Opryskiwacze samojezdne: Prześwit, precyzja i efektywność w ochronie roślin

O skuteczności ochrony roślin coraz częściej decyduje moment wykonania zabiegu i precyzja aplikacji. W nowoczesnej ochronie roślin rzadziej rozstrzyga wyłącznie wybór substancji aktywnej, a coraz częściej o powodzeniu zabiegu decyduje moment wjazdu w pole. Opryskiwacz samojezdny daje w takich warunkach wyraźną przewagę organizacyjną, ponieważ maszyna z własnym napędem nie konkuruje o czas pracy z innymi zabiegami polowymi i nie jest uzależniona od dostępności ciągnika.

Szerokie belki polowe i stabilna praca przy wysokich prędkościach roboczych sprawiają, że opryskiwacze samojezdne osiągają bardzo wysoką wydajność powierzchniową. Takie tempo pracy ogranicza ryzyko opóźnień, które w ochronie fungicydowej czy herbicydowej niemal zawsze przekładają się na spadek skuteczności.

Kluczowa rola prześwitu roboczego w opryskiwaczach samojezdnych

Jednym z najważniejszych argumentów przemawiających za opryskiwaczami samojezdnymi jest duży prześwit roboczy, który umożliwia wykonywanie zabiegów w zaawansowanych fazach rozwojowych roślin. W porównaniu z rozwiązaniami ciągnikowymi, dzięki wysokiemu prześwitowi, ograniczone są straty wynikające z łamania i ugniatania roślin, zwłaszcza w przypadku upraw wysokich, takich jak kukurydza czy słonecznik.

Oprysk fungicydowy kukurydzy, czy też przeciw omacnicy prosowiance, wykonuje się nawet pod koniec lipca, a zatem w wysokim łanie. Żaden ciągnik rolniczy nie jest w stanie zagwarantować tak dużego prześwitu, aby nie niszczyć pryskanych roślin. Problem ten nie występuje natomiast w przypadku upraw rzepaku, zbóż czy roślin okopowych, gdzie prześwit nie jest czynnikiem decydującym o wyborze maszyny.

Zalety i funkcjonalność opryskiwaczy samojezdnych

Precyzja i wydajność aplikacji

Poziom precyzji aplikacji jest kolejnym kluczowym argumentem za opryskiwaczami samojezdnymi. W praktyce oznacza to mniejsze nakładki, ograniczenie nadmiernych dawek i lepsze pokrycie łanu. Z jednej strony zmniejsza się ryzyko fitotoksyczności i obciążenia środowiska, z drugiej ogranicza się ryzyko niedostatecznego dawkowania, które sprzyja powstawaniu odporności.

Komfort i bezpieczeństwo operatora

Wysoka wydajność pracy oznacza często długie dni spędzone w kabinie, dlatego opryskiwacze samojezdne projektowane są z myślą o intensywnej eksploatacji. Zamknięte, nadciśnieniowe kabiny ograniczają kontakt operatora z cieczą roboczą i pyłem, co ma bezpośrednie znaczenie dla bezpieczeństwa i ochrony zdrowia. Opryskiwacz samojezdny, jako maszyna przemyślana przede wszystkim do oprysku, zapewnia wysoce ergonomiczny układ elementów sterujących, co oznacza, że operator ma wszystkie najważniejsze elementy pod ręką.

Manewrowość i zmienny rozstaw kół

Cechą przemawiającą na korzyść opryskiwaczy samojezdnych jest ich manewrowość. Maszyna taka charakteryzuje się niewielkim promieniem skrętu dzięki skrętnym kołom obu osi. Ponadto, łatwość manewrowania związana jest z jednolitą bryłą maszyny, łatwiejszą do opanowania niż zespół składający się z ciągnika oraz maszyny. W tym kontekście nie bez znaczenia jest widoczność, jaką oferuje kabina opryskiwacza samojezdnego umieszczona wysoko, w przedniej części pojazdu. Opryskiwacze samojezdne oferują również możliwość szybkiej zmiany rozstawu kół, co ułatwia dostosowanie maszyny do warunków danej plantacji.

Przegląd wybranych modeli opryskiwaczy samojezdnych

Horsch Leeb VT

Samojezdny Horsch Leeb VT, produkowany od połowy 2024 roku, jest modelem przystosowanym do różnych upraw. Jego rozstaw kół zaczyna się od 1,8 m, co pozwala wpisać się w rozstaw redlin ziemniaków wynoszący 90 cm. Rozstaw osi jest zmieniany hydraulicznie do wartości 2,4 m, umożliwiając pracę w innych uprawach.

Prześwit roboczy opryskiwacza Horsch Leeb VT mieści się w zakresie 1,1-1,3 m. W ofercie Horsch Leeb, dla zadań w kukurydzy i słoneczniku, dostępne są opryskiwacze samojezdne serii VN i VL z prześwitem maksymalnym wynoszącym 2 m.

Model VT dostępny jest ze zbiornikiem o pojemności 5000 lub 6000 l oraz dwiema mocami 6-cylindrowego silnika FPT - 230 i 300 KM. Połączenie tych kombinacji daje 4 modele: 5.230 VT, 5.300 VT, 6.230 VT, 6.300 VT.

Wyróżnikiem opryskiwaczy Horsch Leeb jest system aktywnej stabilizacji belki polowej. Belka jest połączona z ramą maszyny siłownikami hydraulicznymi i ma punkt ciężkości znajdujący się dokładnie na jej środku. Siłowniki reagują w czasie rzeczywistym na wskazania sterownika, prowadząc belkę polową z minimalnymi odchyłami od założonej pozycji, nawet przy prędkości pracy 30 km/h. Poziomowanie belki polowej realizowane jest na różnych poziomach zaawansowania: od systemu najprostszego BoomControl, poprzez pośredni BoomControl Pro, kończąc na najbardziej rozwiniętym - BoomControl Pro Plus.

Świetna stabilizacja belki polowej pozwala zbliżyć się z nią do roślin na zaledwie 30 cm, co w połączeniu z rozpylaczami zamontowanymi w rozstawie 25 cm, zmniejsza wpływ wiatru i zwiększa skuteczność zabiegu. Belki polowe dostępne są w szerokościach roboczych od 24 do 48 m. W Polsce największą popularnością cieszy się rozmiar 36 m, z możliwością złożenia bocznych segmentów do 30 lub 24 m.

Opryskiwacz Horsch Leeb VT z silnikiem o mocy 230 KM ma nowy napęd typu OptiGear, polecany do pracy w lżejszych warunkach na polach płaskich. W maszynach z silnikami 300-konnymi stosowany jest napęd PowerGear, znany z opryskiwaczy Horsch Leeb PT, sprawdzający się w cięższej pracy na polach pagórkowatych.

Model VT otrzymał najnowszą wersję kabiny o oznaczeniu X11 od firmy Claas. W kabinie X11 znajduje się zaawansowany terminal z kolumną A z konfigurowalną stroną główną, a podłokietnik i joystick zostały specjalnie przystosowane do prac związanych z pielęgnacją roślin. Standardowo kabiny są przystosowane do filtracji IV kategorii, a dostępne jest również pneumatyczne 4-punktowe zawieszenie kabiny, spełniające maksymalne wymagania dotyczące komfortu jazdy.

Fendt Rogator 655

Opryskiwacz Fendt Rogator 655 oferuje regulowany prześwit w zakresie od 75 do 120 cm. Ciekawostką i potężnym atutem jest możliwość asymetrycznego ustawienia osi, zwłaszcza podczas pracy na ścierniskach.

Dostępne są belki o szerokościach od 24 do 39 metrów, z wariantem 36-metrowym podzielonym na aż 72 niezależne sekcje. Innowacje takie jak PrecisionSpray i modulacja szerokości impulsów zapewniają jeszcze bardziej precyzyjną aplikację. System automatycznie dobiera i reguluje ciśnienie.

Bezkompromisowy komfort jazdy jest osiągany dzięki niezależnemu zawieszeniu wszystkich czterech kół w połączeniu z podwójnym wahaczem poprzecznym, co zapewnia komfort jazdy na poziomie samochodu osobowego. Zrównoważony rozkład masy 50% na przedniej i 50% na tylnej osi w pozycji roboczej aktywnie zapobiega zagęszczaniu gleby, nie wpływając na trakcję.

Mazotti MAF 3180

Włoski opryskiwacz Mazotti MAF 3180 wyposażony jest w silnik JCB o mocy 165 KM (Tier 3a) lub o mocy 175 KM (Tier 4i lub Tier 4 Final). Standardowy prześwit opryskiwaczy MAF 3180 to 1 m, ale w opcji może on być większy o 30 cm, osiągając 1,3 m.

Pojemność zbiornika głównego wynosi 2650 lub 3200 l, a do wody płuczącej zbiornik po zabiegach - 260 l. Pompa główna do cieczy roboczej ma wydatek maksymalny 330 l/min i pracuje pod ciśnieniem do 20 barów. Maszyna może mieć belki polowe o szerokościach: 18-19-21-24-28 i 30 m, także z pomocniczym strumieniem powietrza. Napęd maszyny jest hydrostatyczny, realizowany dwiema pompami marki Sauer i czterema silnikami przykołowymi Poclain, umożliwiającymi prędkość 0-20 albo 0-40 km/h, w zależności od trybu jazdy. Opryskiwacz, mimo dużej pojemności, jest kompaktowy, a jego waga to od 7400 do 8500 kg.

Herkules

Opryskiwacz samobieżny HERKULES to maszyna stworzona do wydajnej, szybkiej i komfortowej pracy. Posiada duży zbiornik główny na ciecz roboczą o pojemności 4000L, wykonany z polietylenu, z gładkimi ściankami umożliwiającymi łatwe czyszczenie.

Wyposażony jest w 6-cylindrowy silnik Caterpillar o mocy 225HP oraz napęd hydrauliczny 4×4, który zapewnia równomierne przeniesienie mocy silnika na koła. Opryskiwacze Herkules posiadają wysoki prześwit pod ramą - 110 cm w wersji standardowej, a maksymalny prześwit może sięgać nawet do 150 cm, co znacznie usprawnia przeprowadzanie oprysków, na przykład w uprawie kukurydzy.

Dostępne są belki stalowe o szerokości od 18 do 24 m oraz belki aluminiowe od 18 do 30 m. Ponadto w ofercie występuje też belka wyposażona w rękaw powietrzny do przeprowadzania zabiegów z wykorzystaniem pomocniczego strumienia powietrza. Ręczną regulację rozstawu kół w wersji standardowej można rozbudować o hydrauliczną zmianę rozstawu kół w wersji opcjonalnej. Kabina opryskiwacza jest klimatyzowana, a o czystość powietrza w środku dba filtr węglowy.

Opryskiwacz samojezdny czy przyczepiany? Kryteria wyboru

Opryskiwacz to jedna z podstawowych maszyn w gospodarstwie o produkcji roślinnej. Trzy czy cztery zabiegi ochrony roślin (a czasem także nawożenia azotowego) w ciągu roku na kilkusethektarowej plantacji wymagają wydajnej maszyny. W większych gospodarstwach rozpatruje się zatem opryskiwacze o pojemności zbiornika od 5000 litrów wzwyż. Decydując się na wybór pomiędzy opryskiwaczem samojezdnym a przyczepianym, należy brać pod uwagę kilka czynników związanych z kosztami, funkcjonalnością, wygodą i ergonomią pracy.

Koszty zakupu i eksploatacji

Koszt zakupu nowoczesnego opryskiwacza samojezdnego jest bardzo wysoki, często przekraczający kwotę 2 mln zł. Do kosztów należy doliczyć nie tylko samą maszynę, ale także serwis, ubezpieczenie i zaplecze techniczne. Kwestia kalkulacji kosztów jest ściśle związana z warunkami danego gospodarstwa. Jeżeli opryskiwacz przyczepiany pozwoli lepiej wykorzystać ciągnik, który jest już w gospodarstwie, jego zakup wydaje się uzasadniony. Jeżeli natomiast miałoby to pociągać za sobą konieczność zakupu kolejnego ciągnika, warto rozważyć opcję samojezdnego.

Ponadto ciągnik współpracujący z opryskiwaczem należy odpowiednio doposażyć, choćby w koła o odpowiedniej szerokości. Należy również uwzględnić koszty eksploatacji obu rozwiązań.

Funkcjonalność i warunki pracy

W kwestii funkcjonalności da się zauważyć większe rozbieżności pomiędzy zestawem składającym się z ciągnika i opryskiwacza przyczepianego, głównie ze względu na prześwit, który jest krytyczny w przypadku wysokich upraw. Większe gospodarstwa o dużej powierzchni upraw i intensywnym systemie produkcji osiągają największe korzyści z inwestycji w opryskiwacz samojezdny, zwłaszcza na dużych, regularnych działkach.

Firmy świadczące usługi rolnicze również mogą wymagać maszyny wysoce wyspecjalizowanej (wysoki prześwit, możliwość regulacji rozstawu kół) w celu świadczenia usług najwyższej jakości na różnych plantacjach. W gospodarstwach o rozdrobnionych polach, wąskich klinach i dużej liczbie dojazdów między działkami, część przewagi samojezdnej maszyny może zostać utracona.

W mniejszych gospodarstwach, przy ograniczonej liczbie zabiegów i umiarkowanej presji chorób oraz chwastów, nowoczesny opryskiwacz ciągnikowy często w pełni spełnia swoje zadanie, oferując wysoki poziom ergonomii obsługi i funkcjonalność (automatyczne prowadzenie, sterowanie sekcjami roboczymi, zaawansowana elektronika) przy znacznie niższych kosztach zakupu i eksploatacji.

W praktyce opryskiwacz samojezdny ma sens wtedy, gdy jest częścią przemyślanej strategii ochrony roślin i organizacji pracy w gospodarstwie. Tam natomiast, gdzie skala i warunki na to nie pozwalają, racjonalnie dobrany opryskiwacz ciągnikowy pozostaje rozwiązaniem w pełni wystarczającym.

tags: #opryskiwacz #samojezdny #przeswit