Prawidłowe ustawienie pługa jest kluczowe dla efektywności i jakości orki, niezależnie od warunków glebowych. W rolnictwie często występują trudności związane z warunkami pogodowymi, na przykład zbyt sucha gleba, która sprawia, że pług nie chce się zagłębiać. Zrozumienie mechanizmów regulacji pługa jest niezbędne do uzyskania optymalnych rezultatów.
Podstawowe ustawienie pługa
Przed przystąpieniem do pracy pług powinien być odpowiednio ustawiony. Pług powinien być położony równolegle do podłoża, a jego słupice powinny znajdować się w pozycji prostopadłej, patrząc na tył urządzenia. Weryfikację tych warunków należy przeprowadzić poprzez obejrzenie pługa z boku i z tyłu.
Wpływ stanu i geometrii elementów roboczych
Stan oraz geometria elementów roboczych pługa rolniczego mają istotny wpływ na to, czy i jak będzie on się zagłębiał w glebie. W przypadku starszych konstrukcji pługów zagonowych 2- i 3-skibowych, w których występują proste lemiesze, pomocne może okazać się lekkie pochylenie pługa w kierunku dziobu lemiesza. Należy jednak pamiętać, że w tej sytuacji konieczne będzie również skorygowanie wzdłużnego położenia narzędzia.
Masa pługa i dociążanie
Na zagłębianie się pługa w glebie może mieć również wpływ jego masa. Stare pługi mają lżejszą konstrukcję, dlatego często można je dodatkowo dociążyć, aby poprawić ich zdolność do wnikania w glebę.
Regulacja szerokości pierwszej skiby
Regulacja szerokości pierwszej skiby jest jednym z kluczowych ustawień pługa i bywa różnie interpretowana w różnych źródłach. W Agromechanice podano, że dostosowuje się ją do rozstawu tylnych kół ciągnika. RPT z kolei wskazuje, że regulacji pierwszej skiby dokonuje się w drugim przejeździe, a pierwszy korpus powinien nieco nadkładać, aby wyrównać powierzchnię z poprzednim przejazdem. Wspomina się również, że ma to związek ze ściąganiem pługa lub ma wpływ na równomierną szerokość pozostałych skib.
Oś wykorbiona w starszych pługach
W starszych pługach zagonowych ramowych zawieszanych, w stojaku znajduje się oś wykorbiona, która służy do regulacji pierwszej skiby i jednocześnie punktu pociągowego. W obracalnych pługach jednobelkowych te ustawienia dokonuje się razem lub oddzielnie za pomocą śruby rzymskiej albo siłownika. Należy zauważyć, że za pomocą tej osi wykorbionej, za pomocą korbki, zmieniamy szerokość nie tylko pierwszej skiby, ale wszystkich jednocześnie, zmieniając przy tym kąt natarcia lemieszy.
Stosunek szerokości do głębokości
Inne źródła podają, że zmiana szerokości pierwszej skiby powinna być następstwem zmiany głębokości orki, tak aby był zachowany jednakowy stosunek szerokości do głębokości korpusu. Zasada ta mówi, że im głębiej, tym szerzej, i na odwrót. Na zimę zaleca się pozostawić glebę w ostrej skibie (wysztorcowaną), czyli głęboko i wąsko.
Regulacja szerokości roboczej pługa
Regulacja szerokości roboczej pługa to zupełnie inne zagadnienie, które nie występuje w starszych konstrukcjach. Może być mechaniczna, skokowa albo hydrauliczna płynna. Co ciekawe, zmiana tej szerokości nie zmienia kąta natarcia lemiesza, co jest związane z zasadą czworoboku przegubowego.
Zmiana szerokości poprzez odejmowanie i dokładanie korpusów
Jeszcze innym zagadnieniem jest zmiana szerokości orki poprzez odejmowanie i dokładanie korpusów. W takim przypadku belka musi mieć budowę kołnierzową, czyli teleskopową, aby po odjęciu korpusu od tyłu nie wystawała "pusta" belka.
Regulacja głębokości orki w nowszych pługach obracalnych
W nowszych pługach obracalnych regulacja głębokości orki często bywa błędnie utożsamiana z kółkiem kopiującym. W rzeczywistości, obecnie stosuje się regulację siłową, a nie kółko kopiujące, z wyjątkiem pługów przyczepianych. Regulacja siłowa lub pozycyjna wyklucza kółko kopiujące. Jeśli ktoś chce pracować za pomocą regulacji kopiującej (kółka), musi ustawić podnośnik na dociążenie (regulację ciśnieniową), czyli podnoszenie pod mocno zmniejszonym ciśnieniem, tak aby nie dało rady podnieść pługa od ziemi. Warto pamiętać, że wtedy traci się dociążanie tylnej osi masą pługa.
Przesuwanie wzdłużne pługa
W nowszych pługach stosuje się również przesuwanie wzdłużne pługa, tak aby wychylić pierwszy korpus poza rozstaw kół ciągnika. Wówczas oba koła ciągnika jadą po caliźnie. W praktyce pozwala to na lepsze dopasowanie pługa do szerokości roboczej i unikanie ugniatania świeżo zaoranej ziemi przez koła ciągnika.
Łatwe ustawienia pługa | #Kubota 2021
Zabezpieczenia pługa a warunki orki
Nowoczesne pługi posiadają zabezpieczenia chroniące je przed uszkodzeniami w przypadku trafienia na ukryte w glebie kamienie. W momencie uderzenia powodują one automatyczne odchylenie się korpusu i jego powrót w momencie minięcia przeszkody. Zabezpieczenia, choć przydatne, mogą utrudnić pracę na suchej glebie. W przypadku zabezpieczeń non-stop (resorowych) należy wyregulować siłę, przy której zabezpieczenie będzie się wyzwalać, aby pług mógł skutecznie zagłębiać się w twardej glebie.
Prędkość robocza i jakość orki
Prędkość robocza, z jaką wykonywana jest orka, ma wpływ na dokładność odkładania skib, a także zużycie elementów roboczych. Na przykład, korpus numer 28 w pługach Kverneland orze bardzo dobrze, nawet lepiej niż starsze korpusy numer 9. Jakość orki jest bardzo dobra zarówno przy rozstawie korpusów na 35 cm, jak i na 55 cm. Przy prędkości 8 km/h orka jest równa, natomiast przy 6 km/h mogą powstawać rowki, zwłaszcza przy szerokim rozstawie. Przyspieszanie do 9 km/h znacząco zwiększa opory orki i obroty silnika, co wpływa na zużycie paliwa. W praktyce, zużycie paliwa rzędu 15 l/ha przy orce na głębokość 25-26 cm i szerokości 46-48 cm na korpus, przy wilgotnej glebie na 3. i 4. klasie ziemi, jest uważane za dobry wynik.