Wózki widłowe są kluczowymi maszynami w wielu gałęziach przemysłu, a ich bezawaryjna praca jest niezbędna dla ciągłości operacji. Jednym z najbardziej krytycznych systemów wpływających na bezpieczeństwo i efektywność pracy wózka widłowego jest układ hamulcowy. W przypadku wózków widłowych, w tym popularnych modeli Toyota, jego prawidłowe funkcjonowanie jest absolutnie priorytetowe. Ten artykuł skupia się na roli i działaniu przewodu hamulcowego, a także na ogólnej konserwacji i diagnostyce, które zapewniają długotrwałą i bezpieczną eksploatację.
Zasada działania układu hamulcowego
Hamulce zasadnicze w układzie hamulcowym wózka widłowego działają za sprawą układu hydraulicznego. Gdy operator widlaka naciśnie pedał hamulca, zostaje uruchomiona pompa hydrauliczna. Pompa za pomocą przewodów tłoczy płyn hydrauliczny do cylinderków hamulcowych, co powoduje zaciśnięcie szczęk hamulcowych lub klocków na tarczach, prowadząc do zatrzymania pojazdu.
Testowanie systemu hamulcowego
Skuteczność hamulców jest kluczowa dla bezpieczeństwa operacji wózka widłowego. Cały proces jest bardzo łatwy i może zostać przeprowadzony przez każdego operatora czy konserwatora wózka widłowego. Wystarczy ustawić pojazd na prostej, równej nawierzchni (bez żadnych przeszkód), następnie ruszyć nim i po chwili ostro nacisnąć hamulec. Jeżeli element jest w optymalnym stanie technicznym, silnik wózka widłowego powinien zgasnąć zaraz po podjęciu próby.
Jungheinrich EFG BB - film instruktażowy
Płyn hamulcowy
Kolejną czynnością, którą z łatwością może samodzielnie wykonać operator wózka widłowego, jest sprawdzenie poziomu płynu hamulcowego. Podczas sprawdzania poziomu płynów - wózek widłowy powinien być ułożony na płaskim podłożu. Prawidłowy poziom płynu hamulcowego powinien znajdować się pomiędzy dwoma wskaźnikami na zbiorniku. Jeśli płynu jest za mało - należy go dolać.
Układ hydrauliczny i jego znaczenie
Układ hydrauliczny odpowiada za unoszenie ładunków oraz bezpieczeństwo pracy wózka widłowego. Budowa układu hydraulicznego opiera się głównie na elementach, które połączone ze sobą umożliwiają przepływ oleju hydraulicznego ze zbiornika, przewodami do rozdzielacza przepływu. Wybór odpowiedniej gęstości oleju hydraulicznego do wózka widłowego jest bardzo istotny i ma duży wpływ na pracę sprzętu.
Siłownik hydrauliczny
Siłownik hydrauliczny wózka widłowego jest elementem, który przekształca ciśnienie oleju hydraulicznego (wytwarzane przez pompę hydrauliczną) w ruch mechaniczny. Wraz ze wzrostem ciśnienia oleju, wytwarza się energia, która wprawia tłok w ruch.
Zamek hydrauliczny
Zamek hydrauliczny stanowi rodzaj szczególnego zaworu zwrotnego. Zapewnia utrzymanie stałego ciśnienia w układzie w przypadku pęknięcia przewodu hydraulicznego. Zamki hydrauliczne chronią przed zsunięciem się siłowników, blokując je i unieruchamiając. Jeśli zamek hydrauliczny jest sprawny i działa poprawnie, siłownik powinien pozostać w niezmienionej pozycji.
Diagnostyka i konserwacja
Prawidłowa konserwacja i codzienne przeglądy wózka widłowego przed i po pracy mogą pozwolić ustrzec go przed groźnymi oraz pochłaniającymi dużo czasu czy kosztów naprawami. Jednostką, która trzyma zawodowo pieczę nad stanem technicznym wózków widłowych, jest zatrudniony w danej firmie konserwator lub też serwis wózków widłowych. Jednak nie oznacza to, że operator nie powinien codziennie dbać o sprzęt.
Przeglądy codzienne i okresowe
Do codziennych zadań operatora zalicza się sprawdzenie poziomu oleju silnikowego i płynu hamulcowego. Przeglądy wózków widłowych to bardzo istotna kwestia, która wpływa na komfort użytkowania, bezawaryjność oraz optymalizację kosztów eksploatacji.
Wymiany eksploatacyjne
- Wymiana oleju w silniku, dyferencjale, skrzyni biegów oraz układzie hydraulicznym.
- Kontrola zużycia łańcuchów, wideł oraz kół.
Inspekcja widelców i masztu
Widelce i maszt powinny być sprawdzane pod kątem pęknięć, deformacji oraz innych uszkodzeń mechanicznych.
Piski i nietypowe objawy
Wózek widłowy Toyota 42-7FGF15 może czasami wydawać piszczące dźwięki podczas jazdy. Może to być związane z hamulcami. W przypadku, gdy lewe koło lekko obraca się, a następnie zatrzymuje się z powodu zablokowanego hamulca, a silnik wózka widłowego piszczy przy obciążeniu, wskazuje to na problem z hamulcami. Jest to również przyczyną podwyższonego spalania. Jeśli butla starcza na 5-6 godzin pracy na równym, utwardzonym terenie, a hamulce blokują, jest to bardzo mało i nic dziwnego.
Filtr gazowy i paliwa
Filtr gazowy do wózka widłowego to niewielkich rozmiarów element, który montuje się u wylotu gazu z butli, na jej zaworze. Ma na celu usunięcie wszelkich nieczystości, które mogą występować wewnątrz butli gazowych, takich jak opiłki czy metalowe zanieczyszczenia powstające wewnątrz korodujących butli. Podobnie jak w przypadku filtru gazu, filtr paliwa także ma za zadanie oczyszczenie paliwa z niechcianych zanieczyszczeń, szczególnie niebezpiecznych w przypadku pojazdów typu Diesel.
Informacja o tym, co jaki czas należy wymienić filtr powietrza w wózku widłowym, znajduje się w instrukcji obsługi wydanej przez producenta sprzętu. Wymianę filtrów powietrza w wózkach widłowych zaleca się zwykle co około 500 motogodzin. Filtry powietrza w wózkach widłowych odpowiadają za zatrzymywanie kurzu i pyłu z otoczenia, tak aby nie dostał się do silnika urządzenia. Ich zastosowanie chroni silnik wózka widłowego, umożliwia mu bardziej wydajną pracę i zapewnia dłuższą żywotność.
Olej silnikowy i jego wymiana
Olej silnikowy jest niezbędny do tego, aby silnik działał prawidłowo nawet podczas intensywnej, codziennej eksploatacji, chroniąc najbardziej narażone na tarcie oraz zużycie elementy. Istotne jest, aby do widlaka dobrać olej silnikowy, który będzie odporny na duże zmiany temperatur, jednocześnie ma odpowiednią lepkość i szybko dociera do trudno dostępnych miejsc.
Kontrola poziomu oleju w silniku musi zostać przeprowadzona w ściśle określonych warunkach: gdy silnik jest wyłączony i zimny, a sprzęt powinien być ustawiony na płaskiej, niewyboistej powierzchni. W celu sprawdzenia poziomu oleju należy wyciągnąć miarkę, wytrzeć ją przy użyciu materiałowej szmatki, a następnie umieścić z powrotem w otworze. Po wyciągnięciu na miarce pozostanie zaznaczony ślad dokąd sięga olej. W celu zachowania maksymalnej wydajności i sprawności technicznej pojazdów jezdniowych unoszących zaleca się wymianę oleju co około 500 przepracowanych motogodzin lub minimalnie co roku.
Układ kierowniczy
Budowa układu kierowniczego mechanicznego widlaków opiera się na kilku ważnych elementach. Budowa mechanicznego układu kierowniczego ze wspomaganiem jest bardzo podobna do konstrukcji samego mechanicznego układu. W trakcie wykonywania ruchów kierownicą zawór sterujący otwiera przepływ strumienia oleju na siłownik hydrauliczny, co wzmacnia i ułatwia ruch kierownicy.
Układ hydrostatyczny
Układ hydrostatyczny stanowi część układu hydraulicznego. Występuje w nim rozdzielacz hydrauliczny, który połączony jest z jednej strony z kierownicą, a z drugiej z siłownikami hydraulicznymi, które działają na zwrotnice kół osi skrętnej.
Testowanie układu kierowniczego
Testowanie układu kierowniczego należy wykonać, gdy urządzenie jest wyłączone. Ruch powinien być równomierny i nie napotkać oporów czy zakłóceń. Jeżeli kąt pomiędzy skrajnymi oporami będzie wynosił więcej niż 20 stopni (lub wartość indywidualną podaną w DTR pojazdu), może oznaczać to zużycie przegubów lub sworzni.
Opony i ich rola
Rodzaj i model opony muszą być dobierane indywidualnie do każdego pojazdu. Typ opon zależy w dużej mierze od warunków pracy i rodzaju pojazdu, natomiast ich wielkość związana jest już bezpośrednio z konkretnym modelem urządzenia. Dobór właściwego rodzaju opony jest istotny, gdyż różne typy ogumienia radzą sobie inaczej na podłożu.
Typy opon
- Opony pełne (superelastyczne): Wykonane w całości z gumy, przez co ich odporność na urazy mechaniczne jest duża, a drgania w pojeździe znacznie ograniczone. Nie ulegają odkształceniom i są wytrzymałe. Przeznaczone są do poruszania się po płaskich nawierzchniach. Mogą występować w wersji niepozostawiającej śladów na podłożu (Non Marking). Demontaż oraz montaż opon superelastycznych wymaga wykorzystania prasy hydraulicznej.
- Opony dętkowe (pneumatyczne): Najczęściej wybierany typ ogumienia. Cechuje je dobra amortyzacja (nawet na kłopotliwych, nierównych, wyboistych nawierzchniach) oraz niska cena. Są łatwe w montażu, a ich budowa zbliżona jest do budowy opon samochodowych. Dzielą się na radialne oraz diagonalne, które różnią się żywotnością oraz kosztami zakupu. Wymianę można przeprowadzić samodzielnie.
Producenci opon do wózków widłowych oferują wyłącznie całoroczne ogumienie. Zarówno opony pełne, jak i pneumatyczne mogą być wykorzystywane w pojazdach bez względu na zewnętrzne warunki atmosferyczne.
Felgi
W celu dopasowania opony do wózka widłowego konieczne jest posiadanie felg. Dla bezpiecznej jazdy wózkiem widłowym bardzo ważne jest zadbanie o prawidłowy stan techniczny felg, które powinny być proste i całe.
Konserwacja i wymiana opon
Dobry stan techniczny opon do wózków widłowych pozytywnie wpływa na jakość i szybkość przemieszczania się urządzeń. Jednocześnie stanowi gwarancję bezpiecznego transportu ładunków. Dlatego tak ważne jest, aby nie opóźniać niepotrzebnie wymiany opon i zrobić to zaraz, gdy tylko rozpozna się ich jakiekolwiek wady, uszczerbki czy uszkodzenia. Opony wózka widłowego powinny być regularnie kontrolowane pod kątem zużycia oraz ciśnienia.
Oświetlenie i sygnalizacja
Dobra widoczność to bardzo ważna funkcja w wózku widłowym, od której zależeć może bezpieczeństwo transportowanego ładunku. Najbardziej popularne lampy do wózków widłowych to reflektory przednie oraz tylne lampy. Lampy LED do wózków widłowych są niezwykle wydajne, zużywając znacznie mniej energii niż tradycyjne źródła światła. Żarówki tego typu mają znacznie dłuższą żywotność, nie emitują ciepła i są znacznie tańsze w eksploatacji.
Coraz większą popularnością cieszą się lampy ostrzegawcze do wózków widłowych. Niebieskie światło do wózka widłowego montuje się w pojazdach w formie lamp spotów, które za zadanie mają sygnalizowanie miejsca, w którym obecnie znajduje się wózek jezdniowy (lub z którego nadjeżdża). Pełni ono funkcję ostrzegawczą dla innych pojazdów i pracowników pieszych. Wózki widłowe powinny być wyposażone w sprawne oświetlenie oraz sygnalizację dźwiękową.
Jungheinrich EFG BB - film instruktażowy
Inne kluczowe elementy i konserwacja
Silnik
Silnik widlaka pełni bardzo ważną funkcję, dlatego należy bacznie zwracać uwagę na jego pracę oraz związane z nią ewentualne niepokojące nietypowe objawy. W przypadku wózka spalinowego należy zwrócić uwagę na nadmierną emisję spalin lub spaliny w nietypowym kolorze. Jeśli urządzenie posiada silnik elektryczny, jego główny atut stanowi wydajna, ekologiczna praca.
Chłodnica
Chłodnica w wózku widłowym ma za zadanie utrzymać odpowiednią temperaturę silnika w trakcie jego pracy. Stanowi ona tym samym jeden z głównych elementów układu chłodzenia. Nagromadzone zanieczyszczenia lub wycieki płynu chłodniczego mogą obniżać wydajność jej pracy. Korek chłodnicy należy odkręcić, gdy jest ona chłodna (nie bezpośrednio po wyłączeniu wózka). Jeśli w zbiorniczku wyrównawczym poziom płynu chłodniczego znajduje się blisko minimum, należy go koniecznie uzupełnić.
Alternator i akumulator
Dla prawidłowej pracy wszystkich elementów wózków jezdniowych unoszących ważne jest, aby dobierać do nich jedynie markowe, dedykowane części zamienne. Sprawdzenie, czy alternator działa, nie jest czasochłonne ani trudne. Alternator wózka widłowego należy sprawdzić w przypadku, gdy akumulator rozruchowy ulega nagłemu rozładowaniu. Stan baterii (dla wózków elektrycznych) powinien być regularnie ładowany i konserwowany.
Siedzenie i klimatyzacja
Siedzenie do wózka widłowego, czyli inaczej fotel operatora, także może podlegać wymianie, o ile jest uszkodzony czy nadmiernie wyeksploatowany i nie spełnia właściwie swojej funkcji. Ważne, aby było ono stabilne, bezpieczne i posiadało działające pasy bezpieczeństwa.
Właściciele wózków jezdniowych unoszących nie mają obowiązku montażu w pojeździe klimatyzacji, natomiast jest to z pewnością coraz częściej spotykana praktyka. Klimatyzację montuje się w wózkach widłowych z zabudowaną kabiną, pracujących na zewnątrz budynków, co znacząco poprawia komfort pracy na urządzeniu.