Opryskiwacz to jedna z kluczowych maszyn w gospodarstwie sadowniczym. Sprawny i dobrze wykalibrowany może pozwolić ograniczyć straty w postaci ilości jabłek oddawanych do przetwórstwa. W praktycznie każdym profesjonalnym gospodarstwie rolniczym znajduje się opryskiwacz. Z punktu widzenia rolnika, gdzie liczą się wysokie ceny chemii i skuteczność zabiegu, praca opryskiwacza nie może budzić żadnych zastrzeżeń.
Przygotowanie Opryskiwacza do Sezonu: Konserwacja i Sprawdzenie
Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa przypomina, że przed nowym sezonem wegetacyjnym każdy profesjonalny użytkownik środków ochrony roślin powinien przebadać swój sprzęt do stosowania środków ochrony roślin i dokonać kalibracji tego sprzętu. Przygotowanie opryskiwacza do czynności diagnostycznych jest kluczowe, aby badanie przebiegło sprawnie i bezproblemowo, pozwalając uniknąć dodatkowych kosztów.
Smarowanie i Wymiana Płynów Eksploatacyjnych
Rutynowo przed sezonem powinniśmy nasmarować takie elementy jak krzyżaki wału przekaźnika mocy, powierzchnię rur lub frezów, sworzni „łamanego” zaczepu, a także inne elementy wymagające smarowania. Wymiany może również wymagać olej w przekładni wentylatora, a czasem również w pompie. Wymiany dokonujemy co określony czas, podany w instrukcji konserwacji maszyny.
Sprawdzenie Układu Cieczowego i Filtrów
Do rutynowych działań przed sezonem należy też sprawdzenie i ewentualne uzupełnienie ciśnienia powietrza w powietrzniku pompy, a także przepłukanie zbiornika i całego układu cieczowego. Najlepiej wykonać je po zdemontowaniu rozpylaczy. W trakcie płukania powinniśmy sprawdzić, czy mieszadła działają poprawnie, a także sprawdzić cały układ cieczowy pod kątem wycieków.
Konieczne będzie również bliższe przyjrzenie się filtrom. Jeśli nie zostały oczyszczone po zakończeniu poprzedniego sezonu, powinniśmy wykonać to teraz. Trzeba dokładnie przyjrzeć się uszczelnieniom i wkładom filtrującym, szczególnie w miejscach łączeń. W opryskiwaczu znajduje się więcej filtrów, na przykład sita wlewowe i filtry indywidualne rozpylaczy. Wszelkie wkłady filtracyjne warto przed zimą wyjąć z opryskiwacza, umyć i przechowywać w suchym miejscu. Niektóre zanieczyszczenia dają się łatwo usunąć poprzez zwykłe umycie, ale zdarza się, że oblepione są pozostałością środków ochrony roślin i osadów, co sprawia, że stają się niezwykle trudne do umycia. Polecamy wykonać taką kontrolę nieco wcześniej i mieć czas na moczenie filtrów przez 24 godziny w wodnym roztworze octu lub w specjalnym preparacie rozpuszczającym osady.
Kontrola i Kalibracja Rozpylaczy
Jednym z najważniejszych podzespołów opryskiwacza są rozpylacze - powinniśmy poświęcić im więcej uwagi. Jeśli są starsze niż 4-5 lat, powinny zostać sprawdzone w stacji atestacji opryskiwaczy pod kątem wydajności i równomierności wypływu. Po takim sprawdzeniu może okazać się, że konieczna będzie ich wymiana. Konieczność wymiany rozpylaczy to dobra okazja do zmiany ich rozmiaru lub typu na inny niż dotychczas stosowany. Typ i rozmiar możemy dopasować do pożądanej wielkości kropel, co ma związek z redukcją znoszenia cieczy roboczej. Dobre efekty w redukcji znoszenia zaobserwowano po zainstalowaniu z każdej strony kolumny 2-3 górnych rozpylaczy typu eżektorowego.
Możemy również rozważyć zmianę prędkości przejazdu podczas opryskiwania lub zmianę wydatku cieczy roboczej na hektar. Korekta tych parametrów może wymagać innego wydatku rozpylacza. Jeśli zachodzi konieczność wymiany, warto te kwestie przemyśleć i zoptymalizować parametry oprysku. Po zimie trudno samemu wykonywać kalibrację rozpylaczy, tym bardziej jeśli jedziemy na przegląd. Warto zabrać ze sobą na przegląd wszystkie komplety rozpylaczy, gdyż obowiązkiem diagnostów jest zbadanie wszystkich, niezależnie, czy są zamontowane w opryskiwaczu, czy przyjechały w kieszeni rolnika.
Ocena Stanu Pompy
Pompa to podstawa każdego opryskiwacza, ale niestety „na oko” nie jesteśmy w stanie sprawdzić jej wydajności. To już zadanie dla specjalistycznej aparatury w stacji kontroli opryskiwaczy. Przyczyny gorszej wydajności pompy mogą obejmować niesprawne zawory oraz wadliwe, przepuszczające przepony. Rolnik może sprawdzić stan oleju w pompie oraz jego konsystencję. Podobnie jak w samochodzie czy ciągniku, gdy na bagnecie kontrolnym lub w zbiorniczku widać białawą emulsję, możemy podejrzewać nieszczelności pomiędzy układem smarowania a cieczowym.
Inspekcja Belki i Zespołu Rozdzielacza
Belka opryskiwacza, choć jest odporna na wiele różnych czynników, w tym na uszkodzenia mechaniczne, nie jest pancerna. Wszelkie uderzenia mogą powodować pęknięcia spawów, zgięcia i skrzywienie konstrukcji. Dlatego warto dokładnie przejrzeć belkę na całej szerokości, pospawać pęknięcia, a elementy uszkodzone naprawić lub wymienić. Bardzo ważne jest też prawidłowe działanie układu podnoszenia belki. Układ linowo-krążkowy powinien być przesmarowany, a hydrauliczny - szczelny, bez wycieków oleju z siłownika. Przy okazji i na wszelki wypadek sprawdźmy również zakres podnoszenia belki: powinno dać się ją unieść na wysokość co najmniej około 1,5 metra od podłoża.
Jeśli chodzi o elementy zespołu rozdzielacza, nie wszystko jesteśmy w stanie sprawdzić samodzielnie. Prawidłowość wskazań manometru ujawni dopiero badanie w stacji kontroli. Łatwo i szybko można jednak zbadać w warunkach gospodarskich, np. w trakcie płukania, reakcję poszczególnych sekcji na włączenie i wyłączenie. Może się zdarzyć, że zawory sekcyjne po zimie zaczną się zacinać - tutaj powinno pomóc kilka kropel oleju maszynowego. Tak samo możemy sprawdzić działanie zaworu regulacji ciśnienia. Przy okazji można kontrolować stabilność i powtarzalność ciśnienia: gdy na ustawionym ciśnieniu wyłączymy i ponownie włączymy zawór główny, ciśnienie powinno po chwili wskazywać wartość wcześniej ustawioną. W tym celu wystarczy obserwować wskazania manometru przy ustawionym ciśnieniu przy stałych obrotach pompy.
Budowa Opryskiwacza Sadowniczego Samodzielnie (DIY)
Zbudowanie opryskiwacza sadowniczego to ambitne przedsięwzięcie, które może być realizowane w przerwach między innymi zajęciami w gospodarstwie, wymagając cierpliwości i dokładności.
Planowanie i Dobór Komponentów
Przy budowie opryskiwacza należy rozważyć jego rozmiar i przeznaczenie. Można zastanowić się nad zbiornikiem - czy wybrać mały 200l i zamieścić go nad pompą, czy może pokusić się o 500l i wstawić w niego tunel na wał, wykonując cały opryskiwacz jako wleczony jednoosiowy. Należy również poszukać odpowiedniego wirnika, który na właściwych obrotach będzie miał wydajność rzędu ponad 30 tys. m³/h. Głównymi portalami do szukania części są często serwisy ogłoszeniowe. Na przykład, można natknąć się na wentylator o średnicy 800mm na silnik o obrotach 1400 obr/min i wydajności 30 tys. m³/h. Do budowy opryskiwacza wykorzystuje się stal, kształtowniki oraz profile otwarte i zamknięte, które można kupić w sklepach, hurtowniach lub zamawiać drogą internetową. Koszt kół o rozmiarze 9,5-32 może wynosić niespełna 4 tys. zł, a pompa cieczy około 1700 zł.
Konstrukcja Ramy i Zbiornika
Siłowniki hydrauliczne powinny zostać zamówione po wcześniejszym obliczeniu ich wydajności, potrzebnej do płynnego i dobrego rozkładania się lanc opryskiwacza. Na zamówienie kupuje się także kryzy przy siłownikach, które zmniejszają przepływ oleju, co zwiększa elastyczność i płynność rozkładania się lanc na polu. Elementy cynkowane ogniowo mogą znacząco zwiększyć masę konstrukcji, na przykład o 40 kg (z 430 kg na 470 kg), a proces ten może powodować zacieki z cynku na krawędziach i grudki, a nawet problemy z gwintami. Cynkowanie ogniowe starych, wypiaskowanych elementów bywa problematyczne, ponieważ z nieobspawanych styków blach pod wpływem temperatury 450°C może wyciekać syf zanieczyszczający cynk.
Zbiornik często bywa ogołocony z dodatków - wszystkie króćce i wlewy zostają zdjęte. Zostaje tylko rura PCV, w której idzie wałek, aby uniknąć problemów z uszczelnieniem po ponownym złożeniu. Warto również selekcjonować detale ze zbiornika, decydując, co kupić nowe, a co jedynie umyć.
Montaż Układu Napędowego i Hydraulicznego
W przystawkach tradycyjnych na paski stosowane są sprzęgła „załącz-wyłącz”, które często pozostawiają wiele do życzenia. Ważne jest, by wszystkie elementy napędowe były solidne i precyzyjnie zamontowane, aby zapewnić efektywną pracę opryskiwacza. Przy tworzeniu opryskiwacza, warto też dbać o estetykę i trwałość, stosując na detalach mix srebra z cyny i białego cynku ze złotem, a także detale lakierowane proszkowo na czarny połysk.
Obowiązki i Atestacja Opryskiwaczy
Praktycznie każda maszyna tego rodzaju podlega atestacji, gdyż urządzenia o pojemności powyżej 30 litrów muszą posiadać ważny atest, aby móc legalnie wykonywać zabiegi. Ustawa o Ochronie Roślin Uprawnych nakłada obowiązek kontroli sprzętu do ochrony roślin co 3 lata. Są pewne wyjątki, np. nowe maszyny są kontrolowane dopiero po 5 latach od daty jego nabycia.
Wymogi Prawne i Częstotliwość Kontroli
Według przepisów co 3 lata przez Państwową Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN) powinny być kontrolowane opryskiwacze ciągnikowe i samobieżne (polowe i sadownicze) oraz opryskiwacze zamontowane na pojazdach kolejowych. Inne maszyny służące do oprysku również podlegają kontroli. Obowiązkiem rolnika jest również bycie przeszkolonym, przechowywanie preparatów w odpowiednim miejscu i warunkach oraz prowadzenie ewidencji przeprowadzonych zabiegów. PIORiN może przeprowadzić niezapowiedziane kontrole, które sprawdzą każdy z tych elementów. W przypadku stwierdzenia jakichkolwiek problemów należy liczyć się z ponowną inspekcją w gospodarstwie, a do tego czasu należy zrealizować wskazania kontrolerów z pierwszej wizyty i naprawić ewentualne uchybienia. Niezależnie od opinii na temat zasadności dokonywania przeglądów opryskiwaczy, przepis jest przepisem.
Przygotowanie do Atestacji
Przed wizytą w stacji kontroli opryskiwaczy lub specjalnego serwisu, który odwiedzi nasze gospodarstwo, wypada przygotować opryskiwacz do czynności diagnostycznych. Oczywiste jest, że opryskiwacz należy dokładnie umyć z zewnątrz i od wewnątrz - czynność ta powinna być zawsze wykonywana po sezonie. Warto pamiętać o dokładnym umyciu pompy, która nierzadko jest pobrudzona olejem i błotem. Warto cały opryskiwacz przepłukać przez około 10 minut, nie zapominając o belkach polowych, ale bez założonych rozpylaczy. Wypada także napełnić wodą zbiornik. Przy okazji należy sprawdzić szczelność zbiornika. Jeśli zauważymy jakieś nieszczelności na przyłączach przewodu ssącego, mieszadła hydraulicznego, zaworu spustowego, wówczas sprawdzamy stan uszczelek i w razie potrzeby wymieniamy na nowe. Chwilę uwagi przyda się zaworowi spustowemu, który musi być szczelny po zamknięciu. Mając płyn w zbiorniku, można skontrolować pracę zewnętrznego wskaźnika cieczy roboczej. Od środka zbiornika, przy włączonym mieszadle i wszystkich rozpylaczach, możemy ocenić jakość pracy mieszadła hydraulicznego.
Wyzwania Atestacji Nowoczesnych Opryskiwaczy
Kontrole opryskiwaczy są przez wielu rolników negowane, ponieważ każdy świadomy rolnik raczej dba o sprzęt. W dobie cięcia kosztów żaden solidny rolnik nie pozwoli sobie na to, by sprzęt aplikujący pestycydy był niesprawny lub jego elementy robocze pozostawiały wiele do życzenia. Autorzy zwracają uwagę, że PIORiN nie do końca zauważył istnienie nowych opryskiwaczy, wyposażonych w komputery, GPS itd. W efekcie diagności nie mają żadnych wytycznych co do tego, w jaki sposób powinny być badane takie maszyny. Część diagnostów jasno mówi, że brakuje wytycznych nie tylko co do tego, co w takich sprzętach weryfikować, ale i w jaki sposób sprawdzać na przykład precyzję GPS.
Konserwacja Po Sezonie: Zabezpieczenie przed Zimowym Okresem
Przed zimą należy odpowiednio zabezpieczyć opryskiwacz. Możemy to zrobić poprzez upuszczenie płynów z pompy, filtrów i rozdzielacza. Taka operacja jest na pewno bardziej czasochłonna niż samo zalanie płynem. Zalewanie jest skuteczne, jednak warto do tego wykorzystać płyn chłodniczy zamiast płynu do spryskiwaczy. Jest trochę droższy, ale jest nieszkodliwy dla membran i uszczelek. W zależności od opryskiwacza i jego wyposażenia potrzeba od 5 do 15 litrów płynu. Płyn wlewamy do zbiornika, włączamy wałek, przepuszczamy przez filtry, pompę, rozdzielacz i rozpylacze. Jeżeli zalewamy opryskiwacz płynem, nie ma potrzeby odłączania pompy. Przy spuszczaniu wody z układu warto odkręcić przewód ssawny i tłoczny oraz spust i przekręcić wałkiem, aż wyleci cała woda. Co do rozpylaczy, nie ma potrzeby ich wykręcać - najważniejsze, aby podczas mrozów były suche. Oczywiście, warto też uzupełnić wszelkie braki i uszczerbki w lakierze. Wskazane jest też sprawdzenie stanu wału pod zbiornikiem.
tags: #opryskiwacz #sadowniczy #jak #zrobic