Samochody asenizacyjne to niezbędne wyposażenie każdej firmy zajmującej się wywozem nieczystości. Pojazdy te są przystosowane do opróżniania bezodpływowych szamb, dlatego są stosowane na posesjach, na których brak kanalizacji. Asenizacja, to inaczej wywóz nieczystości, a pojazdy asenizacyjne są specjalistycznie przeznaczone do transportu nieczystości ciekłych zgromadzonych w szambach bezodpływowych.
Czym jest pojazd asenizacyjny?
Pojazdem asenizacyjnym określa się samochód złożony z podwozia pojazdu ciężarowego i odpowiednio zabudowy na potrzeby usługi przewożenia nieczystości. Inną formą pojazdu asenizacyjnego są przyczepy lub naczepy ze specjalistyczną zabudową. Oba rodzaje pojazdów służą do przewozu ścieków i fekaliów z szamb bezodpływowych. Popularnie nazywa się je szambowozami, pszczółkami lub szambiarkami. Wóz asenizacyjny to specjalistyczny pojazd służący do transportu i usuwania nieczystości płynnych z miejsc, gdzie brak jest bezpośredniego połączenia z siecią kanalizacyjną lub gdzie konieczne jest czyszczenie infrastruktury wodno-kanalizacyjnej.
Zastosowanie pojazdów asenizacyjnych
Usługa asenizacji jest niezwykle istotna na terenach pozbawionych kanalizacji, w miejscowościach o niskim skanalizowaniu oraz w przypadku mniejszych miejscowości, w których sieć kanalizacyjna nie funkcjonuje. Samochody przystosowane do wywozu szamba sprawdzają się także w czasie awarii funkcjonujących instalacji kanalizacyjnych, w tym przy udrażnianiu rur. Takie pojazdy są wykorzystywane również przy obsłudze sieci kanalizacyjnych, pracach komunalnych, awariach sanitarnych i obsłudze obiektów bez stałego podłączenia do kanalizacji.
W zależności od wyposażenia, pojazdy te mogą być również wykorzystywane do usuwania awarii w sieciach kanalizacyjnych, takich jak np. udrażnianie rur kanalizacyjnych. Tego rodzaju samochody mogą być rozbudowane o dodatkowe funkcje, np. opcję czyszczenia przykanalików. W warunkach miejskich liczy się zwrotność, kompaktowa zabudowa i łatwość manewrowania w ciasnej przestrzeni. W samochodach zaopatrzonych w odpowiedni zbiornik oraz pompę można także przewozić materiały płynne pod ciśnieniem. Wykorzystanie pojazdu asenizacyjnego do przewożenia nieczystości gwarantuje transport bezpieczny dla środowiska.
Kluczowe elementy konstrukcyjne i ich działanie
Pojazdy asenizacyjne są wyposażone w elementy, które pozwalają na transport nieczystości w sposób bezpieczny i z maksymalnym zachowaniem standardów higienicznych.
Podwozie i zabudowa
Pojazd asenizacyjny jest szczególnym rodzajem pojazdu komunalnego. Zbudowany jest z podwozia samochodu ciężarowego, które może być dowolnej marki, np. Scania, Volvo, Man, Daf, Iveco, na które montowana jest beczka asenizacyjna. Pojazdy tego typu składają się z podwozia samochodu ciężarowego, zbiornika, kompresora napędzanego silnikiem oraz elastycznego przewodu ssawno-spustowego.
Zbiornik asenizacyjny (cysterna/beczka)
Na wyposażeniu ciężarówek obowiązkowa jest cysterna jedno lub wielokomorowa wraz z otworem spustowo-czerpalnym uzbrojonym w zawór zasuwowy. Zbiornik asenizacyjny zbudowany jest ze zwiniętej blachy o grubości ścianki minimum 6 mm w walec tworzący płaszcz beczki. Do płaszcza beczki metodą spawania przytwierdzone są dennice beczki, tworzące razem z płaszczem konstrukcję umożliwiającą równomierne rozłożenie ciśnienia, tak aby konstrukcja po wykonaniu opróżnienia szamba zachowała swój pierwotny stan oraz stateczność. Zbiornik (beczka) wykonany jest z materiałów odpornych na korozję i chemikalia, takich jak stal nierdzewna, często wyposażony w systemy neutralizacji zapachów.
W zbiorniku obecne są tzw. wzierniki, czyli oczka służące do obserwowania poziomu cieczy w beczce podczas pompowania szamba. Na rynku dostępne są również inne rozwiązania w postaci szklanej rury umiejscowionej pionowo obok beczki, ale ich wadą jest zamarzanie ścieków przy ujemnych temperaturach. Beczka asenizacyjna to jeden z ważniejszych elementów tych pojazdów, ponieważ w niej transportowane są nieczystości, co zapewnia wysoki poziom bezpieczeństwa podczas transportu. Beczki te powinny być wykonane ze stali i wyposażone w kilka przegród wzmacniających konstrukcję. Najlepiej sprawdzają się beczki dodatkowo ocynkowane, co podnosi poziom ochrony przed korozją i agresywnym działaniem ścieków.
Systemy bezpieczeństwa zbiornika
Do kompletności sprzętu asenizacyjnego niezbędny jest zbiorniczek przelewowy, mający za zadanie nie dopuścić do przelania fekaliów na pompę asenizacyjną. Kolejnym zadaniem zbiorniczka jest zredukowanie ciśnienia wewnątrz zbiornika po zakończeniu pompowania szamba lub po napełnieniu beczki ściekami. Umożliwia to zamontowany zawór kulowy na dnie zbiorniczka, którego zadaniem jest również wypuszczenie przelanych nieczystości płynnych lub burzyn i piany powstałych w wyniku wzburzenia pompowanych fekaliów. Do wyżej opisanego zbiorniczka wężami podłączony jest kominek wyposażony w kulę przelewową. Kula ta pływa po lustrze cieczy w momencie końca napełnienia beczki. Podnosząc się wraz z poziomem nieczystości płynnych obecnych w zbiorniku asenizacyjnym, zamyka pobieranie powietrza z beczki asenizacyjnej, gwarantując nie przelanie ścieków na pompę asenizacyjną i zapobiegając ewentualnej awarii.
Pompa próżniowa i kompresor
Najważniejszym elementem wozu asenizacyjnego jest pompa, która wykonując swoją pracę tworzy podciśnienie w beczce, zasysając na miejsce pobranego powietrza nieczystości płynne. Pompa próżniowa jest kluczowym elementem pojazdu, który tworzy podciśnienie i zasysa ścieki, osady z kanałów burzowych, tłuszcze z separatorów czy odpady przemysłowe. Wyposażona jest ona w zawór, który poprzez przełączenie ma możliwość tworzenia w zbiorniku również nadciśnienia, wtłaczając powietrze do beczki.
Napęd pompy asenizacyjnej
Pompa asenizacyjna napędzana jest najczęściej mechanicznie przy pomocy wałka połączonego z przystawką odbioru mocy umiejscowioną na skrzyni samochodu asenizacyjnego. Następnie na końcu wałka dodane jest koło pasowe, które współpracuje z kołem pasowym na wale pompy asenizacyjnej. Napęd przenoszony jest przy wykorzystaniu pasków klinowych, najczęściej czterech. Możliwe jest również napędzanie hydrauliczne pompy, gdy niemożliwe jest wykorzystanie napędu mechanicznego.
Kompresor asenizacyjny napędzany jest wtedy pompą hydrauliczną połączoną z kompresorem za pomocą wałka przekazania mocy. Ta pompa natomiast połączona jest wężami hydraulicznymi z drugą pompą zamontowaną przy przystawce odbioru mocy w samochodzie asenizacyjnym. Panujące ciśnienie w układzie pozwala na zamienienie pracy pomp hydraulicznych na pracę mechaniczną wywołującą ruch obrotowy wałka pompy. Na wałku pompy umieszczone są łopatki, które pod wpływem obrotu i obecnej siły odśrodkowej wysuwając się, współpracują z korpusem (cylindrem) pompy, powodując zasysanie lub tłoczenie powietrza do/z zbiornika asenizacyjnego.
Przewody i dodatkowe wyposażenie
Samochody do przewozu fekaliów wyposażone są również w specjalistyczny przewód spustowo-ssawny wraz z kompresorem, przy pomocy którego można zassać nieczystości. Jest to elastyczny, ergonomiczny przewód zakończony szybkozłączem. Nieczystości, na przykład znajdujące się w szambie, zasysane są do zbiornika pojazdu asenizacyjnego dzięki podciśnieniu wytwarzanemu przez kompresor. Średnica przewodu ssawnego (zazwyczaj 110 mm) umożliwia zassanie także frakcji stałych. Najważniejsze są: pompa próżniowa, szczelność zbiornika, układ węży, zawory i system bezpiecznego opróżniania.
Niektóre wozy asenizacyjne wyposażone są w dodatkowe systemy hydrodynamiczne, które pozwalają na czyszczenie i udrażnianie rur kanalizacyjnych za pomocą wody pod wysokim ciśnieniem. Nowoczesne wozy asenizacyjne stosowane w miastach i przemyśle to zaawansowane technologicznie pojazdy, które nie tylko transportują nieczystości, ale także przyczyniają się do utrzymania czystości i sprawności systemów kanalizacyjnych.
Praca pomp w budynkach wysokich
Funkcje operacyjne
Możliwość tworzenia nadciśnienia w zbiorniku jest pomocna, gdy na oczyszczalni ścieków niemożliwe jest grawitacyjne opróżnienie zbiornika, a nieczystości muszą zostać wypchnięte w określone miejsce (powyżej wozu asenizacyjnego). Kolejną zaletą nadciśnienia jest możliwość wypuszczenia ścieków pod ciśnieniem ponownie do szamba czy przydomowej oczyszczalni w celu zmieszania/wypłukania gęstych fekaliów umiejscowionych na dnie zbiorników bezodpływowych. Cysternę opróżnia się pod wpływem nadciśnienia wytworzonego przez pompę lub grawitacyjnie - w tym celu zbiornik często jest ustawiony pochyło na podwoziu.
Wymogi prawne i kwalifikacje
Profesjonalne wykonywanie wywozów asenizacyjnych to specyficzna usługa, z którą wiąże się uzyskanie zezwoleń, odpowiednich uprawnień kierowców oraz posiadanie specjalistycznego pojazdu i sprzętu z odpowiednią dokumentacją. Podmiot, który chce prowadzić działalność związaną z wywozem nieczystości ciekłych, zobowiązany jest wypełnić wymogi, które nakłada ustawa o transporcie drogowym oraz pokrewne ustawy i rozporządzenia ministerstwa.
Do wykonywania usługi samochodem asenizacyjnym wymagana jest obligatoryjnie licencja, która jest wydawana przez starostwo właściwe dla siedziby firmy. Kierujący, oprócz prawa jazdy kategorii C, musi odbyć szkolenie na przewóz rzeczy, a następnie otrzymać świadectwo kwalifikacji z wpisem do prawa jazdy. Podczas transportu nieczystości wymagane jest zachowanie szczególnej ostrożności, dlatego ta gałąź gospodarki komunalnej jest możliwa przy użyciu tylko i wyłącznie specjalistycznych pojazdów asenizacyjnych.
Samochód ciężarowy musi spełnić wiele restrykcyjnych wymogów, aby mógł stać się samochodem asenizacyjnym. Wszystkie niezbędne wytyczne opisane są w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 listopada 2002 r. Przede wszystkim należy pamiętać, iż takie pojazdy muszą być wyposażone w pływakowy zawór elewacyjny, który stworzy ochronę przed przepływem nieczystości do układu ssącego, oraz w odstojnik, który z kolei wyeliminuje ryzyko zalania pompy próżniowej. Każdy samochód asenizacyjny powinien również posiadać zawór czterodrożny, zawór bezpieczeństwa, zawór zwrotny w układzie ssąco-tłoczącym oraz zawór dolnego ssania.
Na co zwrócić uwagę przy wyborze i zakupie pojazdu?
Wywóz nieczystości płynnych, czyli asenizacja, to usługi wymagające nie tylko wiedzy w zakresie użytkowania takich maszyn, ale także doświadczenia niezbędnego przy realizacji usługi asenizacyjnej. Odpowiednio wykorzystywany samochód asenizacyjny, mający solidną ładowność oraz wymiary zbiornika dopasowane do przyszłych zleceń, będzie z pewnością inwestycją, która w pełni się zwróci.
Kupując samochód asenizacyjny, często wybiera się sprzęt wyłącznie pod kątem ceny albo pojemności zbiornika, bez analizy realnych zadań i warunków pracy. Stan zabudowy i podwozia powinien zostać dokładnie sprawdzony przed zakupem. Przy zakupie samochodu z drugiej ręki trzeba dokładnie sprawdzić, czy jego pompa spełnia wszelkie normy techniczne, a osie samochodu oraz inne części sprawują się bez zarzutu. Nie można tutaj tylko liczyć na informacje pozyskane np. za pomocą telefonu; należy dokładnie sprawdzić numer VIN oraz dokumenty samochodów. Zalety oraz wady danego auta powinny być dobrze znane. Warto poszukać pomocy kogoś, kto bezpośrednio zna samochody asenizacyjne i wie, na co należy zwrócić uwagę, kupując takie auto.
Przy wyborze należy rozważyć takie marki jak Mercedes, Scania, Renault, Man, Volvo, DAF czy Iveco. Ważne jest, aby auto asenizacyjne było zaopatrzone w wydajne pompy, odpowiednie zawieszenie oraz dobrze dopasowaną do potrzeb pojemność zbiornika. Odpowiednio wyposażony samochód asenizacyjny, np. Mercedes-Benz, może być także używany w różnych miejscowościach do udrażniania kanalizacji deszczowej i innych zastosowań.
tags: #profesjonalny #samochod #asenizacyjny #wc