Budowa i Zasada Działania Hydrostatycznego Układu Napędowego
W maszynach Bobcat często spotykany jest hydrostatyczny układ przeniesienia napędu z automatyczną regulacją prędkości jazdy, dostosowującą się do wykonywanej pracy. Układ ten oferuje zazwyczaj dwa tryby jazdy: agresywny i progresywny, pozwalając operatorowi na wybór odpowiedniej dynamiki maszyny w zależności od potrzeb.
Centralnym elementem napędu jest hydrauliczna pompa regulacyjna, która jest napędzana bezpośrednio przez silnik wysokoprężny maszyny, na którym jest zamontowana. Za przeniesienie mocy na koła odpowiadają silniki hydrauliczne o dwóch pojemnościach skokowych i wbudowanym regulatorze. Są one montowane bezpośrednio na skrzyni rozdzielczej.
Charakterystyczne cechy układu napędowego Bobcat to:
- Przednia i tylna oś posiadają taki sam mechanizm różnicowy w każdej jednostce.
- W piastach kół zastosowano przekładnię redukcyjną epicykloidalną.
- Tylna oś jest wahliwa w zakresie +10/-10 stopni, co poprawia zdolność maszyny do poruszania się w trudnym terenie.
- Na osi przedniej znajduje się mechanizm różnicowy z ograniczonym poślizgiem.
Parametry pracy układu są imponujące:
- Maksymalne ciśnienie w obwodzie przekładni może wynosić do 440 bar.
- Wydajność pompy hydraulicznej waha się w zakresie 0-134 l/min.
Warto zaznaczyć, że instalacja hydrauliczna napędu jest niezależna od hydrauliki roboczej (np. teleskopu), choć wspólnym elementem jest zbiornik. Zasilanie napędu realizowane jest poprzez pompę zębatą o pojemności 38 cm3, generującą ciśnienie 220 bar i wydatek 91 l/min.
Hamulec ręczny, czyli postojowy, jest załączany poprzez napęd hydrauliczny, co oznacza, że jego aktywacja następuje wskutek spadku ciśnienia w układzie.
Typowe Problemy z Napędem i Ich Diagnostyka
Brak Jazdy lub Jazda Przerywana
Jednym z najczęstszych problemów zgłaszanych przez użytkowników Bobcatów jest całkowity brak jazdy lub jej przerywanie. Przykładowo, ładowarka może nie chcieć ruszyć do przodu ani do tyłu, lub zaczyna szwankować, jeżdżąc dopiero po zapaleniu i nagrzaniu (np. 2-3 godziny), a następnie przerywa i staje. W niektórych przypadkach, po wymianie filtrów, maszyna odpala, lecz już nie rusza.
Maszyna mogła szarpać przy wzroście i gwałtownym spadku ciśnienia w wyniku nieszczelności pompy. Zauważa się również, że po dłuższej jeździe całodniowej maszyna nie była tak mocna jak na początku pracy. Czasem, po chwilowym unieruchomieniu, maszyna może niespodziewanie ruszyć po ponownym uruchomieniu i włączeniu jazdy.
Ważnym symptomem diagnostycznym jest to, czy wspomaganie działa bez problemu. Jeżeli wspomaganie działa, a teleskop również, oznacza to, że jakieś niskie ciśnienie z pompy jest, ponieważ jest zasilanie joysticka.
Diagnostyka Elektryczna i Ciśnieniowa
W przypadku problemów z napędem, diagnostykę należy rozpocząć od sprawdzenia układu elektrycznego i ciśnieniowego.
- Jeżeli napięcie dochodzi na elektrozawory, to od nich trzeba zacząć, mogą być zablokowane lub uszkodzone. Jeśli napięcie na elektrozawory dochodzi, a po spięciu na ostro maszyna rusza gwałtownie z jedną prędkością, prawdopodobnie zawory nie są zblokowane.
- Prąd powinien dochodzić na cewki. Jazda jest zależna od wartości natężenia prądu podanego na cewkę jazdy, więc spięcie cewki jazdy na krótko spowoduje, że maszyna będzie jechała z jedną prędkością.
- Należy dokładnie przyjrzeć się instalacji elektrycznej hamulca, sprawdzając, czy nad pedałem hamulca znajdują się dwa, czy jeden czujnik. Istotnym elementem jest również potencjometr suwakowy przy pedałach, który mógł się rozsypać.
- Po włączeniu stacyjki na zapłon, jeśli po kilku sekundach coś pstryka w skrzynkach elektrycznych i zapala się czerwona kontrolka obciążenia, która świeci cały czas, może to wskazywać na uaktywnienie się systemu przeciążenia. Należy jednak pamiętać, że system przeciążenia zazwyczaj nie blokuje jazdy, a jedynie hydraulikę wysięgnika (oprócz podnoszenia).
Problemy ze Specyficznym Napędem Strony
Często występującym problemem jest poprawne działanie maszyny w jeździe do przodu i tyłu, ale trudności z poruszaniem się tylko jedną stroną (np. lewą). W takiej sytuacji z hydromotoru odpowiedzialnego za napęd może być wyrzucany olej hydrauliczny, wskazując na wewnętrzne uszkodzenia lub niewłaściwe ciśnienie. W efekcie olej idzie na przelew.
Ciekawe zachowanie maszyny, nawet na podniesionych kołach, polega na tym, że gdy lekko poruszamy dźwignią napędu do przodu lub tyłu (podając niewielkie ciśnienie z pompy), napęd zaczyna działać. Problemem może być nierównomierne ciśnienie z pomp, np. jedna pompa daje ciśnienie rzędu 250 BAR, a druga 180 BAR. Fakt, że hydromotor z drugiej strony jest sprawny, zawęża obszar poszukiwań usterki.
Stan Oleju i Filtry
Niezwykle ważne jest utrzymanie odpowiedniego stanu oleju i filtrów hydraulicznych. Brak ruchu lub jego przerywanie, nawet po wymianie filtrów, wymaga sprawdzenia samego oleju. Należy ocenić, czy w oleju hydraulicznym nie ma np. opiłków brązu. Opiłki brązu mogą pojawić się, gdy uszkodzeniu ulegnie wirnik pompy tłoczkowej, powodując mienienie się oleju. Zazwyczaj zaleca się całkowite spuszczenie starego oleju i zalanie nowego, odpowiedniego typu, np. olejem hydraulicznym HIL46.
Naprawa i Konserwacja Układów Jazdy
Naprawa układów jazdy często wymaga demontażu i precyzyjnych prac. W przypadku awarii, konieczne może być rozebranie pomp wielotłoczkowych i hydromotorów. Elementy takie jak blok, w którym poruszają się tłoczki, oraz tarcza rozrządcza, mogą wymagać splanowania. Poza tym, często wymienia się łożyska i dociera powierzchnie tłoczków na papierze wodnym przed ponownym złożeniem.
Po złożeniu pompy, jeśli została ona poprawnie naprawiona, ciśnienie powinno dać się wyregulować. Należy również zwrócić uwagę na wałeczki regulujące docisk sprężyny - zbyt długie (lub zbyt duży docisk) mogą spowodować wadliwe działanie. Warto zapoznać się z zasadami regulacji zaworów na pompach głównych.
Ważnym elementem jest również element oznaczony jako nr 24 (na rysunkach technicznych), który może mieć istotne znaczenie dla działania układu, szczególnie jeśli zawiera nacięty pierścień. Kwestia łańcucha napędowego ma również znaczenie i wymaga regularnego sprawdzania oraz ewentualnej wymiany.
Rola Sterownika i Elektroniki
Elektronika i sterownik odgrywają kluczową rolę w nowoczesnych maszynach Bobcat. Problemy z nimi mogą objawiać się w różny sposób. Na przykład, po załączeniu zapłonu mogą świecić się różne diody (zielona, żółta, czerwona), a maszyna może nie reagować, dopóki sterownik nie zostanie osuszony, po czym diody zaczną mrugać, a koła obracać się z przerwami.
Fachowcy często sugerują wymianę sterownika, gdy pojawiają się takie objawy, szczególnie jeśli przy niskich obrotach silnika koła obracają się delikatnie, ale po wciśnięciu maksymalnie gazu przestają się obracać. Czerwona dioda zazwyczaj mruga, sygnalizując kody błędów; po przekręceniu stacyjki powinien być błąd silnika zanim się go odpali, ale gdy silnik pracuje, nie powinna mrugać.
Pomarańczowa dioda mruga raz na sekundę, jeśli jest załadowany program kontrolera. Szybko mrugająca dioda oznacza brak programowania sterownika. Takie zachowanie kontrolera często wskazuje na trudną i czasochłonną naprawę, wymagającą specjalistycznej wiedzy.