Na nagraniach przedstawiających zimowe krajobrazy, w których służby drogowe toczą walkę z żywiołem, często można dostrzec masywną pomarańczową ciężarówkę, która z imponującą skutecznością wyrzuca śnieg daleko na pobocze. To ZiŁ-157, wyposażony w osprzęt wirnikowy typu D-470 - maszyna, która w sytuacjach kryzysowych staje się ostatnią deską ratunku, gdy klasyczne pługi odśnieżne zawodzą.
Konstrukcja i zasada działania
ZiŁ-157 (w konfiguracji pług wirnikowy oznaczany jako D-470) to konstrukcja wywodząca się z technologii lat 50. XX wieku. Choć wizualnie przypomina amerykańskiego Studebakera US-6 z czasów II wojny światowej, jest to radziecka maszyna zaprojektowana z myślą o ekstremalnych warunkach. Pojazd posiada napęd na wszystkie trzy osie (6x6), co w połączeniu z układem centralnego pompowania kół (CPK) zapewnia mu wyjątkową mobilność w trudnym terenie.
Zasada działania pługa jest niezwykle wydajna:
- Mechanizm roboczy: Śnieg pobierany jest przez frezy, a następnie rozdrabniany przez wirnik w kształcie spirali.
- Wydajność: Maszyna potrafi usunąć nawet do 600-625 ton śniegu na godzinę.
- Zasięg: Oczyszczony pas drogi ma szerokość około 2,5 metra, a śnieg może być odrzucany na odległość do 30 metrów od jezdni.
| Parametr | Dane techniczne |
|---|---|
| Moc silnika | Ok. 100-110 KM (w wersjach po wymianie jednostek napędowych) |
| Prędkość robocza | 0,4 - 6,0 km/h |
| Zużycie paliwa | 40 l/100 km (na drodze) do ponad 100 l/100 km (w ciężkich warunkach) |
Ewolucja i modyfikacje techniczne
Oryginalnie radzieckie pługi napędzane były silnikami o dużej pojemności, często powiązanymi z technologiami czołgowymi (silniki UD-6). Z biegiem lat, ze względu na koszty eksploatacji i dostępność części, w wielu polskich egzemplarzach oryginalne jednostki zastąpiono krajowymi silnikami, takimi jak Mielec SW680. Co ciekawe, silnik w tej konstrukcji wylądował nie przed kabiną kierowcy, lecz za nią, co podyktowane było koniecznością montażu rozbudowanego osprzętu hydraulicznego i wirnika z przodu pojazdu.
Rola w utrzymaniu dróg i sytuacje awaryjne
Sprzęt ten wykorzystywany jest głównie w sytuacjach poważnego kryzysu, gdy zaspy przekraczają wysokość metra. W ostatnich latach polskie oddziały GDDKiA (m.in. w Olsztynie) nadal utrzymywały te maszyny w gotowości. Mimo że nowoczesne pługopiaskarki są bardziej komfortowe i ekonomiczne, to przy intensywnych opadach i silnym wietrze, który nawiewa śnieg z pól, tylko potężne wirniki są w stanie fizycznie usunąć masy zalegającego puchu poza koronę drogi.
Jednak wiek maszyn często daje o sobie znać. W styczniu 2026 roku, podczas próby udrożnienia dróg w okolicach Grunwaldu, 63-letni ZiŁ uległ poważnej awarii po trzech godzinach ciężkiej pracy, co przypomina o trudnościach w utrzymaniu tak wiekowego sprzętu w pełnej sprawności operacyjnej.
ZiŁ jako zabytek techniki
Obecnie wiele egzemplarzy ZiŁ-157 trafiło do muzeów lub pełni funkcję pomników techniki drogowej. Znane lokalizacje to między innymi:
- Węzeł Nieborów przy autostradzie A2 (woj. łódzkie).
- Siedziba Rejonu GDDKiA w Sieradzu.
- Muzeum Oręża, Nauki i Techniki w Brześciu Kujawskim.
Wartość dobrze zachowanego egzemplarza kolekcjonerskiego może sięgać od 40 do 70 tysięcy złotych, co świadczy o rosnącym zainteresowaniu historią ciężkiej motoryzacji użytkowej.