Pług jest jedną z kluczowych maszyn rolniczych, niezbędną podczas procesu orki. Chociaż jego budowa może się różnić w zależności od typu, pewne elementy pozostają wspólne dla wszystkich odmian. W niniejszym artykule przyjrzymy się szczegółowo budowie pługa, ze szczególnym uwzględnieniem roli i budowy lemiesza.
Podstawowe elementy konstrukcyjne pługa
Każdy pług składa się z kilku zasadniczych części, które współpracują ze sobą, aby efektywnie przygotować glebę pod uprawę. Do najważniejszych należą:
- Rama: Zazwyczaj ma konstrukcję kratownicową. W przedniej części wyposażona jest we wsporniki, do których mocuje się oś zawieszenia pługa.
- Korpusy płużne: Zamocowane na ramie, składają się ze słupnicy, do której przykręcone są odkładnica, lemiesz, płoza i skrzydło odkładnicy.
- Belka zaczepowa: Znajduje się z przodu ramy i umożliwia podłączenie maszyn doprawiających, takich jak brony zębate.
- Koło kopiujące: Wyposażone w skrobak do oczyszczania bieżnika, umieszczone jest w tylnej części ramy.
- Krój tarczowy: Pomaga w precyzyjnym odcinaniu skiby na glebach zadarnionych, co zapobiega zapychaniu ostatniego korpusu i zapewnia czystą bruzdę.
Szczegółowa budowa i funkcje poszczególnych części pługa
Oprócz wyżej wymienionych elementów, pług posiada szereg innych części roboczych, przytwierdzonych bezpośrednio do korpusu, które odgrywają istotną rolę w procesie orki.
Lemiesze - serce pługa
Lemiesze pługa to jedne z najważniejszych elementów roboczych, przytwierdzane do korpusu. Wykonane najczęściej ze stali węglowej, odpowiadają za podrywanie gleby. W trakcie orki lemiesz odcina skibę, a następnie odwraca ją, przekazując na odkładnicę. Konstrukcja lemiesza składa się z grzbietu, dziobu oraz ostrza. Ze względu na pracę w trudnych warunkach, często napotykając kamienie, lemiesze muszą charakteryzować się wysoką wytrzymałością.
Lemiesz jest elementem roboczym, który najszybciej ulega zużyciu, szczególnie jego dziób. Przy uderzeniu w przeszkodę, np. kamień, śruby mocujące mogą ulec ścięciu, a dziób może się wygiąć. Aby zapewnić lemieszowi długą żywotność, często stosuje się specjalne dłuta przykręcane do części dziobowej. Dłuta nie tylko wydłużają żywotność lemiesza, ale także pomagają rozbijać tzw. podeszwę płużną - zbity grunt utrudniający spulchnienie i orkę.
Najlepsze lemiesze produkowane są ze stali węglowo-manganowej lub tzw. stali pancernej, która składa się z trzech warstw: utwardzonych zewnętrznych i miękkiej środkowej. Taka budowa zapewnia wysoką odporność na ścieranie, naciski mechaniczne i deformacje. Aby dodatkowo zwiększyć odporność na ścieranie, ostrze lemiesza jest utwardzane na szerokości około 3-4 cm i głębokości co najmniej 3 mm, lub pokrywane twardym metalem. Czasami lemiesze pokrywa się chromem.
Regeneracja lemiesza polega na jego wyprostowaniu na gorąco, z wykorzystaniem zapasu materiału u nasady. W nowszych konstrukcjach pługa stosuje się dłuta przykręcane do dzioba lemiesza, które wydłużają jego żywotność i zapobiegają powstawaniu podeszwy płużnej.
Dłuta
Dłuta lemiesza to wytrzymałe części maszyn rolniczych, połączone z lemieszem, które wzmacniają jego dziób. Stykając się z twardymi materiałami, takimi jak kamienie, muszą być bardzo trwałe, aby zapewnić efektywną pracę w polu. Warto wybierać dłuta do pługa wzmacniane i dopasowane do konkretnych maszyn rolniczych.
Płozy
Płozy tną i rozdrabniają glebę podczas orki, przygotowując ją do dalszej obróbki przez lemiesz. Rozdzielają i podnoszą fragmenty gleby, formując rowy i bruzdy, co ułatwia siew i sadzenie roślin. Wyróżnia się płozy długie i krótkie, które stabilizują pługi rolnicze. Piętka płozy stanowi dodatkowe zabezpieczenie.
Śruby
Śruby płużne służą do stabilnego mocowania poszczególnych komponentów pługa, w tym lemieszy, oraz przytwierdzania osprzętu. Są one narażone na duże przeciążenia, a ich obecność jest kluczowa dla prawidłowego przebiegu prac polowych, takich jak orka czy wysiew.
Piersi
Piersi do pługa montowane są na bocznych stronach korpusu. Ich zadaniem jest zbieranie ziemi i odgarnianie jej na bok, a także łączenie odkładnicy z lemieszem i kierowanie skiby do wnętrza korpusu.
Odkładnice
Odkładnice (nazywane również "odkładniami"), występujące w różnych wariantach, np. ażurowych lub cylindrycznych, stanowią element korpusu płużnego. Odpowiadają za odwracanie i rozdrabnianie skiby, która została wcześniej odcięta przez lemiesz. Odkładnice ażurowe zmniejszają opór tarcia.
Konserwacja i dobór części zamiennych do pługa
Aby pług pracował stabilnie i wydajnie, kluczowe jest stosowanie wysokiej jakości części zamiennych oraz właściwa konserwacja. Po zakończeniu orki lemiesze i inne elementy robocze należy dokładnie oczyścić z ziemi i brudu, a następnie wysuszyć, aby zapobiec korozji. Przechowywanie części w suchym, wentylowanym miejscu jest równie ważne.
Regularne przeglądy, obejmujące kontrolę przedpłużek, lemieszy i korpusów, pozwalają na wczesne wykrycie ewentualnych uszkodzeń. Zużyte elementy mogą negatywnie wpłynąć na jakość orki, a nawet uniemożliwić jej przeprowadzenie. Dlatego wymiana zużytych komponentów na nowe, odpowiednio dobrane do typu pługa, jest koniecznością.
Firma EXPARTO oferuje szeroki asortyment części do pługa, w tym lemiesze kompletne, dłuta, płozy i piersi, także dedykowane do konkretnych marek, jak Kverneland. Firma zapewnia kompleksowe rozwiązania dla producentów maszyn i dealerów sprzętu rolniczego, od części pierwszego montażu po zamienniki, w tym hydraulikę i transmisję.
Rodzaje pługów i ich specyfika w kontekście części roboczych
Na rynku dostępne są różne rodzaje pługów, a dobór odpowiednich części roboczych jest kluczowy dla ich efektywności:
- Pługi lemieszowe (zagonowe): Posiadają korpus odrzucający skiby na prawą stronę. Stosowane do orki głębokiej i płytkiej.
- Pługi obrotowe (obracalne): Umożliwiają orkę bezzagonową, odrzucając glebę na obie strony. Wymagają ciągnika o większej mocy.
- Pługi przyczepiane: Stosowane na dużych areałach, posiadają wiele korpusów roboczych, charakteryzują się dużą masą i niską zwrotnością.
- Pługi zawieszane: Prostsze w konstrukcji, wymagają mniej mocy od ciągnika, wygodne w użytkowaniu.
- Pługi półzawieszane: Używane w dużych gospodarstwach i z mocnymi traktorami. Posiadają koło podporowe.
- Pługi talerzowe: Wykorzystują obracające się talerze do odwracania ziemi. Stosowane na glebach kamienistych.