Budowa i Schemat Opryskiwacza

W artykule przybliżymy temat budowy opryskiwaczy, przedstawimy, z jakich elementów się składają oraz jakie są ich funkcje. Opryskiwacze są niezbędnym sprzętem znajdującym zastosowanie w rolnictwie, sadownictwie i ogrodnictwie, służącym do ochrony roślin i drzew na otwartych powierzchniach pól, w uprawach sadowniczych oraz pod osłonami. Ich zadaniem jest rozbicie strugi cieczy na krople o odpowiedniej średnicy i skierowanie ich do miejsca przeznaczenia, czyli na rośliny, krzewy czy drzewa.

Opryskiwacze umożliwiają stosowanie chemicznych środków ochronnych dla roślin, zwanych pestycydami, które są kluczowe w zwalczaniu chorób, chwastów i szkodników, szczególnie w rolnictwie intensywnym. Mogą być również wykorzystywane do rozpylania nawozów w płynie, a także do powierzchownego zraszania roślin wymagających ciągłego nawadniania.

Zaletami stosowania opryskiwaczy są szybkość i wydajność pracy, oszczędność środków chemicznych oraz możliwość ich użycia w różnych sezonach. Na rynku dostępnych jest wiele modeli, które różnią się budową w zależności od rodzaju upraw, obszaru działki rolniczej i indywidualnych potrzeb rolnika. Mogą być klasyfikowane pod kątem sposobu rozpylania cieczy oraz sposobu napędu, a także na opryskiwacze ciągnione, zawieszone czy ręczne.

Kluczowe Elementy Budowy Opryskiwacza

Opryskiwacze składają się z kilku kluczowych elementów, które współpracują ze sobą, aby umożliwić efektywne rozpylanie substancji chemicznych. Zrozumienie ich funkcji jest podstawą prawidłowej eksploatacji i konserwacji urządzenia.

Zbiornik na ciecz

Zbiornik na ciecz to jeden z podstawowych elementów opryskiwacza. Jego pojemność może różnić się w zależności od rodzaju opryskiwacza i obszaru, na którym będzie używany. Istotne jest, aby kształt zbiornika był obły, co ułatwia jego utrzymanie w czystości. Na dnie zbiornika zazwyczaj znajduje się wgłębienie, które wspomaga całkowite opróżnianie cieczy.

Pompa

Pompa jest sercem opryskiwacza i jednym z najważniejszych jego podzespołów. Jej głównym zadaniem jest wytwarzanie ciśnienia niezbędnego do rozpylania cieczy. W najczęściej stosowanych opryskiwaczach ciągnikowych używa się pomp przeponowych, przeponowo-tłokowych oraz pomp tłokowych. Należy zwrócić uwagę na odpowiednie dobranie wydajności pompy do pojemności zbiornika i szerokości roboczej opryskiwacza - im większy zbiornik i szerokość robocza, tym większą wydajność powinna mieć pompa.

W opryskiwaczach polowych powszechnie stosowane pompy przeponowe mogą generować pulsacje ciśnienia, co niekorzystnie wpływa na trwałość układu cieczowego i równomierność dawkowania. Aby temu zapobiec, stosuje się powietrznik lub inny system tłumienia pulsacji. Powietrznik to specjalna komora połączona z kolektorem tłocznym, podzielona elastyczną membraną na dwie części. W jednej znajduje się ciecz użytkowa, a w drugiej - powietrze pod odpowiednim ciśnieniem (od 1/3 do 2/3 ciśnienia roboczego wskazywanego przez manometr). Zbyt wysokie ciśnienie w powietrzniku może uszkodzić membranę pompy, natomiast zbyt niskie nie zapewnia prawidłowego tłumienia pulsacji i zakłóca pracę manometru.

Mieszadło

W każdym zbiorniku opryskiwacza koniecznie musi być zamontowane mieszadło. Jego zadaniem jest zapobieganie rozwarstwianiu się cieczy lub osadzaniu się jej na dnie zbiornika, a także dokładne zmieszanie koncentratu nawozu (np. ciekłego nawozu dolistnego) z wodą. Najczęściej stosowanymi mieszadłami są mieszadła hydrauliczne, które mogą mieć budowę rurową lub konstrukcję eżektorową. Zasilanie mieszadła nie może być zależne od ustawienia zaworu sterującego, dlatego najczęściej jest ono zasilane bezpośrednio z pompy.

Układ filtrujący

Filtry oczyszczają przepływającą przez pompę i zawór rozdzielczy ciecz. Ciecz powinna być pozbawiona zanieczyszczeń mechanicznych, gdyż w przeciwnym razie mogą one zmniejszyć żywotność elementów układu cieczowego oraz zapychać dysze do opryskiwacza, uniemożliwiając poprawne opryskanie roślin. Układ filtrujący składa się z kilku następujących po sobie filtrów, gdzie każdy kolejny wyposażony jest w bardziej gęstą siatkę w porównaniu do poprzedniego.

Zawór sterujący i manometr

Głównym zadaniem zaworu sterującego jest podtrzymanie stałego ciśnienia roboczego oraz zasilanie substancją roboczą poszczególnych części belki polowej, mieszadła i innych urządzeń. Precyzja działania tego urządzenia ma bardzo duży wpływ na dokładność dozowania cieczy. Manometr służy do kontroli ciśnienia roboczego i na bieżąco sygnalizuje poprawność działania poszczególnych zespołów. Spadek ciśnienia podczas pracy może być spowodowany zapchaniem filtra tłocznego.

Belka polowa

Belka polowa opryskiwacza ma kluczowy wpływ na równomierność pokrycia cieczą opryskiwanej powierzchni. Materiał, z którego jest wykonywana, musi być odporny na różnego rodzaju odkształcenia, ale jednocześnie powinien być lekki. Składa się z kilku zawiasowo połączonych ze sobą elementów, dzięki czemu można ją rozkładać do długości nawet 40 m, co zwiększa efektywność pracy, ale umożliwia także wygodne poruszanie się opryskiwaczem po drogach publicznych po jej złożeniu.

Dysze (Rozpylacze)

Dysze do opryskiwacza, nazywane również rozpylaczami, są odpowiedzialne za rozbijanie cieczy na krople i ich precyzyjne nanoszenie. W opryskiwaczach polowych najczęściej stosuje się rozpylacze ciśnieniowe, dzięki którym substancja przepływa przez odpowiednio ukształtowane kanały, a po ich opuszczeniu dochodzi do rozbicia na krople. Większość użytkowanych opryskiwaczy ma zamontowane oprawy z tzw. antykapaczami, które zapobiegają wykapywaniu cieczy po wyłączeniu zasilania.

• Rozpylacze z wkładką wirową rozpylają ciecz pod ciśnieniem 1-2,5 MPa. Ciecz przed dostaniem się do wylotu płytki musi przepłynąć przez spiralne kanały wkładki wirowej lub wichrowatych otworów w płytce wirowej. Kanaliki powodują zawirowanie strumienia cieczy, który z dużą prędkością wypływa przez otwór wylotowy. Powstający stożek rozpylonej cieczy ma kąt rozwarcia zależny od odległości wkładki od otworu wylotowego.
• Rozpylacze dwustrumieniowe tworzą dwa wachlarzowe strumienie cieczy tworzące między sobą kąt 60°.

Rozpylacze eżektorowe (inżektorowe)

Ostatni "krzyk mody" w technice ochrony roślin to rozpylacze eżektorowe (inżektorowe). W ich konstrukcji wykorzystano znane prawo fizyczne - tzw. zwężkę Venturiego. Dzięki specjalnej budowie wykorzystują efekt Venturiego, w którym strumień cieczy zasysa zewnętrzne powietrze w stosunku zbliżonym do 1:1. W specjalnej komorze następuje spadek ciśnienia cieczy, co niemal całkowicie eliminuje drobne krople. W wyniku mieszania cieczy i powietrza następuje napowietrzenie kropel przed ich formowaniem w dyszy wylotowej.

Rozpylacze eżektorowe DB to rozpylacze z napowietrzaną kroplą, która pękając po uderzeniu w roślinę, zapewnia dobre pokrycie. Dzięki napowietrzeniu kropli jest ona bardzo odporna na znoszenie i umożliwia wykonywanie oprysków na wietrze do 8 m/s. Duże i ciężkie krople nie poddają się oddziaływaniu wiatru, co sprawia, że są mniej znoszone. Dodatkowym efektem, spowodowanym zasysaniem powietrza przez taki rozpylacz, jest zwiększenie energii kinetycznej kropel, co umożliwia głębsze wnikanie w łan. Urządzenia te pracują przy dość wysokich, jak na rozpylacze płaskostrumieniowe, ciśnieniach - od 3 do 8 barów.

Chociaż producenci często podkreślają ich wysoką skuteczność nawet przy silnym wietrze (dochodzącym do 6 m/s), a jednocześnie dobre pokrycie powierzchni dzięki małym, rozbitym kroplom, praktyka pokazała, że reklama była nieco przesadzona. Badania przeprowadzone w Danii wykazały, że skuteczność oprysków rozpylaczami eżektorowymi przeciwko chorobom grzybowym jest o kilkanaście procent niższa w stosunku do drobnokroplistych rozpylaczy szczelinowych. Wniosek jest taki: jeżeli nie ma wiatru, lepiej jest opryskiwać tradycyjnymi rozpylaczami szczelinowymi; natomiast w sytuacji agrotechnicznej konieczności wykonania zabiegu pomimo wiatru, dobrze jest skorzystać z rozpylaczy eżektorowych.

Wśród znanych rozwiązań rozpylaczy inżektorowych są tzw. wersje „długie” i „krótkie”. Pierwsze z nich charakteryzują się mniejszym spadkiem ciśnienia w rozpylaczu, ponieważ mają one krótszą komorę wewnętrzną niż wersje „długie”.

Rodzaje Opryskiwaczy

Na rynku dostępnych jest wiele modeli opryskiwaczy, które możemy sklasyfikować pod kątem sposobu rozpylania cieczy oraz ze względu na sposób napędu. Wyróżnia się opryskiwacze z napędem ręcznym lub silnikowym.

Opryskiwacze ręczne

Zdecydowanie najpopularniejsze są urządzenia ręczne. Takie opryskiwacze najlepiej sprawdzą się w miejscach o niewielkiej przestrzeni, mając największe zastosowanie w zraszaniu i nawożeniu roślin oraz kwiatów w doniczkach znajdujących się w domu lub na balkonie. Wiele pozytywnych opinii zbiera opryskiwacz ręczny VERKE GARDEN marki Deget.

Opryskiwacze akumulatorowe

W przypadku wykonywania oprysków na rozległych terenach odpowiednim rozwiązaniem będą opryskiwacze akumulatorowe, najlepiej w formie plecakowej. Rozpylają one ciekłą substancję w równomierny sposób, dzięki zamontowanym długim, teleskopowym lancom.

Opryskiwacze spalinowe

Ostatnim rodzajem są opryskiwacze spalinowe. To jedne z największych i najbardziej pojemnych urządzeń, które najlepiej sprawdzą się do wykonywania oprysków na dużych terenach - w sadach, na plantacjach czy działkach. Przykładem takiego urządzenia może być opryskiwacz plecakowy marki Verke, solidny sprzęt wyposażony w zbiornik o pojemności 20l oraz dwusuwowy silnik spalinowy o mocy 2,9KM.

Mechanizmy Działania Opryskiwaczy

Na rynku dostępne są między innymi opryskiwacze pulsacyjne, ciśnieniowe i akumulatorowe, które różnią się między sobą sposobem działania.

• W przypadku opryskiwaczy ciśnieniowych (ręcznych), niezbędne jest wcześniejsze sprężenie powietrza przy pomocy specjalnej pompki.
• Opryskiwacze spalinowe zasilane są przez wydajny silnik spalinowy, co sprawia, że rozpylanie oprysku odbywa się szybko i bez wysiłku.
• Opryskiwacze akumulatorowe działają podobnie do spalinowych, z tym że za podawanie cieczy roboczej pod ciśnieniem odpowiada silnik elektryczny. Samo urządzenie jest wyposażone w akumulator, który po uruchomieniu rozpyla substancję ochronną. Za pomocą specjalnego panelu można regulować moc rozpylania.

Znaczenie Wyboru Odpowiedniego Opryskiwacza

Przed zakupem opryskiwacza trzeba zwrócić uwagę na kilka istotnych kwestii. Ważne jest nie tylko to, jak działa opryskiwacz, lecz także jak został on wyposażony przez producenta. Jednym z ważniejszych parametrów jest pojemność zbiornika na ciecz roboczą. Pojemność opryskiwacza warto dobrać w zależności od swoich potrzeb: im większy teren do opryskania, tym większy zbiornik powinien posiadać opryskiwacz. Z pojemnością ściśle powiązany jest ciężar urządzenia. Warto także wybrać sprzęt fabrycznie wyposażony we wbudowaną podziałkę i przezroczysty zbiornik, co ułatwia kontrolę poziomu cieczy.

Konserwacja i Przechowywanie Opryskiwacza

Warto pamiętać, że każde urządzenie wymaga regularnej konserwacji i utrzymania, a części, które można wymieniać, odgrywają kluczową rolę w zapewnieniu efektywności opryskiwacza. Wielu rolników zdaje sobie sprawę z tego, że konserwacja opryskiwacza oraz regularna wymiana zużytych części, takich jak zestaw rozpylaczy (rozpylacze szczelinowe, eżektorowe), filtry czy uszczelki, są kluczowe dla zachowania jego efektywności i wydłużenia żywotności.

Czyszczenie po zakończeniu pracy

Każdorazowo po wykonaniu oprysku należy spuścić z opryskiwacza powietrze, a następnie kilkukrotnie wyczyścić zbiornik czystą wodą. Szczególnie dokładnie należy umyć najbardziej skażone zewnętrzne elementy opryskiwacza, tj. belkę polową, elementy konstrukcyjne wokół rozpylaczy, przystawkę wentylatorową oraz koła jezdne.

Czyszczenie po środkach ochrony roślin (np. randapie)

Opryskiwacz po środkach ochrony roślin, takich jak randap, należy czyścić w taki sam sposób. Trzeba jednak mieć na uwadze, że nawet wielokrotne płukanie nie usunie cieczy w pełni. Dobrze jest więc posiadać osobne opryskiwacze do nawozów oraz środków owadobójczych, aby uniknąć wzajemnego zanieczyszczenia i potencjalnego uszkodzenia roślin.

Zaleca się również, aby po zakończeniu opryskiwania ciągnik z opryskiwaczem dokładnie umyć w myjni wyposażonej w oczyszczalnię ścieków lub osadnik (zbiornik ścieków) do ich neutralizacji. Wodę po płukaniu zbiornika wypryskuje się na polu, na którym były wykonywane zabiegi, aby zminimalizować wpływ na środowisko.

Przygotowanie do sezonu zimowego

Opryskiwacz powinien być przechowywany w suchym i zadaszonym pomieszczeniu. Po zakończeniu sezonu należy starannie umyć opryskiwacz, spuścić wodę ze zbiornika i całego układu, a następnie go osuszyć. Najważniejszym krokiem w przygotowaniu opryskiwacza do zimy jest wysmarowanie olejem silnikowym pierścienia uszczelniającego, tłoka pompy oraz zaworu bezpieczeństwa. Wszystkie miejsca smarowania należy napełnić świeżym smarem lub olejem, części metalowe niemalowane przetrzeć olejem napędowym, a uszkodzone powierzchnie lakierowane oczyścić i pomalować ponownie. Węże należy oczyścić, osuszyć, przetrzeć talkiem (miękkim minerałem w proszku o właściwościach osuszających) i zwinąć w kręgi.

Przed sezonem zimowym należy opróżnić pompę i zbiornik opryskiwacza z resztek wody. Trzeba również sprawdzić, czy nie ma wody w mieszadle, filtrach, zaworze sterującym i oprawach rozpylaczy. Jeśli zostanie tam woda, podzespoły mogą ulec zniszczeniu wskutek zamarzania.

Modyfikacje i Usprawnienia Opryskiwaczy

DIY: Przeróbka Opryskiwacza Ręcznego na Akumulatorowy

Dla majsterkowiczów istnieje możliwość przeróbki opryskiwacza ręcznego plecakowego na akumulatorowy. Sugerowane rozwiązania obejmują wykorzystanie pompki do spryskiwaczy szyb lub paliwowych, a także montaż pompy od elektrycznego opryskiwacza. Ważne jest dostosowanie ciśnienia, ponieważ niektóre modele, jak Kwazar, pracują na ciśnieniu 1,5-2,5 Bar.

W przystawkach tradycyjnych na paski stosowane są sprzęgła "załącz wyłącz", które w niektórych przypadkach mogą pozostawiać wiele do życzenia w kwestii wydajności i niezawodności.

tags: #opryskiwacz #schemat #budowy