Wstęp do historii modelu
Fiat 126 (wł. centoventisei), zwyczajowo i od 1997 roku oficjalnie nazywany „Maluchem”, to samochód osobowy klasy aut najmniejszych. Projekt ten był konstrukcji włoskiego producenta Fiat i powstawał w latach 1972-2000. Model ten stanowił bezpośredniego następcę oraz rozwinięcie techniczne produkowanego od 1957 roku Fiata 500 Nuova. Zachowano w nim ogólną koncepcję konstrukcyjną: napęd zapewniał benzynowy, czterosuwowy, chłodzony powietrzem silnik typu R2, umieszczony w tylnej części pojazdu.
Łącznie wyprodukowano 4 671 586 egzemplarzy, z czego 3 318 674 powstało w Polsce (w zakładach w Bielsku-Białej oraz Tychach), a 1 352 912 we Włoszech. Fiat 126 uznawany jest za samochód, który zmotoryzował polskie społeczeństwo. Do jego głównych atutów należały niska cena zakupu oraz prosta konstrukcja, umożliwiająca samodzielne naprawy. Krytykowano go natomiast za słabe osiągi, niską skuteczność hamulców oraz niewielką przestrzeń użyteczną.
Rozwój konstrukcji i licencja
Prace nad następcą modelu 500 ruszyły w 1968 roku. Inżynierowie powiększyli pojemność skokową dwucylindrowego silnika do 594 cm³, podnosząc moc do 23 KM. Rozstaw osi pozostał niezmieniony (1840 mm), jednak Fiat 126 otrzymał bardziej kanciaste nadwozie o współczynniku oporu aerodynamicznego 0,47.
Polska rozpoczęła poszukiwania licencjodawcy pod koniec lat 60. XX wieku. Po rozmowach z wieloma producentami (m.in. Toyotą, Citroënem, Renault i Volkswagenem), 29 października 1971 roku podpisano umowę z włoskim Fiatem. Model 126 wybrano ze względu na korzystniejsze warunki spłaty licencji oraz niższe koszty produkcji w porównaniu z modelem 127.
Produkcja i modernizacje w Polsce
Pierwsze 100 sztuk powstało we włoskim Cassino we wrześniu 1972 roku, a 6 czerwca 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych (FSM) zmontowano pierwszy egzemplarz z włoskich części. Oficjalna produkcja ruszyła 22 lipca 1973 roku.
Kluczowe etapy modernizacji:
- 1977 rok: Pierwsza zasadnicza modernizacja. Zwiększenie pojemności silnika do 652 cm³ (moc 24 KM), powiększenie bębnów hamulcowych i nowe obręcze kół.
- 1984 rok: Wprowadzenie wersji FL (Face Lifting). Nowe plastikowe zderzaki, zmodyfikowana deska rozdzielcza, elektryczny rozrusznik i składana tylna kanapa.
- 1994 rok: Wersja EL (Elegant). Zastosowanie lakierów wodorozcieńczalnych, elektronicznego układu zapłonowego Nanoplex oraz elementów wnętrza z modelu Cinquecento.
- 1996 rok: Wersja ELX. Wprowadzenie katalizatora, co pozwoliło na spełnienie normy emisji Euro 1.
Ciągniki typu SAM na bazie Fiata 126p
Dzięki prostej konstrukcji, silniki i podzespoły Fiata 126p stały się bazą do budowy ciągników typu SAM. Są to pojazdy budowane samodzielnie przez pasjonatów, często z wykorzystaniem części ze złomowisk i szrotów.
Charakterystyka konstrukcyjna:
- Układ napędowy: Często stosuje się łączenie skrzyni biegów z „Malucha” ze skrzynią z innych pojazdów (np. Żuka), co pozwala uzyskać odpowiednie przełożenia do prac polowych.
- Hydraulika: Wiele konstrukcji posiada własny układ hydrauliczny do obsługi podnośnika TUZ lub pługa, zasilany pompą wspomagania (np. od Audi).
- Zastosowanie: Traktorki te wykorzystywane są w małych gospodarstwach do prac rekultywacyjnych, przewozu płodów rolnych czy odśnieżania.
Choć silnik Fiata 126p jest ceniony za dostępność, użytkownicy zwracają uwagę na wyzwania: konieczność dbania o chłodzenie (silnik chłodzony powietrzem przy dużym obciążeniu jest podatny na przegrzanie) oraz kwestie prawne dotyczące rejestracji pojazdów wolnobieżnych. Mimo to, kreatywność polskich konstruktorów sprawiła, że „Maluch” zyskał drugie życie jako niezastąpiony pomocnik w przydomowych gospodarstwach.