność remontu przekładni.
Praktyczne aspekty zakupu i eksploatacji
W przypadku zakupu ciągnika David Brown, warto zwrócić uwagę na kilka kluczowych aspektów. Przede wszystkim należy sprawdzić stan silnika, w tym turbosprężarki, która nie może mieć śladów czarnego oleju. Ważne jest również sprawdzenie hydrauliki zewnętrznej pod kątem pękniętych korpusów złączek.
Jeśli traktor jest świeżo sprowadzony, na pewno filtry są do wymiany. Sprawdzić należy także, czy olej nie wydostaje się z silnika.
Pan Roman Gąsior, właściciel David Brown 1412, wykorzystuje go do paszowozu. Jego ciągnik ma 4-cylindrowy turbodoładowany silnik o pojemności 3,6 l i mocy 91 KM przy 2300 obr/min. Mimo wydajnej pracy z paszowozem, borykał się z pękniętym blokiem silnika i regularnie strzelającym paskiem od pompy wodnej.
Typowe problemy i rozwiązania
Podnośnik:
Problemy z podnośnikiem są często zgłaszane. Mogą objawiać się pulsowaniem podnośnika w każdej pozycji, opadaniem po zgaszeniu ciągnika lub słabą pracą po rozgrzaniu. Potencjalne przyczyny to uszkodzenie zaworów sterujących (selectomatic control valve lub control mech.), nieprawidłowe złożenie dźwigienki od tłoka po remoncie, uszkodzone o-ringi w rozdzielaczu lub zawór nadciśnieniowy.
W przypadku problemów z podnośnikiem, zaleca się sprawdzenie, czy wąż od tłoka jest prawidłowo podłączony do rozdzielacza i czy nie ma tam uszkodzeń. W niektórych przypadkach, gdy podnośnik działa prawidłowo po podłączeniu węża od gniazda hydrauliki zewnętrznej do tłoka podnośnika, problem leży w wewnętrznym układzie sterowania.
Jeśli podnośnik podnosi cały czas na zimno, a po rozgrzaniu nie jest w stanie podnieść niczego, problemem mogą być o-ringi w rozdzielaczu. W przypadku, gdy ciągnik ma problem z podnoszeniem po rozgrzaniu, a pompa jest nowa i o-ring uszczelniający tłok podnośnika również, należy szukać problemu w zaworach sterujących.
Skrzynia biegów i biegi:
Niektórzy użytkownicy zgłaszają problemy z gubieniem biegów ("raz są, a raz nie ma") w modelach takich jak Case DB1490. Inny problem to "ciężkie" wchodzenie biegów przód/tył, szczególnie przy pracującym silniku. W takich sytuacjach, gdy po zgaszeniu ciągnika biegi wchodzą bez problemu, przyczyną może być problem ze sprzęgłem lub jego sterowaniem.
Inne:
Często spotykane są problemy z elektryką, zwłaszcza w starszych egzemplarzach, gdzie instalacja mogła być "rzeźbiona". Uszkodzona skrzynka bezpieczników to częsty problem, a znalezienie zamiennej może być trudne.
David Brown w rolnictwie
Ciągniki David Brown, mimo swojego wieku, nadal sprawdzają się w gospodarstwach rolnych. Są wykorzystywane do prac polowych, z pługiem czy talerzówką, jak również do prac gospodarczych, np. w stadninach koni. Dzięki prostej konstrukcji, w przypadku ewentualnych napraw, właściciele mogą poradzić sobie sami.
Ciągniki tej mocy są używane raczej na małych farmach, co zwiększa szanse, że nie są "zajeżdżone". Za kwotę około 58,9 tys. zł (cena negocjacyjna dla Case David Brown 1694 z 1984 r.) można kupić m.in. Massey Fergusona 3090 z 1999 r., Pronara 1025 z 2005 r. czy Landini Legend 115 z 2000 r., co pokazuje, że David Brown nadal może konkurować cenowo z młodszymi maszynami.