Na polach często obserwujemy siewniki - maszyny rolnicze różnego typu i konstrukcji, przeznaczone do wysiewu nasion zbóż, traw, kukurydzy, buraków czy międzyplonów. Charakteryzują się one różnymi szerokościami roboczymi oraz rozwiązaniami dostosowanymi do rodzaju uprawy gleby i samego sposobu siewu. Siewniki rolnicze stanowią jedną z podstawowych maszyn na całym świecie, znacząco usprawniając produkcję rolną na masową skalę.
Wprowadzenie do Siewników Rolniczych
Krótka historia siewników
Za wynalazcę siewnika uważa się Anglika Jethro Tulla, który skonstruował go w 1701 roku. Pierwsze siewniki posiadały lej na nasiona, pełniący rolę zbiornika, a z przodu maszyny znajdował się element przypominający pług, tworzący bruzdę do wysiewu. Wynalazek powstał jako odpowiedź na potrzebę, by nie marnować wysiewanego ziarna. Jethro Tull przyczynił się do usprawnienia produkcji rolnej poprzez upowszechnianie i promowanie maszyn rolniczych.
Podstawowe typy siewników
Siewniki można podzielić ze względu na sposób umieszczania materiału siewnego: w glebie lub na powierzchni gleby.
- Siewniki rzędowe (z wysiewem do gleby) - posiadają redlice wysiewające (stopkowe lub talerzowe).
- Siewniki rzutowe - wysiewają materiał siewny rzutowo, czyli na powierzchnię gleby.
Siewniki rzędowe można dalej podzielić na:
- Siewniki zbożowe (uniwersalne) - przeznaczone przede wszystkim do zbóż, drobnonasiennych (np. rzepak) i grubonasiennych (np. groch, bobik).
- Siewniki punktowe (precyzyjne) - stosowane do wysiewu upraw rzędowych, takich jak kukurydza, słonecznik, burak cukrowy, fasola, soja, rzepak, sorgo, groch, bobik.
Siewniki zbożowe można także klasyfikować na mechaniczne i pneumatyczne.
Mechanizmy Wysiewające w Siewnikach - Rola Przekładni
Typowy siewnik nie posiada własnego napędu i musi być podczepiany do ciągnika rolniczego. Jego konstrukcja składa się zasadniczo ze zbiornika nasiennego oraz rzędu ustawionych poprzecznie do kierunku jazdy aparatów wysiewających wraz z redlicami.
Napęd i regulacja dawki wysiewu
Ze względu na brak własnego napędu, siewnik musi korzystać z siły, dzięki której aparaty wysiewające będą mogły funkcjonować poprawnie. Napęd jest przenoszony z koła jezdnego siewnika na aparaty kołeczkowe oraz na przekładnię bezstopniową, na której ustawia się dawkę wysiewu. W pierwszych siewnikach układ dozujący, napędzany przez koło maszyny, napędzał część rozdzielającą ziarno. Wykorzystywano do tego odpowiednie przełożenia łańcucha na kołach zębatych, a w późniejszych wersjach stosowano przekładnie mechaniczne, bezstopniowe czy krzywkowe.
Współczesne siewniki zbożowe są dostępne w wersjach z przekładnią dawkującą, ale coraz częściej rolnicy inwestują w siewniki z dozownikami napędzanymi elektrycznie. To właśnie skrzynia przekładniowa jest elementem, którym dokonuje się ustawień dawki wysiewu. Ilość wysiewanych nasion uzależniona jest od regulowanej prędkości obracania się wałka wysiewającego.
Aparaty wysiewające
Na podstawowy zespół wysiewający uniwersalnego siewnika zbożowego składają się: koła napędowe, przekładnia, wałek wysiewający, gniazda zamknięte, skrzynia nasienna oraz zastawki regulacyjne i mieszadło.
Siewniki mechaniczne
W większości maszyn, nawet nowych, w konstrukcji zespołów wysiewających wykorzystuje się znane od dawna rozwiązanie z kołeczkami. Podstawowym elementem jest wałek wysiewający, na którego powierzchni znajdują się kołeczki bądź wgłębienia. Rozmiar kołeczków i gęstość ich rozmieszczenia na obwodzie wałka sugeruje rodzaj nasion, do których wysiewu siewnik został przystosowany. Często wykorzystuje się tzw. wałki sprzężone, składające się z dwóch części: jednej do wysiewu nasion roślin drobnonasiennych i drugiej do wysiewu zbóż. W siewnikach mechanicznych wałek wysiewający znajduje się prostopadle do kierunku jazdy, a nasiona opadają przewodami nasiennymi do redlic wysiewających grawitacyjnie.
Siewniki pneumatyczne
Siewniki pneumatyczne charakteryzują się większą pojemnością zbiornika głównego oraz zastosowaniem centralnego dozownika lub dozowników. Przykładem jest siewnik pneumatyczny Pöttingera Aerosem, gdzie nasiona ze zbiornika trafiają na wałek wysiewający. Wałek ten jest często podzielny na kilka części, co pozwala na łatwe zamykanie wybranych sekcji. Z wałka nasiona wpadają w strumień powietrza wytworzonego przez dmuchawę, a powietrze transportuje ziarno do głowy rozdzielacza, skąd nasiona przenoszone są bezpośrednio do redlic wysiewających.
Producenci coraz częściej proponują siewniki z dozownikiem napędzanym elektrycznie, co zapewnia jeszcze większą precyzję. Przykładem może być siewnik Lemken Compact Solitar 9 Plus, w którym zastosowano 6-komorowy walec dozujący napędzany elektrycznie.
Kasety Dozujące - Specyficzne Rozwiązanie w Siewnikach
W niektórych konstrukcjach, zamiast tradycyjnych wałków wysiewających, stosuje się kółka i kasety dozujące. Jest to innowacyjne rozwiązanie, które pozwala na szybką zmianę rodzaju wysiewanego materiału siewnego oraz precyzyjne dawkowanie.
Przykładem takiego rozwiązania są siewniki Rapid firmy Väderstad, gdzie przekładnia wysiewająca jest napędzana od dużego koła napędowego toczącego się po ziemi. W tych maszynach, oprócz przekładni, kluczową rolę odgrywają właśnie kasety dozujące, które precyzyjnie odmierzają nasiona przed ich transportem do redlic.
Agregaty Uprawowo-Siewne i Systemy Precyzyjne
Agregaty uprawowo-siewne to połączenie maszyn uprawowych, takich jak brony talerzowe czy kultywatory, z urządzeniami doprawiającymi i siewnikami. Łączenie kilku oddzielnych narzędzi uprawowych w jeden zestaw jest praktyką stosowaną od lat przez producentów sprzętu rolniczego, co pozwala obniżyć koszty produkcji poprzez oszczędność czasu, zmniejszenie liczby przejazdów roboczych i oszczędność paliwa.
W agregatach uprawowo-siewnych stosuje się różne rodzaje siewników, zarówno mechaniczne, jak i pneumatyczne. Siewniki mechaniczne są zwykle stosowane w mniejszych agregatach o niewielkich szerokościach roboczych, gdzie nasiona są transportowane do redlic za pomocą siły grawitacji. W siewnikach pneumatycznych nasiona są transportowane za pomocą strumienia powietrza wytwarzanego przez specjalny wentylator.
Nowoczesne siewniki oferują również dostęp do funkcji Rolnictwa Precyzyjnego dzięki zaawansowanej elektronice w standardzie ISOBUS. Na wyświetlaczu terminala uniwersalnego ISOBUS jest wyświetlana aplikacja (oprogramowanie) z modułu ECU siewnika, co umożliwia dodatkowe funkcje. Dzięki temu materiał siewny zostaje wysiany tam, gdzie powinien być i w dawce, którą określił użytkownik.
Metalfach U741 - Agregat uprawowo-siewny talerzowy
Rodzaje redlic i ich funkcja
Ostatnim przystankiem na drodze nasiona z siewnika do gleby jest redlica wysiewająca. Wiele firm opracowało własne charakterystyczne konstrukcje redlic, dostosowane do różnych warunków i metod siewu.
- Redlica stopkowa WS - proponowana do siewu w orkę, przede wszystkim w siewnikach mechanicznych. Po zamontowaniu specjalnych czubków mogą służyć do płytkiego siewu.
- Redlica talerzowa RoTeC (Amazone) - radzi sobie również w trudnych warunkach (dużo resztek roślinnych). Za utrzymanie odpowiedniej głębokości odpowiada druga, mniejsza tarcza, która pełni również rolę oczyszczającą.
- Redlice piersiowe (Kuhn) - rozmieszczone w trzech rzędach.
- Redlice talerzowe (Kuhn) - lepsze w trudniejszych warunkach polowych z większą ilością resztek pożniwnych, sprawdzają się podczas siewu w mulcz i siewu w ściernisko.
- Precyzyjna redlica Accura (Kuhn) - jej konstrukcja umożliwia oddzielenie nasion od strumienia powietrza, do gleby wpadają one siłą grawitacji, co zapewnia równy wysiew. W wypadku zapchania redlicy otwiera się specjalny otwór wylotowy, umożliwiający wyrzucanie nasion na glebę.
tags: #przekladnia #kaseta #siewnik