Technologia w zakresie żywienia bydła rozwija się w błyskawicznym tempie, oferując coraz to nowsze rozwiązania ułatwiające pracę hodowcom i poprawiające dobrostan zwierząt. Jednym z kluczowych elementów efektywnego żywienia jest odpowiednie podawanie paszy, a w szczególności technika TMR (Total Mixed Ration). Ważny jest nie tylko sposób jej przygotowania, ale także regularne podgarnianie i udostępnianie zwierzętom. W niniejszym artykule przyjrzymy się różnorodnym technologiom podgarniania paszy, ich zastosowaniu oraz korzyściom płynącym z ich wykorzystania.
Znaczenie podgarniania paszy TMR
TMR jest dziś powszechnie stosowaną metodą żywienia krów, cenioną za precyzyjne zbilansowanie składników odżywczych. Jednak przebadaną laboratoryjnie, dobrze zbilansowaną, pociętą i wymieszaną dawkę paszową trzeba jeszcze w odpowiedni sposób podać. Kluczowe znaczenie ma tutaj regularne podgarnianie paszy, które powinno odbywać się kilka razy dziennie.
Jak zauważa Jakub Sierszulski, koordynator grupy doradców ds. żywienia w Polskiej Federacji Hodowców Bydła i Producentów Mleka, regularne podgarnianie jest kluczowe z kilku powodów:
- Zmniejsza sortowanie paszy: Ogranicza rozdzielanie pasz treściwych od objętościowych, dzięki czemu dawka jest bardziej jednolita.
- Stymuluje pobranie paszy: Zachęca krowy do ponownego pobierania paszy, co wpływa na zwiększone spożycie suchej masy.
- Utrzymuje świeżość i wilgotność TMR: Zapobiega wysychaniu i psuciu się paszy.
- Ogranicza straty paszy: Minimalizuje ilość niezjedzonej paszy.
Niestety, jak podkreśla Sierszulski, nie zawsze jest to możliwe do wykonania ręcznie z uwagi na obciążenie pracą w gospodarstwie. Częste podgarnianie paszy przy systemie żywienia opartym na całodobowym dostępie TMR-u jest jednak niezbędne, aby zachować zdrowotność oraz produkcyjność stada. Eksperci zgodnie przyznają, że częste podgarnianie paszy zwiększa pobranie suchej masy dawki.
Systematyczna praca na stole paszowym ogranicza również sortowanie TMR-u, czyli wybieranie przez krowy najsmakowitszych składników - najczęściej pasz treściwych. Sortowanie paszy jest zjawiskiem niebezpiecznym, którego występowanie powinniśmy ograniczyć do minimum. Może ono prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych, takich jak zakwaszenie, zapalenie błony śluzowej żwacza, paraketoza, a nawet częściowa martwica błony śluzowej żwacza. Sortowanie to także marnotrawstwo paszy, ponieważ brak optymalnych warunków fermentacji w żwaczu skutkuje przedostawaniem się resztek pasz do kału, spadkiem pH w żwaczu, ograniczeniem syntezy tłuszczów i mniejszą zawartością tłuszczu w mleku.
Technologie podgarniania paszy
W odpowiedzi na potrzebę efektywnego i zmechanizowanego podgarniania paszy, opracowano szereg rozwiązań, które można podzielić na systemy stacjonarne, mobilne oraz roboty samojezdne.
Systemy stacjonarne
W pierwszym systemie pasza TMR przygotowana w mieszalniku stacjonarnym jest podawana na przenośnik taśmowy usytuowany około 2,5 metra nad stołem paszowym. Po przenośniku taśmowym porusza się zgarniak zrzucający na stół paszowy lub do żłobu odpowiednią ilość paszy. W okresie letnim pasza podczas mieszania jest zraszana w celu ograniczenia pylenia w trakcie spadania na stół paszowy. Pasze objętościowe i treściwe są tutaj magazynowane w stałych zbiornikach (silosach). Niewątpliwie korzyścią tego rozwiązania jest zadawanie świeżej paszy kilka razy dziennie, co zachęca krowy do pobierania TMR, redukuje ilość niedojadów i eliminuje konieczność wielokrotnego, ręcznego podgarniania paszy.
Mobilne systemy automatycznego żywienia
W mobilnym systemie automatycznego żywienia pasza TMR może być zadawana na stół paszowy z wózka podwieszanego na szynie i napędzanego prądem przemiennym. Wózek porusza się po szynie nad stołem paszowym i w zaprogramowanym miejscu wysypuje ustaloną ilość TMR. Daje to pełną kontrolę nad ilością i częstotliwością zadawania pasz.
Roboty samojezdne
Coraz większą popularność, z uwagi na komfort pracy oraz rosnącą presję efektywnościową, zdobywają roboty samojezdne. Szacuje się, że rynek robotyki rolniczej w aspekcie właśnie podgarniania paszy corocznie rośnie o nawet 15%. Autonomiczne maszyny są niewątpliwie najbardziej zaawansowanym systemem.
W stacji paszowej każdy komponent ma swoje stałe miejsce. System zmechanizowanych chwytaków (poruszających się na szynie) pobiera i transportuje odpowiednie ilości pasz objętościowych do robota. Po przygotowaniu mieszanki w odpowiednich proporcjach, robot dostarcza świeży TMR na stół paszowy. Urządzenie przesuwa paszę bliżej krów i jednocześnie ją napowietrza. Ten efekt odświeżenia sprawia, że pasza jest chętniej pobierana przez zwierzęta. Roboty są szczególnie wartościowe latem, gdy wysokie temperatury zwiększają ryzyko zagrzewania się paszy i jej słabszego pobierania. Rozłożenie paszy na większej powierzchni stołu oraz jej napowietrzanie podczas podgarniania minimalizuje ten problem.
Bodajże najbardziej rozpoznawalnym urządzeniem tego typu jest Lely Juno. Robot w kształcie cylindra podgarnia paszę, obracając się wokół własnej osi i podpychając materiał całym obwodem swojego korpusu. Lely Juno automatycznie porusza się po stole paszowym wzdłuż drabiny paszowej, podgarniając paszę w jej kierunku. Jak podaje producent, Juno jest niezależnie pracującym urządzeniem, które nie wymaga specjalnej modernizacji obory i może być użyte prawie w każdym typie obory. Robot Juno może podgarniać paszę w lewą lub prawą stronę stołu paszowego w zależności od ustawienia sensorów. Obie wersje napędzanego silnikiem elektrycznym robota mają masę wynoszącą ponad 570 kg. Do jego zasilania służy bateria o pojemności 55 Ah.
Ślimak w robocie marki Wasserbauer jest zaprojektowany tak, że podgarniana pasza zachowuje swoją strukturę, co dodatkowo pozytywnie wpływa na jej pobranie. Producent zapewnia, że Butler Gold może zostać łatwo wprowadzony do każdej obory, z minimalnym nakładem pracy w jej adaptację. Ścieżka pracy robota jest wyznaczana za pomocą magnesów o średnicy 4 mm, umocowanych w posadzce co 2 metry. W razie kolidowania pracy robota z innymi czynnościami, jakie chcemy przeprowadzić na stole paszowym, możemy przez naciśnięcie jednego przycisku na panelu spowodować opuszczenie obory przez Butler Gold. W podstawowej wersji sterowanie robotem Butler Gold odbywa się za pomocą panelu sterowania wyposażonego w 10-calowy ekran dotykowy. Panel znajduje się na obudowie robota i jest wodoszczelny. Opcjonalnie obsługa robota może być wykonywana za pomocą komputera PC lub urządzeń mobilnych. Możliwe jest również zamówienie przysyłania komunikatów o błędach za pomocą wiadomości SMS. Producent zapewnia również zdalny nadzór nad urządzeniem poprzez swoich specjalistów. Butler Gold to jedyne automatyczne urządzenie, które nie ugniata paszy.
Lely Juno - The automated feed pushing solution: how it works - EN
Niewątpliwą zaletą robotów do podgarniania paszy jest ich stała dyspozycyjność. Urządzenia te są w stanie pracować tak często i o takich porach, jak zostanie im to zaprogramowane.
Rozwiązania wykorzystujące ciągniki i ładowarki
Choć roboty zyskują na popularności, w wielu gospodarstwach nadal wykorzystywane są rozwiązania oparte na ciągnikach i ładowarkach.
Podgarniacze przyczepiane do ciągnika
Pasze na stole paszowym można podgarniać na wiele różnych sposobów. Najprostszą, ale i najbardziej pracochłonną metodą jest wykonanie tej czynności ręcznie. Aby przyspieszyć i ułatwić podgarnianie, możemy korzystać z różnego rodzaju narzędzi. Hodowcy konstruują we własnym zakresie proste narzędzia, które znacznie przyspieszają podgarnianie paszy. Najczęściej do tego celu wykorzystywane są stare opony o dużych rozmiarach bądź różnorakie spychy.
Narzędzie tego rodzaju spotkaliśmy podczas naszej wizyty w gospodarstwie Gałowo należącym do Spółki Gałopol. Urządzenie to składa się z kompletnego tylnego koła od ciągnika, półosi z piastą przykręconej do felgi oraz kawałka rury, który jest przyspawany na końcu półosi, równolegle do podłoża. Agregacja podgarniacza odbywa się poprzez "nawleczenie" zęba zamontowanego w osprzęcie ładowacza czołowego na rurę przyspawaną do półosi. Bardziej zaawansowane urządzenia mają zamiast piasty silniki hydrauliczne, za sprawą których wymuszany jest obrót koła podgarniającego.
Podgarniacze ślimakowe
Bardziej skomplikowanym, ale i mającym więcej zalet jest podgarniacz paszy Snake 1800 produkowany przez firmę Satellite. Narzędzie to zbudowano z lemiesza oraz zamontowanego przed nim przenośnika ślimakowego napędzanego silnikiem hydraulicznym. Tym, co wyróżnia podgarnianie paszy za pomocą przenośnika ślimakowego od zwykłego podpychania TMR-u do drabinek paszowych, jest fakt, że pasza zostaje powtórnie wymieszana oraz spulchniona. Wymieszanie TMR-u na nowo powoduje, że krowy chętniej podbierają paszę. Z kolei brak dopychania paszy ma dobry wpływ na długość jej zdatności do skarmiania. Jak podaje producent, podgarniacz Snake 1800 może być wykorzystywany również podczas sporządzania kiszonek jako narzędzie do rozgarniania masy na pryzmie. Szerokość robocza tego narzędzia to 180 cm.
Ślimakowy podgarniacz paszy znajduje się również w ofercie firmy Avant, producenta ładowarek. Ślimakowy podgarniacz do paszy Avant charakteryzuje się 140 cm szerokości roboczej oraz 120 kg masy.
Podgarniacze do ładowarek
Każdy, kto chce używać podgarniacza paszy na ładowarce czołowej, podwórzowej, kołowej lub teleskopowej zamiast z tyłu ciągnika, może wybierać z szerokiej gamy opcji montażu firmy MAMMUT. Dzięki wieloletniemu doświadczeniu MAMMUT w technologii pasz i kiszonki może zaoferować szeroki wybór osprzętu do wielu typów ładowaczy. Przykręcane płyty mocujące ułatwiają dostosowanie odświeżacza paszy do nowych warunków w przypadku przesiadki na inny pojazd transportowy. W przypadku używania Fortuny w połączeniu z ładowaczem czołowym, podwórzowym lub kołowym istnieje również opcja kompensacji wahadłowej. Szczególnie w przypadku obór dla zwierząt, do których nie ma pełnego dostępu pojazdów, zaleca się stosowanie odświeżacza paszy z możliwością dwustronnego czyszczenia. Jednocześnie Fortuna Sepzial Feed Master można idealnie dopasować do indywidualnych wymagań. To opcjonalne akcesorium oznacza, że urządzenie to może być używane bez żadnych problemów nawet w wąskich starych budynkach pomiędzy dwoma rzędami koryt paszowych.
Lejek na paszę treściwą dostępny jako wyposażenie opcjonalne może być używany do dozowania paszy podczas przygotowywania paszy za pomocą Fortuna Feed Master. Lej ten, wyposażony w ślimak podawczy, montowany jest nad bębnem odświeżacza paszy. Oznacza to, że żądana ilość paszy mineralnej lub paszy treściwej może być dodawana automatycznie podczas jazdy pojazdu, po prostu regulując ustawienie zaworu motylkowego.
Zanim świeża pasza dotrze do prętów ogrodzenia paszowego, należy najpierw usunąć ze stołu niezjedzony pokarm. Dzięki dołączonemu lemieszowi, dostępnemu jako opcja, operację tę można wygodnie wykonać z ładowarki lub ciągnika.
Wybór odpowiedniego systemu
Czym powinien kierować się rolnik przy wyborze systemu podgarniania paszy odpowiedniego dla swojego gospodarstwa? Wybór systemu powinien być dostosowany do indywidualnych potrzeb danego gospodarstwa. Wraz ze zwiększającą się obsadą zwierząt ulegają zmniejszeniu koszty zakupu i eksploatacji tych systemów w przeliczeniu na jedno zwierzę. Na zachodzie Europy automatyzacja żywienia jest często proponowana w oborach z dwoma robotami udojowymi, tj. o obsadzie 120-150 krów.
Jak radzi Jakub Sierszulski, przy wyborze robota do podgarniania paszy należy kierować się kluczowymi kryteriami, wśród których są m.in.:
- Przestrzeń manewrowa: Urządzenia podgarniające wymagają odpowiedniej przestrzeni manewrowej.
- Koszty inwestycji i eksploatacji: Warto w każdym przypadku przeprowadzić analizę zarówno początkowego kosztu zakupu, jak i bieżących kosztów utrzymania robota.
Z punktu widzenia hodowcy zastosowanie automatyzacji żywienia pozwala na ograniczenie nakładów pracy na obsługę zwierząt w zakresie przygotowania i zadawania paszy oraz na zmniejszenie obciążenia fizycznego podczas wykonywania tych czynności. Co istotne, stosowanie rozwiązań od autonomicznych jednostek po szynowe systemy gwarantuje stały dostęp do równomiernie rozłożonej paszy przez całą dobę - co jest nie bez znaczenia w kontekście zwiększania wydajności mlecznej krów.
tags: #podgarniacz #do #paszy #na #ciagnik