Połączenie hamulców naczepy z ciągnikiem – systemy i procedury

Prawidłowe połączenie pneumatyczne i elektryczne między ciągnikiem siodłowym a naczepą jest kluczowym elementem zapewniającym bezpieczeństwo i niezawodność w transporcie. Współczesne przewody stosowane w tym celu charakteryzują się wysoką jakością i prostotą obsługi, co minimalizuje ryzyko przestojów i generowania dodatkowych kosztów.

Niezawodność działania układów hamulcowych, oświetleniowych oraz systemów wspomagających kontrolę trakcji jest priorytetem, zwłaszcza w przypadku pojazdów ciężarowych. Przewody pneumatyczne i elektryczne muszą wytrzymywać trudne warunki eksploatacji, w tym wpływ czynników atmosferycznych i kontakt z substancjami chemicznymi.

System hamulców dwuobwodowych

System hamulca dwuobwodowego polega na zastosowaniu zmienionego zaworu w przyczepie, do którego prowadzą dwa przewody pneumatyczne. Jeden z przewodów zapewnia stałe ciśnienie, podczas gdy drugi dostarcza ciśnienie w momencie hamowania. Zawór ten działa analogicznie do zaworu w układzie jednotorowym, ale z modyfikacjami zapewniającymi prawidłowe działanie w systemie dwuobwodowym.

W układzie tym, od strony sprężarki powietrze przechodzi przez odolejacz i regulator ciśnienia, a następnie trafia do trójnika. Jeden z odgałęzień trójnika zasila zbiornik powietrza, a drugi kieruje się do zaworu odcinającego, który jest połączony z pedałem hamulca. Ten zawór odcinający jest skonstruowany w taki sposób, że jedna jego strona odcina dopływ powietrza po wciśnięciu hamulca, podczas gdy druga strona przekazuje ciśnienie na zewnątrz. Aby zapewnić prawidłowe działanie, strona odcinająca musi być podłączona do ciśnienia (w tym przypadku z wyjścia sprężarki).

Drugi przewód od zaworu odcinającego jest podłączony do zaworu przyczepy, w miejscu jego zasilania. Następnie, ze zbiornika powietrza, bezpośrednio do czerwonego złącza szybkiego na przyczepie doprowadzany jest przewód zasilający. Drugie, żółte złącze szybkie, jest podłączone do zaworu przyczepy zamontowanego w ciągniku, w miejscu, gdzie oryginalnie podłączony jest przewód do siłowników hamulcowych przyczepy. Trzeci przewód od zaworu powinien być podłączony do zbiornika. Z tego zbiornika poprowadzony jest wąż do zegara ciśnienia.

Istnieje możliwość podłączenia układu jednoobwodowego równolegle z układem dwuobwodowym. Można to zrobić, stosując trójnik przy zaworze odcinającym w ciągniku i podłączając go do szybkiego złącza przeznaczonego dla układu jednoobwodowego.

Połączenie siodła z sworzniem królewskim

Połączenie między siodłem ciągnika a sworzniem królewskim naczepy jest fundamentalnym elementem przenoszącym siły. Elementy te podlegają znacznym obciążeniom, w tym momentom obrotowym, obciążeniom zmiennym i dynamicznym siłom udarowym, co wymaga spełnienia wysokich wymagań użytkowych.

Procedura sprzęgania naczepy z ciągnikiem

1. Sprawdzenie smarowania i czystości: Przed przystąpieniem do sprzęgania, należy upewnić się, że powierzchnia siodła ciągnika jest odpowiednio nasmarowana. Należy również sprawdzić sworzeń sprzęgu siodłowego oraz płytę ślizgową naczepy pod kątem obecności ciał obcych i upewnić się, że są one czyste.

2. Regulacja wysokości: Należy wyregulować podpory naczepy tak, aby wyrównać wysokość płyty ślizgowej naczepy ze siodłem ciągnika. Zazwyczaj płyta ślizgowa naczepy powinna znajdować się 1-3 centymetry niżej niż środek górnej powierzchni siodła ciągnika. Zbyt wysokie ustawienie może uniemożliwić prawidłowe sprzęgnięcie i spowodować uszkodzenie elementów sprzęgu.

3. Manipulacja mechanizmem blokującym: Należy zwolnić blokadę mechanizmu blokującego siodła trakcyjnego, ustawiając go w stanie swobodnym.

4. Manewr cofania: Podczas cofania ciągnika ważne jest, aby oś pojazdu była zgodna z osią naczepy, z maksymalnym dopuszczalnym odchyleniem 40 mm. Należy ustawić siodło ciągnika w linii ze sworzniem zwrotnicy naczepy i powoli cofać, aż do usłyszenia dźwięku "kliknięcia", sygnalizującego zatrzaśnięcie blokady i prawidłowe połączenie pojazdów.

5. Weryfikacja blokady: Po sprzęgnięciu należy sprawdzić, czy blokada siodła jezdnego jest połączona ze sworzniem trakcyjnym i czy jest bezpiecznie zablokowana.

6. Test połączenia: Po wykonaniu powyższych czynności, należy podjechać ciągnikiem do przodu, aby upewnić się, że połączenie jest stabilne i bezpieczne.

Połączenie obwodu elektrycznego między ciągnikiem a naczepą

Oprócz mechanicznego połączenia siodła ze sworzniem królewskim, niezbędne jest również prawidłowe połączenie elektryczne między ciągnikiem a naczepą.

1. Podłączenie złączy pneumatycznych: Należy podłączyć dwa złącza przewodów pneumatycznych ciągnika do odpowiednich złączy na naczepie. Należy zwrócić uwagę na oznaczenia kolorystyczne złączy, aby uniknąć błędnego podłączenia (np. złącza tego samego koloru powinny być połączone).

2. Rozłączenie wyłącznika: Po podłączeniu złączy pneumatycznych, należy rozłączyć wyłącznik przyłącza przewodu pneumatycznego w ciągniku. Umożliwi to przepływ powietrza do układu hamulcowego naczepy, bez którego układ ten nie będzie działał.

3. Uruchomienie silnika i kontrola ciśnienia: Po uruchomieniu silnika należy obserwować manometr powietrza w kabinie i doprowadzić ciśnienie w zbiornikach akumulacyjnych ciągnika i naczepy do wymaganej wartości.

4. Kontrola szczelności i działania hamulców: Należy sprawdzić cały obwód powietrza pod kątem wycieków i upewnić się, że układ hamulcowy działa prawidłowo.

5. Podłączenie złącza kablowego: Wtyczkę przyłącza kablowego ciągnika należy włożyć w siedmiootworowe gniazdo z przodu naczepy aż do zatrzaśnięcia.

6. Weryfikacja działania oświetlenia: Należy sprawdzić, czy elektrody są dobrze podłączone i czy wszystkie światła, w tym światła pozycyjne i tylne, działają poprawnie.

Podczas transportu towarów, kierowcy powinni regularnie sprawdzać połączenie ciągnika z naczepą pod każdym względem, aby zapobiec rozluźnieniu połączeń i uniknąć wypadków.

Zmiany przepisów dotyczące układów hamulcowych w maszynach rolniczych

Od 1 stycznia 2025 roku weszły w życie nowe przepisy dotyczące układów hamulcowych w nowych maszynach rolniczych, nakazujące stosowanie dwuobwodowych połączeń układu hamulcowego, bez możliwości stosowania połączeń hydraulicznych typu jednoprzewodowego. Zmiany te wynikają z europejskiego rozporządzenia UE 2015/68, które uzupełnia dokument 167/2013/WE w sprawie hamowania maszyn rolniczych.

Do końca 2024 roku istniała możliwość zamówienia pojedynczego przewodu hydraulicznego jako uzupełnienie dwóch przewodów pneumatycznych, co było wynikiem zapisów rozporządzenia delegowanego UE 2018/828. Przepis ten miał na celu umożliwienie stopniowego wycofywania połączeń hydraulicznych typu jednoprzewodowego.

Od 1 stycznia 2025 roku wygasły świadectwa homologacji typu UE dla nowych ciągników rolniczych (kategoria: T i C) wyposażonych w połączenia hydrauliczne urządzeń hamujących i sprzęgów hamulcowych typu jednoprzewodowego. Rejestracja i wprowadzenie do obrotu takich pojazdów na terytorium Polski od tej daty wymaga uzyskania zezwolenia od Dyrektora Transportowego Dozoru Technicznego.

Celem nowych przepisów jest zwiększenie bezpieczeństwa na drogach. Hamowanie w systemie dwuprzewodowym skraca drogę hamowania, zmniejszając ryzyko kolizji. Zgodnie z przepisami, połączenie hamulców pomiędzy ciągnikiem a pojazdem ciągnionym powinno być pneumatyczne typu dwuprzewodowego lub hydrauliczne typu jednoprzewodowego. W pojazdach wyposażonych w dwuprzewodowe połączenie pneumatyczne dopuszcza się dodatkowe połączenie pneumatyczne typu jednoprzewodowego.

Wymagania dotyczące hamulców w pojazdach rolniczych i przyczepach

Ciągnik rolniczy, leśny i pojazd wolnobieżny musi być wyposażony w:

• Hamulec roboczy: Działający na koła co najmniej jednej osi, zapewniający niezawodne, szybkie i skuteczne zmniejszanie prędkości oraz zatrzymanie pojazdu, niezależnie od jego prędkości, obciążenia i nachylenia jezdni. Powinien umożliwiać regulację intensywności hamowania, być uruchamiany z miejsca kierowcy i mieć możliwość trzymania kierownicy jedną ręką. Jeśli składa się z dwóch części (lewej i prawej), powinien być uruchamiany jednym ruchem i posiadać samoczynny system regulacji.
• Hamulec postojowy: Przeznaczony do unieruchamiania pojazdu na wzniesieniu lub spadku, działający również podczas nieobecności kierowcy, z mechanicznym zabezpieczeniem przed zwolnieniem.

W przypadku uszkodzenia hamulca roboczego, powinna być zapewniona możliwość zahamowania pojazdu z nie mniejszą niż 50% wymaganą skutecznością przez hamulec roboczy lub postojowy.

Przyczepa przeznaczona do łączenia z pojazdami wolnobieżnymi i ciągnikami rolniczymi lub leśnymi musi być wyposażona w:

• Hamulec roboczy: Uruchamiany z miejsca kierowcy jednym ruchem łącznie z hamulcem roboczym pojazdu ciągnącego, zapewniający samoczynne zatrzymanie przyczepy w razie zerwania połączenia.
• Hamulec postojowy: Działający również, gdy przyczepa jest odłączona od pojazdu ciągnącego, uruchamiany z zewnątrz.

W przypadku przyczepy o dopuszczalnej masie całkowitej do 5 ton, dopuszcza się hamulec roboczy niezależny od hamulca pojazdu ciągnącego lub typu bezwładnościowego (najazdowy).

Przyczepy o dopuszczalnej masie całkowitej do 1,5 tony lub przyczepy będące maszynami o masie do 3 ton nie muszą posiadać hamulca postojowego, pod warunkiem zastosowania dodatkowego połączenia (łańcucha, liny) zapobiegającego dotykaniu dyszlem jezdni w razie zerwania głównego połączenia.

Skuteczność hamowania nie może być mniejsza niż 27%. Hamulce powinny zachowywać wymaganą sprawność niezależnie od warunków atmosferycznych i drgań. W przypadku hamulca pneumatycznego, połączenie pojazdu ciągnącego z przyczepą powinno składać się z co najmniej dwóch przewodów (zasilającego i sterującego).

tags: #polaczenie #hamulcow #naczepa #a #ciagnik