Budowa opryskiwacza sadowniczego

Opryskiwacze są niezbędnym sprzętem znajdującym zastosowanie w rolnictwie, sadownictwie i ogrodnictwie. Maszyny te służą do ochrony roślin i drzew na otwartych powierzchniach pól, w uprawach sadowniczych i pod osłonami. Ich stosowanie ma swoje zalety, takie jak szybkość i wydajność pracy, oszczędność środków chemicznych oraz możliwość aplikacji w różnych sezonach.

Budowa opryskiwacza składa się z wielu elementów, które współpracują ze sobą w celu optymalnego rozpylania środków ochrony roślin i nawozów. W zależności od rodzaju opryskiwacza, zastosowania oraz wielkości obszaru upraw, można wybrać odpowiednią konfigurację.

Rodzaje opryskiwaczy

Opryskiwacze można podzielić na różne rodzaje ze względu na zastosowanie (opryskiwacze rolnicze, sadownicze czy ogrodnicze), sposób napędu czy różnice między kątem sposobu rozpylania cieczy. Podstawowy podział opryskiwaczy dotyczy sposobu ich poruszania się:

• Opryskiwacze zawieszane: Budowa opryskiwacza zawieszanego umożliwia jego mocowanie do TUZ ciągnika. Podstawowym parametrem jest długość belki roboczej, która może wynosić od 6 m do nawet 24 m. W przypadku starych modeli maszyny mają sztywną ramę, podczas gdy w nowych opryskiwaczach najczęściej występuje hydraulicznie składana i rozkładana belka, znacznie zwiększająca jego mobilność.
• Opryskiwacze ciągnione: Są to prostsze modele, przyczepiane do ciągnika i poruszające się dzięki własnym kółkom.
• Opryskiwacze samojezdne: Rolnicy posiadający duże gospodarstwa i spore środki decydują się często na nowoczesne opryskiwacze samojezdne. Jako samodzielny pojazd z silnikiem i układem kierowniczym, opryskiwacz samojezdny jest łatwy w operowaniu i efektywny.
• Opryskiwacze ręczne lub z napędem silnikowym: Charakteryzują się mniejszą pojemnością i są przeznaczone do mniejszych obszarów.

Duże opryskiwacze polowe to maszyny o imponujących rozmiarach, ale mało zwrotne. Z kolei budowa opryskiwacza sadowniczego musi pozwalać na wykonywanie prac w specyficznych warunkach, z ograniczonymi możliwościami manewru.

Główne elementy konstrukcyjne opryskiwacza

Pod względem konstrukcji niektóre części do opryskiwaczy są wspólne i obowiązkowe dla każdego modelu. Należą do nich zbiornik, pompa oraz rozpylacz. Budowa opryskiwacza rolniczego zdradza jego zadanie, jakim jest rozprowadzanie cieczy. To, jakiego rodzaju ciecz umieścimy w zbiorniku, zależy od zapotrzebowania - mogą to być pestycydy, nawozy sztuczne, a nawet woda do podlewania i zraszania roślin w okresach suszy.

Zbiornik na ciecz

Pojemności zbiornika mogą różnić się w zależności od rodzaju opryskiwacza. Faktem jest, że jego kształt powinien być obły, gdyż tylko w taki sposób można go utrzymać w czystości. Na dnie zbiornika zazwyczaj znajduje się wgłębienie, tzw. studzienka, ułatwiająca opróżnianie.

Pompa do opryskiwacza

Jest to jeden z najważniejszych podzespołów opryskiwacza. W najczęściej stosowanych opryskiwaczach ciągnikowych używa się pomp przeponowych, przeponowo-tłokowych oraz pomp tłokowych. W opryskiwaczach polowych powszechnie stosowane są pompy przeponowe (membranowe). Należy zwrócić uwagę na odpowiednie dobranie wydajności pompy do pojemności zbiornika i szerokości roboczej opryskiwacza. Im większy zbiornik i szerokość robocza opryskiwacza, tym większą wydajność powinna mieć pompa.

System tłumienia pulsacji - powietrznik

Powstająca podczas pracy pompy pulsacja ciśnienia wpływa niekorzystnie na trwałość układu cieczowego oraz równomierność dawkowania cieczy. Zapobiega temu powietrznik lub inny system tłumienia pulsacji. Powietrznik to specjalna komora, połączona z kolektorem tłocznym i podzielona elastyczną membraną na dwie części. W jednej z nich znajduje się ciecz użytkowa, a w drugiej - powietrze pod odpowiednim ciśnieniem (od 1/3 do 2/3 ciśnienia roboczego wskazywanego przez manometr). Zbyt wysokie ciśnienie w powietrzniku może uszkodzić membranę pompy, natomiast zbyt niskie nie zapewnia prawidłowego tłumienia pulsacji i zakłóca pracę manometru.

Mieszadło

W każdym zbiorniku opryskiwacza koniecznie musi być zamontowane mieszadło, gdyż to ono nie dopuszcza do rozwarstwiania się cieczy lub osadzania się jej na dnie zbiornika. Najczęściej stosowanymi mieszadłami są mieszadła hydrauliczne, które mogą mieć budowę rurową lub konstrukcję eżektorową. Należy pamiętać, że zasilanie mieszadła nie może być zależne od ustawienia zaworu sterującego, dlatego najczęściej jest ono zasilane bezpośrednio z pompy. Zadaniem mieszadła jest także zmieszanie koncentratu nawozu lub pestycydów z wodą.

Filtry

Filtry oczyszczają przepływającą przez pompę i zawór rozdzielczy ciecz. Ciecz powinna być pozbawiona zanieczyszczeń mechanicznych, gdyż w przeciwnym razie mogą one zmniejszyć żywotność elementów układu cieczowego. Zanieczyszczenia zapychają dysze do opryskiwacza, uniemożliwiając poprawne opryskanie roślin. Układ filtrujący składa się z kilku następujących po sobie filtrów, gdzie każdy następny wyposażony jest w bardziej gęstą siatkę w porównaniu do poprzedniego.

Zawór sterujący i manometr

Głównym zadaniem zaworu sterującego jest podtrzymanie stałego ciśnienia roboczego oraz zasilanie substancją roboczą poszczególnych części belki polowej, mieszadła i innych urządzeń. Precyzja działania tego urządzenia ma bardzo duży wpływ na dokładność dozowania cieczy. Manometr służy do kontroli ciśnienia roboczego i na bieżąco sygnalizuje poprawność działania poszczególnych zespołów. Jeśli dojdzie do spadku ciśnienia podczas pracy, może to być spowodowane zapchaniem filtra tłocznego.

Belka polowa opryskiwacza

Ma wpływ na równomierność pokrycia cieczą opryskiwanej powierzchni. Materiał, z którego jest wykonywana, musi być odporny na różnego rodzaju odkształcenia, ale powinien także być lekki. Składa się z kilku zawiasowo połączonych ze sobą elementów, dzięki czemu można ją rozkładać do długości nawet 40 m, co umożliwia także poruszanie się opryskiwaczem po drogach publicznych.

Rozpylacze (dysze do opryskiwacza)

Opryskiwacz jest maszyną, która rozbija strugę cieczy na krople o odpowiedniej średnicy i kieruje je do miejsca przeznaczenia, czyli na rośliny, krzewy czy drzewa. W opryskiwaczach polowych najczęściej stosuje się rozpylacze ciśnieniowe, dzięki którym substancja przepływa przez odpowiednio ukształtowane kanały, a po ich opuszczeniu dochodzi do rozbicia na krople. Większość użytkowanych opryskiwaczy ma zamontowane oprawy z tzw. antykapaczami, które zapobiegają wykapywaniu cieczy po wyłączeniu zasilania.

Rodzaje rozpylaczy

• Rozpylacze szczelinowe: Tradycyjne rozpylacze, tworzące drobne krople, zapewniające dobre pokrycie powierzchni. Są efektywne, gdy nie ma wiatru.
• Rozpylacze dwustrumieniowe: Tworzą dwa wachlarzowe strumienie cieczy tworzące między sobą kąt 60°.
• Rozpylacze z wkładką wirową: Rozpylają ciecz pod ciśnieniem 1-2,5 MPa. Ciecz przed dostaniem się do wylotu płytki musi przepłynąć przez spiralne kanały wkładki wirowej lub wichrowatych otworów w płytce wirowej. Kanaliki powodują zawirowanie strumienia cieczy, który z dużą prędkością wypływa przez otwór wylotowy. Powstający stożek rozpylonej cieczy ma kąt rozwarcia zależny od odległości wkładki od otworu wylotowego.
• Rozpylacze eżektorowe: Są to rozpylacze z napowietrzaną kroplą, która pękając po uderzeniu w roślinę, zapewnia dobre pokrycie. Dzięki napowietrzeniu kropli jest ona bardzo odporna na znoszenie i umożliwia wykonywanie oprysków na wietrze do 8 m/s. W ich konstrukcji wykorzystano tzw. zwężkę Ventouriego, w której strumień cieczy zasysa zewnętrzne powietrze w stosunku zbliżonym do 1:1, co zwiększa energię kinetyczną kropel i umożliwia głębsze wnikanie w łan.
  • Wersje "długie" i "krótkie" rozpylaczy inżektorowych: Pierwsze charakteryzują się mniejszym spadkiem ciśnienia w rozpylaczu, ponieważ mają krótszą komorę wewnętrzną niż wersje "długie".

Badania wykazały, że skuteczność oprysków rozpylaczami eżektorowymi przeciwko chorobom grzybowym jest o kilkanaście procent niższa w stosunku do drobnokroplistych rozpylaczy szczelinowych. Wniosek jest następujący: jeżeli nie ma wiatru, lepiej jest opryskiwać tradycyjnymi rozpylaczami szczelinowymi, natomiast w sytuacji agrotechnicznej konieczności wykonania zabiegu pomimo wiatru, dobrze jest skorzystać z rozpylaczy eżektorowych.

Konserwacja opryskiwacza

Elementy opryskiwacza wymagają okresowej konserwacji i wymiany, np. zestawu rozpylaczy, filtrów czy uszczelek. Prawidłowa konserwacja i przechowywanie maszyny są kluczowe dla jej długiej i efektywnej pracy.

Przed sezonem zimowym

Przed sezonem zimowym należy opróżnić pompę i zbiornik opryskiwacza z resztek wody. Trzeba również sprawdzić, czy nie ma wody w mieszadle, filtrach, zaworze sterującym i oprawach rozpylaczy. Jeśli zostanie tam woda, podzespoły mogą ulec zniszczeniu. Opryskiwacz powinien być przechowywany w suchym i zadaszonym pomieszczeniu. Po zakończeniu sezonu należy starannie umyć opryskiwacz, spuścić wodę ze zbiornika i całego układu, a następnie go osuszyć. Wszystkie miejsca smarowania napełnić świeżym smarem lub olejem, części metalowe niemalowane przetrzeć olejem napędowym, uszkodzone powierzchnie lakierowane oczyścić i pomalować ponownie. Węże oczyścić, osuszyć, przetrzeć talkiem i zwinąć w kręgi.

Po zakończeniu pracy

Po zakończeniu pracy należy umyć opryskiwacz z zewnątrz, najlepiej przed wyjazdem na drogi publiczne, i co najmniej trzykrotnie wypłukać jego zbiornik małą ilością wody; wodę po płukaniu zbiornika wypryskuje się na polu, na którym były wykonywane zabiegi. Szczególnie dokładnie należy umyć najbardziej skażone zewnętrzne elementy opryskiwacza, tj. belkę polową, elementy konstrukcyjne wokół rozpylaczy, przystawkę wentylatorową oraz koła jezdne. Zaleca się również, aby po zakończeniu opryskiwania ciągnik z opryskiwaczem dokładnie umyć w myjni wyposażonej w oczyszczalnię ścieków lub osadnik do ich neutralizacji.

Zasady BHP pracy z opryskiwaczem

Do oprysków wykorzystuje się środki chemiczne lub naturalne wyciągi z roślin o określonych właściwościach. Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa w internetowym systemie sygnalizacji agrofagów pokazuje, gdzie i jakie opryski mogą i powinny być wykonane - system jest aktualizowany na bieżąco i pokazuje lokalizację według powiatów.

• Na opryski wybieramy bezdeszczowy i bezwietrzny dzień.
• Przepisy nakazują prowadzenie ewidencji wykonywanych zabiegów i przechowywanie jej przez dwa lata od daty oprysku.
• Spożywanie posiłków, picie napojów oraz palenie tytoniu jest dopuszczalne podczas przerw w pracy, w miejscu oddalonym co najmniej 50 m od terenu, na którym przeprowadzano chemizację - po uprzednim zdjęciu odzieży ochronnej, umyciu rąk i twarzy czystą wodą z mydłem i przepłukaniu ust i nosa czystą wodą.
• Po wykonaniu zabiegów chemizacyjnych należy uprawę oznakować czytelną tabliczką, na której podaje się nazwę i klasę toksyczności zastosowanego środka, datę opryskiwania, a także okres karencji i prewencji (podane przez producenta na opakowaniu).

tags: #opryskiwacz #sadowniczy #z #czego #sie #sklada