Rozrzutnik obornika to jedna z maszyn rolniczych, które są niezbędne w każdym średnim i dużym gospodarstwie rolnym. Nawożenie pola uprawnego to kluczowy zabieg, mający wpływ na efektywność uprawy i wielkość zbiorów. Ważne jest, aby nawozić regularnie, odpowiednimi nawozami, a także w efektywny sposób. Do tego właśnie potrzebny jest odpowiednio dobrany adapter do rozrzutnika.
Wybór odpowiedniego adaptera do rozrzutnika nawozu może znacząco wpłynąć na jakość i efektywność pracy w gospodarstwie rolnym. Można śmiało powiedzieć, że adapter rozrzutnika to jego serce. To właśnie on odpowiedzialny jest za rozrzut nawozu na pole.
Kluczowe czynniki wyboru adaptera
Kupując rozrzutnik obornika, zwróćmy uwagę nie tylko na pojemność jego skrzyni ładunkowej i ogumienie, ale również na rodzaj adaptera. To od niego zależy, jakie materiały możemy z powodzeniem rozrzucać na polu. Wybór adaptera powinien być pokierowany kilkoma najistotniejszymi czynnikami:
- Rodzaj nawozu - w zależności od rodzaju nawozu należy dobrać odpowiedni adapter.
- Szerokość rozrzutu - warto sprawdzić, jaka jest maksymalna szerokość rozrzutu adaptera.
- Konstrukcja i jakość wykonania - warto zwrócić uwagę na konstrukcję i jakość wykonania adaptera, aby był on trwały i odporny na uszkodzenia mechaniczne.
Rodzaje adapterów w rozrzutnikach obornika
Klasyczne adaptery poziome
Do niedawna w większości małych maszyn najczęściej montowano klasyczne adaptery poziome. Poziome adaptery dwubębnowe zapewniają precyzyjny rozrzut nawozu na szerokość skrzyni ładunkowej. Rozrzutniki z dwubębnowym poziomym adapterem doskonale sprawdzą się w małych i średnich gospodarstwach, zwłaszcza podczas pracy na wąskich działkach, gdzie precyzja rozrzutu jest szczególnie istotna. Wszystkie oferowane przez producentów rozrzutniki obornika często wyposażone są w adaptery, których bębny zostały poddane dodatkowemu wyważaniu.
W nowoczesnych konstrukcjach, same walce poziome nie służą już do wyrzutu masy na pole, a jedynie do jej rozdrobnienia i rozluźnienia. Pracują one pod zamkniętą osłoną, która kieruje strumień nawozu na tarcze. Z tego względu rozrzutniki wyposażone w takie adaptery świetnie sprawdzają się podczas nawożenia przefermentowanym obornikiem (łatwym do rozdrobnienia), a także do rozsiewu wapna.
Adaptery pionowe
Adaptery pionowe to coraz bardziej popularne rozwiązanie, dające dużo większe możliwości związane z rodzajem nawozu, a także z efektywnością nawożenia. Rezultat pracy pionowych adapterów jest nieco inny niż adapterów poziomych, choćby ze względu na szerokość rozrzutu, ale adaptery pionowe mają szereg zalet. Cechuje je wszechstronność. Doskonale radzą sobie z każdym typem obornika, a także z wapnem, torfem czy kompostem.
- Adaptery pionowe 2-bębnowe mają dużą szerokość rozrzutu dochodzącą nawet do 12-15 metrów. Świetnie radzą sobie z różnymi rodzajami nawozu, począwszy od obornika bydlęcego, przez wapno, torf, czy inne materiały sypkie, a nawet półpłynne. Oferuje ona znacznie większą szerokość rozrzutu, do ok. 12 m, a jednocześnie bardzo dobrze radzi sobie z obornikiem bydlęcym oraz innymi typami obornika.
- Adaptery pionowe 4-walcowe, rzadziej stosowane, charakteryzują się niewielką szerokością roboczą rzędu 4-6 m, lecz zapewniają wysoką przepustowość i dobrze sobie radzą nawet z wyjątkowo trudnym do rozdrobnienia obornikiem.
Możliwość rozsiewu wapna, torfu i innych sypkich materiałów sprawia, że adapter 2-walcowy pionowy jest najbardziej wszechstronnym typem adaptera stosowanego we współczesnych rozrzutnikach.
Adapter rozdrabniający (bijakowy)
Adapter rozdrabniający, zwany także bijakowym, wykorzystuje jeden poziomy walec, ale wyposażony w wahliwie zawieszone bijaki (na łańcuchach), które wirując z dużą prędkością dokładnie rozbijają nawet twarde bryły wapna. Całość jest zamknięta w obudowie, która wspomaga proces rozdrabniania, a także skierowuje strumień materiału na poziome tarcze rozsiewające, podobne do tych stosowanych w adapterach z poziomymi walcami. Tego typu adapter świetnie sprosta wymaganiom rolników wysiewających wapno, torf czy szlam, jednak nie nadaje się do obornika, zwłaszcza bydlęcego.
Wykorzystanie rozrzutników obornika do wysiewu wapna
Odkwaszanie gleby to jeden z kluczowych zabiegów agrotechnicznych, który wpływa na jakość plonów, strukturę gruzełkowatą gleby i dostępność składników pokarmowych. Wapnowanie to jednak nie tylko kwestia terminu i dawki, ale też odpowiedniego sprzętu. Dla wielu gospodarstw przystawka do wapna do rozrzutnika to atrakcyjna alternatywa dla zakupu osobnego rozsiewacza. Jeśli masz rozrzutnik obornika, warto rozważyć wykorzystanie go do rozsiewu wapna - wystarczy odpowiednia przystawka do rozrzutnika.
Rozrzutnik z zamontowaną przystawką umożliwia elastyczne wykorzystanie posiadanych maszyn. Dobrze zaprojektowana przystawka do rozrzutnika do wapna gwarantuje równomierny wysiew i minimalizuje ryzyko zatykania się układu podającego.
Przygotowanie sprzętu i planowanie pracy
Zanim rozpoczniesz wysiew, musisz odpowiednio przygotować zestaw. Przystawka do wapna montowana jest zazwyczaj w miejscu adaptera poziomego lub pionowego. Nie zapomnij też o sprawdzeniu szczelności układu podającego i stanu technicznego talerzy rozsiewających. Pracę warto zaplanować w dni bezwietrzne i suche. Wapno pyliste, szczególnie przy braku deszczu, może unosić się nad polem i utrudniać ocenę równomierności wysiewu. Praca na mokrej glebie to z kolei ryzyko zapychania się taśm i przyklejania się materiału do ścian skrzyni.
Rozwiązanie to sprawdza się najlepiej w gospodarstwach, które już posiadają rozrzutnik obornika o solidnej konstrukcji i szukają sposobu na jego szersze wykorzystanie. Unia Group, podobnie jak inni producenci, wprowadza do swojej oferty rozwiązania umożliwiające wysiew wapna rozrzutnikami obornika z adapterem dwuwalcowym-pionowym.
Przystawka wiatrakowa do rozrzutnika
Dodatkowe rozwiązania dla adapterów pionowych
Wielu rolników dysponujących rozrzutnikami obornika decyduje się na wykorzystanie właśnie tych maszyn do wysiewu wapna. O ile rozrzutniki z adapterem poziomo-tarczowym lub rozdrabniającym bardzo dobrze radzą sobie z aplikacją tego typu nawozu, to w przypadku najczęściej występującego na rynku polskim adaptera dwuwalcowego pionowego, konieczne są dodatkowe modyfikacje.
- Deflektor hydrauliczny uchylny pozwala na regulację zakresu wysiewu materiału oraz sprawia, że wapno nie jest rozrzucane przez walce, lecz trafia na dolne tarcze adaptera.
- Osłona do wysiewu wapna wraz ze specjalnym stołem dedykowana jest również do rozrzutników z adapterem dwuwalcowym-pionowym, jednakże bez deflektora hydraulicznego. Osłona, montowana do ramy adaptera przy pomocy zaledwie 8 śrub, sprawia, że wapno nie jest rozrzucane przez walce pionowe, lecz zostaje rozdrobnione i osypuje się wprost na łopatki tarcz.
Zarówno nowy deflektor, jak i osłona, poza aplikacją wapna będą mogły być wykorzystane do wysiewu innych, drobniejszych materiałów, takich jak np. torf czy kompost.
Doświadczenia rolników z rozrzutnikami Unia Group
Aby lepiej zrozumieć praktyczne zastosowania rozrzutników i ich adapterów, przyjrzyjmy się przykładom z polskich gospodarstw, użytkujących maszyny największego producenta maszyn rolniczych - Unii Group.
Tomasz Pomianowski i Tytan 10 Premium (adapter pionowy czterowalcowy)
Tomasz Pomianowski z Zakrzewa koło Aleksandrowa Kujawskiego trzy lata temu kupił Tytana 10 premium z myślą o używaniu go do roztrząsania tylko obornika bydlęcego. Do tego rodzaju nawozu, który czasami nie jest do końca przefermentowany, czyli częściowo słomiasty, wybrał adapter pionowy czterowalcowy i jest zadowolony. Rozrzutnik ciągnie Zetor Forterra o mocy 140 KM, a prędkość pracy wynosi 7-8 km/h. Natomiast szerokość robocza to od 5 do 6 m. Rolnik wybrał dawkę obornika wynoszącą ok. 30 t/ha. Do tej pory Tytan 10 premium o pojemności 9 m³ i ładowności transportowej 8 t oraz polowej 10 t (dopuszczalnej, gdy poruszamy się tak załadowanym rozrzutnikiem z małymi prędkościami) nawiózł obornikiem powierzchnię ok. 75 ha. Maszyna pracuje bezawaryjnie, pod warunkiem regularnego smarowania i naciągania łańcuchów przenośnika podłogowego. Rolnik z Zakrzewa chwali również zawieszenie typu tandem z oponami balonowymi. Jedyny mankament to brak możliwości regulacji przenośnika podłogowego o bezstopniowym napędzie hydraulicznym z kabiny ciągnika, co wymaga zatrzymania maszyny.
Sylwester Gajewski i Apollo 16 (adapter dwuwalcowy poziomy tarczowy)
Pomiot od kur niosek to zupełnie inny materiał niż obornik. Wie o tym Sylwester Gajewski z Gruszczyc koło Sieradza, gospodarujący na 250 ha gruntów ornych. Kupił on w 2013 r. rozrzutnik Apollo 16 z adapterem dwuwalcowym poziomym, w którym za rozrzut odpowiadają dwie tarcze o średnicy 765 mm każda. Maszyna ta, zdaniem rolnika, nie rozrzuca pomiotu, ale raczej go rozsiewa dokładnie jak rozsiewacz, co pozwala nawozić pogłównie wiosną rosnące rośliny w ścieżkach technologicznych (rozstawionych co 18 m). W Gospodarstwie Rolnym Gajewski pomiotem kurzym nawożona jest corocznie cała powierzchnia gruntów ornych, co pozwala ograniczyć stosowanie nawozów mineralnych do azotowych wiosną. Dawka pomiotu wynosi ok. 14-15 t/ha. Skrzynia ładunkowa Apollo 16 ma pojemność 16,5 m³, a ładowność transportowa wynosi 13 t. Sylwester Gajewski chwali duże koła w swoim Apollo 16 z oponami mającymi bieżnik traktorowy i resorowany dyszel dolny, co pozwala na wygodny transport i rozrzut pomiotu nawet na mokrym polu. Unia Group zapewnia, że adapter dwuwalcowy poziomy z tarczami sprawdza się nie tylko przy nawożeniu pomiotem, ale również przy rozrzucie wapna, kompostu lub torfu.
Grzegorz Fornal i Apollo 14 Premium (adapter dwuwalcowy pionowy z tarczami)
Dla rolników poszukujących rozrzutnika z adapterem, który pozwoli roztrząsać przefermentowany obornik i sprawdzi się również przy nawożeniu pól wapnem, przeznaczona jest wersja dwuwalcowa pionowa z dwiema tarczami o średnicy 90 cm każda. Na taką zdecydował się Grzegorz Fornal z Kantorowic koło Lewina Brzeskiego, prowadzący 85-hektarowe gospodarstwo nastawione na chów bydła mlecznego. Apollo 14 premium pozwala uzyskać szerokość roboczą 16-18 m, zależnie od stopnia zbicia masy - im większa, tym dalej rozrzucają ją głównie tarcze oraz częściowo łapy pionowych walców. Rolą tych ostatnich jest również rozdrabnianie materiału, który spada na umieszczone poniżej tarcze. Dawka obornika wynosi kilkanaście ton na hektar. Apollo 14 premium ma pojemność 13 m³, a jego ładowność transportowa, czyli umożliwiająca jazdę w transporcie 25 km/h, to 11 t. Nawożąc pola wapnem, Grzegorz Fornal szacuje, że szerokość robocza jego rozrzutnika wynosi 10-12 m, a dawka na hektar to 3-5 t. Jest ona regulowana w sposób identyczny jak w innych rozrzutnikach Unii Group. W przypadku Apollo 14 premium pracującego w Kantorowicach ułatwieniem jest jednak możliwość zmiany prędkości przesuwu przenośnika podłogowego z kabiny ciągnika za pomocą sterownika MSR5. Do tej pory maszyna rozrzuciła obornik na powierzchni ok. 70 ha i na takiej samej wapno, pracując bezawaryjnie.
Oznaczenie „premium” w nazwie Apollo podpowiada, że rozrzutnik ten ma adapter o szerokości aż 2 m (standardowo jest to 1,5 m). Takie rozwiązanie umożliwia uzyskiwanie większych szerokości roboczych, gdyż dwumetrowy adapter rozrzutnika pozwala na swobodne wydostawanie się materiału ze skrzyni ładunkowej. Rolnik z Kantorowic jest jednym z pierwszych w Polsce użytkowników rozrzutnika Unii Group z adapterem o tak dużej szerokości.
Dodatkowe funkcjonalności rozrzutników obornika
Wykorzystanie jako przyczepa rolnicza
Rozrzutnik obornika może być także wykorzystywany jako przyczepa rolnicza. Z jednej strony pozwala to w większym stopniu wykorzystać sprzęt będący na wyposażeniu gospodarstwa i usprawnić prace wymagające dużego zaangażowania środków transportu (np. zbiór kukurydzy), z drugiej zaś - daje do dyspozycji przyczepę o specyficznych właściwościach. Po pierwsze - jednoosiową lub tandemową, dobrze radzącą sobie w trudnych warunkach terenowych, po drugie - pozwalającą na wyładunek materiału bez unoszenia środka ciężkości oraz zwiększania całkowitej wysokości zestawu.
Przystawka objętościowa
Przystawka objętościowa, oferowana przez wielu producentów rozrzutników, to nic innego jak unoszona hydraulicznie tylna burta, która oferuje kilka dodatkowych metrów sześciennych przestrzeni ładunkowej. W gospodarstwach ukierunkowanych na produkcję bydła takie rozwiązanie może okazać się zarówno bardzo wygodne, jak i ekonomiczne.
Wskazówki przed zakupem i eksploatacją
Rozrzutniki obornika są niezastąpionym narzędziem w gospodarstwach rolnych, które stawiają na efektywne i ekologiczne nawożenie gleby. Wybór odpowiedniej maszyny jest kluczowy, aby zapewnić równomierne rozprowadzenie obornika i maksymalne wykorzystanie jego właściwości odżywczych.
Przed zakupem rozrzutnika zwracajmy uwagę na objętość jego skrzyni ładunkowej. To z niej wynika ładowność, która - pamiętajmy - jest inna do jazdy z maksymalną prędkością (najczęściej 25 km/h) i wyższa o blisko 10% w czasie jazdy na drogach i na polu z prędkością maks. 15 km/h. Dlatego warto dokładnie sprawdzić, jaka wartość podawana jest w folderach lub dopytać sprzedawcę. Znając już ładowność transportową swojego rozrzutnika, pamiętajmy, aby nie załadowywać go ciężkimi materiałami, takimi jak wapno po same brzegi, bo na pewno go przeładujemy.
W rozrzutnikach Unii Group, dawkę rozrzucanego materiału regulować można poprzez połączenie prędkości jazdy, ustawienia sterowanej hydraulicznie zasuwy pełniącej rolę tylnej ściany skrzyni ładunkowej i przesuwu przenośnika podłogowego mającego bezstopniowy napęd hydrauliczny. W tym ostatnim przypadku standardowo dostępny jest zawór umieszczony nad dyszlem, który pozwala sterować intensywnością przesuwu przenośnika. Możliwa jest również opcja sterownika MSR5, który umieszcza się w kabinie ciągnika.
Pojemność rozrzutnika obornika ma kluczowe znaczenie dla efektywności pracy. W zależności od wielkości gospodarstwa i rodzaju prac należy dobrać maszynę o odpowiedniej wielkości skrzyni ładunkowej. Wydajny rozrzutnik obornika to inwestycja, która przekłada się na efektywność i jakość prac polowych. Przy wyborze maszyny warto zwrócić uwagę na pojemność, rodzaj układu rozrzucającego, wytrzymałość konstrukcji, łatwość obsługi oraz koszty eksploatacji.
Nowoczesne trendy w technologii rozrzutników
Do niedawna powszechnie stosowane w małych rozrzutnikach (do kilku ton ładowności) adaptery poziome o klasycznej konstrukcji powoli odchodzą już do lamusa. Z uwagi na rosnące zapotrzebowanie na wydajność maszyn, a także dążenie do minimalizacji liczby przejazdów i tym samym ugniatania gleby, obecnie stosuje się rozrzutniki o znacznie większej szerokości roboczej.
Nowoczesne adaptery z walcami pionowymi to zaawansowane konstrukcje, zapewniające dokładne rozdrobnienie masy oraz znaczną szerokość rozrzutu. O ile w teorii nawożenie świeżym, słomiastym obornikiem nie jest wskazane z uwagi na gorsze wykorzystanie składników nawozu, a także utrudnione zabiegi uprawowe, o tyle w praktyce bywa różnie. W takich gospodarstwach zdecydowanie najbardziej popularnym rozwiązaniem jest adapter z walcami umieszczonymi pionowo.
tags: #przystawka #do #wapna #rozrzutnik #obornika