Babia Góra, najwyższy szczyt Beskidu Żywieckiego, zimą przybiera zupełnie inne oblicze. To surowa, groźna i owiana lodowatym wiatrem królowa Beskidów, która potrafi zaskoczyć nawet doświadczonych turystów. Zima na Babiej Górze to wyzwanie, które oferuje jednak niezapomniane widoki i poczucie obcowania z prawdziwie dziką naturą.
Dlaczego Babia Góra zimą?
Masyw Babiej Góry wyróżnia się unikatowym klimatem, na który znaczący wpływ mają silne wiatry. Górując wyraźnie w okolicy, jest smagana wichurami przeważnie z północnego zachodu i zachodu, które niosą chłodne, wilgotne powietrze. Te specyficzne warunki atmosferyczne, połączone z ukształtowaniem terenu, tworzą mikroklimat, jakiego nie znajdziemy w innych polskich górach. Dlatego zimowe wejście na Babią Górę jest doświadczeniem, które można polecić wszystkim miłośnikom gór, pod warunkiem odpowiedniego przygotowania.
Pierwsze zimowe doświadczenia na szlaku
Pierwsze zimowe wejście na Diablak, najwyższy szczyt Babiej Góry, może być pełne niespodzianek. Nawet po kilku dniach odwilży, ścieżka przez las potrafi być pokryta lodem, co czyni podejście od Przełęczy Krowiarki wyzwaniem, nawet dla doświadczonych piechurów. W takich warunkach kijki trekkingowe mogą okazać się niewystarczające, a pomocne stają się gałęzie i pnie drzew, od których można się odpychać. Wymagające podejście dostarcza jednak swoistej radości i satysfakcji.
Nawet w słoneczny dzień w Tatrach, Babia Góra może być przykryta chmurami, z których wyłania się jedynie najwyższy wierzchołek - Diablak. Zimą, nisko zalegające chmury otaczające grań masywu potrafią stworzyć atmosferę bajkowej krainy mrozu. Czasem nawet pył znad Sahary, przywiany przez wiatr, może pokryć śnieg żółtawą warstwą, nadając kryształkom lodu na brwiach barwę pustyni.
Trudności zimowego trekkingu
Zimowe warunki na Babiej Górze wymagają szczególnej ostrożności. Oznakowanie szlaku bywa niewidoczne pod warstwami śniegu, a na odzieży odkłada się lód. Odczuwalna temperatura może spadać poniżej -20 stopni Celsjusza. Droga powrotna również nie jest łatwa - świeżo nawiany śnieg może utrudnić nawigację, a oblodzony szlak bez raków może doprowadzić do niebezpiecznych poślizgnięć i uszkodzeń odzieży.
Wysokie partie masywu słyną z bardzo zmiennej i kapryśnej pogody. Powyżej granicy lasu niemal zawsze wieje silny wiatr, a temperatura odczuwalna jest znacznie niższa niż w lesie. Słaba widoczność spowodowana lokalnym zachmurzeniem oraz niskie temperatury na grani były przyczyną wielu wypadków, w tym śmiertelnych. Zimowe wejście na Babią Górę to przedsięwzięcie, które wymaga starannego planowania.
Podczas zimowych wypraw na Babią Górę, oprócz silnych wiatrów, turystów mogą spotkać również śnieżne huragany. W niektórych partiach szlaków turystycznych istnieje zagrożenie lawinowe, a na odkrytych szczytach i przełęczach wieją silne wiatry. Niezależnie od braku trudności technicznych, Babiej Góry nie wolno lekceważyć i należy się do niej dobrze przygotować.
Szlaki turystyczne na Babią Górę zimą
Na Babią Górę prowadzi wiele szlaków, jednak zimą nie wszystkie są dostępne lub zalecane.
Popularne szlaki zimowe:
- Główny Szlak Beskidzki: Przez Przełęcz Brona i Pośredni Grzbiet (od zachodu) oraz przez Sokolicę i Gówniak (od wschodu). Trasa ta, niezależnie od opadów, powinna być stosunkowo łatwa do pokonania, nawet samochodem do Przełęczy Krowiarki.
- Szlak z Zawoi Markowej przez schronisko Markowe Szczawiny: Jest to bardziej okrężna droga, która prowadzi do grani, a następnie do Przełęczy Brona.
Szlak zamknięty zimą:
- Perć Akademików: Szlak prowadzący na szczyt z północy jest zimą zamknięty. Jest to strome, skalne podejście z systemem sztucznych ułatwień, które zimą staje się oblodzone i przykryte śniegiem, co czyni je niezwykle niebezpiecznym. Szlak ten jest oficjalnie zamknięty od 1 listopada do 30 kwietnia ze względu na znaczne zagrożenie lawinowe.
Jak wejść na Babią Górę zimą?
Zimowe wejście na Babią Górę wymaga odpowiedniego przygotowania i świadomości panujących warunków. Choć Babia Góra nie jest trudna technicznie, kapryśna pogoda i oblodzone odcinki mogą stanowić poważne wyzwanie.
Przygotowanie do zimowej wyprawy:
- Sprawdzenie prognozy pogody: To absolutna podstawa. Należy korzystać z prognoz dedykowanych dla Babiej Góry, a nie dla okolicznych miejscowości.
- Odpowiedni ubiór: Warstwowy system ubioru jest kluczowy. Podstawą powinna być odzież termoaktywna (np. z wełny merino), która odprowadza wilgoć i utrzymuje ciepło. Niezbędna jest również wodoodporna i wiatroszczelna kurtka zewnętrzna, ciepłe rękawice, czapka i kominiarka lub bandana chroniąca szyję i twarz.
- Obuwie: Solidne buty górskie z membraną, najlepiej sięgające za kostkę, są obowiązkowe.
- Sprzęt: Niezbędne są raki lub raczki, zapewniające przyczepność na oblodzonych fragmentach szlaku. Kijki trekkingowe stabilizują marsz, a czołówka z zapasowymi bateriami jest ważna ze względu na krótsze dni.
- Dodatkowe wyposażenie: W plecaku powinny znaleźć się termos z gorącą herbatą, zapas energetycznych przekąsek, folia NRC, mapa, kompas lub GPS. Warto również mieć naładowany telefon z zainstalowaną aplikacją "Ratunek" i zapisanymi numerami alarmowymi (985 lub 601 100 300).
- Poinformowanie bliskich: Przed wyruszeniem na szlak należy poinformować kogoś o swoich planach, trasie i przewidywanym czasie powrotu.
- Rejestracja w schronisku: W miarę możliwości warto zarejestrować swoje wyjście w schronisku na Markowych Szczawinach.
Zimowe wejście na szczyt Głównym Szlakiem Beskidzkim wydaje się najciekawszym wariantem. Niezależnie od opadów, powinno się dość łatwo dojechać samochodem do Przełęczy Krowiarki.
Zimowa wyprawa na Babią Górę i Małą Babią Górę 4K
Warunki atmosferyczne i zagrożenia
Babia Góra zyskała przydomek „Matka Niepogód” z uwagi na wyjątkowo zmienny mikroklimat. Warunki atmosferyczne mogą zmienić się w ciągu kilkunastu minut, a bezchmurne niebo może ustąpić miejsca śnieżycy z ograniczoną widocznością. Północne żleby Babiej Góry mają nachylenie dochodzące do 70 stopni, a w masywie występują lawiny.
Na szczycie Diablaka temperatura zimą może spaść do -20°C, a porywy wiatru mogą przekraczać 100 km/h. Silny wiatr jest jednym z najpoważniejszych przeciwników na grani. Odpowiedzialne planowanie wyprawy zaczyna się jeszcze przed spakowaniem plecaka.
Widoki i krajobrazy
W pogodny zimowy dzień z Babiej Góry rozciąga się majestatyczny widok na Tatry. Zachód słońca ze szczytu również potrafi być piękny, jednak często na górze zalegają chmury. Może się zdarzyć, że w dolinach panuje bezchmurne niebo, a na Babiej Górze gęste chmury ograniczają widoczność. Czasem trzeba wybrać się na szczyt więcej niż raz, aby trafić na idealne okno pogodowe.
Zimą krajobraz Babiej Góry jest niezwykle malowniczy. Gałęzie drzew uginają się pod ciężarem śniegu, a pod nogami przyjemnie skrzypi mróz. Na grani biały puch zastępuje szreń, a w eksponowanym terenie wiatr tworzy z lodu i śniegu fantazyjne kształty. Na szczycie i grani można podziwiać festiwal światła - śnieg nabiera niebieskich odcieni, gdy przywiewają chmury, i pomarańczowych, gdy przebijają się promienie zachodzącego słońca.
Schronisko PTTK na Markowych Szczawinach
Pierwsze polskie schronisko w Beskidach Zachodnich, wybudowane z inicjatywy dr. Hugona Zapałowicza, znajduje się na Markowych Szczawinach. Po modernizacji, nowoczesny obiekt służy turystom od 2009 roku. Mimo że bywa gwarno i tłoczno, panuje tu przyjemna atmosfera. Ze schroniska można rozpocząć wędrówkę na szczyt, a następnie udać się na Przełęcz Brona.
Informacje praktyczne
Dojazd
Z Krakowa do Zawoi najłatwiej dojechać zakopianką do Pcimia, a następnie lokalnymi drogami przez Osielec i Białkę. Busy kursują średnio co godzinę. W trudnych warunkach zimowych czas przejazdu może się wydłużyć.
Parking
Najlepszym punktem startowym jest Przełęcz Krowiarki, gdzie znajduje się płatny parking (opłata ok. 15-20 zł za całodniowy postój). Należy uważać, aby nie parkować w miejscach niedozwolonych.
Bilet wstępu
Wejście na teren Babiogórskiego Parku Narodowego jest płatne (bilet normalny ok. 5 zł, ulgowy ok. 2.50 zł).
Czas przejścia
Czas wejścia na szczyt z Przełęczy Krowiarki szacowany jest na około 2.5 godziny (latem). Zimą czas ten może się podwoić. Całość wycieczki na Diablaka, uwzględniając powrót, powinna zająć nieśpiesznie pół dnia.
Legendy o Babiej Górze
Nazwa Babia Góra wywodzi się z licznych legend. Jedna z nich mówi o kupie kamieni usypanych przed chałupą przez babę-olbrzymkę, inna - o kochance zbójnika, która skamieniała z żalu. Szczyt Diablak (niem. Teufelspitze) swoją nazwę zawdzięcza legendzie o diable budującym zamek dla zbójnika, który zawalił się o świcie. Masyw Babiej Góry jest również nazywany "Orawską Świętą Górą".
Babiogórski Park Narodowy
Utworzony w 1954 roku, obejmuje masyw Babiej Góry i fragment stoków Pasma Policy. Posiada status Rezerwatu Biosfery UNESCO. Rocznie odwiedza go ponad 100 tysięcy turystów.