Problemy z wałkiem WOM w ciągnikach: przyczyny i rozwiązania

Problem z działaniem wałka WOM (Wał Odbioru Mocy) w ciągnikach rolniczych może objawiać się na wiele sposobów, od nagłego braku mocy i niepokojących dźwięków po całkowite unieruchomienie mechanizmu. Często awaria występuje niespodziewanie, nawet przy niewielkim obciążeniu lub na biegu jałowym.

Objawy i wstępna diagnostyka problemów z WOM

Charakterystycznym objawem problemów z WOM jest zgrzytanie podczas próby jego załączenia, przypominające ocieranie się kół zębatych, które nie zazębiają się prawidłowo. Dźwięk ten często nie jest jednostajny. W przypadku braku napędu na WOM, nawet podniesienie podnośnika może być niemożliwe, a zgrzytanie nasila się. Co istotne, problem może pojawić się nagle, bez wcześniejszych oznak i ingerencji operatora.

Zgrzytanie i brak napędu WOM na niezależnych obrotach mogą występować nawet wtedy, gdy koła niezależne i koło na wałku sprzęgłowym zazębiają się idealnie. W takim przypadku warto przyjrzeć się elementom wewnętrznym, które nie są widoczne przez standardowe okienka inspekcyjne.

Możliwe przyczyny braku napędu i zgrzytania

• Zużycie wielowypustu (frezu) na łączeniu wałków WOM: Jest to częsta przyczyna, prowadząca do problemów z zazębieniem. Występują dwa wałki i tuleja przesuwna pompy, które zazębiają się. Zużycie może objawiać się początkowo zgrzytaniem i zatrzymywaniem się pod obciążeniem, a z czasem całkowitym brakiem działania. Wymiana całego kompletu wałków jest możliwa bez rozpoławiania ciągnika.
• Problemy z tuleją włączania wałka i pompy: Po zrzuceniu osłony podnośnika, należy sprawdzić stan tulei włączania wałka i pompy.
• Uszkodzenie tarczy sprzęgłowej: W niektórych przypadkach problemem może być tarcza sprzęgłowa, szczególnie tzw. "tarcza 2 stopnia". Czasami przez okienko inspekcyjne nie jest możliwe dokładne zdiagnozowanie jej stanu.
• Zużycie wielowypustów na wałku: Mocno wyrobione wielowypusty na wałku mogą powodować zgrzytanie.
• Problemy z hamulcem wałka WOM: Zdeformowana tarcza hamulcowa może ocierać o wirujące części, wywołując hałas.

Problemy z pracą hydrauliczną związaną z WOM

Zdarza się, że wyłączenie wałka WOM powoduje jednoczesne uniemożliwienie podniesienia podnośnika. W normalnych warunkach, przy napędzie pompy hydraulicznej zależnym od skrzyni biegów, podnośnik działa tylko podczas jazdy, gdy dźwignia WOM jest w pozycji maksymalnie do tyłu. Awaryjne rozwiązanie polega na wykorzystaniu tego mechanizmu, jednak nie jest to optymalne rozwiązanie.

Wspomina się również o możliwości przerobienia układu podobnie jak w modelach Zetor 5340 czy 7211.

Gwałtowne starty, szarpanie i drgania

Gwałtowne starty i silne drgania w momencie aktywacji napędu WOM wskazują na degradację elementów przeniesienia napędu. Najczęstszymi przyczynami są:

• Przegrzane lub pęknięte tarczki sprzęgła: Powodują utratę zdolności do płynnego przekazywania momentu obrotowego, co objawia się szarpaniem zamiast łagodnego wprowadzania osprzętu w ruch.
• Zanieczyszczenia w zaworze sterującym PTO: Mogą powodować skokowy wzrost ciśnienia cieczy roboczej, prowadząc do nagłego zaciśnięcia sprzęgła i odczuwalnego uderzenia. W niektórych wersjach ciągników drgania te są tłumione przez specjalne amortyzatory.

Inne potencjalne awarie i ich objawy

• Wałek pozostaje nieruchomy mimo próby uruchomienia: W około 50% przypadków przyczyną jest układ elektryczny, np. uszkodzony czujnik bezpieczeństwa pod siedzeniem lub przy dźwigniach. Mechaniczne przyczyny to rozciągnięta lub pęknięta linka sterująca, która nie przesuwa mechanizmu w obudowie.
• Niepokojące odgłosy (wycie, metaliczny pisk): Zazwyczaj zwiastują awarię łożysk. Utrata smarowania lub zużycie elementów tocznych może powodować takie dźwięki, nasilające się wraz ze wzrostem obrotów silnika.
• Zgrzyty: Mogą świadczyć o problemach z hamulcem wałka lub o mocno wyrobionych wielowypustach.
• Wałek obraca się bez przerwy: Sugeruje blokadę mechanizmu sterującego. W układach z cięgnami może to być spowodowane rdzą i brudem na sworzniach, uniemożliwiającym powrót dźwigni do pozycji neutralnej. W nowocześniejszych systemach elektrohydraulicznych problem może leżeć w elektrozaworze.
• Wewnętrzne zużycie sprzęgła (sklejenie tarcz): Długotrwałe przeciążenia mogą prowadzić do sytuacji, w której tarcze sprzęgła nie odsuwają się od siebie po odcięciu zasilania.
• Delikatne piszczenie przy próbie zatrzymania: Może sugerować awarię hamulca PTO.
• Poślizg przy dużym obciążeniu: Niemal zawsze wskazuje na zużyty pakiet cierny, wymagający wymiany tarczy sprzęgła. Jeśli towarzyszy temu wycie, należy skontrolować szczelność obudowy. Osłabione sprężyny docisku również mogą powodować niedostateczne przenoszenie mocy.
• Problemy w układach mokrych: Należy zwrócić uwagę na stan pompy i drożność filtrów.

Nagła awaria z zanikiem kontrolek

Zdarza się, że podczas pracy z agregatem dochodzi do nagłego rozłączenia skrzyni biegów i napędu, zaniku wszystkich kontrolek (poza kontrolką ciśnienia oleju) na krótki czas. Następnie wszystko wraca do normy, ale problem może się powtarzać. W takich przypadkach, oprócz sprawdzenia kabli zasilających, bezpieczników i klem akumulatora, warto zwrócić uwagę na trzeszczenie dochodzące ze skrzyni przy wciśniętym sprzęgle. Może to wskazywać na problemy z tuleją na wałku sprzęgłowym, która napędza pompy i WOM z pominięciem sprzęgła. Warto ocenić stan jej zębów, ponieważ mogą się ścinać.

Rozwiązania i naprawy

W przypadku problemów z WOM, pierwszym krokiem jest dokładna diagnostyka. Czasami konieczne jest rozpołowienie ciągnika, aby uzyskać dostęp do kluczowych elementów.

• Wymiana tarczy sprzęgła WOM: W przypadku stwierdzenia uszkodzenia lub zużycia tarczy sprzęgłowej, jej wymiana jest konieczna. Czasami problemem są oberwane nity na tarczy.
• Wymiana uszczelniaczy: Cieknący olej z WOM często wskazuje na konieczność wymiany uszczelniacza, którą czasami można przeprowadzić bez demontażu całego wałka.
• Wymiana mechanizmu blokującego: W przypadku samoczynnego wyłączania się WOM, warto rozważyć wymianę mechanizmu blokującego, w tym kulki i sprężyny.
• Wymiana wałka WOM i tulei: W przypadku zużycia wielowypustów na wałku przednim WOM i tulei łączącej, konieczna jest ich wymiana. Czasami wymaga to zdjęcia całej skrzyni biegów.
• Naprawa układu hydraulicznego: W przypadku problemów z podnośnikiem, które są powiązane z WOM, należy sprawdzić stan tłoczyska i oringów w podnośniku.
• Wymiana sprzęgła WOM: W bardziej złożonych przypadkach, np. przy ślizganiu się napędu pod obciążeniem i metalicznym hałasie łożysk, może być konieczna wymiana całego sprzęgła WOM.

Warto pamiętać, że niektóre awarie, jak np. problemy z wielowypustami, mogą wymagać wymiany części bez możliwości ich naprawy.

Diagnostyka ciśnienia w układzie

Sprawdzenie ciśnienia w układzie hydraulicznym jest kluczowe w diagnostyce wielu problemów. Ciśnienie można zmierzyć na rurkach znajdujących się po prawej stronie ciągnika, z tyłu, pod cylinderkiem hamulca. W przypadku stwierdzenia zerowego ciśnienia na jednej z rurek, należy szukać przyczyny w tej części układu.

Warto również pamiętać, że sprzęgło wielotarczowe WOM może być specjalnie ustawione tak, aby chronić inne elementy przed uszkodzeniem w przypadku gwałtownego zatrzymania maszyny napędzanej przez WOM.

tags: #opozniona #reakcja #wom #ciagnik