Regulacja szerokości roboczej i dawki rozsiewacza nawozów

Znaczenie precyzyjnego nawożenia

Nierównomierne rozmieszczenie nawozu na polu, a także wysiewanie poza granice pola, powoduje nie tylko marnotrawienie drogiego nawozu, ale stanowi również zagrożenie dla środowiska naturalnego. Precyzyjne rozsianie planowanej dawki jest kluczowe, ponieważ nawozy mineralne to znaczący element wydatków w gospodarstwie. Prawidłowe ustawienie parametrów pracy rozsiewacza nawozu jest ważne z kilku powodów. Pierwszy z nich to oczywiście skuteczność nawożenia - aby dostarczyć do gleby odpowiednią ilość substancji odżywczych, na których będą żywić się plony, należy dozować prawidłowo dobraną dawkę nawozu. Rozsianie zarówno zbyt małej, jak i zbyt dużej dawki nawozu jest niekorzystne. Drugim powodem są koszty nawożenia, gdyż nieprawidłowe ustawienia rozsiewacza mogą spowodować nieproporcjonalnie duże zużycie nawozu, co oznacza stratę.

Podstawą w czasie nawożenia jest równomierny rozkład poprzeczny granul na polu oraz wysiew odpowiedniej dawki, co pozwala wykorzystać pełen potencjał roślin, wspiera ich wzrost i zabezpiecza przed szkodnikami.

Rodzaje rozsiewaczy nawozów

Nawóz odżywczy można podawać w różnorodny sposób, a rozdzielacze można podzielić ze względu na metodę umieszczania nawozu na powierzchni gleby oraz sposób montowania.

Podział ze względu na metodę umieszczania nawozu

• Rozsiewacze wahadłowe
• Rozsiewacze pneumatyczne
• Rozsiewacze odśrodkowe (tarczowe)

Podział ze względu na sposób montowania

• Rozsiewacz zawieszany, który montuje się bezpośrednio do ciągnika przy pomocy TUZ-a.
• Rozsiewacz przyczepiany, który ma własną oś z kołami i jest ciągnięty przez ciągnik podczas pracy.

Przygotowanie rozsiewacza do pracy - podstawowe kroki

Przygotowanie rozsiewacza nawozu do pracy nie jest zadaniem trudnym, choć w przypadku różnych urządzeń cała procedura może wyglądać nieco inaczej.

Zapoznanie z instrukcją obsługi i kontrola techniczna

Zanim zaczniesz ustawiać rozsiewacz do nawozu, przeczytaj dokładnie instrukcję obsługi, w której powinny znajdować się wszystkie najistotniejsze dane o konserwacji i przygotowaniu urządzenia. Później należy każdorazowo sprawdzić stan techniczny maszyny, by ze spokojem przystąpić do pracy. W tym celu, w przypadku rozsiewacza nawozu należy:

• Sprawdzić poziom oleju w przekładniach zespołu napędowego i uzupełnić niedobory.
• Nasmarować maszynę zgodnie z tabelą smarowania zamieszczoną w instrukcji.
• Sprawdzić stan połączeń śrubowych tarcz i łopatek oraz ich stan techniczny - w razie potrzeby luźne śruby należy dokręcić, a zużyte tarcze lub łopatki wymienić na nowe.
• Sprawdzić poprawność działania układu otwierania/zamykania (zarówno w wersji mechanicznej, jak i hydraulicznej).
• Skontrolować, czy wszystkie elementy są do siebie odpowiednio mocno przymocowane, czy nie występują luźne śruby oraz czy nie brakuje żadnych elementów w postaci zatyczek lub gałek.

Poziomowanie rozsiewacza

Następnie należy podłączyć i wypoziomować rozsiewacz. W tym celu należy znaleźć wskaźnik na ramie rozsiewacza, dzięki któremu ustawisz odpowiednią płaszczyznę. Wszelkie nieprawidłowości należy skorygować poprzez odpowiednie skrócenie bądź wydłużenie łącznika lub wieszaka na ciągniku. Poziomowanie rozsiewacza zależy od rodzaju nawożonych roślin. Do nawożenia roślin niskich rozsiewacz powinien być ustawiony w linii poziomej, zaś do nawożenia roślin wysokich należy go ustawić pod odpowiednim kątem. Ciśnienie powinno być takie same w każdej oponie ciągnika.

Regulacja szerokości roboczej

Regulację szerokości roboczej należy rozpocząć od zamontowania odpowiednich tarcz wysiewających, a w przypadku niewymiennych tarcz montuje się na nich łopatki o odpowiedniej długości zgodnie z instrukcją obsługi.

Wpływ łopatek na szerokość roboczą

Do ustawiania szerokości roboczej służą łopatki. Poprzez odchylanie łopatek w kierunku obrotów tarcz wysiewających (na wyższą wartość skali) zwiększa się szerokość robocza. Natomiast odchylanie łopatek w kierunku przeciwnym do kierunku obrotów powoduje zmniejszenie się szerokości. Krótsza łopatka jest odpowiedzialna za rozsiewanie nawozu w środkowej części szerokości roboczej, a dłuższa w zewnętrznych częściach. Informacje o tym, jaka tarcza oraz łopatka jest konieczna do danej szerokości roboczej, można znaleźć w tabelach wysiewu zamieszczonych w instrukcji obsługi lub bezpośrednio na rozsiewaczu. Przygotowanie rozsiewacza tarczowego do pracy obejmuje regulację szerokości roboczej i dawki wysiewanego nawozu na hektar.

Ustalanie dawki wysiewu nawozu

Dawka nawozu na hektar zależy od prędkości roboczej, zachowania ustalonej szerokości roboczej i stopnia otwarcia szczeliny dozującej.

Znaczenie granulacji i gęstości nawozu

Musimy pamiętać, że kupując nawóz, nawet od tego samego producenta, możemy niestety trafić na różną jego granulację. Nawet nawozy tego samego typu, na przykład saletra amonowa od różnych producentów, mogą się znacząco różnić pod względem wielkości granulek czy wilgotności. Te różnice mają istotny wpływ na ilość nawozu, jaka zostanie rozsiana na polu. Warto zważyć 1 litr nawozu z partii, którą mamy na podwórku, aby uwzględnić jego rzeczywistą gęstość nasypową.

Tabele wysiewu i wzory

Aby ustalić dawkę nawozu na hektar, można skorzystać z tabel rozsiewu zamieszczonych w instrukcji obsługi. Biorąc pod uwagę rodzaj nawozu, szerokość roboczą, przewidywaną prędkość jazdy i założoną dawkę na hektar, odczytamy numer pozycji dźwigni regulacji szczelin wysiewających, który tym parametrom odpowiada. W przypadku braku dostępu do tabel wysiewu, można skorzystać z prostego wzoru, aby obliczyć ilość nawozu, która powinna zostać rozsiana w ciągu 1 minuty, uwzględniając obie tarcze rozsiewające:
szerokość robocza (m) x prędkość jazdy (km/h) x dawka nawozu (kg/ha) / 300Dzięki temu dowiesz się, jak duża ilość nawozu powinna spaść przez minutę.

Dźwignie regulacji szczelin dozujących

Aby zapewnić jednakową ilość wysiewanego nawozu przez każdą z tarcz wysiewających, dźwignie do regulacji szczelin dozujących dla każdej tarczy należy ustawić w jednakowym położeniu.

Prędkość robocza

Prędkość jazdy podczas pracy powinna być stała - należy utrzymywać stałe obroty silnika - a wówczas uzyska się dobrą równomierność podłużną. Prawidłową prędkość, która powinna znajdować się w tabeli, najprościej jest utrzymać korzystając z tempomatu. W przypadku braku takiego udogodnienia, wykorzystać można ręczny gaz, który jest łatwiej utrzymać w stałej pozycji niż gaz nożny. Dlatego zakup rozsiewacza nawet z najprostszym komputerem, który będzie utrzymywał dawkę niezależnie od prędkości, jest jak najbardziej zasadne.

Próba kręcona - klucz do precyzji

Kluczowym działaniem jest przeprowadzenie próbnego wysiewu. Wartości ustawień podawane w tabelach roboczych mogą okazać się nieprecyzyjne. Dlatego dla pewności, że nawożenie będzie zachodzić prawidłowo, przed wyruszeniem w pole powinno się przeprowadzić próbę kręconą.

Cel i metodyka próby

Dostępne na polskim rynku rozsiewacze przystosowane są do wykonywania „próby kręconej” zarówno na postoju, jak i w czasie ruchu. Próbę wysiewu przeprowadza się przy obracającym się wałku przekaźnika mocy, podczas przejazdu po odmierzonym odcinku pola lub na postoju. Próba na odcinku pomiarowym jest dokładniejsza, ponieważ odwzorowuje realne warunki pracy.

Procedura wykonania próby

Pierwszą rzeczą, którą powinno się wykonać, jest zważenie 1 l nawozu z partii, którą mamy na podwórku. Następnie należy zasypać skrzynię nawozową rozsiewacza. W tym celu zdejmuje się zwykle jedną tarczę, a w to miejsce montuje się rynienkę zsypową lub lejek, pod którym podstawia się pojemnik. Przy drugiej tarczy zamyka się szczelinę dozującą. Po przygotowaniu niezbędnego sprzętu należy uruchomić mieszadło i otworzyć wysyp nawozu nad zdemontowaną tarczą, umożliwiając nawozowi wpadanie do pojemnika przez pewien czas (np. 1 minutę). Na podstawie masy zebranego nawozu ustala się, czy dawka nawozu na hektar jest zgodna z żądaną dawką, porównuje się, czy masa zebranego nawozu jest zgodna z masą nawozu podanego w tabeli wysiewu dla konkretnej dawki lub obliczoną za pomocą wzoru. W przypadku niezgodności należy dokonać korekty ustawienia szczeliny dozującej i powtórzyć próbę. Po zakończonej próbie kręconej bardzo ważne jest to, aby pamiętać o poprawnym zamontowaniu odkręconej tarczy.

Nowoczesne technologie w rozsiewaczach nawozów

Dzięki współczesnej technologii rolnicy mają do dyspozycji bardzo szerokie pole do wyboru, jeśli chodzi o zakup maszyn służących do nawożenia pól.

Rozsiewacze z wagą i elektronicznym dozowaniem

Inną formą kontroli ilości wysiewanego nawozu jest zakup maszyny wyposażonej w wagę wmontowaną w ramę, pod skrzynią rozsiewacza. Przykładem jest rozsiewacz Primo EW, wyposażony w wagę oraz elektroniczne dozowanie. W centralnej części dna zbiornika znajduje się pracujące mimośrodowo mieszadło, a pod nim dwie zasuwy: główna oraz regulacyjna. Jest to system zwany „twin shutter”, w którym dwie nakładające się na siebie zasuwy kontrolują opadanie nawozu przez otwieranie i zamykanie. Zasuwa główna, określana mianem on-off, służy do szybkiego zamykania przepływu po dotarciu do skraju pola. W mechanicznej wersji maszyny do zamykania tej zasuwy producent zastosował siłownik hydrauliczny. Druga zasuwa (dolna) reguluje żądaną dawkę nawozu. W mechanicznej wersji jest ona sterowana ręcznie za pomocą selektora, natomiast w opcji EZ zastosowano drugi siłownik elektryczny, sterowany za pomocą terminala w kabinie ciągnika, działającego na podstawie funkcji ciągłego ważenia przez komórki ważące.

System ISOBUS i rolnictwo precyzyjne

Rozsiewacz Primo EZ Isotronic z elektryczną funkcją przesyłania danych za pomocą magistrali ISOBUS dysponuje elektronicznym systemem ważenia, który pozwala w czasie rzeczywistym kontrolować ilość nawozu znajdującego się w zbiorniku i dostosować dawkę do aktualnych warunków pracy. Maszyną operator steruje za pomocą terminala ISOBUS, który oprócz zmiennego dawkowania nawozów na podstawie map aplikacyjnych i nawigacji GPS oferuje również funkcję Section-Control. W ten sposób automatycznie zmieniana jest szerokość robocza niezależnie po obu stronach maszyny. Funkcja SectionControl działa z wykorzystaniem nawigacji GPS, w tym celu niezbędna jest mapa zawierająca obrys pola, która musi być wpisana do pamięci terminala.

Prawidłowa konfiguracja rozsiewacza nawozu z wykorzystaniem systemu ISOBUS pozwala na pełne wykorzystanie potencjału rolnictwa precyzyjnego. Definiowanie parametrów w systemie to tworzenie „cyfrowego profilu” maszyny i materiału w pamięci komputera. Proces ten jest kluczowy, ponieważ system ISOBUS musi precyzyjnie wiedzieć, z jakim sprzętem współpracuje, aby poprawnie zarządzać wysiewem. Wprowadzenie danych dotyczących geometrii (czy maszyna jest zawieszana, czy ciągana) oraz punktu BI (GeoPoint - miejsce spadku nawozu za rozsiewaczem) pozwala sterownikowi zadań (Task Controller) na matematyczne obliczenie momentu otwarcia i zamknięcia zasuw, co jest fundamentem działania funkcji TC-SC (kontroli sekcji), która zapobiega nakładkom.

Ustawienia maszyny, które również bezprzewodowo można wprowadzić do terminala ISOBUS, rolnik może dokonać w dowolnym czasie, wykorzystując w tym celu wgrywaną na smartfon lub tablet aplikację Spreader Smart Set.

Aplikacje mobilne jako asystent

Zamiast polegać na uśrednionych tabelach, warto wesprzeć się dedykowaną aplikacją mobilną (np. Spreading Charts), która pełni rolę inteligentnego asystenta. Aplikacja pozwala na wprowadzenie rzeczywistych danych, takich jak: właściwości fizyczne (zmierzona gęstość nasypowa, procentowy udział poszczególnych frakcji granulatu, odczytany z kalibratora) oraz warunki pracy (określona szerokość robocza, pożądana dawka, planowana prędkość jazdy oraz wysokość roślin - nawożenie podstawowe lub pogłówne). Aplikacja przetwarza te dane i generuje precyzyjne ustawienie punktu wysiewu oraz długości łopatek, które gwarantują idealny rozkład poprzeczny nawozu. Największą zaletą jest funkcja Sync, która pozwala wysłać gotowe parametry z telefonu prosto do rozsiewacza przez Bluetooth, eliminując ryzyko błędów przy ręcznym przepisywaniu danych.

Nawożenie graniczne i uwrocia

Zachowanie stałej szerokości roboczej wysiewu nawozu jest możliwe np. przy zastosowaniu aplikacji GPS. Często użytkownicy zastanawiają się, w którym momencie (miejscu) należy wyłączyć rozsiewacz przed wykonaniem nawrotu oraz kiedy rozpocząć wysiew nawozu po jego wykonaniu. Moment rozpoczęcia i kończenia wysiewu jest szczególnie istotny, gdy pracujemy rozsiewaczem o dużej szerokości roboczej, albowiem nawóz rozsiewany jest na dużą odległość nie tylko na boki, ale również do tyłu. Następuje wówczas nierównomierne rozmieszczenie nawozu na uwrociu i przerzucanie nawozu poza granicę pola, co jest szczególnie niepożądane, jeśli pole graniczy z drogami lub ciekami wodnymi.

Rozsiewacz należy wyłączyć, jeśli ciągnikiem dojedzie się do granicy (skraju) pola. Po wykonaniu nawrotu rozsiewacz włącza się w odległości równej półtorej szerokości roboczej od skraju pola - przy szerokości roboczej rozsiewacza 18 m szerokość ta wynosi 27 m. Kończąc wysiew nawozu, należy obsiać uwrocie pola, używając w tym celu tarczy do siewu granicznego. Nawożenie graniczne odbywa się przy otwartej komorze jednej, druga komora nawozowa jest zamknięta podczas wysiewania nawozu przy skraju pola, przy rowach itp. Ustawimy chorągiewkę/osłonę pod kątem 45 stopni i załączmy tylko wysiew na tarczę, dozujemy na prawą stronę.

Wskazówki końcowe i konserwacja

Należy unikać załadunku nawozów zbrylonych, zanieczyszczonych obcymi ciałami lub mokrych, skłonnych do rozmywania się, gdyż może to prowadzić do pogorszenia jakości pracy rozsiewacza, a nawet uniemożliwić jej wykonywanie. Po zakończeniu pracy rozsiewacz należy ustawić na płaskim, twardym podłożu, najlepiej w miejscu zadaszonym. Koniecznie należy oczyścić tarcze wysiewające, otwory dozujące i zasuwy. Wszystkie czynności obsługowe należy wykonywać po umyciu rozsiewacza. Należy przeglądnąć połączenia i podzespoły, poluzowane połączenia śrubowe dokręcić, części zużyte lub uszkodzone wymienić na nowe. Czasami z pewnością okaże się, że konieczna jest wymiana niektórych elementów na nowe.

tags: #rozrzutnik #do #nawozu #zmiana #szerokosci #roboczej