Wybór i prawidłowe użytkowanie opryskiwacza to klucz do skutecznej ochrony roślin i efektywnego zarządzania gospodarstwem. Niniejszy poradnik przedstawia kompleksowe podejście do tematu opryskiwaczy, uwzględniając dobre praktyki, zasady bezpieczeństwa, budowę urządzeń oraz parametry pracy.
Dobre praktyki w ochronie upraw
Dobrą praktyką ochrony roślin nazywamy wybieranie, sortowanie, dawkowanie i planowanie środków ochrony roślin zgodnie z warunkami dozwolonego stosowania. Ma to na celu zapewnienie akceptowalnej skuteczności przy minimalnej ilości środków chemicznych, z właściwym uwzględnieniem miejscowych warunków oraz możliwości zwalczania metodami mechanicznymi i biologicznymi.
Środki chemicznej ochrony roślin
Substancja czynna to aktywny składnik, dzięki któremu środek działa ochronnie. Ważne jest, aby pamiętać, że substancja czynna zawsze jest trucizną. Ta sama trucizna może być toksyczna w odmiennym stopniu nie tylko dla różnych organizmów, ale nawet dla kolejnych stadiów rozwojowych jednego gatunku. Środki chemiczne ochrony roślin to preparaty, które zwalczają nie tylko chwasty, ale także choroby i szkodniki.
Podział środków ochrony roślin
- Fungicyd: zwalcza choroby roślin.
- Herbicyd: zwalcza chwasty.
- Insektycyd: zwalcza szkodniki.
Chemiczna ochrona roślin: Ważne aspekty
Środki ochrony roślin, które są wchłaniane przez roślinę, określamy jako systemiczne. Najlepszy rezultat oddziaływania podczas stosowania fungicydów uzyskuje się w przedziale temperatur 12 - 20°C.
Opakowania jednostkowe środków ochrony roślin wprowadzanych do obrotu muszą posiadać etykietę w języku polskim, zawierającą informacje określone w zezwoleniu na wprowadzanie środka ochrony roślin do obrotu. Muszą być również szczelnie zamknięte.
Wymagany prawnie okres przechowywania dokumentacji oprysków to 3 lata.
Przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą w zakresie obrotu środkami ochrony roślin ma prawny obowiązek, aby osoby dokonujące zbycia środków ochrony roślin ostatecznemu nabywcy miały ukończone szkolenie w zakresie doradztwa dotyczącego środków ochrony roślin.
Opryski można wykonywać w odległości co najmniej 20 metrów od zabudowań, pasiek oraz upraw zielarskich.
Zasady bezpieczeństwa i higieny pracy
Podczas pracy ze środkami ochrony roślin kluczowe jest przestrzeganie zasad bezpieczeństwa. Znaki ostrzegawcze informują o zagrożeniach:
- Substancje utleniające: w czerwonym rombie, na białym tle jest pozioma kreska, a nad nią koło z płomieniami.
- Substancje łatwopalne: w czerwonym rombie, na białym tle jest pozioma kreska, a nad nią płomień.
- Substancje wybuchowe: w czerwonym rombie, na białym tle jest eksplodująca kula.
Postępowanie w przypadku rozlania środka ochrony roślin
W przypadku rozlania lub rozsypania środka ochrony roślin należy postępować według następującej kolejności:
- Odizoluj ludzi i zwierzęta od miejsca skażenia.
- Nie dopuść do zwiększania się ilości rozlanego środka.
- Załóż odzież ochronną.
- Miejsce zanieczyszczone posyp materiałem absorbującym.
- Wrzuć skażony materiał do plastikowego pojemnika lub worka.
Zagrożenia dla zapylaczy
Ze względu na ochronę zdrowia i życia pszczół i innych dzikich zapylaczy należy:
- Zapobiegać znoszeniu cieczy oprysku na sąsiednie, kwitnące uprawy, a także miejsca, gdzie zapylacze mogą mieć pożytek.
- Wcześniej informować pszczelarzy o planowanym zabiegu.
- Nie zanieczyszczać wód w rowach melioracyjnych, zbiornikach śródpolnych i innych okolicznych.
Chwasty występujące w uprawach rolnych
Chwasty, takie jak komosa biała, zwalcza się za pomocą herbicydów.
Obliczanie parametrów pracy opryskiwacza
Tabela parametrów pracy rozpylaczy
| Typ rozpylacza | Siła wiatru | Bar | l/min | l/ha (4 km/h) | l/ha (5 km/h) | l/ha (6 km/h) | l/ha (7 km/h) | l/ha (8 km/h) | l/ha (9 km/h) | l/ha (10 km/h) | l/ha (12 km/h) | l/ha (16 km/h) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| RS‑MM110°/02 żółty AZ‑MM110°/02 | do 3 m/s (antyznoszeniowa) | 2,0 | 0,65 | 195 | 156 | 130 | 111 | 98 | 87 | 78 | 65 | 49 |
| 2,5 | 0,73 | 219 | 175 | 146 | 125 | 110 | 97 | 88 | 73 | 55 | ||
| 3,0 | 0,80 | 240 | 192 | 160 | 137 | 120 | 107 | 96 | 80 | 60 | ||
| 3,5 | 0,86 | 258 | 206 | 172 | 147 | 129 | 115 | 103 | 86 | 65 | ||
| 4,0 | 276 | 221 | 184 | 158 | 138 | 123 | 110 | 92 | 69 | |||
| RS‑MM110°/03 niebieski AZ‑MM110°/03 | do 3 m/s (antyznoszeniowa) | 2,0 | 0,94 | 282 | 226 | 196 | 161 | 141 | 125 | 113 | 94 | 71 |
| 2,5 | 1,06 | 318 | 254 | 220 | 182 | 159 | 141 | 127 | 106 | 80 | ||
| 3,0 | 1,15 | 345 | 276 | 240 | 197 | 173 | 153 | 138 | 115 | 86 | ||
| 3,5 | 1,24 | 372 | 298 | 260 | 213 | 186 | 165 | 149 | 124 | 93 | ||
| 4,0 | 1,35 | 405 | 324 | 278 | 231 | 203 | 180 | 162 | 135 | 101 | ||
| RS‑MM110°/04 czerwony AZ‑MM 110°/04 | do 3 m/s (antyznoszeniowa) | 2,0 | 1,36 | 408 | 326 | 262 | 233 | 204 | 181 | 163 | 136 | 102 |
| 2,5 | 1,49 | 447 | 358 | 292 | 255 | 224 | 199 | 179 | 149 | 112 | ||
| 3,0 | 1,65 | 495 | 396 | 320 | 283 | 248 | 220 | 198 | 165 | 124 | ||
| 3,5 | 1,77 | 531 | 425 | 346 | 303 | 266 | 236 | 212 | 177 | 133 | ||
| 4,0 | 1,89 | 567 | 454 | 370 | 324 | 284 | 252 | 227 | 189 | 142 |
Z powyższej tabeli wynika, że ciągnik z opryskiwaczem wyposażonym w rozpylacze koloru czerwonego, chcąc uzyskać wydatek cieczy roboczej 250 l/h przy ciśnieniu 3,0 bary, powinien poruszać się z prędkością 8 km/h. Natomiast wydatek cieczy w opryskiwaczu przy założeniu, że prędkość jazdy wynosi 8 km/h, ciśnienie robocze to 3,5 barów, a typ rozpylacza to RS-MM 110°/03, wyniesie 186 l/ha. Aby uzyskać dawkę cieczy roboczej 240 l/ha w opryskiwaczu z zamontowanymi końcówkami koloru niebieskiego, wartość ciśnienia roboczego powinna wynosić 3,0 bar.
Parametry pracy rozpylacza RS‑MM 110°/02
Prędkość: 4 kilometry na godzinę
| Ciśnienie | Wydatek cieczy roboczej |
|---|---|
| 2 bary | 195 litrów na hektar |
| 2,5 bara | 219 litrów na hektar |
| 3 bary | 240 litrów na hektar |
| 3,5 bara | 258 litrów na hektar |
| 4 bary | 276 litrów na hektar |
Prędkość: 6 kilometrów na godzinę
| Ciśnienie | Wydatek cieczy roboczej |
|---|---|
| 2 bary | 130 litrów na hektar |
| 2,5 bara | 146 litrów na hektar |
| 3 bary | 160 litrów na hektar |
| 3,5 bara | 172 litrów na hektar |
| 4 bary | 184 litrów na hektar |
Prędkość: 8 kilometrów na godzinę
| Ciśnienie | Wydatek cieczy roboczej |
|---|---|
| 2 bary | 98 litrów na hektar |
| 2,5 bara | 110 litrów na hektar |
| 3 bary | 120 litrów na hektar |
| 3,5 bara | 129 litrów na hektar |
| 4 bary | 138 litrów na hektar |
Dla rozpylacza jadącego z prędkością 4 kilometry na godzinę, aby uzyskać dawkę cieczy roboczej równą 240 litrów na hektar, ciśnienie robocze powinno wynosić 3 bary. Jeśli prędkość jazdy wynosi 8 kilometrów na godzinę, a ciśnienie robocze to 3,5 bara, wydatek cieczy wyniesie 129 litrów na hektar.
Niedomagania opryskiwacza
Prawidłowe ustawienie i konserwacja opryskiwacza są kluczowe dla efektywności i bezpieczeństwa. Niedomagania mogą prowadzić do nieprawidłowego działania:
- Za nisko ustawiona belka: ryzyko uszkodzenia belki.
- Za wysoko ustawiona belka: nadmierne znoszenie cieczy, słaba penetracja potraw.
- Za duża prędkość jazdy: słaba penetracja potraw.
Belki polowe
Belki polowe z rozpylaczami o kącie rozpylania 110° lub 120°, rozstawionymi co 50 cm, powinny być prowadzone nie niżej niż 25 cm, a nie wyżej niż 65 cm nad opryskiwaną powierzchnią, tzn. powierzchnią gleby w przypadku zabiegów doglebowych lub wierzchołkami roślin w przypadku łanu uprawy.
Prędkość jazdy opryskiwacza
Prędkość jazdy opryskiwacza można obliczyć ze wzoru: Prędkość [km/h] = (długość odcinka pomiarowego [m] / czas przejazdu [s]) * 3,6.
Jeśli odcinek pomiarowy wynosi 100 m, a czas przejazdu to 62 s, prędkość jazdy opryskiwacza wynosi 5,81 km/h.
Wydatek opryskiwacza
Wydatek rozpylacza oblicza się ze wzoru: Wydatek [l/min] = (Dawka [l/h] * Rozstaw rozpylaczy [m] * Prędkość [km/h]) / 600.
Przy założeniu, że prędkość robocza wynosi 5,8 km/h, rozstawa rozpylaczy to 0,5 m, a dawka cieczy - 300 l/ha, wydatek rozpylacza wynosi 1,45 l/min.
Korekta wydatku opryskiwacza
Korygowanie wydatku cieczy roboczej wykonuje się poprzez zmianę ciśnienia roboczego lub wymianę końcówek rozpylających.
Budowa opryskiwacza
Opryskiwacz to złożone urządzenie, w którym każdy element odgrywa kluczową rolę. Zrozumienie jego budowy jest niezbędne do prawidłowej eksploatacji i konserwacji.
Pompa
Pompa to najważniejszy element opryskiwacza. Ma za zadanie dostarczenie cieczy pod odpowiednim ciśnieniem do wszystkich elementów cieczowych. Pompa, której charakterystycznym elementem budowy są dwie membrany zamknięte w osobnych komorach i połączone tłokiem, to pompa membranowa. W przypadku pomp membranowych komora powietrza często jest oznaczana cyfrą 4 na schematach. Pompy powszechnie stosowane w opryskiwaczach tłoczą ciecz nierównomiernie i wywołują pulsację ciśnienia, wpływającą niekorzystnie na pracę rozpylaczy i trwałość elementów układu cieczowego. Dlatego, w celu jego wyrównania, pompy wyposażane są w powietrzniki.
Płyn musi być doprowadzony do: zaworu sterującego, sekcji opryskowych, poszczególnych rozpylaczy, mieszadła, rozwadniacza (jeżeli opryskiwacz jest w niego wyposażony), płuczki pojemników, zbiornika z czystą wodą (w celu przepłukiwania instalacji), a także do mycia zewnętrznego.
Zbiornik
W starszych konstrukcjach opryskiwaczy występował tylko jeden zbiornik - do cieczy głównej, natomiast w nowszych konstrukcjach zbiornik podstawowy często jest połączony z innymi, np. zbiornikiem na czystą wodę do płukania.
Manometr
Bardzo ważnym elementem w prawidłowo działającym opryskiwaczu jest manometr (barometr, ciśnieniomierz). Jego zadaniem jest wskazywanie aktualnego ciśnienia pracy. W opryskiwaczach polowych powinien wskazywać dokładnie ciśnienie w przedziale od 0 do 5 barów, natomiast w opryskiwaczu sadowniczym, gdzie ciśnienie pracy jest dużo wyższe, do 20 barów. Aby dokładnie sprawdzić prawidłowość działania barometru, dobrze byłoby porównać wskazania z urządzeniem wzorcowym. Wypełnienie manometru gliceryną tłumi drgania wskazówki i zwiększa dokładność odczytu.
Układ cieczowy
Układ cieczowy stanowi całość połączeń wszystkich elementów opryskiwacza. Przed opryskaniem cieczą użytkową trzeba sprawdzić szczelność połączeń, stan węży, rurek, przewodów, opasek zaciskowych itp., aby nie dochodziło do ubytku płynu z tych miejsc. Powinno się też zwrócić uwagę, czy ewentualne wycieki z układu cieczowego nie przedostają się na inne elementy konstrukcji.
Zawory
Za pomocą zaworu sterującego operator kieruje całą pracą podczas oprysku, rozdziela ciecz do poszczególnych sekcji i ustawia ciśnienie robocze. Zaworem odpowiedzialnym za przekierowanie cieczy do odpowiednich sekcji opryskowych jest zawór sekcyjny (często oznaczany cyfrą 5 na schemacie, wraz z manometrem). Zawór nadmiarowo-regulacyjny (np. oznaczony cyfrą 6 na schemacie) odpowiada za utrzymanie stałego ciśnienia w układzie.
System filtracji
System filtracji jest bardzo istotnym czynnikiem, mającym duży wpływ na prawidłową pracę wszystkich elementów opryskiwacza. W różnych jego typach mogą być zastosowane inne rodzaje i konstrukcje filtrów. Odmienna może być także ich liczba. W małych i dużych opryskiwaczach pierwszym stopniem filtracji jest sito wlewowe lub sito rozwadniacza. Sprawny układ filtracyjny opryskiwacza oczyszcza ciecz użytkową, przez co zapobiega niewłaściwej pracy lub uszkodzeniu pompy, zaworów czy rozpylaczy. Układ filtracyjny jest stopniowy, co oznacza, że każdy kolejny stopień (filtr lub zespół filtrów) wyposażony jest we wkład filtracyjny z siatką bardziej gęstą od poprzedniego. Filtr liniowy jest często oznaczany cyfrą 4 na schemacie.
Belka polowa i sekcje opryskowe
Belka polowa składa się z przegubowo połączonych ze sobą sekcji. Powinna mieć możliwość regulacji położenia wysokości - standardowo w zakresie 40-150 cm. Konstrukcja musi odznaczać się lekkością, sztywnością i stabilnością. Na każdej sekcji opryskowej umieszczone są rozpylacze. Rozmieszczenie ich na belce polowej jest uwarunkowane kątem rozpylania cieczy z konkretnego typu rozpylacza. Sekcje opryskowe i belka polowa muszą być umieszczone na odpowiedniej wysokości nad opryskiwaną powierzchnią. W tym przypadku wysokość belki polowej musi wynosić 40-60 cm nad glebą czy roślinami.
Na schematach, belka polowa może być podzielona na kilka sekcji, np. 5 sekcji, co pozwala na precyzyjne sterowanie opryskiem.
Mieszadło
Celem zastosowania mieszadła w opryskiwaczu jest niedopuszczenie do rozwarstwienia cieczy użytkowej w zbiorniku oraz utrzymanie jej stałego stężenia. W opryskiwaczach dominują mieszadła hydrauliczne w postaci dyszy eżektorowej. Dodatkowe mieszadło hydrauliczne jest szczególnie przydatne przy stosowaniu wielu mieszanin zbiornikowych, często o dużej ilości składników, aby zapobiec niedostatecznemu rozpuszczeniu drogich oprysków i nawozów.
Trójgłowicowe korpusy rozpylaczy
Trójgłowicowe korpusy rozpylaczy pozwalają na elastyczne dostosowanie wydatku cieczy. W przypadku zabiegów wymagających niestandardowych ilości cieczy (np. oleje na przędziorka), można zmniejszyć prędkość i pryskać standardowymi rozpylaczami albo przekręcić korpus na rozpylacze o dużej wydajności.
Wybór i konserwacja opryskiwacza sadowniczego
Opryskiwacz to podstawowe narzędzie pracy w gospodarstwie sadowniczym. Przy zakupie nowego sprzętu należy zwrócić uwagę na kilka podstawowych kwestii i rozstrzygnąć pewne dylematy.
Pojemność beczki
Rynek proponuje szeroki wachlarz możliwości, jednak większość zamyka się między 1000 a 2000 litrów. Im większa beczka, tym rzadziej trzeba zjeżdżać na tankowanie wody. Jednak jej masa wymusi na ciągniku większy wysiłek (spalanie, moc) oraz będzie powodowała głębsze koleiny.
Liczba wentylatorów
Drugi wentylator daje większą gwarancję dopryskania górnych partii drzewa. Na rynku jest jednak wiele opryskiwaczy z jednym wentylatorem, aczkolwiek pryskających równomiernie na całej wysokości kolumny.
Kierunek zaciągania powietrza
Tradycyjne opryskiwacze zaciągają powietrze zza opryskiwacza, co może powodować odchylenia cieczy roboczej pod wpływem tego ciągu, jak również zaciąganie liści. Powietrze w maszynach z odwróconym ciągiem zaciągane jest z przestrzeni między wentylatorem a beczką. Im większa jest ta przestrzeń, tym łatwiej maszynie je zaciągnąć, jednak efektem jest wydłużenie opryskiwacza.
Komputer
Komputer ułatwia pracę i wykonuje potrzebne obliczenia, dobierając ciśnienie do prędkości, tak, aby zagwarantować stały, zadany wydatek cieczy. O ile schodzimy do bardzo małych ilości cieczy (200 l/ha), to każde odchylenie prędkości może powodować znaczne niedopryskanie drzew. Wówczas urządzenie wydaje się wskazane - bo potrafi skorygować ludzkie błędy.
Koła
Im szersze, tym lepsze. Wyższa ich szerokość zredukuje problem kolein. Masa opryskiwacza będzie rozkładała się na większej powierzchni styku opony z gruntem.
Wydajność powietrza
Im wyższa, tym lepsza. Oznacza ona ilość powietrza, jaką wentylator jest w stanie przepompować i będzie miała znaczenie przy bocznych podmuchach wiatru.
Pompa
Pompa to najważniejszy element opryskiwacza sadowniczego. Przestój podczas infekcji parcha może kosztować dużo, dlatego powinniśmy wybierać te bezawaryjne (z dobrymi opiniami). Powinna być wykonana z trwałych materiałów o długiej żywotności. Pompy o dużej wydajności mają również duże zapotrzebowanie na moc, więc będą generowały większe spalanie w ciągnikach. Jednak pompa musi mieć taką wydajność, aby zagwarantować ciśnienie robocze w różnych zakresach, potrzebnych w opryskiwaniu.
Rodzaje opryskiwaczy i ich zastosowanie
- Opryskiwacze zawieszane: montowane na trzypunktowym układzie zawieszenia ciągnika. Sprawdzają się w gospodarstwach o mniejszych lub średnich areałach oraz na działkach o nieregularnym kształcie. Rozwiązanie to jest odpowiednie przy mniejszych areałach i działkach wymagających częstych manewrów.
- Opryskiwacze zaczepiane: posiadają własne podwozie, dzięki czemu ciężar roboczy rozkłada się inaczej niż w konstrukcjach zawieszanych. Wykorzystywane głównie w gospodarstwach o dużej skali produkcji lub w usługach. Charakteryzują się wysoką wydajnością i znacznym prześwitem.
Kluczowe aspekty techniczne
Wybór opryskiwacza wpływa na przebieg zabiegów ochrony roślin, zużycie środków oraz organizację pracy w sezonie. Sprzęt powinien zapewniać równomierne podanie cieczy, stabilną pracę belki i wygodną obsługę. Szerokość robocza powinna być zgodna z układem ścieżek. Na terenach o nierównej powierzchni konstrukcja zawieszenia belki ma duże znaczenie. Stan techniczny rozpylaczy wpływa na równomierność oprysku i zużycie cieczy roboczej. Zużyte dysze zwiększają wydatek i pogarszają pokrycie roślin. Opryskiwacz musi pozostawać sprawny technicznie i podlegać okresowym badaniom. Kontrola obejmuje szczelność układu, stan podzespołów roboczych oraz bezpieczeństwo użytkowania. Przy zakupie warto zwrócić uwagę na dostępność części zamiennych oraz zaplecze serwisowe. Najważniejszy jest stan belki, pompy, przewodów oraz zaworów sterujących. Obowiązkiem każdego użytkownika tego typu sprzętu jest wykonywanie regularnych jego kalibracji. Po zimie powinniśmy dokładnie przyjrzeć się opryskiwaczom i dobrze przygotować je do sezonu. Gdy tylko zauważymy,ze jakiś element nie funkcjonuje tak jak powinien, należy go naprawić lub wymienić. Wszystkie niezbędne części są ogólnie dostępne, ale można także zastosować różnego rodzaju zamienniki.
tags: #opryskiwacze #dla #praktykoe