Brona Lekka: Charakterystyka i Zastosowanie w Rolnictwie

Brony polowe wciąż stanowią podstawowe narzędzia do powierzchniowego traktowania gleby, będąc prawdziwym synonimem rolnictwa i pracy na roli. Mimo upływu czasu oraz doskonalenia technik gospodarczych, ich podstawowej wersji ciągle używa się nawet w bardzo nowoczesnych gospodarstwach. Brona polowa to istotne narzędzie rolnicze, które służy przede wszystkim do przygotowania pola pod uprawę, zwłaszcza w rolnictwie konwencjonalnym i w uprawach zbóż. Głównym zadaniem tego narzędzia jest bowiem rozluźnienie i równomierne wymieszanie warstwy gleby na obszarze pola.

Konstrukcja i Zasada Działania Brony Polowej

Brona polowa składa się z kilku wałów wyposażonych w tarcze lub ostrza, które napędzane są przez ciągnik rolniczy. Te tarcze obracają się wokół swoich osi, rozdrabniając grudki ziemi i rozkładając resztki roślinne na powierzchni gleby. Dodatkowo urządzenia te pomagają w usuwaniu chwastów i przerywaniu warstw skorupy glebowej, co poprawia przepuszczalność gleby dla wody i powietrza. Rola brony polowej jest bardzo istotna, ponieważ przygotowuje ona grunt do siewu lub sadzenia roślin uprawnych, zapewniając im tym samym odpowiednie warunki wzrostu i korzystne środowisko do pobierania składników odżywczych.

Powszechnie używanymi narzędziami są brony zębate. Pionowe zęby przymocowane są w ramkach, tzw. polach, a obciążenie stanowi ich masa. Pola bron, dzięki luźnemu zawieszeniu na ramie za pomocą łańcuchów pociągowych i nośnych, mogą dostosowywać się do nierówności terenu. Przeciągane po polu żłobią w glebie rowki, kruszą bryły i wyciągają kłącza chwastów. Gleba przesuwana przed zębami zapełnia napotkane zagłębienia, w ten sposób wyrównywana jest powierzchnia pola.

Zastosowanie Bron Polowych

Najczęściej brony polowe używa się do skutecznego wyrównywania roli pod przyszły siew, a także do powierzchniowego spulchniania. Nowoczesne wersje wykorzystuje się ponadto do takich czynności jak rozbijanie i kruszenie ziemi oraz niszczenie rozłogowych chwastów. Oprócz tego szereg modeli daje także możliwość mieszania nawozu z glebą oraz przykrywania nasion, które wysiano. Tradycyjnie też stosuje się je jako pewien sposób walki z chwastami.

Te części do maszyn rolniczych dostosowuje się do różnych rodzajów gleb oraz warunków terenowych, co czyni je bardzo wszechstronnymi narzędziami rolniczymi.

Uprawki Pożniwne i Przedsiewne

Po skończonych żniwach trzeba od razu zająć się odpowiednim przygotowaniem gleby pod zboża ozime i rzepak. Decydujące znaczenie w przygotowaniu gleby pod rzepak i zboża ozime mają uprawki pożniwne i przedsiewne. Zaniechanie tych pierwszych może okazać się dużym błędem. Uprawa pożniwna jest niezbędna, ponieważ zapobiega utracie wilgoci z gleby, umożliwia kiełkowanie nasion chwastów, przerywa rozwój chorób i szkodników. Uprawa przedsiewna natomiast ma umożliwić prawidłowy wysiew nasion, kiełkowanie i rozwój zasianych roślin.

Typy Bron Rolniczych

Brony rolnicze, w zależności od ich zastosowania i konstrukcji, można podzielić na kilka kategorii:

• Brony uprawowe: Służą głównie do rozluźnienia i przygotowania gleby przed siewem lub sadzeniem roślin. Dzielą się na wersje płytowe (gdzie płyty lub talerze obracające się na wałach rozdrabniają grudki gleby) oraz aktywne (wyposażone w talerze napędzane mechanicznie, co pozwala na bardziej efektywne przetwarzanie gleby).
• Brony siewne: Używa się ich do równomiernej aplikacji nasion w przygotowanym wcześniej polu. Mogą być jedno- lub wielotarczowe, w zależności od rodzaju uprawy i ilości nasion, które mają być rozsiane.
• Brony do międzyplonów: Ich głównym zadaniem jest odchwaszczanie oraz mieszanie pozostałości roślin uprawnych z glebą w celu zapobiegania erozji gleby i utrzymywania jej struktury.
• Brony specjalizowane: Takie jak odmiany do sadzenia ziemniaków, które pomagają w procesie sadzenia ziemniaków w rowach na polu.

Kategorie Bron w Zależności od Obciążenia

Wyróżnia się brony lekkie, średnie, ciężkie i bardzo ciężkie w zależności od obciążenia (masy) przypadającej na jeden ząb, co w przybliżeniu odpowiada glebom, do jakich są przeznaczone.

Brony Lekkie

Brony lekkie mają zęby o długości 130-150 mm o przekroju 14 x 14 mm. Ślady przejścia poszczególnych zębów oddalone są najczęściej od 3,5-4,5 cm. Głębokość ich pracy wynosi 3-5 cm, a optymalna prędkość robocza to 6-7 km/h.

Brony Średnie

Brony średnie mają zęby o długości 150-160 mm, o przekroju 16 x 16 mm. Głębokość ich pracy wynosi 4-6 cm, zaś rozstaw ich śladów mieści się w zakresie 3,5-5 cm. Zęby bron średnich wykonane są też jako zagięte i redlicowe. Kompletuje się z nich pola do upraw płytkich, np. pod buraki cukrowe czy warzywa. Zęby redlicowe i wygięte używane są w bronach wchodzących w skład agregatów do uprawy przedsiewnej wraz z wałami i płozami.

Brony Ciężkie

Brony ciężkie charakteryzują się rozstawem śladów zębów od 5-6 cm. Wymiary zęba wynoszą 20 x 20 mm, a długość 200 mm.

Brony Bardzo Ciężkie

Brony bardzo ciężkie, aktualnie rzadko oferowane, są dobrym narzędziem na ciężkie gleby, tzw. minutowe, oczywiście w optymalnym stanie do uprawy. Posiadają zęby wykonane z pręta 25 x 25 mm lub 30 x 30 mm o długości 200 mm. Są bardzo wydajne i mało energochłonne.

Brony Sprężynowe

Brony sprężynowe z zębów wygiętych jak ząb kultywatora mają nacisk zbliżony do bron ciężkich, tj. około 30 N/ząb. Część robocza wygięta jest jako kątownik, grzbietem skierowana do kierunku jazdy i nachylona do pionu pod kątem 65-70 stopni, dzięki czemu łatwo zagłębia się w glebę. Z tego względu pierwszy rząd stanowią zęby płozowe, zagięte do tyłu. Podczas pracy zęby intensywnie drgają (najlepiej przy prędkości powyżej 8 km/h), bardziej kruszą i mieszają niż np. zęby redlicowe.

Zęby do Bron Polowych i ich Wymiana

Z racji obciążeń związanych z pracą w warunkach ziemnych liczne podzespoły tych urządzeń rolniczych często ulegają usterkom. Mogą to być między innymi ząb do brony polowej, wygięty lub potrójny segment siatki włóki polowo-łąkowej, a także ząb prosty z gwintem. Warto w takiej sytuacji mieć możliwość jak najszybszej wymiany, która pozwoli uniknąć kosztownych przestojów.

Rodzaje Zębów

W bronach polowych stosuje się różne typy zębów, które różnią się kształtem, kątem natarcia i sposobem działania na glebę:

• Zęby proste: Sprawdzają się przy pracach płytkich i w warunkach lekkiej gleby, dlatego są najczęściej montowane w sekcjach zębatych lub bronach średnich.
• Wersje wygięte: Lepiej radzą sobie w glebie zbitej, ponieważ podnoszą strukturę gleby i ułatwiają jej napowietrzenie.
• Zęby potrójne: Stosuje się w bronach ciężkich, gdzie liczy się głęboka penetracja i większa sztywność.
• Zęby typu „łezka”: Wyróżniają się smukłym profilem i lepszym samoczyszczeniem, a jednocześnie są mniej podatne na zapychanie.
• Ząb redlicowy: Szczególnie istotny dla użytkowników pracujących z uprawowo-siewnymi zestawami, ponieważ umożliwia precyzyjne cięcie gleby przed aplikacją nasion.

Oprócz pionowych zębów kruszących występują także zęby wygięte, wyciągające rozłogi i tzw. zęby redlicowe (rozpłaszczone), które dobrze kruszą glebę. Wszystkie wykonano z dobrej jakości stali, która sprawdzi się nawet w trudnych warunkach. Kuta technologia sprawia, że z pewnością wytrzymają one długo i wydajnie będą spulchniać ziemię i wykonywać inne czynności.

Mocowanie Zębów

Sposób mocowania zębów do belki roboczej ma istotny wpływ na żywotność całego układu:

• Warianty z gwintem prostym: Pozwalają na szybki montaż i demontaż zęba, co ułatwia wymianę w warunkach polowych.
• Mocowanie bezpośrednie: Bez użycia tulei dystansowej, zmniejsza liczbę elementów narażonych na wybicie lub deformację.
• Uchwyty ze sprężyną: Lepiej rozkładają naprężenia powstałe w czasie pracy i amortyzują uderzenia mechaniczne.
• Podkładki sprężyste oraz nakrętki z kołnierzem: Chronią gwint przed luzowaniem się podczas drgań, dlatego są standardem w większości zestawów.

Warto również zwrócić uwagę na klasę twardości śrub, niskiej jakości elementy łączeniowe mogą ścinać się już po kilku godzinach intensywnej pracy. Różne modele bron wymagają dopasowanych zestawów montażowych. Posiadanie pełnego zestawu mocowań umożliwia montaż każdego typu zęba niezależnie od modelu maszyny.

Kompletne Zęby do Brony

Kompletny ząb do brony zawiera nie tylko część roboczą, ale również uchwyt, śrubę, podkładkę i często sprężynę. Takie rozwiązanie pozwala na szybką wymianę bez konieczności dobierania pojedynczych komponentów. Kompletne zestawy są dostosowane fabrycznie pod względem długości, kąta natarcia i rozstawu, dlatego eliminują ryzyko niedopasowania. Dla gospodarstw pracujących intensywnie możliwość wymiany całego zespołu zęba w jednym ruchu to oszczędność czasu i większe bezpieczeństwo montażu.

Wersje z gwintem prostym pasują bezpośrednio do większości belek roboczych, natomiast uchwyty ze sprężyną zmniejszają obciążenie strukturalne maszyny. Zastosowanie elementów o wysokiej klasie twardości ogranicza ryzyko odkształceń i poprawia trwałość układu. W intensywnym okresie uprawowym liczy się czas reakcji na zużycie lub uszkodzenie elementów roboczych.

Agregaty Bierne do Uprawy Przedsiewnej

Agregaty bierne do uprawy przedsiewnej często wyposażone są w wały. Te ostatnie, oprócz ostatecznego formowania warstwy siewnej, spełniają jeszcze inne funkcje: stabilizują głębokość uprawy, przenoszą ciężar części spulchniającej i siejącej. Agregaty zawieszane posiadają najczęściej wały strunowe. Łączy się je po dwa, aby uzyskać jak najbardziej zagęszczoną siatkę uderzeń prętów. Dzięki temu podwaja się także nośność, która na glebach pulchnych jest mała i obciążenie wałów może doprowadzić do nadmiernego zagłębiania się.

Rodzaje Wałów w Agregatach

• Wały z prętów o dużym przekroju lub wały z rurek: Stosowane jako wały przednie, stabilizujące pracę agregatu i obciążenie większymi siłami na glebach zbrylonych. Wały rurowe nierównomiernie zagęszczają glebę i na ogół słabo kruszą.
• Wały strunowe: W miejsce klasycznych wałów strunowych wprowadza się nowe typy wałów, na przykład spiralny - w odróżnieniu od strunowego ma tylko jedną strunę zwiniętą jak sprężyna, która kruszy i zagęszcza spulchnioną glebę. Sprężyny mają stożkowaty przekrój i dobrze wyrównują glebę. Taki wał zaleca się stosować na gleby zakamienione.
• Wały pierścieniowe typu Crosskill i Cambridge: Bardzo dobrze kruszą i zagęszczają gleby suche i zbrylone. Odmianą tych wałów są wały z pierścieniami palcowymi, które przystosowano do pracy w wilgotnej glebie. Podziałka palców o przekroju klinowym lub kroplowym jest niemal dwukrotnie większa od podziałki płytek Crosskill, dzięki czemu grudy gleby nie uwięzną między palcami.

Poziom ugniecionej gleby znajduje się na głębokości 3-5 cm pod powierzchnią roli, zależnie od konstrukcji wału. Wały palcowe są również ciężkie i nie mogą być instalowane w agregatach zawieszanych, ponieważ stanowią najbardziej oddalony element maszyny.

tags: #pazur #brona #lekka