Rozrzutnik jednoosiowy – kompleksowe informacje

Rozrzutniki są nieodłącznym elementem procesu rozrzucania obornika i innych materiałów w rolnictwie. W zależności od indywidualnych potrzeb i warunków, istnieją różne rodzaje rozrzutników do wyboru. Rozrzutniki jednoosiowe to maszyny używane w rolnictwie do rozrzucania różnych materiałów, takich jak nawozy, obornik, kompost i inne materiały organiczne na polach.

Zalety i wady rozrzutników jednoosiowych w porównaniu do tandemowych

Wybór między rozrzutnikiem jednoosiowym a tandemowym to jedna z kluczowych decyzji dla rolnika. Oba typy maszyn mają swoje specyficzne cechy, które decydują o ich przydatności w różnych warunkach.

Kompaktowość i manewrowość

Zaletami rozrzutników jednoosiowych są m.in. ich kompaktowa konstrukcja, która umożliwia łatwe manewrowanie i poruszanie się w trudno dostępnych miejscach. Są one bardziej zwrotne i łatwiejsze do manewrowania na wąskich polach. Ich mniejsze rozmiary pozwalają na lepsze dostosowanie do warunków terenowych.

Natomiast rozrzutniki tandemowe, ze względu na większe rozmiary i dwie osie, mogą wymagać większej przestrzeni do skrętu.

Pojemność i wydajność

Rozrzutniki tandemowe są większymi maszynami niż rozrzutniki jednoosiowe i składają się z dwóch osi, na których zamontowana jest skrzynia ładunkowa i adapter służący do rozrzucania obornika lub innych materiałów. Zaletą rozrzutników tandemowych jest ich większa pojemność w porównaniu do jednoosiowych, co oznacza mniej częste uzupełnianie materiału i większą wydajność. Dzięki temu mogą przenosić większe ilości materiałów na jednym załadunku, co przekłada się na zwiększoną wydajność pracy.

Stabilność i wpływ na podłoże

Dodatkowo, rozrzutniki tandemowe mogą być bardziej stabilne na nierównym terenie dzięki dwóm osiom. Mogą one również mniej ingerować w podłoże w porównaniu do rozrzutników jednoosiowych. Dzięki obecności dwóch osi, rozrzutniki tandemowe mają większą powierzchnię podparcia, co może przyczynić się do lepszego rozprowadzania ciężaru i zmniejszenia ucisku na podłoże. Jednak należy pamiętać, że rozrzutniki tandemowe są zazwyczaj większe i cięższe niż rozrzutniki jednoosiowe, a wpływ na podłoże zależy również od czynników, takich jak warunki terenowe i obciążenie maszyny. Przeładowany rozrzutnik obornika - jednoosiowy bądź tandem - lub praca na miękkim podłożu może powodować zagłębianie się w ziemię.

Koszty eksploatacji

Rozrzutniki jednoosiowe ze względu na wielkość charakteryzują się mniejszymi kosztami eksploatacji i konserwacji, są więc stosunkowo tańsze w porównaniu do większych rozrzutników tandemowych.

Wielozadaniowość

Oba rodzaje rozrzutników, zarówno jednoosiowe, jak i tandemowe, są używane w rolnictwie ze względu na swoją wielozadaniowość. Mogą być wykorzystywane do rozrzucania nawozów, obornika, kompostu, popiołu, a nawet materiałów półpłynnych itp. Jednak rozrzutniki tandemowe, ze względu na większą pojemność, często są preferowane w większych gospodarstwach rolnych lub w przypadku większych obszarów do obsłużenia.

Budowa i kluczowe elementy rozrzutników obornika

Współczesne rozrzutniki obornika to jednostki hydrauliczne, napędzane wałem odbioru mocy. W trakcie pracy, adapter (zespół noży) obraca się, tnąc i rozrzucając nawóz. Dokładny wygląd i sposób montażu adaptera mogą się różnić w zależności od modelu.

Układ jezdny

Jednym z kluczowych elementów rozrzutników obornika jest układ jezdny, który musi sprostać przewożeniu bardzo dużych ilości materiału. Obciążenia i przebiegi tych maszyn często przekraczają standardowe wartości dla przyczep.

W najnowszych konstrukcjach obserwuje się tendencję do ograniczania liczby osi. O ile jeszcze niedawno rozrzutniki o średniej ładowności dostępne były głównie z układem tandemowym, o tyle obecnie wśród największych firm dominuje oś pojedyncza w połączeniu z kołami o dużej średnicy, wyposażonymi w opony z bieżnikiem rolniczym, podobnym do stosowanego w oponach ciągnikowych.

Rozwiązanie z dużymi, pojedynczymi kołami ma dwie główne zalety:

• Mniejsze zapotrzebowanie na moc: Wynika to z niższych oporów toczenia. Producenci deklarują, że do współpracy z rozrzutnikami z pojedynczą osią wystarcza ciągnik o 10-20% słabszy niż w przypadku osi tandemowej.
• Poprawiona manewrowość: Zmniejsza się ryzyko spychania podłoża podczas skręcania, co jest problemem w układach tandemowych.

Mimo tych zalet, układy jezdne typu tandem nadal mają swoich zwolenników, a ich właściwości ulegają poprawie po zastosowaniu skrętnych osi. Układ tandemowy ma przewagę nad pojedynczą osią z dużymi kołami, ponieważ dzięki mniejszej średnicy kół mieści się pod skrzynią ładunkową, nie ograniczając jej szerokości. Jest to istotne przy wykorzystaniu rozrzutnika do celów innych niż nawożenie organiczne. Dodatkowo, układy tandemowe zapewniają wyższą stabilność jazdy, często są resorowane, co zwiększa komfort i bezpieczeństwo transportu. Rozrzutniki jednoosiowe zazwyczaj nie posiadają amortyzacji kół, jednak sytuację poprawiają stosowane powszechnie amortyzowane dyszle.

Większość rozrzutników ma oko dyszla zamontowane na dolnym zaczepie ciągnika, ale niektórzy producenci, jak Unia Group czy Pronar, dopuszczają wybór między zaczepem górnym a dolnym.

Skrzynie ładunkowe

Skrzynie ładunkowe rozrzutników charakteryzują się dużym zróżnicowaniem pod względem zastosowanych materiałów i konstrukcji. Trwałość maszyny zależy od jakości stali i grubości blachy. Producenci, tacy jak Metaltech, Brochard, Pronar i Metal-Fach, stosują różne grubości blachy (od 3 do 6 mm) oraz rodzaje stali (Domex, Hardox).

Tradycyjne skrzynie ładunkowe umożliwiają transport innych materiałów. Niektóre modele wyróżniają się otwieranymi burtami, co pozwala na ich wykorzystanie jako tradycyjnych przyczep. Inne posiadają burty sztywne lub skrzynie skorupowe, które zyskują na popularności ze względu na zwiększoną wytrzymałość i szczelność, przydatną przy przewożeniu materiałów sypkich i wilgotnych.

Producenci zachęcają do wykorzystywania rozrzutników do różnorodnych zadań. Standardem jest zdejmowany adapter i możliwość dokupienia nadstawek przydatnych przy transporcie materiałów objętościowych.

W rozrzutnikach z pojedynczą osią i dużymi kołami skrzynia ładunkowa jest zwężona i mieści się między kołami. Jest ona jednocześnie głęboka i długa, co zapewnia dużą objętość i dobrze współpracuje z dwuwalcowym adapterem. Umieszczenie platformy ładunkowej między kołami obniża środek ciężkości.

W większości modeli krawędź załadunku pozostaje na podobnym poziomie co w tradycyjnych układach jezdnych, ze względu na głębokość skrzyni. Firma A-Lima-Bis zastosowała w modelach Evo Spreader 10 i Evo Spreader 12 skrzynię samonośną, do której przymocowane są koła. Pozwoliło to na obniżenie progu załadunku do 2,1-2,15 m, co ułatwia napełnianie maszyny za pomocą miniładowarek lub małych ciągników z ładowaczem czołowym. W większości innych modeli krawędź załadunku znajduje się na wysokości 2,6-2,7 m.

Duże koła umieszczone na zewnątrz skrzyni ładunkowej ograniczają miejsce podjazdu do niej, co może prowadzić do uszkodzenia krawędzi skrzyni podczas załadunku. Niektórzy producenci, jak Sipma i Pronar, stosują drewniane listwy na górnej krawędzi skrzyni, aby temu zapobiec.

Przenośnik podłogowy i zabezpieczenia

Kluczowym elementem wyposażenia skrzyni ładunkowej jest przenośnik łańcuchowy. W rozrzutnikach o średniej ładowności stosuje się zazwyczaj przenośnik podwójny z dwoma łańcuchami na każdej połowie szerokości przestrzeni ładunkowej. Standardem jest napęd hydrauliczny, umożliwiający bezstopniową regulację prędkości.

Ważne jest zabezpieczenie przewożonego materiału. Do tego celu służą zasuwy i osłony adaptera, które zazwyczaj są dostępne za dopłatą:

• Zasuwy: Płyta wsuwana między walce adaptera a skrzynię ładunkową, zabezpieczająca adapter przed naporem nawozu podczas transportu i uruchamiania walców. Zapobiega to przeciążeniom mechanizmu napędu. W przypadku braku zasuwy, przy pełnym załadowaniu, może dojść do zadziałania mechanizmów przeciwprzeciążeniowych lub przyspieszonego zużycia sprzęgła. Zasuwa chroni również przed gubieniem materiału podczas transportu. W modelach Metal-Fachu zasuwa wyposażona jest w gumowe pióro uszczelniające. Zasuwa, wysunięta do góry podczas pracy, chroni ciągnik przed odpryskami obornika.
• Osłony adaptera: Zapobiegają gubieniu resztek obornika z adaptera i chronią osoby postronne przed kontaktem z zębami adaptera. Niektórzy producenci stosują siatki ochronne (Metal-Fach), inni pełne osłony z blachy (Unia Group Tytan).

W rozrzutnikach N277 Cerberus zastosowano łańcuchy Vaucanson dostosowane do urządzeń z większym tonażem. Takie łańcuchy nadają się także do rozrzucania materiałów sypkich takich jak np. wapno. Model ten został wyposażony w zasuwę tylną podnoszoną pionowo. Zabezpiecza ona walce adaptera przed zapchaniem podczas załadunku oraz zapobiega wydostawaniu się materiału podczas transportu. Za pomocą zasuwy możemy również regulować dawkę materiałów sypkich podawanych na adapter. Zasuwa jest pionowa, co ułatwia mocowanie nadstawki, daje swobodę regulacji, usztywnia układ i gwarantuje szczelność. Dodatkowe wzmocnienie na całej długości zapobiega odkształcaniu materiału.

Adapter rozrzutu

Adapter rozrzutu jest kluczowym elementem wpływającym na jakość pracy i wydajność rozrzutnika. Wyróżniamy dwie główne kategorie adapterów: poziome i pionowe, z dalszym zróżnicowaniem w ich obrębie.

Adaptery poziome

Podstawowe rozwiązanie to adapter z dwoma poziomymi walcami. W maszynach średniej wielkości, walce te często współpracują z tarczami rozrzucającymi. Walce, osłonięte z otwartą dolną częścią, rozluźniają nawóz i podają go na tarcze. Takie zespoły dozowania pozwalają na rozrzucanie nie tylko obornika, ale także wapna, kompostu czy pozostałości z biogazowni. Wymagają one obornika niezbyt słomiastego. Zalety to szerokość pracy dochodząca do 25 m (np. Pronar N262 Herkules 12) i 12-24 m (Unia Group Apollo 14). Do współpracy z tymi adapterami potrzebny jest ciągnik o mocy od 100 do 127 KM.

Adaptery pionowe

Mogą posiadać dwa lub cztery walce. Adaptery czterowalcowe zazwyczaj rozrzucają obornik na szerokość od 4 do 8 m. Wyróżniają się adaptery Sipmy ze zróżnicowaną średnicą walców (wewnętrzne 30 cm, zewnętrzne 40 cm), z nożami wystającymi 16 cm. Adaptery dwuwalcowe osiągają większą szerokość roboczą dzięki wysokiej prędkości obwodowej walców i ich większej średnicy. W rozrzutnikach Brochard serii EV 2000 walce z nożami mają średnicę 100 cm, a w maszynach Joskin Ferti-CAP - 108 cm. Adapter czterowalcowy sprawdzi się przy szerokopasmowym rozrzucaniu każdego rodzaju obornika, natomiast dwuwalcowy jest bardziej uniwersalny i nadaje się do rozrzucania kompostu, torfu, a nawet wapna.

Wymagania mocy i wyposażenie opcjonalne

Jaki traktor do współpracy?

Rozrzutniki o ładowności 10-12 ton zazwyczaj wymagają ciągnika o mocy co najmniej 100 KM. Jest to niezbędne minimum.

• Najmniejsze zapotrzebowanie mocy deklaruje Metal-Fach dla 10-tonowego modelu N280/2 z 4-walcowym adapterem pionowym.
• Joskin Tornado 3 (12 t): Minimalne zapotrzebowanie mocy wynosi 120 KM.
• Metaltech RO 12 (12 t) z 2 pionowymi walcami: Wymaga ciągnika o mocy co najmniej 130 KM. 10-tonowa odmiana potrzebuje o 10 KM mniej.

Wiele zależy od warunków panujących na polu.

Przydatne dodatki: wyposażenie opcjonalne

Przy wyborze rozrzutnika obornika warto zwrócić uwagę na dokładną specyfikację, ponieważ wiele elementów znajduje się na listach wyposażenia dodatkowego.

Warto dopłacić za:

• Zasuwa (ściana grodziowa): Oddziela adapter od przestrzeni ładunkowej.
• Osłona lamp tylnych: Zamykana, gdy otwarta jest zasuwa, chroni lampy przed zabrudzeniem.
• Koła inne niż standardowe: Zwykle szersze, ale znacznie droższe.
• Błotniki: Często nie są w wyposażeniu standardowym.

Wszyscy producenci oferują możliwość założenia innych niż standardowe kół, zazwyczaj szerszych i droższych.

Rozrzutniki jednoosiowe w nowoczesnym rolnictwie

Rozrzutnik jednoosiowy jest ważnym elementem wyposażenia nowoczesnego gospodarstwa rolnego, łączącym efektywność i ekonomiczność. Przyczynia się do poprawy jakości gleby, zwiększenia plonów i efektywniejszego wykorzystania zasobów naturalnych.

Zasada działania

Obornik umieszczany jest w maszynie, która następnie jest transportowana do miejsc rozrzutu. Maszyna jest zazwyczaj ciągnięta przez ciągnik i wyposażona w mechanizm umożliwiający rozrzucanie na dużym obszarze.

Korzyści

• Usprawnienie pracy: Szybkie i równomierne rozrzucanie obornika na dużych powierzchniach. Oszczędność czasu i wysiłku.
• Poprawa jakości gleby i plonów: Dzięki równomiernemu rozprowadzeniu obornika.
• Zwiększenie efektywności pracy: Poprawa jakości gleby i zwiększenie plonów.
• Wsparcie zrównoważonych praktyk rolniczych: Redukcja potrzeby stosowania nawozów chemicznych, promocja zdrowszego środowiska naturalnego.

Nowoczesne rozrzutniki jednoosiowe charakteryzują się różnymi parametrami technicznymi, w tym wagą (od kilkuset kilogramów do kilku ton), zastosowaniem wytrzymałych materiałów, systemami regulacji rozrzutu, odpornością na warunki atmosferyczne.

Historia i producenci rozrzutników w Polsce

Rozrzutniki obornika są maszynami raczej niedocenianymi jako klasyki. W muzeach czy zbiorach kolekcjonerów nie znajdziemy ich raczej pośród starych siewników czy kosiarek. Podobnie jak opisywane wcześniej ładowacze Cyklop, rozrzutniki pozwoliły wyeliminować ciężką pracę fizyczną przy nawożeniu pól. Przed erą mechanizacji, a w mniejszych gospodarstwach jeszcze wcale nie tak dawno, zarówno załadunek, jak i rozrzucanie obornika na polu, odbywały się ręcznie przy pomocy wideł.

W ofercie Agromarket Jaryszki znajduje się wiele różnego rodzaju maszyn i urządzeń rolniczych, które powinny być stosowane w każdym gospodarstwie rolnym. Jednym z ważniejszych rodzajów takich urządzeń są rozrzutniki obornika, często nazywane również roztrząsaczami. Sprzęt ten jest wykorzystywany w rolnictwie od bardzo dawna, a jego podstawowa funkcja niewiele się zmieniła, choć sposób napędzania ewoluował od koni do ciągników rolniczych. Rozrzutniki obornika znajdują zastosowanie nie tylko w wielkich gospodarstwach rolnych. W rolnictwie wykorzystuje się dużo większe rozrzutniki, zdolne pomieścić znaczne ilości nawozu. W zależności od konstrukcji, mogą one posiadać budowę jedno-, dwuosiową lub tandemową.

Krajowi producenci i ich oferta

Obecnie producenci, zarówno zagraniczni, jak i krajowi, wprowadzają innowacyjne rozwiązania w konstrukcjach rozrzutników obornika. Poniżej przedstawiono informacje dotyczące maszyn o ładowności 10-12 ton od producentów takich jak Joskin, Metaltech, Unia Group, Sipma, Metal-Fach, Pronar, A-Lima-Bis oraz Brochard.

Metal-Fach, czołowy polski producent maszyn i urządzeń rolniczych, oferuje szeroki asortyment produktów, w tym rozrzutniki obornika.

Według „Informatora Agromy” z 1979 roku, Fabryka Maszyn Rolniczych „Agromet” w Czarnej Białostockiej miała w ofercie dwa modele rozrzutników do obornika: N219 (dawkowanie obornika odbywało się z kabiny ciągnika za pomocą dźwigni sterującej prędkość przesuwu przenośnika podłogowego oraz prędkości roboczej ciągnika) oraz N213.

Agromet-Warfama Dobre Miasto oferował rozrzutnik N218, zbudowany na podwoziu z kołami w układzie tandem, który mógł poruszać się po drogach publicznych z prędkością do 25 km/h.

W latach 70-tych w Centrali Handlowej Sprzętu Rolniczego były dostępne również importowane z ZSRR jednoosiowe rozrzutniki obornika 1PTU-4,0, przystosowane fabrycznie do stosowania przy rozsiewaniu wapna.

Rozrzutniki Roltrans

W ofercie polskiego producenta maszyn rolniczych Roltrans znajdziemy zarówno rozrzutnik jednoosiowy jak i rozrzutnik dwuosiowy. Rozrzutnik z jedną osią N150/2 LEO doskonale sprawdzi się w gospodarstwie o niewielkim rozmiarze. Wybór rozrzutników dwuosiowych jest znacznie większy.

Rozrzutnik jednoosiowy N150/2 LEO

Model N150/2 LEO idealnie nadaje się do pracy w niewielkich gospodarstwach. Ten wyjątkowo zwrotny rozrzutnik zda egzamin wszędzie tam, gdzie ważne jest szybkie manewrowanie sprzętem. Radzi sobie doskonale nawet przy pełnym obciążeniu. Rozrzutnik posiada ocynkowane burty. Przed malowaniem powierzchnia komponentów jest śrutowana, dzięki czemu powierzchnia jest dobrze zabezpieczona przed korozją.

Wyposażenie dodatkowe dla N276 Falcon

• Nadstawa siatkowa 400 mm
• Nadstawa siatkowa 600 mm
• Deflektory hydrauliczne z możliwością regulacji do adaptera pionowego 1,5 m i 2 m - 2 szt. (dopłata)
• Podwójny przegub otwierania klapy tylnej
• Dyszel amortyzowany hydraulicznie
• Stopka nożycowa - N276/1, N276
• Oko dyszla Ø40, Oko dyszla obrotowe Ø50, Oko dyszla kulowe K80
• Koła 580/70 R38 - 2 szt. - N276/1, N276
• Koła 650/75R32 - 2 szt.

Rozrzutniki Metal-Fach N276 Falcon

N276 FALCON to rozrzutnik zaprojektowany z myślą o wymagających użytkownikach. Modele N276 (6 t i 8 t) wyposażono w mechaniczne podpory. Rozrzutnik posiada nowoczesną, skorupową i wąską skrzynię ładunkową, umożliwiającą precyzyjne rozprowadzanie materiału.

Konstrukcja oparta jest na wytrzymałym, jedno-rzędowym przenośniku podłogowym łańcuchowym (łańcuch NK14 o zrywalności 21 ton), co zapewnia niezawodność i długowieczność. Napinanie łańcucha odbywa się poprzez przesuwanie wałka z łożyskiem samonastawnym w bocznych prowadnicach, z podwójnym mocowaniem śrub.

Standardowe wyposażenie obejmuje składaną drabinkę po lewej stronie skrzyni oraz wewnętrzną drabinkę ułatwiającą obserwację i bezpieczne wejście do wnętrza.

Rozrzutnik posiada standardową nadstawkę przednią. Opcjonalne boczne nadstawy siatkowe (400 mm lub 600 mm) zwiększają pojemność skrzyni.

Wersje Falcon Premium

Wersje Falcon Premium (10t, 12t, 14t) wyposażone są w:

• Wskaźnik podnoszenia zasuwy.
• Robocze oświetlenie (jeden szperacz wewnątrz skorupy, dwa z tyłu przy adapterze), zapewniające widoczność podczas załadunku i rozładunku.

Adaptery w N276 Falcon

Standardowo rozrzutnik wyposażony jest w pionowy adapter rozrzucający o szerokości 1,5 metra, z dwoma wirnikami i wymiennymi ostrzami ze stali HARDOX 450. Zapewnia to wysoką trwałość i odporność na zużycie. Szerokość rozrzutu wynosi do 12 metrów. Dolne talerze z łopatkami zapewniają równomierne rozprowadzanie materiału. Udoskonalona konstrukcja zmniejsza ryzyko zapychania.

Opcjonalnie dostępny jest adapter poziomy ZENI z dwiema tarczami i poziomymi ostrzami, idealny do rozdrabniania przefermentowanego obornika, zapewniający szerokość rozrzutu do 12 metrów.

Sterowanie i systemy

Rozrzutniki N276 Falcon posiadają hydrauliczną zasuwę skrzyni ładunkowej. Standardowo montowana jest siatkowa osłona adaptera i boczne blachy ograniczające wyrzut boczny.

Modele Falcon (6t i 8t) oferują elektroniczne sterowanie podłogą za pomocą panelu w kabinie ciągnika, z przyciskami „+/-” do regulacji prędkości przenośnika.

W standardzie znajduje się system sterowania podłogą za pomocą pokrętła, zapewniający płynne dostosowanie prędkości przenośnika.

System MF-S-Control w wersji DigiDevice: Precyzyjne nawożenie, optymalizacja kosztów, tworzenie i analiza danych dotyczących plonów.

System MF-S-Control w wersji ISOBUS: Zaawansowane narzędzie Rolnictwa 4.0, umożliwiające zmienne dawkowanie nawozów z uwzględnieniem przestrzennej zmienności gleby. Zapewnia dwukierunkową wymianę danych w czasie rzeczywistym, monitorowanie i kontrolę dawki, automatyczne wyłączanie taśmy oraz dostosowanie pracy do prędkości maszyny. Posiada certyfikat zgodności AEF.

Podsumowanie: wybór optymalnego rozwiązania

Bogaty wybór rozwiązań i modeli na polskim rynku pozwala na dopasowanie maszyny do potrzeb każdego gospodarstwa. Kluczem do dokonania właściwego wyboru jest staranne określenie priorytetów i wymagań. Należy rozważyć czynniki takie jak rodzaj materiału, który będzie rozrzucany, wielkość obszaru, na którym maszyna będzie używana, warunki terenowe, budżet oraz oczekiwane wydajność i efektywność.

Przy wyborze należy wziąć pod uwagę:

• Wielkość maszyny: Dopasowana do posiadanych ciągników.
• Sposób wykorzystania: Decydujący o wyborze rodzaju skrzyni ładunkowej i adaptera, który ma kluczowy wpływ na wydajność i jakość pracy.

Dla gospodarstw z obornikiem o dużej zawartości słomy odpowiednia będzie maszyna z czterowalcowym pionowym adapterem.

tags: #rozrzutnik #jednoosiowy #olx