Rozrzutniki Obornika Dwuosiowe: Przegląd i Zastosowanie

Wybór odpowiedniego rozrzutnika obornika to kluczowa decyzja dla każdego gospodarstwa rolnego, ponieważ jest to inwestycja na wiele lat. Warto dokładnie przeanalizować potencjalny zakup, gdyż dobrze dobrany rozrzutnik może przynieść sporo korzyści finansowych, sporo oszczędności i wartości dodanych. Rozrzutniki obornika muszą być silne i trwałe, ponieważ wożą wiele ton obornika. Kryteriów wyboru może być wiele, w zależności od punktu widzenia i preferencji, ale często cena jest pewnego rodzaju kompromisem między możliwościami zakupowymi a rozwiązaniami technicznymi maszyny. Nowoczesny sprzęt, szczególnie zachodni, daje możliwości zastosowania zaawansowanej technologii.

Typy Rozrzutników ze Względu na Układ Jezdny

Ze względu na konstrukcję rozrzutników obornika, można dokonać różnych podziałów. Jednym z podstawowych kryteriów jest typ układu jezdnego, który ma istotny wpływ na ładowność, stabilność i współpracę z ciągnikiem.

Rozrzutniki Jednoosiowe

Rozrzutniki jednoosiowe są często wybierane przez mniejsze i średnie gospodarstwa ze względu na mniejsze zapotrzebowanie na moc ciągnika oraz manewrowość. Charakteryzują się mniejszą masą własną i są zazwyczaj tańsze.

• Firma Unia oferuje model Apollo 13 Premium, który jest maszyną jednoosiową z wąską skrzynią i ogumieniem w rozmiarze 580/70 R38.
• Cynkomet produkuje rozrzutniki jednoosiowe o ładownościach od 1500 kg do 4,5 tony.
• Metal-Fach N277 CERBERUS to największy dostępny rozrzutnik obornika tego producenta w wersji jednoosiowej.
• Wśród maszyn Bergmann dostępne są rozrzutniki obornika M 2120 E (jednoosiowy) oraz rozrzutniki uniwersalne TSW 2120 E. Model M 3140 E i TSW 3140 E również występują w wersji jednoosiowej.
• Ciekawym modelem jest jednoosiowy niskopodwoziowy rozrzutnik obornika Bergmann TSW 2140 E, w którym specjalnie dobrane ogumienie o dużych rozmiarach (480/95 R 50) i dużej powierzchni przylegania z niskim ciśnieniem zmniejsza szkodliwe zagęszczanie gruntu.

Rozrzutniki Dwuosiowe i Wielosiowe (Tandem, Boogie, Tridem)

Rozrzutniki dwuosiowe, zwłaszcza z zawieszeniem tandemowym, boogie lub tridemowym, są przeznaczone do pracy w większych gospodarstwach rolnych oraz firmach usługowych, gdzie kluczowa jest wyższa wydajność i stabilność. Mogą współpracować z ciągnikami rolniczymi o średniej i dużej mocy.

• Unia Tytan 13 TD Premium jest zawieszony na tandemie z ogumieniem o rozmiarze 500/60-22,5.
• Cynkomet oferuje rozrzutniki dwuosiowe o ładowności 4 ton oraz dwuosiowe z zawieszeniem tandemowym o ładowności od 6 do nawet 14 ton.
• Rozrzutniki Unia Tytan 20 z zawieszeniem resorowanym typu tandem oraz Tytan 24 z zawieszeniem resorowanym typu boogie z tylną osią skrętną samonastawną to największe rozrzutniki produkowane w Polsce, przeznaczone do pracy w najcięższych warunkach. Sprawdzają się w dużych gospodarstwach, gdzie ważna jest szybkość i jakość.
• W ofercie Bergmann, poza wersjami jednoosiowymi, dostępne są również modele z zawieszeniem tandemowym: M 2120 T, TSW 2120 T, M 3140 T oraz największy M 4190, dostępny na osi tandemowej z górnym lub dolnym zaczepem amortyzowanym, z regulacją wysokości.
• Bergmann TSW 7340 S to największy rozrzutnik uniwersalny, który może osiągnąć maksymalną dopuszczalną masę całkowitą aż 34 tony. Posiada amortyzowany dyszel o regulowanej wysokości do dolnego zaczepu i hydrauliczną stopę podporową z przodu.
• Francuskie rozrzutniki JEANTIL EPR charakteryzują się ładownością w zakresie od 16 do 20 ton. Mogą być wyposażone w oś z zawieszeniem typu boggie (podwójna, typu wózkowego), w oś tandemową lub tridemową (potrójną).

Kluczowe Parametry i Funkcje Rozrzutników Obornika

Ładowność i Czynniki Wpływające

Ładowność rozrzutników obornika zależy nie tylko od gabarytów skrzyni załadowczej, ale również od takich parametrów jak dopuszczalna masa całkowita maszyny (administracyjna lub techniczna), dopuszczalny nacisk na dyszel zaczepowy, dopuszczalny maksymalny nacisk na oś (na osie), rodzaj i rozmiar ogumienia oraz prędkość poruszania się. Przykładowo, modele Unia Apollo 13 Premium i Tytan 13 TD Premium można załadować maksymalnie 13 tonami obornika.

Adaptery Rozdrabniające (Systemy Rozrzutu)

Rozrzutniki mogą być wyposażone w adapter rozdrabniający (rozrzucający) pionowy lub poziomy. Nawet przy różnej konstrukcji skrzyni ładunkowej, adaptery mogą mieć takie same parametry, wpływając na równomierność rozkładu.

• Adapter pionowy: Przykładowo, Unia oferuje adapter pionowy 2-walcowy o szerokości 1,5 m, przeznaczony do nawożenia różnego rodzaju obornikiem, sprawdzający się również przy wapnowaniu. JEANTIL EVR wyposażony jest w adapter pionowy EPAN 5 (2 ślimaki pionowe), a JEANTIL EPR w adapter EPAN 8 (2 duże ślimaki pionowe z dynamicznym wyważeniem, z palcami DLG wykonanymi z odpornej na ścieranie stali, umożliwiającymi rozrzut dużych dawek na szeroką szerokość. Napęd odbywa się za pośrednictwem monoblokowej przekładni 1000 obr./min z zabezpieczeniem automatycznym i wolnym kołem).
• Adapter poziomy: Modele JEANTIL EVR mogą być wyposażone w adapter poziomy (2 poziome ślimaki plus 2 talerze rozrzucające o średnicy 900 mm). W Bergmann TSW 5210 S zastosowano adapter rozdrabniający z walcami poziomymi, z hydraulicznie przestawianą zasuwą piętrzącą i prześwitem 1.500 mm. JEANTIL EPR może posiadać adapter poziomy EPAN 7 (2 poziome ślimaki z palcami 50×12 wykonanymi z odpornej na ścieranie stali i 2 talerze o średnicy 1000 mm, umożliwiające rozdrobnienie i precyzyjny rozrzut na dużą szerokość, nawet w przypadku małych dawek).

Inne Cechy Konstrukcyjne

Nowoczesne rozrzutniki posiadają szereg udogodnień i rozwiązań technicznych, które zwiększają ich funkcjonalność i efektywność:

• Ogumienie: Poza wymienionymi rozmiarami, dla modeli jednoosiowych i dwuosiowych, dobór odpowiedniego ogumienia ma kluczowe znaczenie dla zmniejszenia zagęszczenia gleby.
• Zawieszenie: Rozrzutniki uniwersalne dwuosiowe z zawieszeniem tandemowym często posiadają resorowanie, a także samonośną szczelną skrzynię. Zawieszenie hydrauliczne o skoku 300 mm w Bergmann TSW 6240 S zapewnia bardzo dobre właściwości jezdne, bezpieczeństwo i stabilność oraz dostosowanie się do podłoża.
• Dyszel zaczepowy: Dostępne są wersje z górnym lub dolnym dyszlem zaczepowym. Bergmann TSW 6240 S jest seryjnie wyposażony w dolny amortyzowany dyszel zaczepowy (często z końcówką kulową K80).
• Przenośnik podłogowy: W Bergmann TSW 5210 S obustronny napęd przenośnika podłogowego zapewnia równomierne obciążenie wału poziomego i łańcuchów, optymalizując przeniesienie siły i minimalizując zużycie. W modelu TSW 6240 S zastosowano przenośnik podłogowy z napędem hydraulicznym (cztery łańcuchy 14x50 mm, odporność na zerwanie 25 ton/łańcuch).

Pomiary i Testy Wydajności Rozrzutników

Ocena rozrzutników obornika obejmuje szczegółowe pomiary równomierności rozkładu nawozu na polu oraz oporów przetaczania, co pozwala określić ich efektywność i ekonomiczność.

Pomiar Oporów Przetaczania

Opory przetaczania mierzy się za pomocą cyfrowego siłomierza FB100k o zakresie pomiarowym do 100 kN, rejestrując wartości 10 razy na sekundę. Siłomierz jest instalowany w sztywnym holu, za pomocą którego przeciąga się ciągnik współpracujący z testowanym rozrzutnikiem obornika. Odcinek pomiarowy mierzy 200 m i jest pokonywany czterokrotnie (po dwa razy w każdym kierunku), aby wykluczyć wpływ ewentualnego nachylenia terenu. Przed rozpoczęciem pomiarów, w identycznych warunkach, mierzone są opory przetaczania samego ciągnika holującego rozrzutniki. Pomiary wykonuje się dla pustych rozrzutników oraz po napełnieniu ich 9 tonami obornika, co pozwala na uzyskanie wyników oporów przetaczania i zużycia paliwa.

Pomiar Równomierności Rozkładu Obornika

Pomiar równomierności rozkładu poprzecznego obornika przeprowadza się, wzorując się na normie PN-EN 13080. Zamiast standardowych kuwet pomiarowych o wymiarach 0,5 × 0,5 m, stosuje się kuwety o dwukrotnie większej długości, czyli o rozmiarze 1,0 × 0,5 m. Przed pomiarami trzykrotnie ustala się gęstość usypową obornika bydlęcego pobranego z różnych punktów pryzmy. Zgodnie z zaleceniami normy, obornik jest rozrzucany z prędkością roboczą wynoszącą 4 km/h, a przejazd nad zestawem kuwet jest powtarzany czterokrotnie w celu uśrednienia wyników. Aby uniknąć przesuszenia obornika i wynikającej z tego utraty masy, kolejne przejazdy są realizowane bezpośrednio po sobie, a ważenie zawartości kuwet następuje natychmiast po ostatnim przejeździe. Podczas pomiarów 18 kuwet jest rozmieszczonych symetrycznie względem toru ruchu ciągnika holującego rozrzutnik (po 9 na każdą stronę), co oznacza, że pomiarami objęto pas rozrzutu o szerokości 18 m. Dla każdego rozrzutnika przeprowadza się pomiar z nastawami mającymi zapewnić dawkę nawozową na poziomie 10 t/ha oraz 30 t/ha, co pozwala na poznanie wyników równomierności rozrzutu obornika.

Dodatkowe Wyposażenie (Doposażenie)

Warto też pochylić się nad możliwymi doposażeniami do rozrzutników obornika, by maksymalnie dostosować maszynę do potrzeb występujących w gospodarstwie.

• Deflektor: osłona do rozrzutu granicznego, przydatna przy pracy w pobliżu pól uprawnych lub dróg.
• Przystawka do rozrzucania wapna: zwiększa wszechstronność maszyny, umożliwiając aplikację różnych rodzajów nawozów.
• Tarcze rozrzucające: specjalnie przystosowane do rozrzucania, np. pomiotu kurzego, co pozwala na precyzyjną aplikację specyficznych materiałów.
• Precyzyjny system ważący: Wersja Bergmann TSW 6240 W jest wyposażona w taki system, co pozwala na dokładne dawkowanie.

Przegląd Producentów i Modeli

Polscy Producenci

• UNIA (dawniej UNIA GROUP): Proponuje rozrzutniki do nawożenia organicznego w różnych wersjach i konfiguracjach, takich jak jednoosiowy Apollo 13 Premium czy dwuosiowy Tytan 13 TD Premium, a także modele Tytan 20 i Tytan 24.
• CYNKOMET: Oferuje popularne rozrzutniki jednoosiowe o ładownościach od 1500 kg do 4,5 tony oraz rozrzutniki dwuosiowe o ładowności 4 ton i dwuosiowe z zawieszeniem tandemowym o ładowności od 6 do nawet 14 ton.
• METAL-FACH: W ofercie znajduje się model N277 CERBERUS, będący największym dostępnym rozrzutnikiem obornika tego producenta.

Zagraniczni Producenci

• BERGMANN (Niemcy): Bogata seria maszyn obejmuje rozrzutniki obornika M 2120 E/T, M 3140 E/T oraz rozrzutniki uniwersalne TSW 2120 E/T, TSW 3140 E/T, TSW 5210 S, TSW 6240 S, TSW 6240 W i TSW 7340 S. Modele takie jak M 4190 są dostępne na osi tandemowej.
• JEANTIL (Francja): Producent ten jest prekursorem w precyzyjnym rozrzucaniu obornika. Proponowane są różne modele i ładowności: seria EVR (od 6 do 12 ton) oraz seria EPR (od 16 do 20 ton). Rozrzutnik uniwersalny EVR EPAN 5, dzięki certyfikatowi DLG Signum Test, zapewnia uniwersalność i wysoką jakość.

tags: #rozrzutnik #obornika #2 #osie