Wprowadzenie do regulacji pługa obrotowego
Regulacja pługa obrotowego, takiego jak Kuhn Vari Master 120, jest kluczowa dla uzyskania optymalnej jakości orki i efektywnego wykorzystania maszyny. Choć podstawowa zasada działania może wydawać się prosta, szczegóły dotyczące ustawień bywają źródłem niejasności. Różne źródła podają odmienne interpretacje i metody regulacji, co może prowadzić do pytań o właściwe zastosowanie poszczególnych mechanizmów.
Regulacja szerokości pierwszej skiby
Jednym z zagadnień budzących najwięcej wątpliwości jest regulacja szerokości pierwszej skiby. W literaturze fachowej można znaleźć różne podejścia do tego zagadnienia:
- Według publikacji w "Agromechanice", szerokość pierwszej skiby powinna być dostosowana do rozstawu tylnych kół ciągnika.
- Z kolei w "RPT" sugeruje się, że podczas drugiego przejazdu pierwszy korpus powinien "nieco nadkładać", aby wyrównać powierzchnię z poprzednim przejazdem. Ma to rzekomo związek ze ściąganiem pługa lub wpływać na równomierną szerokość pozostałych skib.
W starszych pługach zagonowych ramowych zawieszanych stosowano wykorbioną oś w stojaku, która służyła do regulacji pierwszej skiby i punktu pociągowego. W pługach obracalnych jednobelkowych podobne ustawienia dokonuje się za pomocą śruby rzymskiej lub siłownika. Należy jednak zaznaczyć, że za pomocą wykorbionej osi nie zmieniamy jedynie szerokości pierwszej skiby, ale wszystkich korpusów jednocześnie, modyfikując kąt natarcia lemieszy.
Inne źródła podają, że zmiana szerokości pierwszej skiby powinna być konsekwencją zmiany głębokości orki, tak aby zachować stały stosunek szerokości do głębokości pracy korpusu. Im głębiej orzemy, tym szerzej powinna być pierwsza skiba i na odwrót. Zgodnie z tą zasadą, na zimę zaleca się ustawienie gleby w pozycji "wąskiej i głębokiej", czyli z ostro zakończoną skibą (wysztorcowaną).
Różne rodzaje regulacji szerokości roboczej
Regulacja szerokości roboczej pługa to odrębne zagadnienie, które w starszych modelach często nie występowało. W nowszych konstrukcjach spotykamy:
- Mechaniczną skokową regulację szerokości roboczej.
- Hydrauliczną płynną regulację szerokości roboczej.
Co ciekawe, zmiana szerokości roboczej w tych systemach nie wpływa na kąt natarcia lemiesza, co może być związane z zasadą działania czworoboku przegubowego.
Zmiana szerokości orki poprzez dodawanie i odejmowanie korpusów
Kolejną metodą zmiany szerokości orki jest fizyczne dodawanie lub odejmowanie korpusów roboczych. Wymaga to jednak specjalnej konstrukcji belki nośnej - kołnierzowej lub teleskopowej - która zapobiega wystawaniu pustej belki po odjęciu tylnego korpusu.
Pojawia się tu kwestia tzw. "podłużnej regulacji szerokości orki", która może budzić zdziwienie, zwłaszcza w kontekście potrzeby regulacji szerokości orki jako takiej.
Regulacja głębokości orki w nowszych pługach obracalnych
W nowszych pługach obracalnych regulacja głębokości orki jest realizowana na kilka sposobów:
- Tradycyjne rozwiązanie z kółkiem kopiującym, które obecnie jest rzadziej stosowane w pługach zawieszanych.
- Regulacja siłowa, która jest powszechnie stosowana w nowoczesnych pługach.
- Regulacja pozycyjna, która również wyklucza stosowanie kółka kopiującego.
Praca z kółkiem kopiującym wymaga ustawienia podnośnika ciągnika na dociążenie (regulacja ciśnieniowa), co oznacza podnoszenie pługa przy zmniejszonym ciśnieniu hydraulicznym. W takim ustawieniu tracimy jednak dociążenie tylnej osi przez masę pługa.
Przesuwanie wzdłużne pługa
Niektóre nowoczesne pługi oferują możliwość przesuwania wzdłużnego, co pozwala na wychylenie pierwszego korpusu poza rozstaw kół ciągnika. Dzięki temu oba koła ciągnika poruszają się po zaoranej powierzchni. Praktyczne zastosowanie tej funkcji może być związane z lepszym prowadzeniem pługa i unikaniem kolein.
Test praktyczny pługa Kuhn Multi-Master 113
Firma Kuhn wprowadziła na rynek zmodernizowaną generację pługów serii Master. W celu oceny ich jakości przeprowadzono test "długodystansowy" modelu Multi-Master 113.
Charakterystyka modelu Multi-Master 113
Najnowsza seria pługów Master 3 obejmuje modele od 2 do 7 korpusów, przeznaczone dla ciągników o mocy od 40 do 385 KM. W stosunku do poprzedniej serii Master 2 wprowadzono szereg modernizacji mających na celu zwiększenie trwałości i ułatwienie regulacji.
Testowany model, 4-skibowy obrotowy Multi-Master 113, kosztował 62 770 zł brutto. Cena ta jest uznawana za przystępną, biorąc pod uwagę wyposażenie takie jak hydrauliczne zabezpieczenie przed kamieniami, przedpłużki oraz możliwość rozbudowy o piąty korpus (4+).
Masa pługa, podawana przez producenta jako 1363 kg (z hydraulicznym zabezpieczeniem NSH), w rzeczywistości wyniosła 1560 kg. Większa masa wynika z mocniejszej głowicy przygotowanej pod piąty korpus i przedpłużków. Ciągnik o mocy 115 KM i masie 4300 kg z łatwością uniósł pług, zachowując stabilność po dociążeniu przodu.
Konstrukcja pługa charakteryzuje się masywną słupicą umieszczoną blisko ciągnika i smukłą, ale solidną resztą konstrukcji. Rama wykonana jest z profilu 120x120 mm ze wzmocnieniami, a rozstaw między korpusami wynosi 90 cm. Zabezpieczenie hydrauliczne redukuje masę przy każdej słupicy o 25-30 kg w porównaniu do rozwiązań resorowych.
Regulacja i obsługa
Pług wymaga ręcznego ustawienia szerokości orki w zakresie od 35 do 45 cm na korpus. Ręczna zmiana jest łatwa, ale czasochłonna. Ustawienie kąta ramy jest szybkie, jednak przestawienie poszczególnych korpusów na inną szerokość orki może zająć kilkadziesiąt minut i wymaga odkręcenia trzech śrub przy każdym korpusie.
W modelu Multi-Master 113 zastosowano opatentowane rozwiązanie umożliwiające jednoczesną regulację pierwszej skiby i punktu ciągu. Instruktaż graficzny ułatwia ustawienie pługa w zależności od rozstawu kół i szerokości orki.
Do prawidłowej pracy pługa niezbędne jest właściwe wyregulowanie cięgieł ciągnika i wypoziomowanie pługa. Podłączenie ciągnika ułatwia belka pomocnicza.
Zabezpieczenie przed kamieniami
System hydraulicznego zabezpieczenia przed kamieniami pozwala na łatwą zmianę wartości siły powodującej odchylenie słupicy. Zalecane ciśnienie wynosi od 90 do 130 barów, co odpowiada naciskom od 600 do 1300 kg na korpus. Aktualne ciśnienie można odczytać z manometru.
System Kuhn umożliwia odchylenie słupicy o około 60 cm do góry i 20 cm na boki. Podczas testów korpus bez problemu odchylił się po zahaczeniu o kamień o średnicy blisko metra, unikając uszkodzenia i wracając do normalnej pozycji. Zaletą systemu jest możliwość regulacji siły odchylenia, w przeciwieństwie do sztywności sprężyn czy resorów.
Podczepianie pługa, ustawianie ciśnienia w zabezpieczeniu i przygotowanie do pracy
Jakość orki
Testowany pług był wyposażony w wydłużoną odkładnię typu skandynawskiego (L), lemiesze z wymiennym dłutem oraz przedpłużki ZRL o zwiększonej powierzchni, które zapewniają dobre przykrycie słomy i resztek pożniwnych.
Na ściernisku po zbożu z pociętą słomą, jakość orki była wzorowa. Przy odpowiedniej prędkości uzyskiwano równe pole i dobrze rozkruszoną glebę. Podczas przyorywania poplonu z gorczycy, przedpłużki skutecznie układały rośliny w bruździe, zapewniając ich dokładne przykrycie.
Jedynie podczas orki ugoru, który był wcześniej talerzowany, występowały problemy z zapychaniem pługa. Wynikało to z wybujałej roślinności, która zaczepiała się o elementy pługa. W takich specyficznych warunkach przedpłużki mogły nawet przeszkadzać.
Pług nie stanowi dużego obciążenia dla ciągnika. Nawet na przesuszonej glebie z twardymi łatami bielicy, czteroskibowiec bez problemu się zagłębiał.
Oryginalne, kute dłuta po zaoraniu 15 ha wykazywały wyraźne ślady zużycia, jednak ich trwałość oszacowano na 60-80 ha (po obróceniu). Lemiesze po tym przebiegu miały jedynie złagodzone krawędzie.
Opcje wyposażenia
Ustawienie pługa do pracy jest łatwe, podobnie jak jego obsługa na uwrociach. Obrót pługa jest błyskawiczny. Warto zwrócić uwagę na możliwość doposażenia pługa w hydrauliczny siłownik w miejscu śruby do regulacji szerokości pierwszej skiby (koszt ok. 5 tys. zł). Siłownik ten automatycznie prostuje pług podczas obrotu, zmniejszając ryzyko zaczepienia o podłoże i zapewniając, że pług nie wystaje poza obrys ciągnika podczas transportu.
Pierwsze wrażenia i podsumowanie testu
Po pierwszych kilkunastu hektarach orki, pług Kuhn Multi-Master 113 sprawia wrażenie maszyny dopracowanej, zbudowanej w oparciu o wieloletnie doświadczenia. Gwarantuje doskonałe zabezpieczenie przed kamieniami, wzorową jakość orki i łatwą obsługę.
Test jest kontynuowany, a kolejne informacje dotyczące trwałości elementów roboczych, potencjalnych awarii oraz oceny jakości i komfortu pracy będą publikowane w dalszej części.