Pługi Akpil to jedne z najbardziej rozpoznawalnych narzędzi w polskich gospodarstwach rolnych, które od lat cieszą się uznaniem za swoją solidność i trwałość. Dzięki odpowiedniej konstrukcji, pług Akpil radzi sobie z szeroką gamą gleb i zapewnia precyzyjne wyniki orki.
Charakterystyka pługów Akpil
Pługi Akpil to maszyny, które charakteryzują się wysoką trwałością, prostą obsługą i doskonałą wydajnością. Produkty Akpil są znane z solidnej konstrukcji, dzięki której sprawdzają się nawet w trudnych warunkach glebowych, w tym w glebach o większej twardości. Pługi Akpil cechują się intuicyjnym systemem regulacji głębokości orki, co pozwala na szybkie dopasowanie pługa do różnych warunków pracy. Ponadto, pługi Akpil gwarantują równą orkę na szerokich powierzchniach, co pozytywnie wpływa na efektywność pracy i oszczędność czasu.
Kluczowe części robocze pługa Akpil
Aby utrzymać maszyny w pełnej sprawności, regularna wymiana części jest kluczowa. W ofercie rynkowej dostępne są wysokiej jakości lemiesze i ostrza, które pasują do pługa Akpil i zapewniają jego długotrwałą efektywność. Regularna wymiana tych części pomoże w utrzymaniu precyzji pracy pługa.
Lemiesze i ostrza robocze
Lemiesze i ostrza robocze to kluczowe elementy w każdym pługu Akpil, odpowiedzialne za głębokość i jakość orki. Lemiesze do pługów to kluczowe elementy robocze maszyn rolniczych, które bezpośrednio stykają się z glebą i pokonują napotkane przeszkody podczas orki. Konstrukcja lemiesza obejmuje trzy główne części: ostrze, grzbiet i dziób. Wysokiej jakości lemiesze są produkowane z różnych typów stali, zwykle odlewanej lub kutej, aby zapewnić im odpowiednie właściwości. Ze względu na intensywność pracy, lemiesze muszą być odporne na uszkodzenia mechaniczne, ścieranie, pękanie oraz wyginanie.
Lemiesz pługa odgrywa kluczową rolę w procesie orki, odpowiadając za odcinanie i przewracanie skiby ziemi. Gleba przesuwa się na odkładnicę, gdzie zostaje obrócona i wraca na powierzchnię. Efektywność tej operacji w dużej mierze zależy od jakości i odpowiedniego dopasowania lemiesza do maszyny rolniczej. Aby orka przebiegała sprawnie, lemiesz musi być wykonany z wysokiej jakości materiałów, odpornych na trudne warunki pracy oraz uszkodzenia mechaniczne, takie jak te spowodowane przez kamienie w glebie.
Wysokiej klasy lemiesze pasujące do pługów Akpil i bazujących na nich, wykonane w całości z europejskiej stali borowej, zapewniają kilkukrotnie wyższą odporność na ścieranie w porównaniu do standardowych materiałów. Stal borowa to materiał wykorzystywany w najbardziej wymagających zastosowaniach, dzięki swoim właściwościom znacząco wydłuża żywotność części roboczych. Lemiesz, pierś, ścinacz i inne części do pługów Akpil mogą być wykonane ze stali Hardox 500, która jest trudnościeralna i odporna na pęknięcia, a jej twardość wynosi 50 HRC, co powoduje, że elementy wykonane z tej blachy pracują o wiele dłużej od pozostałych części wykonanych z miękkiej stali.
Wały napędowe i przekładnie
Wały napędowe oraz przekładnie w pługach Akpil przenoszą napęd z ciągnika na maszynę. Utrata efektywności wału napędowego może wpłynąć na działanie pługa, dlatego warto regularnie sprawdzać jego stan.
Elementy regulacyjne
Pługi Akpil umożliwiają precyzyjne ustawienie głębokości orki i szerokości roboczej. Elementy regulacyjne, takie jak śruby, nakrętki oraz elementy blokujące, mogą ulegać zużyciu w trakcie intensywnej pracy.
Siłowniki hydrauliczne
Siłowniki hydrauliczne są odpowiedzialne za ustawienie głębokości orki oraz za stabilność pługa. Uszkodzenie siłownika hydraulicznego może powodować utratę kontroli nad głębokością orki, co wpłynie na jakość pracy.
Typowe awarie pługów Akpil
Typowe awarie pługów Akpil obejmują zużycie lemieszy i ostrzy roboczych, problemy z układem hydraulicznym oraz zniszczenie wałów napędowych.
- Zużycie lemieszy i ostrzy roboczych: Z uwagi na intensywną eksploatację, lemiesze oraz ostrza robocze w pługach Akpil ulegają naturalnemu zużyciu, co może prowadzić do pogorszenia jakości orki. Regularna kontrola i wymiana tych części pozwalają utrzymać pług w pełnej sprawności.
- Problemy z układem hydraulicznym: Uszkodzenie siłowników hydraulicznych lub węży może prowadzić do niestabilności pługa i trudności w ustawianiu głębokości orki. Regularne sprawdzanie stanu układu hydraulicznego pozwala na szybkie wykrycie problemów i ich usunięcie.
- Zniszczenie wałów napędowych: Intensywna praca pługa może prowadzić do uszkodzenia wałów napędowych, które są odpowiedzialne za przekazywanie napędu z ciągnika na pług. Wymiana wałów napędowych jest niezbędna, aby pług mógł działać prawidłowo.
Budowa i konstrukcja pługów
Konstrukcja pługów, w tym dwuskibowych, opiera się na ramie, korpusach, oraz systemach regulacji i zabezpieczeń.
Rama pługa
Rama w pługach musi wytrzymać bardzo duże obciążenie. Zwykle jest ona zbudowana z profili o przekroju kwadratowym. Do najpopularniejszych wielkości profili należy rozmiar 120x120 mm. Taka wielkość możemy spotkać zwykle w przynajmniej jednym modelu każdego producenta pługów. Niektórzy producenci, np. Gregoire Besson, oferują również ramy podwójne, które znacznie zwiększają sztywność pługa. Im większy profil ramy, tym większa wytrzymałość, ale również większa masa.
Pługi z ramami 120x120 mm i mniejszymi są przeznaczone na średnie i lekkie gleby. Oprócz samego przekroju ramy ważna jest grubość stali, z jakiej została ona wykonana oraz jej jakość. Producenci w profilach 120x120 mm i mniejszych najczęściej stosują stal o grubości 8 mm. Ważną cechą ramy jest możliwość jej przedłużenia razem z dodatkowym korpusem - są to tzw. pługi "X+", gdzie "X" oznacza stałą liczbę korpusów, a "+" to możliwość dołączenia kolejnego korpusu.
Możliwość rozbudowy pługa może być przydatna, gdy np. kupimy większy ciągnik. Posiadając z kolei pług z dodatkowym, odkręcanym korpusem, po jego zdemontowaniu mamy możliwość np. uprawy cięższej ziemi, z którą nasz ciągnik nie dałby sobie rady przy pełnej wielkości pługa, lub możemy pracować, gdy jesteśmy zmuszeni do użycia mniejszego ciągnika niż zwykle. Należy być przy tym bardzo ostrożnym i zwracać uwagę na solidność ramy w danym modelu, zwłaszcza przy użytkowaniu pługa na ciężkich glebach, gdzie dołączenie dodatkowego korpusu mogłoby spowodować ryzyko uszkodzenia całej ramy.
Parametry pługa
Ważnymi parametrami pługa są odległość między korpusami oraz wysokość ramy. Oba czynniki mają znaczenie przede wszystkim w pracy na polach z dużą ilością resztek pożniwnych lub w czasie przyorywania międzyplonu. Im większy rozstaw korpusów i wyżej umieszczona rama, tym pług jest mniej podatny na zapychanie. Niestety ma to też swoje wady: zwiększona masa narzędzia i oddalenie jego środka ciężkości od ciągnika.
Regulacje pługa Akpil
Pługi Akpil, podobnie jak inne pługi, posiadają szereg regulacji, które pozwalają dostosować je do warunków glebowych i wymagań orki. Do głównych regulacji należą szerokość robocza, szerokość pierwszej skiby, głębokość orki oraz poziomowanie.
Regulacja szerokości roboczej pługa
Najprostsze pługi mają stałą szerokość roboczą. W ofertach producentów przeważają jednak narzędzia umożliwiające jej zmianę. Większość z nich wymaga regulacji ręcznej, np. Akpil KM 180. W takim przypadku należy zacząć od umieszczenia przy każdym korpusie śrub w otworach odpowiadających żądanej szerokości roboczej. Producenci udostępniają w ten sposób od 3 do 6 szerokości pracy. Następnie, zwykle przy użyciu śruby rzymskiej, należy zmienić kąt ustawienia ramy.
Regulacja szerokości roboczej może odbywać się także w bardziej zautomatyzowany sposób. W pługach typu "vario" zmiana szerokości pracy odbywa się bezstopniowo, przy pomocy siłowników hydraulicznych, dzięki czemu można sterować nią z kabiny ciągnika, np. w pługach Akpil KM 180 Vario. Takie rozwiązanie jest przydatne w gospodarstwach posiadających bardzo zróżnicowane gleby. Przydaje się również na klinach i brzegach pól, a także przy omijaniu przeszkód. Zakres regulacji zarówno w przypadku pługów z ręczną, jak i hydrauliczną zmianą szerokości roboczej w zależności od konkretnego modelu wynosi od 32-35 cm do 44-54 cm.
Zmiana szerokości roboczej pługa nie zmienia kąta natarcia lemiesza, co jest związane z zasadą czworoboku przegubowego.
Regulacja szerokości pierwszej skiby
Regulacja szerokości pierwszej skiby jest kluczowa dla równej i efektywnej orki. W Agromechanice napisano, że dostosowuje się ją do rozstawu tylnych kół ciągnika. Inne źródła podają, że regulacji pierwszej skiby dokonuje się w drugim przejeździe, a pierwszy korpus powinien nieco nadkładać, aby wyrównać powierzchnię z poprzednim przejazdem. Ma to związek ze ściąganiem pługa albo ma wpływ na równomierną szerokość pozostałych skib.
W starszych pługach zagonowych ramowych zawieszanych, w stojaku znajduje się oś wykorbiona, która służy do regulacji właśnie pierwszej skiby, a zarazem punktu pociągowego. W pługach obracalnych jednobelkowych te ustawienia dokonuje się razem lub oddzielnie śrubą rzymską albo siłownikiem. Za pomocą osi wykorbionej, za pomocą korbki, nie zmieniamy w rzeczywistości szerokości tylko pierwszej skiby, ale wszystkich jednocześnie, zmieniając przy tym kąt natarcia lemieszy. Zmiana tej szerokości powinna być następstwem zmiany głębokości orki tak, aby był zachowany jednakowy stosunek szerokości do głębokości korpusu. Im głębiej, tym szerzej i na odwrót. Na zimę lepiej zostawić glebę w ostrej skibie (wysztorcowanej), czyli głęboko i wąsko.
Jeszcze inną regulacją w nowszych pługach jest przesuwanie wzdłużne pługa tak, aby wychylić pierwszy korpus poza rozstaw kół ciągnika i wtedy obydwa koła jadą po caliźnie. W praktyce pozwala to na uniknięcie ugniatania zaoranej ziemi przez koła ciągnika, co jest korzystne dla struktury gleby.
Regulacja głębokości orki
W nowszych pługach obracalnych regulacja głębokości orki odbywa się za pomocą regulacji siłowej (sterowanej hydraulicznie) lub pozycyjnej, a nie tylko kółka kopiującego, które jest bardziej typowe dla pługów przyczepianych. Jeśli ktoś chce pracować za pomocą regulacji kopiującej (kółka), musi ustawić podnośnik na dociążanie (regulację ciśnieniową), czyli podnoszenie pod mocno zmniejszonym ciśnieniem tak, aby nie dało rady podnieść pługa od ziemi (wtedy traci się dociążanie tylnej osi masą pługa).
Levelowanie (poziomowanie)
Poziomowanie pługa jest fundamentalne dla prawidłowej orki. Zapewnia to równomierne zagłębianie się lemieszy i równe cięcie skib, co przekłada się na wysoką jakość pracy i mniejsze zużycie paliwa. Regulacja poziomowania jest zrozumiała i powszechnie stosowana w pługach zawieszanych zagonowych i obracalnych.
Zabezpieczenia przeciwprzeciążeniowe
Kamienie i inne przeszkody znajdujące się w glebie mogą uszkodzić pług, zaczynając od elementów korpusu, a na ramie kończąc. Aby temu przeciwdziałać, w narzędziach płużnych stosowane są rozmaite zabezpieczenia przeciwprzeciążeniowe.
Kołki ścinane
Najprostszym, najtańszym i najbardziej powszechnym rozwiązaniem są kołki ścinane. Zabezpieczenie pozwala utrzymać niską wagę narzędziom w nie wyposażonym. Kołki ścinane przeznaczone są na pola z małą ilością kamieni i można je spotkać w bazowych wersjach niemal wszystkich modeli pługów. Prawie wszyscy producenci umiejscawiają śrubę ścinaną poprzecznie do działającej na nią siły. Wyjątkiem od tej reguły jest Kuhn, który umiejscawia ją równolegle do płaszczyzny pracy korpusów pługa, co sprawia, że śruba nie jest ścinana, a rozrywana.
Zabezpieczenia typu non-stop (sprężynowe i resorowe)
Inne bezpieczniki określane są mianem zabezpieczeń typu non-stop. Oznacza to, że pracują one bez przerwy, a powrót korpusu do pozycji sprzed zadziałania bezpiecznika następuje automatycznie, gdy tylko przeszkoda zostanie minięta. Występują dwa rodzaje zabezpieczeń mechanicznych: sprężynowe i resorowe. W przypadku tych konstrukcji zmiana siły, która powoduje zadziałanie zabezpieczenia, jest utrudniona, co jest główną wadą tego rozwiązania. Jego zaletą jest z kolei małe skomplikowanie i niska awaryjność.
- Zabezpieczenie sprężynowe: siłę jego aktywacji można zmienić poprzez regulację dociśnięcia sprężyn. Możliwość ta jest jednak uzależniona od sposobu ich zamontowania. Regulację tego typu można przeprowadzić m.in. w pługach Akpil KM 180 Spring i KM 180 Spring Vario.
- Zabezpieczenie resorowe: zmiana siły jego uruchomienia wymaga zmiany ilości piór w resorze, co zabiera dość dużo czasu.
Zabezpieczenie hydrauliczne
Najwięcej możliwości daje jednak zabezpieczenie hydrauliczne. Jego podstawowa przewaga to łatwa i szybka zmiana siły uruchamiającej zabezpieczenie. Ma to znaczenie przede wszystkim w gospodarstwach, które dysponują zróżnicowanymi glebami o różnym stopniu zakamienienia. Wadą rozwiązania hydraulicznego jest jego skomplikowanie, co skutkuje znacznymi kosztami podczas zakupu i potencjalnym ryzykiem awarii. Najczęstszym problemem w przypadku pługów wyposażonych w bezpieczniki hydrauliczne są wycieki oleju. Regulacja tego typu zabezpieczenia odbywa się zazwyczaj za pomocą rozdzielacza ciągnika przy wsparciu manometru, na którym możemy obserwować ustawione ciśnienie.
Wyposażenie dodatkowe pługów
Mimo że pługi należą do stosunkowo prostych narzędzi uprawowych, to listy ich wyposażenia dodatkowego bywają dość długie.
Przedpłużki i listwy ścinające
Jedną z najczęściej występujących pozycji są przedpłużki. Ich zadaniem jest zdjęcie i zrzucenie do bruzdy wierzchniej warstwy gleby. Efektem tego działania jest lepsze przykrycie resztek pożniwnych, nawozów zielonych czy też obornika. Zamiast przedpłużków nad odkładnią mogą być zamontowane listwy ścinające, które są wystarczające w przypadku orki pola z małą ilością materiału organicznego zalegającego na jego powierzchni.
Koła podporowe
Najczęściej koło podporowe jest w standardzie, ale producenci za dopłatą oferują jego lepsze wersje, które mogą służyć nie tylko do utrzymywania głębokości roboczej pługa, ale również do podpierania go w czasie transportu - wtedy wyposażone są zwykle w amortyzację i samonastawną obrotnicę. Taka opcja dostępna jest m.in. w przypadku pługów Akpil.
Odkładnice
Ciekawą opcją jest na przykład odkładnica ażurowa, która w odróżnieniu od tradycyjnej jest złożona z kilku listew zamiast jednej, litej powierzchni. Polecana jest na gleby średnie i ciężkie. Podczas pracy z pługiem wyposażonym w odkładnie tego typu ciągnik może zużywać do 10% mniej paliwa niż przy zastosowaniu tradycyjnych odkładni, dzięki zmniejszeniu tarcia gleby. Inna ciekawa opcja to odkładnica z tworzywa sztucznego, gdzie z tworzywa wykonana jest górna i dolna listwa odkładni. Dzięki bardzo dobrym właściwościom ślizgowym taka odkładnia sprawdza się bardzo dobrze na glebach lepkich.
Kroje
Kroje są bardzo pożądane podczas orki gleb bardzo ciężkich i silnie poprzerastanych korzeniami. Elementy te odcinają skibę od ścianki bruzdy, odciążając krawędź tnącą piersi odkładnicy. Najczęściej kroje kojarzą się z wersjami talerzowymi, które bardzo dobrze radzą sobie w różnych warunkach pracy. Ze względu na koszty wypierane są jednak przez nawet dziesięciokrotnie tańsze kroje nożowe montowane pionowo, bezpośrednio obok lemiesza.
Pogłębiacze
Pogłębiacze spulchniają dno bruzdy, działając bezpośrednio za każdym korpusem. Przyczynia się to do niszczenia podeszwy płużnej. Obecnie rozwiązanie to jest dość rzadko spotykane.
Belka do narzędzia doprawiającego
Belka (ramię) do narzędzia doprawiającego służy do zagregowania z pługiem różnego rodzaju wałów, które mają przyspieszyć osiadanie gleby po orce i wstępnie przygotować ją do siewu. Belki tego typu występują w wersjach z chwytakiem mechanicznym i hydraulicznym. Ten pierwszy działa na zasadzie haka, który ciągnie wał, a w celu jego zwolnienia konieczne jest cofnięcie bądź uniesienie pługa.
Wybór odpowiedniego pługa
Na krajowym rynku dostępny jest ogromny wybór pługów oferowanych w bardzo zróżnicowanych konfiguracjach. Z tego powodu wybór nie jest łatwy, ale za to dostępna oferta pozwala na dopasowanie idealnego narzędzia do warunków w danym gospodarstwie. Wybierając pług, trzeba w pierwszej kolejności kierować się posiadanym typem gleb i ich ewentualnym zakamienieniem. Jeśli posiadamy lekkie gleby, wtedy nie warto przesadzać ze zbyt masywnym pługiem, ponieważ będzie to rodziło niepotrzebną konieczność współpracy z dużym ciągnikiem, a co za tym idzie, niepotrzebnie będzie to zawyżać koszty eksploatacji. Podobnie na ciężkich glebach oszczędność na zbyt lekkim pługu może spowodować konieczność jego dość szybkiej wymiany na nowy ze względu na szybkie zużycie.