W każdym profesjonalnym gospodarstwie rolniczym znajduje się opryskiwacz, a jego sprawność techniczna oraz prawidłowe użytkowanie są kluczowe dla skuteczności zabiegów ochrony roślin oraz bezpieczeństwa środowiska i zdrowia konsumentów. Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN) regularnie kontroluje rolników pod kątem przestrzegania przepisów dotyczących stosowania środków ochrony roślin. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie kompleksowych informacji na temat wymogów PIORiN, ze szczególnym uwzględnieniem przygotowania i kontroli sprzętu, w tym także opryskiwaczy plecakowych, w kontekście profesjonalnego stosowania środków ochrony roślin.
Obowiązki Profesjonalnych Użytkowników Środków Ochrony Roślin
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, rolnicy wykonujący zabiegi ochrony roślin są z zasady użytkownikami profesjonalnymi. Wiąże się to z szeregiem obowiązków, które mają na celu zapewnienie bezpieczeństwa i efektywności stosowania pestycydów. Wiosna to okres wzmożonych kontroli PIORiN, które obejmują nie tylko stan techniczny opryskiwaczy, ale także dokumentację zabiegów, warunki przechowywania środków ochrony roślin oraz kwalifikacje rolnika.
Badania Techniczne Opryskiwaczy i Atestacja
Urządzenia o pojemności powyżej 30 litrów muszą posiadać ważny atest, aby móc legalnie wykonywać zabiegi. Ustawa o Ochronie Roślin Uprawnych nakłada obowiązek kontroli sprzętu do ochrony roślin co 3 lata.
- Nowe maszyny są kontrolowane dopiero po 5 latach od daty ich nabycia. Rolę badania technicznego (atestu opryskiwacza) przez ten okres pełni dowód zakupu (faktura lub paragon).
- Opryskiwacze ciągnikowe i samobieżne (polowe i sadownicze) oraz opryskiwacze zamontowane na pojazdach kolejowych powinny być kontrolowane co 3 lata przez Państwową Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa.
W przypadku opryskiwaczy plecakowych, które zazwyczaj mają pojemność poniżej 30 litrów, formalny atest stacji kontroli opryskiwaczy nie jest wymagany w takim samym trybie jak dla większych maszyn. Jednakże, każdy sprzęt używany przez profesjonalnego użytkownika, niezależnie od jego typu, musi być sprawny technicznie i skalibrowany, aby zapewnić prawidłowe i bezpieczne stosowanie środków ochrony roślin.
Przygotowanie Opryskiwacza do Czynności Diagnostycznych
Przed wizytą w stacji kontroli opryskiwaczy (dla maszyn >30L) lub przed kontrolą PIORiN, warto przygotować opryskiwacz we własnym zakresie, aby badanie przebiegło sprawnie i bezproblemowo, a także by uniknąć dodatkowych kosztów.
Czyszczenie Opryskiwacza
Opryskiwacz należy dokładnie umyć z zewnątrz i od wewnątrz. Jest to czynność, która powinna być zawsze wykonywana po sezonie. Warto pamiętać o dokładnym umyciu pompy, która nierzadko jest pobrudzona olejem i błotem. Cały opryskiwacz należy przepłukać przez około 10 minut, nie zapominając o belkach polowych, ale bez założonych rozpylaczy. Warto także napełnić wodą zbiornik (około 1/3 objętości).
Kontrola Zbiornika i Układu Cieczowego
Należy sprawdzić szczelność zbiornika. Jeśli zauważymy jakiekolwiek nieszczelności na przyłączach przewodu ssącego, mieszadła hydraulicznego czy zaworu spustowego, wówczas sprawdzamy stan uszczelek i w razie potrzeby wymieniamy je na nowe. Zawór spustowy musi być szczelny po zamknięciu. Mając płyn w zbiorniku, można skontrolować pracę zewnętrznego wskaźnika cieczy roboczej. Od środka zbiornika, przy włączonym mieszadle i wszystkich rozpylaczach, możemy ocenić jakość pracy mieszadła hydraulicznego.
Filtry
W opryskiwaczu znajduje się wiele filtrów, np. sita wlewowe i filtry indywidualne rozpylaczy. Wszelkie wkłady filtracyjne warto wyjąć z opryskiwacza, umyć i przechowywać w suchym miejscu. Niektóre zanieczyszczenia dają się łatwo usunąć poprzez zwykłe umycie, ale jeśli są oblepione pozostałościami środków ochrony roślin i osadami, stają się niezwykle trudne do umycia. W takim przypadku polecamy moczenie filtrów przez 24 godziny w wodnym roztworze octu lub w specjalnym preparacie rozpuszczającym osady.
Pompa Opryskiwacza
Pompa to podstawa każdego opryskiwacza. Chociaż "na oko" nie jesteśmy w stanie sprawdzić jej wydajności (to zadanie dla specjalistycznej aparatury), możemy skontrolować stan oleju w pompie oraz jego konsystencję. Biaława emulsja na bagnecie kontrolnym lub w zbiorniczku może świadczyć o nieszczelnościach pomiędzy układem smarowania a cieczowym.
Przyczynami gorszej wydajności pompy mogą być niesprawne zawory oraz wadliwe, przepuszczające przepony.
Belka Polowa (dotyczy opryskiwaczy polowych)
Belka jest odporna na wiele czynników, ale nie jest pancerna. Wszelkie uderzenia mogą powodować pęknięcia spawów, zgięcia i skrzywienie konstrukcji. Należy dokładnie przejrzeć belkę na całej szerokości, pospawać pęknięcia, a elementy uszkodzone naprawić lub wymienić. Bardzo ważne jest też prawidłowe działanie układu podnoszenia belki. Układ linowo-krążkowy powinien być przesmarowany, a hydrauliczny - szczelny, bez wycieków oleju z siłownika. Należy również sprawdzić zakres podnoszenia belki - powinna dać się unieść na wysokość co najmniej około 1,5 m od podłoża.
Rozdzielacz i Manometr
Prawidłowość wskazań manometru ujawni dopiero badanie w stacji kontroli. Można jednak w warunkach gospodarskich zbadać reakcję poszczególnych sekcji na włączenie i wyłączenie (np. w trakcie płukania). Zawory sekcyjne po zimie mogą się zacinać - kilka kropel oleju maszynowego może pomóc. Podobnie można sprawdzić działanie zaworu regulacji ciśnienia oraz stabilność i powtarzalność ciśnienia - po wyłączeniu i ponownym włączeniu zaworu głównego, ciśnienie powinno po chwili wskazywać wartość wcześniej ustawioną.
Kalibracja Rozpylaczy
Praca opryskiwacza nie może budzić żadnych zastrzeżeń, m.in. z uwagi na wysokie ceny chemii i skuteczność zabiegu. Po zimie trudno samemu wykonywać kalibrację rozpylaczy. Warto zabrać ze sobą na przegląd wszystkie komplety rozpylaczy, gdyż obowiązkiem diagnostów jest zbadanie wszystkich, niezależnie od tego, czy są zamontowane w opryskiwaczu, czy zostały dostarczone osobno. Niesprawny technicznie lub nieskalibrowany sprzęt prowadzi do nierównomiernej dystrybucji pestycydów, co ogranicza efektywność zabiegu i stwarza zagrożenie nagromadzenia się pozostałości w środowisku i płodach rolnych.
Kontrole PIORiN - Zakres i Procedury
PIORiN przeprowadza kontrole bez wcześniejszego uprzedzenia, z wyjątkiem sytuacji, gdy uprzednie zawiadomienie jest konieczne i uzasadnione. Kontrole są realizowane na podstawie pisemnego upoważnienia Głównego Inspektora lub wojewódzkiego inspektora PIORiN.
Jak opryskać trawnik opryskiwaczem akumulatorowym – szczegółowe szkolenie
Co Sprawdza Inspektor PIORiN?
Podczas kontroli inspektor PIORiN może sprawdzić szereg elementów związanych ze stosowaniem środków ochrony roślin:
- Dokumentacja zabiegów ochrony roślin: Obowiązkiem każdego rolnika jest prowadzenie rejestru stosowanych środków ochrony roślin, zawierającego daty zabiegów, nazwy środków, dawki, powody ich użycia, uprawy oraz powierzchnie zabiegów. Dokumentacja ta może być prowadzona na gotowych arkuszach, w plikach elektronicznych lub w zeszycie.
- Szkolenia z zakresu stosowania środków ochrony roślin: Każdy, kto wykonuje zabiegi chemiczne, musi posiadać aktualne szkolenie chemizacyjne (ważne 5 lat). Wyjątek stanowią osoby, które odbyły takie szkolenie w ramach edukacji w szkołach rolniczych lub na uczelniach wyższych.
- Stan techniczny i kalibracja opryskiwacza: Inspektor sprawdza, czy opryskiwacz polowy (lub inny sprzęt do oprysku, w tym plecakowy, używany profesjonalnie) posiada aktualne badanie techniczne (jeśli wymagane), czy jest sprawny i czy została wykonana kalibracja.
- Warunki przechowywania środków ochrony roślin: Pomieszczenie, w którym przechowywane są środki ochrony roślin, powinno być zamykane na klucz, dobrze wentylowane, zabezpieczone przed dostępem osób niepowołanych i odpowiednio oznakowane (m.in. piktogramy ostrzegawcze). Środki muszą być przechowywane w oryginalnych opakowaniach z czytelnymi etykietami, posegregowane na półkach.
- Utylizacja opakowań po środkach ochrony roślin: Puste opakowania powinny być przechowywane w odpowiednich workach lub pojemnikach, a następnie przekazane do utylizacji przez właściwe podmioty.
- Miejsce mycia opryskiwacza: Inspektor sprawdzi, czy miejsce do mycia opryskiwacza jest oddalone co najmniej 30 metrów od ujęcia wody, rzeki, stawu itp. Gospodarstwo nie musi posiadać specjalnego miejsca, ale zasada odległości jest ważna.
- Stosowanie integrowanej ochrony roślin: Rolnik ma obowiązek najpierw sięgnąć po metody niechemiczne (biologiczne, mechaniczne), a dopiero później stosować środki chemiczne.
- Środki Ochrony Indywidualnej (ŚOI): Każdy profesjonalny użytkownik powinien być zaopatrzony w odpowiednią odzież ochronną (kombinezon, maska, rękawice, okulary, obuwie) i stosować ją każdorazowo przy kontakcie ze środkami ochrony roślin. Rękawiczki nitrylowe lub flokowane są zalecane do ochrony dłoni, a drogi oddechowe należy chronić odpowiednią maską.
Przebieg Kontroli i Protokół
Czynności kontrolne wykonuje się w obecności podmiotu kontrolowanego lub osoby przez niego upoważnionej. W przypadku ich nieobecności, czynności mogą być wykonywane w obecności innego pracownika lub świadka (funkcjonariusza publicznego, niebędącego pracownikiem PIORiN). Podmiot kontrolowany jest obowiązany umożliwić wykonanie czynności kontrolnych i współdziałać przy ich wykonywaniu.
Z wykonanych czynności PIORiN sporządza protokół kontroli w dwóch egzemplarzach. Podmiot kontrolowany może zgłosić umotywowane zastrzeżenia do ustaleń zawartych w protokole w terminie 7 dni od dnia jego podpisania. Protokół kontroli, jako dokument urzędowy, korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń i stanowi podstawowy element materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym.
Konsekwencje Niespełnienia Wymogów
Za nieprzestrzeganie powyższych obowiązków rolnikowi może grozić mandat karny. W przypadku złamania jednego przepisu kara może wynieść maksymalnie 500 zł, a przy wielu uchybieniach do 1000 zł.
Ponadto, jeżeli wojewódzki inspektor, w toku kontroli stosowania środków ochrony roślin, stwierdzi, że płody rolne zawierają pozostałości środków ochrony roślin w ilości stwarzającej zagrożenie dla zdrowia konsumenta, może zakazać przeznaczania tych płodów rolnych do spożycia przez ludzi i ich wprowadzania do obrotu oraz określić sposób ich zagospodarowania.
Wyzwania w Kontroli Nowoczesnych Opryskiwaczy
Autorzy zwracali uwagę, że PIORiN nie do końca zauważył istnienie nowoczesnych opryskiwaczy, wyposażonych w komputery, GPS itp. W efekcie diagności często nie mają żadnych wytycznych co do tego, w jaki sposób powinny być badane takie maszyny, co utrudnia ocenę ich precyzji i prawidłowości działania. Dotyczy to głównie bardziej zaawansowanych maszyn, jednak świadczy o potrzebie ciągłej aktualizacji procedur kontrolnych.
tags: #piorin #kontrola #opryskiwacz #plecakowy