Rozrzutnik obornika: Kompletny przewodnik po wyborze i funkcjonalności

Zakup maszyn rolniczych do gospodarstwa to niemała inwestycja. Najczęściej podyktowana jest zapotrzebowaniem na konkretną funkcjonalność, rzadziej usterką lub zużyciem dotychczasowego urządzenia. W tym artykule podpowiadamy, czym kierować się przy wyborze rozrzutnika obornika.

Wszechstronne zastosowanie rozrzutników

Rozrzutniki to maszyny rolnicze o wszechstronnym zastosowaniu. Większość dostępnych modeli oferuje jednak znacznie szersze spektrum możliwości, takich jak nawożenie torfem, kompostem, wapnem, a nawet nawozami półpłynnymi. Ponadto, niektóre modele umożliwiają również transport płodów rolnych, również po drogach krajowych, w przypadku posiadania homologacji.

Kluczowe czynniki przy wyborze rozrzutnika

Planując zakup rozrzutnika obornika, mamy do wyboru wiele modeli różniących się od siebie pod względem budowy oraz parametrów technicznych. Parametry techniczne, ale też standardowe wyposażenie maszyn rolniczych to bardzo ważne aspekty, z jakimi należy się zapoznać, analizując, jaki rozrzutnik wybrać.

Na wybór optymalnego modelu rozrzutnika do gospodarstwa wpływa wiele czynników, począwszy od osobistych preferencji, poprzez wielkość gospodarstwa, w którym maszyna będzie pracowała, aż po konkretne potrzeby i oczekiwania względem jej funkcjonalności, które będą zależne od rodzaju adaptera, ładowności skrzyni czy dodatkowego wyposażenia. Zakup nowej maszyny do gospodarstwa zawsze wiąże się z przeanalizowaniem potrzeb, do jakich ma być przeznaczona, oferty maszyn dostępnych na rynku pierwotnym i wtórnym oraz ceny. Należy także zwrócić uwagę na wyposażenie dodatkowe tej maszyny, gdyż może okazać się po zakupie, że sprzęt nie do końca spełnia nasze oczekiwania. Warto pamiętać, że zakup nowego rozrzutnika obornika w zależności od jego wyposażenia to dodatkowe punkty przy ubieganiu się o dotacje unijne.

Rodzaje adapterów

Adapter - rodzaj adaptera ma kluczowe znaczenie, ponieważ ma bezpośredni wpływ na wydajność maszyny, a także rodzaj materiału, jakim możemy nawozić. Główny podział rozrzutników, biorąc pod uwagę rodzaj końcowego adaptera, to adaptery pionowe i poziome.

• Poziome dwubębnowe - najczęściej stosowane w mniejszych rozrzutnikach o ładowności od 4 do 8 ton.
• Poziome z tarczami rozrzucającymi - w przypadku rozrzutników o ładowności 10-12 t walce poziome są wykorzystywane w połączeniu z tarczami rozrzucającymi. Walce rozluźniają nawóz i podają go na tarcze. Taki zespół dozowania pozwala na stosowanie oprócz obornika także wapna, kompostu, pozostałości z biogazowni itp. Obornik nie może być zbyt słomiasty. Ogromną zaletą takiego zespołu rozrzucającego jest szerokość pracy, która dochodzi do 25 m.
• Pionowe dwuwalcowe - są bardziej uniwersalne, umożliwiają rozrzucanie obornika, kompostu, torfu, a nawet wapna. Osiągają dużą szerokość roboczą dzięki wysokiej prędkości obwodowej walców i ich większej średnicy (np. w Brochard serii EV 2000 walce z nożami mają 100 cm średnicy, w Joskin Ferti-CAP jeszcze o 8 cm więcej).
• Pionowe czterowalcowe - rozrzucają obornik na szerokość od 4 do 8 m. Wyróżniają się urządzenia Sipmy ze zróżnicowaną średnicą walców, rozrzucające nawóz na szerokość nawet 10 m (walce wewnętrzne 30 cm, zewnętrzne 40 cm, z nożami wystającymi 16 cm). Sprawdza się przy oborniku od trzody chlewnej i bydląt oraz wapnie. Adapter ten sprawdzi się przy szerokopasmowym rozrzucaniu każdego rodzaju obornika.

Rodzaje podwozia rozrzutnika

Liczba osi warunkuje ładowność rozrzutnika. Oba przypadki, czyli jednoosiowe i dwuosiowe, mogą nabierać na siebie duże ilości nawozu w zależności od wytrzymałości konstrukcji i zastosowanych kół. Układ jezdny jest jednym z najważniejszych elementów rozrzutników obornika, ponieważ maszyny te przewożą bardzo duże ilości materiałów, a ich obciążenie i przebiegi często przekraczają wartości spotykane przy wykorzystaniu przyczep. W najnowszych konstrukcjach widać wyraźną tendencję do ograniczania liczby osi.

• Podwozie jednoosiowe - najczęściej wykorzystywane w rozrzutnikach o mniejszej ładowności (4 do 8 ton). Doskonale sprawdza się w niewielkich gospodarstwach, gdzie dba się o skuteczne i dokładne nawożenie upraw. Charakteryzuje się lekkością w manewrowaniu i łatwą obsługą. Oś pojedyncza połączona z kołami o dużej średnicy znajduje w dzisiejszych czasach większościowe zastosowanie. Zaletami pojedynczych kół są mniejsze zapotrzebowanie na moc ciągnika (o 20-30% mniej w porównaniu z dwoma osiami) oraz lepsza manewrowość. Rozrzutniki jednoosiowe zwykle pozbawione są amortyzacji kół, ale sytuację poprawiają powszechnie stosowane amortyzowane dyszle.
• Podwozie dwuosiowe typu tandem - ten rodzaj podwozia najczęściej wybierany jest do rozrzutników o dużej ładowności, przeznaczonych do pracy w średnich i dużych gospodarstwach (10-18 ton). Świetnie sprawdza się w trudnym terenie, bezproblemowo pracuje na łąkach i polach, nie powodując dużej ingerencji w podłoże. Przewagą podwójnej osi jest możliwość zastosowania mniejszej średnicy kół mieszczących się pod skrzynią ładunkową, dzięki czemu nie ma ograniczenia szerokości skrzyni. Układy tandemowe mają znacznie lepszą stabilność podczas jazdy, gdyż są zwykle resorowane, co wpływa na komfort i bezpieczeństwo transportu. Ich właściwości ulegają znacznej poprawie po zastosowaniu skrętnych osi.

Dodatkowe akcesoria i homologacja

Większość rozrzutników prócz standardowego wyposażenia może być wzbogacona o różnego rodzaju funkcjonalności, które ułatwiają i usprawniają pracę na roli.

• Homologacja - to istotna kwestia, jeśli zależy Ci na możliwości przewożenia nawozów czy płodów rolnych po drogach krajowych. Homologowane rozrzutniki dwuosiowe są dostępne w ofercie Roltrans. Firma przygotowuje się obecnie do uzyskania certyfikacji na maszyny jednoosiowe.
• Zasuwa/ściana grodziowa - oddzielająca adapter od przestrzeni ładunkowej, zabezpiecza adapter przed naporem nawozu podczas transportu i uruchamiania walców. Chroni mechanizm przeniesienia napędu przed przeciążeniami i zapobiega gubieniu materiału.
• Osłony lamp tylnych - chronią lampy przed zabrudzeniem, co eliminuje konieczność ich czyszczenia po pracy w polu.
• Błotniki - często nie znajdują się w wyposażeniu standardowym, a są przydatne do ochrony przed zabrudzeniami.
• Deflektory - pełnią funkcję osłony adaptera po ich zamknięciu.
• Przystawki objętościowe - pozwalają na korzystanie z maszyny jako przyczepy rolniczej.
• Inne koła - producenci oferują możliwość założenia innych niż standardowe koła, zwykle szersze i droższe.

Parametry techniczne warunkujące wybór

Przeanalizowaliśmy najważniejsze parametry techniczne, na które powinieneś zwrócić uwagę, wybierając rozrzutnik obornika do swojego gospodarstwa.

• Wielkość gospodarstwa i uprawy - rozrzutnik obornika powinien być dostosowany do wielkości Twojego gospodarstwa oraz rodzaju uprawy. Dla małych i średnich gospodarstw wystarczy maszyna o ładowności od 4 do 8 ton. Dla większych gospodarstw optymalne będą rozrzutniki o ładowności 10-18 ton.
• Rozmiar i kształt skrzyni załadunkowej - to bardzo ważny parametr, łączący się niejako z poprzednim. Im większe gospodarstwo, tym większe potrzeby w zakresie nawożenia i przewożenia płodów rolnych. Na rynku można znaleźć urządzenia, które obsługują jednorazowo aż 20 ton surowca. Ważne jest, aby wziąć pod uwagę kształt skrzyni; np. rozrzutniki typu Jamnik charakteryzują się dużą pojemnością i podłużną budową.
• Parametry terenu - mają one bezpośredni związek z wyborem odpowiedniego podwozia. Podwozie typu tandem świetnie sprawdza się w trudnym terenie.
• Rodzaj materiału oraz technologia zabezpieczenia skrzyni - to niezwykle ważne, z jakiego materiału została wykonana skrzynia załadunkowa, a także jakimi metodami została zabezpieczona przed korozją. Skrzynia rozrzutnika narażona jest na kontakt z różnymi środkami chemicznymi pochodzącymi z nawozów, ponadto pracuje w różnych warunkach atmosferycznych. Producenci oferują skrzynie zbudowane z blachy odpornej na korozję, różnej wytrzymałości i grubości od 4 mm do 8 mm.

Budowa i działanie rozrzutnika obornika

Maszyna ta, zwana często roztrząsaczem, służy do rozwożenia, rozdrabniania i równomiernego rozrzucania obornika na polu. Jest to jedno- lub dwuosiowa skrzynia z przenośnikiem podłogowym, która w swojej tylnej części posiada zainstalowany mechanizm rozdrabniający oraz rozrzucający obornik. Do napędu wykorzystywany jest WOM lub silnik hydrauliczny napędzany z hydrauliki pojazdu. Elementem wykonującym główną część zadaniową maszyny jest zespół noży zamocowanych na specjalnych wałkach - adapterach, które obracając się rozdrabniają i rozrzucają obornik w polu. Przesuw obornika w kierunku adaptera odbywa się za pomocą taśmy przesuwanej po podłodze skrzyni załadunkowej, składającej się z listew napędzanych łańcuchem.

Skrzynia załadunkowa i jej wytrzymałość

Głównym elementem rozrzutnika jest skrzynia załadunkowa, która musi pomieścić duże ilości obornika. Najważniejszym aspektem skrzyń jest ich wytrzymałość oraz odporność korozyjna. W przypadku skrzyń ładunkowych panuje duże zróżnicowanie w zakresie zastosowanych materiałów i samego rodzaju skrzyni. Niektórzy producenci chwalą się wysoką jakością zastosowanej stali, inni natomiast większą grubością blachy. Oba te czynniki mają wpływ na trwałość maszyny. Tradycyjne skrzynie ładunkowe zapewniają oprócz przestrzeni na obornik także możliwość wykorzystania ich na potrzeby transportu innych materiałów.

• W rozrzutnikach Metaltech RO 10 i 10+ zastosowano blachę o grubości 4 mm na ścianach i 6 mm na podłodze skrzyni ładunkowej, wykonaną z wysokogatunkowej stali Domex (ściany) i trudnościeralnej Hardox (podłoga).
• Brochard deklaruje wykonanie skrzyni ładunkowej ze stali Domex we wszystkich modelach o ładowności 10-12 t, ale ze ścianami o grubości 3 mm i podłogą 4 mm. Podobne grubości podaje Pronar (N 161/2 Heros) i Metal-Fach (N280/2).
• Metal-Fach w modelu N280/2 stosuje drewniane deski na podłodze, co w agresywnym środowisku nawozów ma być trwałym rozwiązaniem.
• Skrzynie skorupowe zyskują na popularności, zwłaszcza wśród nabywców maszyn o większej ładowności, dzięki zwiększonej wytrzymałości i wysokiej szczelności, przydatnej przy przewożeniu materiałów sypkich i wilgotnych.
• W rozwiązaniach z pojedynczą osią i dużymi kołami, skrzynia jest zwężona, głęboka i długa, co obniża środek ciężkości.
• A-Lima-Bis w modelach Evo Spreader 10 i 12, dzięki samonośnej skrzyni, umieszcza koła po jej bokach, obniżając próg załadunku (2,1-2,15 m), co ułatwia załadunek miniładowarkami. Inne marki mają próg załadunku na poziomie 2,6-2,7 m.

Przenośnik łańcuchowy i adapter rozrzucający

W środku skrzyni znajduje się bardzo ważny element każdego rozrzutnika, którym jest przenośnik łańcuchowy. Zazwyczaj producenci proponują dwa rzędy przenośników, których sterowanie jest hydrauliczne. W rozrzutnikach o średniej ładowności zwykle stosowany jest przenośnik podwójny złożony z dwóch przenośników obejmujących połowę szerokości przestrzeni ładunkowej - na każdy z nich przypadają dwa łańcuchy połączone poprzecznymi listwami. Standardem jest napęd hydrauliczny łańcuchów, który pozwala na bezstopniową regulację prędkości przesuwu.

Wybór odpowiedniego ciągnika

Rozrzutniki o ładowności 10-12 t potrzebują zwykle ciągnika o mocy co najmniej 100 KM. Taką wartość trzeba uznać za niezbędne minimum. Najmniejsze zapotrzebowanie mocy deklaruje Metal-Fach w stosunku do swojego 10-tonowego modelu N280/2 wyposażonego w 4-walcowy adapter pionowy. Joskin podaje dla 12-tonowego Tornado 3 minimalne zapotrzebowanie mocy na poziomie 120 KM. Ciągnik o największej mocy równej co najmniej 130 KM potrzebny jest do współpracy z rozrzutnikiem Metaltechu RO 12 o ładowności 12 t, który przewożony materiał rozrzuca za pomocą 2 pionowych walców. Jego 10-tonowa odmiana potrzebuje o 10 KM mniej. Wiele oczywiście będzie zależało od warunków panujących na danym polu.

Renomowani producenci rozrzutników obornika

Znane marki produkujące rozrzutniki obornika to m.in.:

• Joskin
• Metaltech
• Unia Group
• Sipma
• Metal-Fach
• Pronar
• A-Lima-Bis
• Brochard

tags: #rozrzutnik #obornika #margonem