Przegląd opryskiwacza: Klucz do efektywnej i bezpiecznej ochrony roślin

Sprawny opryskiwacz to jeden z warunków prawidłowego wykonania zabiegów ochrony roślin, gwarantujący precyzyjne dawkowanie środków i bezpieczeństwo dla upraw, środowiska oraz ludzi. Obowiązek posiadania dokumentu jego atestacji, potwierdzającego sprawność techniczną, nakłada Ustawa o Środkach Orony Roślin. Niesprawny sprzęt stwarza ryzyko nagromadzenia się pozostałości chemicznych w środowisku naturalnym i płodach rolnych lub uszkodzenia uprawianych roślin, jeśli środki zostaną zastosowane w nadmiernej ilości. Na każdym posiadaczu sprzętu do aplikacji środków ochrony roślin ciąży obowiązek przeprowadzania okresowych badań, potwierdzających jego sprawność techniczną.

Obowiązki prawne i częstotliwość badań technicznych

Badania sprawności technicznej opryskiwaczy przeprowadzają Stacje Kontroli Opryskiwaczy. Ważność badania technicznego opryskiwacza wynosi 3 lata. W przypadku nowego sprzętu, pierwsze badanie musi być przeprowadzone nie później niż po upływie 5 lat od daty jego nabycia. Po tym okresie, badania potwierdzające sprawność techniczną należy wykonywać w odstępach czasu nie dłuższych niż 3 lata.

Zgodnie z przepisami, stosowanie środków ochrony roślin sprzętem niesprawnym technicznie lub nieskalibrowanym, a także uchylanie się od obowiązku poddawania tego sprzętu badaniom, podlega karze grzywny. Ponadto, w przypadku stwierdzenia przez wojewódzkiego inspektora pozostałości środków ochrony roślin w płodach rolnych w ilości stwarzającej zagrożenie dla zdrowia konsumenta, może on zakazać przeznaczania tych płodów rolnych do spożycia i wprowadzenia do obrotu, a także określić sposób ich zagospodarowania (art. 46 ustawy z dnia 8 marca 2013 r.).

Samodzielna kalibracja opryskiwacza

Oprócz obowiązkowych badań technicznych, na rolniku spoczywa także obowiązek przeprowadzenia przynajmniej raz w roku kalibracji opryskiwacza we własnym zakresie. Samodzielna kalibracja jest kluczowa dla utrzymania precyzji oprysku pomiędzy przeglądami.

Przygotowanie opryskiwacza do kalibracji lub badania technicznego

Podstawowym warunkiem przystąpienia do badania sprawności technicznej lub samodzielnej kalibracji jest dokładne umycie opryskiwacza, zarówno z zewnątrz, jak i wewnątrz. Do tego celu można użyć myjki wysokociśnieniowej z ciepłą wodą, ewentualnie wspomagając się odpowiednim detergentem. Warto pamiętać o gruntownym oczyszczeniu wnętrza zbiornika z osadów.

Szczegółowy przegląd podzespołów

Większość podzespołów opryskiwacza jest kontrolowanych wizualnie i funkcjonalnie.

1. Zbiornik opryskiwacza

• Oględziny i szczelność: Napełniamy zbiornik do około 2/3 pojemności i sprawdzamy, czy nie ma przecieków. Jeżeli występują przecieki na przyłączach przewodów lub zaworów do zbiornika, pomocne mogą być nowe uszczelki. W przypadku pęknięcia zbiornika, np. wykonanego z PCV, usunięcie nieszczelności będzie trudniejsze. W razie uszkodzenia uszczelek należy je wymienić na nowe, a mocowanie dokładnie przykręcić, uszczelniając silikonem.
• Pokrywa i sita: Zbiornik powinien być wyposażony w szczelną pokrywę, umożliwiającą jego odpowietrzenie, oraz sito wlewowe z wkładami filtracyjnymi o odpowiedniej wielkości oczek.
• Wskaźnik poziomu cieczy: Niezbędny jest wskaźnik poziomu cieczy, widoczny z siedzenia traktorzysty.
• Mieszadło: Najważniejszym elementem zbiornika jest sprawnie działające mieszadło mechaniczne lub hydrauliczne, zapewniające efekt mieszania przy wszystkich włączonych sekcjach i rozpylaczach. Często mieszadła hydrauliczne działają wadliwie lub są zatkane, zwłaszcza starego typu mosiężne, posiadające za małe otwory. Należy upewnić się, że efekt mieszania cieczy w zbiorniku jest widoczny gołym okiem.

2. Pompa opryskiwacza

• Poziom i stan oleju: Sprawdzamy ilość i jakość oleju. Jeżeli na bagnecie widać olej zmieszany z wodą (zmętnienie lub emulsja wodno-olejowa), świadczy to o nieszczelnościach pomiędzy układem smarowania a cieczowym, co wskazuje na uszkodzenie membrany. W takim przypadku należy dokonać przeglądu pompy i wymienić uszkodzone elementy, takie jak przepony i uszczelki pokryw bocznych.
• Powietrznik: Pompy membranowe muszą być wyposażone w sprawnie działający powietrznik, uzupełniony do odpowiedniego poziomu ciśnieniem powietrza. Powinno ono wynosić od 1/3 do 2/3 ciśnienia roboczego, a w praktyce najlepiej utrzymywać 2-3 bary.
• Wydajność pompy: Sprawdzana jest również wydajność pompy.

3. Filtry

• Opryskiwacz powinien być wyposażony w co najmniej dwa stopnie filtracji (oprócz sita wlewowego i filterków indywidualnych przy rozpylaczach) z wkładami o odpowiedniej wielkości oczek.
• Wszystkie filtry trzeba oczyścić. Jeżeli zauważymy jakiekolwiek uszkodzenia, należy bezwzględnie wymienić filtry na nowe.
• Wkłady filtracyjne zabrudzone osadami wodnymi stają się niemożliwe do oczyszczenia zwykłymi metodami i wymagają wymiany lub zastosowania specjalnych środków rozpuszczających osady.

4. Belka opryskiwacza

• Wizualne oględziny: Przeprowadzamy wizualne oględziny belki na całej jej szerokości, sprawdzając, czy nie jest skrzywiona i czy nie posiada pęknięć lub innych uszkodzeń mechanicznych. W razie potrzeby należy wymienić uszkodzone elementy konstrukcji belek.
• Mechanizmy podnoszenia i rozkładania: Kontrolujemy poprawność działania mechanizmów podnoszenia i rozkładania. Sprawdzamy, czy nie ma wycieków oleju z siłowników hydraulicznych i czy belki składają się i rozkładają płynnie. Belka powinna również utrzymywać ustaloną wysokość (np. około 1,5 metra od ziemi) i zachowywać równoległość do podłoża.

5. Rozpylacze

• Stan rozpylaczy: Należy przeprowadzić wizualną ochronę rozpylaczy. Jeżeli są uszkodzone (np. w wyniku trafienia na przeszkodę), należy je wymienić.
• Zawory sekcyjne: Sprawdzamy, czy wszystkie zawory sekcyjne można bez problemu załączyć i wyłączyć.
• Test na przyrządach: Rozpylacze są jedynym elementem opryskiwacza sprawdzanym na przyrządach, za pomocą ręcznego lub elektronicznego stołu pomiarowego. Badane są jedynie opryskiwacze wyposażone w dysze szczelinowe. Wady dysz są częstymi usterkami, powodującymi problemy z zaliczeniem badania. Nawet nowe, nieużywane dysze często nie mieszczą się w zakresie dopuszczalnego błędu. Dlatego warto inwestować w wysokiej jakości rozpylacze, co przekłada się na lepszą jakość zabiegów chemicznych.
• Dobór rozpylaczy: Przy zakupie rozpylaczy, zwłaszcza gdy wymieniamy tylko pojedyncze sztuki, należy zwrócić uwagę, aby były jednej wielkości (koloru) i typu. Optymalnie opryskiwacz powinien być wyposażony w co najmniej trzy komplety dysz: żółte (02), niebieskie (03), czerwone (04). Jeśli mamy tylko jeden zestaw, najlepiej wybrać rozpylacze niebieskie, które umożliwiają uzyskanie drobnokroplistego oprysku przy 150-400 l/ha cieczy roboczej.
• Zawory przeciwkroplowe: Rozpylacze powinny być wyposażone w zawory przeciwkroplowe, aby po wyłączeniu opryskiwacza nie kapały. Oprawy z zaworkami wyprowadzonymi na zewnątrz są wygodniejsze w obsłudze.

6. Elementy sterujące i pomiarowe

• Zawór sterujący: Usterki zaworu sterującego zdarzają się rzadziej. Należy sprawdzić zawór regulacyjny ciśnienia, obserwując zmiany na manometrze, aby wskazywał on wartość wcześniej ustawioną przy odpowiednich obrotach pompy.
• Manometr: O wiele częściej spotyka się wadliwe lub niedziałające manometry. Odpowiedni manometr powinien mieć średnicę przynajmniej 60 mm, aby był czytelny z miejsca traktorzysty. Ważnym parametrem jest jego podziałka: w zakresie ciśnień od 0 do 5 barów manometr powinien być skalowany co 0,5 bara, powyżej 5 barów - co 1 bar. Manometry glicerynowe z kolorową tarczą ułatwiają odczyty, ale nie są obowiązkowe, jeśli zwykły manometr działa sprawnie.
• Tłumik pod manometrem: Niezbędną czynnością obsługową jest uzupełnianie oleju w tłumiku pod manometrem (gumowe naczynko w miejscu mocowania podzespołu w zaworze).

Kroki samodzielnej kalibracji opryskiwacza

Po wykonaniu powyższych czynności przygotowawczych można przystąpić do obowiązkowej samodzielnej kalibracji opryskiwacza:

1. Ustalenie dawki cieczy: Kalibrację rozpoczynamy od ustalenia ilości cieczy, którą będziemy chcieli zastosować na hektar. Wartości te odczytamy z etykiety środka ochrony roślin.
2. Określenie prędkości roboczej: Następnie musimy określić prędkość, z jaką będziemy wykonywać zabiegi ochrony roślin. W tym celu należy wyznaczyć odcinek 100 m i zmierzyć czas przejazdu tego odcinka. Przejazd wykonujemy na tym samym biegu i obrotach silnika, na jakich będą wykonywane zabiegi. Przy obrotach WOM 540 obroty silnika wynoszą około 2000.

   Prędkość obliczamy według wzoru: V (km/h) = 360 / t (s), gdzie:

   • V - prędkość ciągnika w km/h
   • 360 - stała wartość
   • t - czas przejazdu odcinka 100 m
3. Określenie wydatku cieczy z rozpylacza (q): Kolejnym krokiem jest określenie wydatku cieczy z jednego rozpylacza (q) przy wybranej prędkości (np. 6,5 km/h). W tym celu należy skorzystać ze wzoru: q = Q * V * r / 600, gdzie:
   • q - wydatek cieczy jednego rozpylacza (l/min)
   • Q - zaplanowana dawka cieczy na 1 ha (np. 220 l)
   • V - prędkość ciągnika podczas zabiegu (np. 6,5 km/h)
   • r - rozstaw rozpylaczy na belce polowej (w większości przypadków będzie to 0,5 m)
   • 600 - stała wartość
4. Ustalenie ciśnienia: Następnie musimy wykorzystać tabelę wydajności rozpylaczy w zależności od ciśnienia. Odszukujemy wartość ciśnienia przy obliczonym wydatku q. Na przykład, przy wydatku 1,19 l/min i niebieskich rozpylaczach, ciśnienie może wynosić 3,0 bar.
5. Pomiar wydatku rzeczywistego: Jeżeli wykonaliśmy obliczenia, przystępujemy do określenia rzeczywistego wydatku cieczy z rozpylaczy w naszym opryskiwaczu. Mierzymy ilość cieczy w poszczególnych naczyniach miarowych. Jeżeli jest ona porównywalna, wyliczamy średnią, która powinna w przybliżeniu pokryć się z obliczonym wydatkiem (np. 1,19 l).

Dlaczego dbałość o opryskiwacz jest tak ważna?

Oczywiście, każdy świadomy rolnik dba o opryskiwacz. Nie po to kupujemy środki ochrony roślin, by później stosować je niesprawnym sprzętem, ponieważ doskonale wiemy, że nie ma wówczas mowy nie tylko o precyzji, ale także o prawidłowym dawkowaniu - bezpiecznym dla roślin i ludzi. To trochę jak z przeglądem samochodu - każdy użytkownik mający wyobraźnię dba, by pojazd był bezpieczny.

Dbałość o opryskiwacz jest na tyle ważnym sprzętem w gospodarstwie, że dobry rolnik przykłada dużą uwagę do jego sprawności. Ci, którzy o opryskiwacz nie dbają, sami wydają świadectwo jakości prowadzenia gospodarstwa. Nie chodzi tu o wiek sprzętu - wszak wciąż mamy wiele starszych opryskiwaczy, ale zadbanych, na bieżąco konserwowanych i serwisowanych we własnym zakresie.

tags: #ostatnjo #oglondanie #zbiorniki #opryskiwacz