Rajdowe samochodowe mistrzostwa świata (w skrócie RSMŚ, WRC - ang. World Rally Championship) to najwyższa kategoria rywalizacji w rajdach samochodowych. Jest to coroczny cykl mistrzowski o tytuły rajdowego mistrza świata kierowców, rajdowego mistrza świata pilotów oraz rajdowego mistrza świata konstruktorów, którego organizatorem jest FIA.
WRC to rywalizacja rozgrywana na czterech kontynentach i w trzynastu krajach, gdzie kierowca i samochód muszą okiełznać wszystko - od zaśnieżonych dróg w siarczystym mrozie, przez leśne trasy czy gładkie asfalty, po górskie, kamieniste odcinki w piekącym upale. Każdy rajd składa się z serii odcinków specjalnych, które są zamkniętymi dla ruchu fragmentami dróg. Na koniec rajdu rozgrywany jest jeszcze Wolf Power Stage, czyli finałowy odcinek.
Historia i Ewolucja Rajdów WRC
Rajdowe mistrzostwa świata powstały na bazie znanych na świecie rajdów, z których niektóre były wcześniej eliminacjami międzynarodowych mistrzostw konstruktorów (IMC - International Championship for Manufacturers) rozgrywanymi w latach 1970-1972. W latach 1973-1976 liczono tylko klasyfikację producentów, a pierwszym mistrzem świata producentów zostało Alpine Renault.
W 1977 roku wprowadzono po raz pierwszy klasyfikację dla kierowców, jednak początkowo nie przyznawano tytułu mistrza świata, a sama klasyfikacja była określana jako Puchar FIA Kierowców (FIA Cup for Drivers). Na początku lat 80. XX wieku tylnonapędowe grupa 2 i grupa 4 zostały zastąpione przez samochody grupy B o większej mocy. Napęd na 4 koła został dopuszczony w 1979 roku, ale większość producentów uznała to za zbyt skomplikowane konstrukcyjnie rozwiązanie, aby z nim odnieść sukces. Jednak kiedy Audi wystawił w ramach testów w rajdach pierwszy samochód z napędem na cztery koła i od razu odniósł z nim sukces, pozostali producenci także wystartowali z czteronapędowymi projektami.
Po serii tragicznych wypadków z udziałem B-grupowych samochodów, grupa ta została zlikwidowana z początkiem 1987 roku. Od 1986 roku istniała jednak też grupa A, która od 1987 roku stała się podstawową grupą dla zespołów walczących o tytuł mistrzowski. W latach 1993-1999 utworzono odrębną grupę samochodów rajdowych, które były klasyfikowane w tzw. Dwulitrowym Rajdowym Pucharze Świata.
W 1997 roku pojawiły się przepisy wprowadzające kategorię samochodów WRC, która miała zastąpić grupę A. Każdy samochód specyfikacji WRC obowiązują regulacje przygotowane przez FIA, które definiują zakres dozwolonych przeróbek w stosunku do drogowej wersji pojazdu, ograniczają maksymalną moc silnika (teoretycznie do 300 KM), minimalną masę pojazdu (1200 kg) i precyzują wymagania w stosunku do wyposażenia odpowiedzialnego za bezpieczeństwo załogi.
Kategorie Samochodów w WRC
FIA stworzyła piramidę kategorii samochodów rajdowych, obejmującą różne poziomy zaawansowania:
- Rajdowe samochodowe mistrzostwa świata (WRC): Najwyższa kategoria, w której ścigają się najlepsi kierowcy świata. W sezonie 2025 samochody Rally1 nie są już hybrydowe i taki stan rzeczy zostanie zachowany także na sezon 2026. To czteronapędowe rajdówki o mocy około 380 KM i masie ok. 1260 kg, co daje stosunek 3,3 kg na 1 KM.
- Rajdowe samochodowe mistrzostwa świata WRC-2 (dawniej RSMŚ Super 2000 (SWRC)): To auta używane w kategorii WRC2, stanowiące drugi poziom piramidy - profesjonalne, ale bardziej dostępne finansowo. Lżejsze, tańsze konstrukcje (ok. 260 KM, 1210 kg, ok. 4,7 kg/KM).
- Rajdowe samochodowe mistrzostwa świata WRC-3 (dawniej RSMŚ Samochodów Produkcyjnych (PWRC)): Używane głównie przez młodych zawodników i w krajowych mistrzostwach. Samochody przednionapędowe, około 210 KM i 1080 kg (ok. 5,1 kg/KM). To poziom, na którym wielu kierowców stawia swoje pierwsze kroki w międzynarodowych rajdach.
- Rajdowe samochodowe mistrzostwa świata Junior WRC (JWRC): Najniższy poziom - lekkie auta o mocy około 180 KM, które mają stanowić przystępny i tani punkt wejścia do świata rajdów.
Silniki i Technologia
Silnik samochodu WRC może mieć maksymalnie 1600 cm³ pojemności, z reguły posiada turbosprężarkę oraz sekwencyjną skrzynię biegów o wzmocnionej konstrukcji (w historii aut WRC spotykane były skrzynie posiadające od czterech do siedmiu przełożeń) oraz inteligentny napęd na cztery koła.
System Punktacji
Klasyfikacja kierowców to kolejność zawodników pod względem liczby zdobytych punktów w czasie rajdu, wprowadzona w 1977 roku. Obecnie punkty przydzielane są w następujący sposób: za zwycięstwo zawodnik otrzymuje 25 punktów, za pozycje drugą 18, za trzecią 15, za czwartą 12, za piątą 10, za szóstą 8, za siódmą 6, za ósmą 4, za dziewiątą 2. Dodatkowo punktowany jest również ostatni odcinek specjalny tzw. Power Stage. Od roku 2017 za zwycięstwo przyznawanych jest 5 punktów, za drugie miejsce 4 punkty, za trzecie 3 punkty, za czwarte 2, a za piąte 1 punkt. Klasyfikacja konstruktorów to kolejność zespołów w zależności od punktów zdobytych przez ich zawodników. W latach 1973-1976 była to jedyna prowadzona klasyfikacja.
Każde przekroczenie wyznaczonego limitu czasu oznacza karę czasową. Jeśli załoga nie ukończy dnia z powodu awarii lub wypadku, może wrócić do rywalizacji następnego dnia, jeśli jej zespół zdoła naprawić samochód. Odbywa się to w ramach systemu Super Rally. Za każdy nieukończony odcinek specjalny doliczana jest kara 10 minut, którą dodaje się do najlepszego czasu w danej klasie.
Znaczące Incydenty z Udziałem Ciągników Rolniczych w Rajdach
Incydent podczas testów przed Rajdem Niemiec
Wypadek Thierry Neuville WRC Chile 2019
Podczas testów przed Rajdem Niemiec, fabryczny kierowca Hyundaia, Thierry Neuville, miał niebezpieczną przygodę. Na asfaltowy kawałek drogi tuż przed rozpędzonego Hyundaia i20 WRC nagle wyjechał ciągnik rolniczy. Tylko refleks kierowcy pozwolił na uniknięcie kolizji. Na szczęście nikomu nic się nie stało, ale okazało się, że zabezpieczenie odcinka szwankuje.
Domniemany incydent podczas 72. Rajdu Polski
Podczas 72. Rajdu Polski, 14. Odcinek Specjalny został oficjalnie odwołany z powodu nadmiernej ilości kibiców, którzy nie stosowali się do poleceń służb porządkowych. W internecie krążyła jednak informacja, że powodem odwołania próby był ciągnik rolniczy, który zablokował przejazd. To wydarzenie pokazało, jak nieprzewidywalne mogą być warunki w rajdach i jak ważne jest odpowiednie zabezpieczenie tras.
Sponsoring Ursus w Rajdach
Sponsoring teamu rajdowego jest elementem szerszych działań marketingowych, mających za zadanie odświeżenie oraz wzmocnienie marki URSUS. Karol Zarajczyk, wiceprezes i dyrektor finansowy POL-MOT Warfama SA, wyraził nadzieję, że dzięki przyszłym sukcesom Teamu Rajdowego, marka Ursusa ponownie "wypłynie na szerokie wody".
Ursus Rally Team
Ursus Rally Team tworzą dwie załogi: Tomasz Smorawiński z Radosławem Banachem oraz Paweł Suchorzebski z Lechem Kaczmarkiem. Obaj kierowcy jeszcze do zeszłego roku startowali w rajdach amatorskich, w tym w cyklach BMW Challenge, Super Oes Poznań czy Puchar Rallyland WRC. Od tego roku postanowili zrobić krok w przód - po pierwsze kilka szybkich startów w Rajdowym Debiucie 3 Ligi dla zdobycia niezbędnych punktów do licencji R1, a następnie starty w Rajdowym Pucharze Polski.
Rajdową bronią zespołu są bliźniacze samochody BMW 318 is. Za ich perfekcyjne przygotowanie odpowiada serwis BMW Smorawiński. Partnerami zespołu są: POL-MOT Warfama S.A., Dealer BMW Smorawiński, POL-MOT Holding S.A., POL-MOT Auto S.A., Prologus Sp z o.o., Bioenergia Invest S.A. Start w 10 Rajdzie Mazowieckim był dla zespołu URSUS RALLY TEAM debiutem w Rajdowym Pucharze Polski. Załoga Paweł Suchorzebski z Lechem Kaczmarkiem zdominowała swoją klasę E 30, uzyskując po 7 odcinkach przewagę prawie 7 minut nad drugą załogą.
Hubert Maj, jeden z zawodników, ukończył bardzo trudny rajd z ilością punktów, które przed rozpoczęciem zmagań "braliby w ciemno". Wyraził zauroczenie jazdą po luźnej nawierzchni, uważając to za kwintesencję rajdów. Podziękował głównemu partnerowi, firmie Ursus, a także firmom WAT, Maj-Max, Cartmax, Advercity.
Polscy Kierowcy w WRC
Maciej Stawowiak był pierwszym Polakiem, który zapunktował w klasyfikacji WRC, zdobywając 1 punkt w sezonie 1980, jadąc FSO Polonez 2000 podczas Rajdu Portugalii. W 2009 roku Krzysztof Hołowczyc zdobył 3 pkt. za 6 miejsce w Rajdzie Polski, jadąc Fordem Focusem WRC.
W Rajdzie Sardynii 2013, swoje pierwsze punkty zdobył Robert Kubica, zajmując 9. miejsce. Stał się on trzecim kierowcą w historii WRC, który wcześniej punktował także w Formule 1. Robert Kubica posiada również najlepszy w historii startów Polaków wynik w WRC - 5 miejsce w Rajdzie Niemiec (2013), które zdobył autem Citroen DS3 RRC.
Najwyższe miejsce polskiego kierowcy w pojedynczym rajdzie zaliczanym do rajdowych mistrzostw świata (gdy nie rozgrywano jeszcze mistrzostw świata kierowców) to 3 miejsce Stawowiaka na Polskim Fiacie 125p osiągnięte w Rajdzie Polski 1973. Najczęściej z polskich kierowców w pierwszej "10" rajdów meldował się Robert Kubica, dokonując tego jedenastokrotnie.
Michał Kościuszko punktował w klasyfikacji WRC trzykrotnie, raz w 2011 i dwa razy w 2013 roku.
Wyścigi Ciężarówek Goodyear FIA ETRC
Runda Goodyear FIA ETRC wprowadza do Polski dyscyplinę sportów motorowych, która jest bardzo popularna w tej części Europy. Polska ma tradycje i doświadczenie w organizowaniu imprez należących do mistrzostw FIA - początkowo były to Rajdowe Mistrzostwa Europy, następnie runda WRC oraz Baja Poland, która jest częścią Pucharu Świata FIA w Cross-Country - natomiast jak dotąd nie było w Polsce międzynarodowej serii FIA w wyścigach na torze, dlatego będzie to coś nowego dla organizatorów i polskich kibiców.
Wyścigi ciężarówek na poziomie europejskim mają dość długą tradycję, bo wszystko zaczęło się w drugiej połowie lat 80. Obecnie jest to seria, która jest bardzo ściśle powiązana z branżą transportową. Widać to bardzo wyraźnie podczas rund odbywających się w Le Mans czy też na Nürburgringu, które należą do tych cieszących się największym zainteresowaniem i które to zawody potrafią gromadzić przeszło stutysięczną widownię. Przy okazji często odbywają się zloty ciężarówek, targi branżowe, a nawet koncerty.
Są to ciągniki siodłowe o masie 5300 kg i mocach oscylujących w granicach 1200 KM, co czyni je najcięższymi i najmocniejszymi z samochodami rywalizującymi na torach wyścigowych Starego Kontynentu. Są to pojazdy prototypowe, jednak zbudowane przy użyciu wielu seryjnych podzespołów, co ma na celu ograniczenie kosztów uczestnictwa.
W mistrzostwach tych duży nacisk położony jest na nowe technologie oraz uczynienie rywalizacji przyjaznej środowisku naturalnemu. Przykładowo, w ubiegłym roku to właśnie wyścigi ciężarówek były pierwszą kategorią FIA, która przeszła na biopaliwo w 100% pozyskiwane z surowców odnawialnych. Od przyszłego roku, regulamin techniczny dopuszczać będzie zaś ciężarówki o napędzie elektrycznym oraz hybrydowym obok tych napędzanych silnikami spalinowymi, co również będzie czymś nowym w świecie FIA. Ponadto oficjalny dostawca ogumienia, Goodyear, poddaje zużyte opony wyścigowe recyclingowi. Opony przechodzą bieżnikowanie, a następnie trafiają do ciężarówek wykorzystywanych w branży transportowej.