Rozrzutniki Obornika z Adapterem Szerokopasmowym: Przewodnik po Wyborze i Funkcjonalności

Rozrzutniki obornika to podstawowe narzędzia do nawożenia naturalnego, cenione za swoją prostotę obsługi, uniwersalność i stosunkowo niskie koszty utrzymania. W obliczu rosnących cen nawozów mineralnych, coraz więcej gospodarstw decyduje się na wykorzystanie dostępnego na miejscu obornika jako pełnowartościowego nawozu organicznego. Współczesne rozrzutniki to jednostki napędzane wałem odbioru mocy, często wyposażone w układy hydrauliczne, które umożliwiają precyzyjne rozrzucanie materiału na polach. Ich zastosowanie wykracza poza obornik, obejmując także kompost, torf, wapno, odpady organiczne, a nawet świeżą masę roślinną. Niektóre modele, po demontażu adaptera, mogą służyć jako przyczepy transportowe, co zwiększa ich wszechstronność.

Na rynku dostępna jest bogata oferta rozrzutników - od lekkich modeli jednoosiowych po zaawansowane konstrukcje wieloosiowe z elektroniką. Producenci, zarówno krajowi, jak i zagraniczni, nieustannie wprowadzają innowacyjne rozwiązania, udoskonalając maszyny o ładowności od kilku do ponad 20 ton. Wybór optymalnego modelu wymaga analizy potrzeb gospodarstwa, uwzględniającej wielkość uprawy, rodzaj nawozów, moc ciągnika oraz oczekiwaną funkcjonalność maszyny.

Budowa i Kluczowe Elementy Rozrzutnika

Układ Jezdny: Ewolucja i Typy

Układ jezdny jest jednym z najważniejszych elementów rozrzutników obornika, ponieważ maszyny te transportują bardzo duże ilości materiału. Obciążenia i przebiegi często przekraczają wartości spotykane przy wykorzystaniu przyczep.

• Tendencje rozwojowe: W najnowszych konstrukcjach obserwuje się tendencję do ograniczania liczby osi. O ile niedawno rozrzutniki o średniej ładowności były dostępne głównie z układem tandemowym, o tyle obecnie wśród największych firm dominuje oś pojedyncza w połączeniu z kołami o dużej średnicy i bieżnikiem rolniczym, zbliżonym do opon ciągnikowych.
• Zalety pojedynczej osi z dużymi kołami:
  • Mniejsze zapotrzebowanie na moc: Wynika z niższych oporów toczenia. Producenci deklarują, że do współpracy wystarcza ciągnik o 10-20% słabszy niż w przypadku osi tandemowej.
  • Poprawiona manewrowość: Brak spychania podłoża podczas skręcania, co ma miejsce przy układzie tandemowym.
• Układy jezdne typu tandem: Mimo zalet osi pojedynczej, układy tandemowe mają swoich zwolenników. Ich właściwości ulegają znacznej poprawie po zastosowaniu skrętnych osi. Joskin, na przykład, oferuje szeroki wybór, w tym układy z pojedynczą osią (Siroko, Tornado) oraz 2- i 3-osiowe podwozia (Ferti-Cap, Ferti-Space) o ładownościach przekraczających 20 ton.
  • Przewaga nad osią pojedynczą: Mniejsza średnica kół układu tandemowego pozwala na umieszczenie go pod skrzynią ładunkową, nie ograniczając jej szerokości. Jest to istotne przy wykorzystaniu rozrzutnika do innych celów niż nawożenie organiczne.
  • Stabilność i komfort: Układy tandemowe zapewniają wysoką stabilność podczas jazdy i są zazwyczaj resorowane, co wpływa na komfort i bezpieczeństwo transportu. Rozrzutniki jednoosiowe zwykle nie posiadają amortyzacji kół, jednak sytuację poprawiają powszechnie stosowane amortyzowane dyszle.

Większość rozrzutników ma oko dyszla zamontowane na dolnym zaczepie ciągnika, ale niektórzy producenci, jak Unia Group czy Pronar, dopuszczają wybór między zaczepem górnym a dolnym.

Skrzynia Ładunkowa: Materiały, Kształty i Funkcjonalność

Skrzynie ładunkowe rozrzutników charakteryzują się dużym zróżnicowaniem w zakresie zastosowanych materiałów i samej konstrukcji. Trwałość maszyny zależy od jakości stali i grubości blachy.

• Materiały i wytrzymałość:
  • Metaltech RO 10 i 10+: Blacha o grubości 4 mm na ścianach i 6 mm na podłodze, wykonana ze stali Domex (ściany) i Hardox (podłoga), co stanowi bardzo dobre wartości.
  • Brochard: Skrzynie wykonane ze stali Domex, z blachą o grubości 3 mm na ścianach i 4 mm na podłodze.
  • Pronar N 161/2 Heros i Metal-Fach N280/2: Grubość ścian wynosi 3 mm.
  • Metal-Fach N280/2: Zastosowano podłogę z drewnianych desek, co w agresywnym środowisku nawozów ma być trwałym rozwiązaniem.
• Rodzaje skrzyń:
  • Tradycyjne skrzynie burtowe: Umożliwiają transport innych materiałów. Model Metal-Fach N280/2 wyróżnia się otwieranymi burtami, co pozwala na jego wykorzystanie jako tradycyjnej przyczepy.
  • Skrzynie skorupowe: Zyskują na popularności, zwłaszcza wśród nabywców maszyn o większej ładowności, ze względu na zwiększoną wytrzymałość i wysoką szczelność, przydatną przy przewożeniu materiałów sypkich i wilgotnych.
• Kształt skrzyni i krawędź załadunku:
  • W rozrzutnikach z pojedynczą osią i dużymi kołami skrzynia ładunkowa jest zwężona i mieści się między kołami. Jest jednocześnie głęboka i długa, co zapewnia dużą objętość i obniża środek ciężkości.
  • W większości modeli krawędź załadunku pozostaje na poziomie 2,6-2,7 m. Firma A-Lima-Bis poszła krok dalej, stosując w modelach Evo Spreader 10 i Evo Spreader 12 skrzynię samonośną, do której przymocowane są koła, obniżając próg załadunku do 2,1-2,15 m. To ułatwia napełnianie maszyny miniładowarkami lub małymi ciągnikami z ładowaczem czołowym.
  • Duże koła na zewnątrz skrzyni mogą ograniczać miejsce podjazdu. Producenci, tacy jak Sipma i Pronar, przeciwdziałają temu, wykańczając górną krawędź skrzyni drewnianą listwą.

Mechanizmy Wewnętrzne: Przenośnik Łańcuchowy i Zabezpieczenia

W środku skrzyni ładunkowej znajduje się przenośnik łańcuchowy, zazwyczaj podwójny, złożony z dwóch przenośników obejmujących połowę szerokości przestrzeni ładunkowej. Standardem jest napęd hydrauliczny, który pozwala na bezstopniową regulację prędkości przesuwu.

• Zasuwy (ściany grodziowe): Oddzielają adapter od przestrzeni ładunkowej.
  • Funkcja: Zabezpieczają adapter przed naporem nawozu podczas transportu i uruchamiania walców, chroniąc mechanizm przeniesienia napędu przed przeciążeniami. Zapobiegają również gubieniu materiału podczas transportu.
  • Uszczelnienie: Producenci starają się jak najdokładniej uszczelnić tę przegrodę, np. w rozrzutnikach Metal-Fachu zasuwa jest wyposażona w gumowe pióro.
  • Ochrona: Podczas pracy zasuwa, wysunięta do góry, chroni ciągnik przed odpryskami obornika.
• Osłony adaptera:
  • Funkcja: Przeciwdziałają gubieniu resztek obornika i chronią osoby postronne przed kontaktem z zębami adaptera.
  • Różnorodność: Niektóre firmy stosują pełne osłony z blachy (np. Unia Group Tytan), inne siatki ochronne (np. Metal-Fach), które mogą nie osłaniać szczelnie całego adaptera.

Adaptery Rozrzutu: Serce Maszyny

Adapter rozrzutu jest kluczowym elementem każdego rozrzutnika obornika, wpływającym na jakość i wydajność pracy. Można wyróżnić dwie główne kategorie: adaptery poziome i pionowe, z dalszym zróżnicowaniem w ich obrębie.

Rodzaje Adapterów i Ich Specyfika

1. Adaptery poziome z tarczami rozrzucającymi (szerokopasmowe):
   • Konstrukcja: Walce poziome są odpowiednio osłonięte, z otwartą jedynie dolną częścią zabudowy. Ich zadaniem jest rozluźnienie nawozu i podanie go na tarcze rozrzucające, a nie bezpośrednie rozrzucanie.
   • Zastosowanie: Pozwalają na stosowanie oprócz obornika także wapna, kompostu, pozostałości z biogazowni itp. Wymagają obornika niezbyt słomiastego.
   • Szerokość pracy: Ogromną zaletą jest szerokość pracy, która w przypadku niektórych materiałów dochodzi do 25 m (np. Pronar N262 Herkules 12) lub 12-24 m (Unia Group Apollo 14).
   • Wymagana moc: Do współpracy z tym typem adaptera potrzebny jest ciągnik o mocy od 100 do 127 KM.
2. Adaptery pionowe:
   • Dwuwalcowe:
     • Zastosowanie: Uznawane za najbardziej uniwersalne, świetnie radzą sobie z różnymi rodzajami nawozów organicznych, w tym obornikiem świeżym, słomiasym, mokrym, wapnem, pomiotem ptasim. Nadają się również do kompostu i torfu.
     • Szerokość pracy: Dzięki wysokiej prędkości obwodowej i większej średnicy walców osiągają szerokość rozrzutu do 12-15 metrów (np. Jastech MEGA, Metal-Fach N276 Falcon). W rozrzutnikach Brochard serii EV 2000 walce wraz z nożami mają aż 100 cm średnicy, a w maszynach Joskin Ferti-CAP - 108 cm.
     • Niezawodność: Mniejsze ryzyko zatorów, stabilna praca na pagórkowatym terenie.
   • Czterowalcowe:
     • Zastosowanie: Sprawdzą się przy szerokopasmowym rozrzucaniu każdego rodzaju obornika, zwłaszcza ciężkiego i zbitego.
     • Szerokość pracy: Zazwyczaj rozrzucają obornik na szerokość od 4 do 8 m. Wyróżniają się urządzenia Sipmy, które dzięki zróżnicowanej średnicy walców (wewnętrzne 30 cm, zewnętrzne 40 cm) i nożom wystającym 16 cm rozrzucają nawóz na szerokość nawet 10 m.

Wymagania dotyczące Ciągnika

Rozrzutniki o ładowności 10-12 ton zazwyczaj potrzebują ciągnika o mocy co najmniej 100 KM, co należy uznać za niezbędne minimum.

• Minimalne zapotrzebowanie mocy:
  • Metal-Fach N280/2 (10 ton, 4-walcowy adapter pionowy): deklaruje najmniejsze zapotrzebowanie mocy.
  • Joskin Tornado 3 (12 ton): Minimalne zapotrzebowanie mocy na poziomie 120 KM.
  • Metaltech RO 12 (12 ton, 2 pionowe walce): Wymaga ciągnika o mocy co najmniej 130 KM (jego 10-tonowa odmiana potrzebuje o 10 KM mniej).

Wiele będzie zależało od warunków panujących na danym polu oraz specyfiki używanego adaptera.

Przegląd Producentów i Modeli

Pronar

Firma Pronar od lat rozwija segment rozrzutników obornika, wprowadzając kolejne generacje maszyn o zróżnicowanej ładowności i konstrukcji. Model N161, mimo niewielkiej masy, posiada solidną ramę i stosunkowo nisko zawieszoną skrzynię, co ułatwia załadunek. Model N162/2 to typowy "średniak" z adapterem pionowym, oferujący dobrą pojemność skrzyni i wysoką wydajność rozrzutu. Pionowe wirniki o dużej średnicy pozwalają na precyzyjne i równomierne rozrzucenie materiału nawet przy wyższej wilgotności nawozu. Rozrzutnik N262 Herkules 12 z Pronaru, wyposażony w adapter poziomy z tarczami rozrzucającymi, osiąga szerokość roboczą do 25 m.

Unia Group

Polska marka Unia rozwija linię rozrzutników obornika pod nazwą Tytan, obejmującą maszyny jedno- i dwuosiowe w różnych konfiguracjach adapterów. Seria Tytan TD Premium to rozbudowane konstrukcje, oferujące dobrą jakość wykonania, solidne parametry użytkowe oraz dostępność szerokiego osprzętu opcjonalnego. Model Apollo 14, wyposażony w adapter z tarczami rozrzucającymi, może pochwalić się szerokością pracy od 12 do 24 m.

Joskin

Rozrzutniki Joskin kojarzone są głównie z dużymi maszynami o przeznaczeniu usługowym, ale w ofercie znajdziemy również modele dla mniejszych gospodarstw. Kompaktowe rozmiary i obniżony środek ciężkości sprawiają, że model ten doskonale nadaje się do pracy w gospodarstwach z ciasną zabudową oraz na terenach pagórkowatych. Model 5011 to maszyna dla gospodarstw średnich, oczekujących większej pojemności i efektywnego rozrzutu. Adapter V z pionowymi walcami umożliwia pracę z szeroką gamą nawozów. W segmencie dużych gospodarstw jedną z najczęściej wybieranych konstrukcji pozostaje Joskin Ferti-Space2, który w największej konfiguracji ma pojemność około 30 m³, wyposażony w potężne podwozie tridemowe i masywną skrzynię typu monocoque. Maszyna może współpracować zarówno z adapterem pionowym, jak i poziomym w wersji Horizon, radząc sobie z ciężkim, zbitym obornikiem oraz lżejszymi frakcjami kompostu czy kurzeńca.

Metal-Fach

Białostocki Metal-Fach oferuje jedną z bardziej zróżnicowanych gam rozrzutników obornika na polskim rynku, od lekkich konstrukcji jednoosiowych po solidne maszyny tandemowe.

N267 Hornet: Wytrzymała konstrukcja o podwyższonej sztywności, przystosowana do długotrwałej eksploatacji w trudnych warunkach. Zastosowanie pionowego adaptera pozwala na precyzyjny rozrzut nawet przy większej wilgotności nawozu.

N276 Falcon i Falcon Premium: Modele zaprojektowane z myślą o wymagających użytkownikach (6t, 8t, 10t, 12t, 14t). Posiadają nowoczesną, skorupową i wąską skrzynię ładunkową oraz wytrzymały przenośnik podłogowy łańcuchowy. Standardowo wyposażone są w pionowy adapter rozrzucający o szerokości 1,5 metra z dwoma wirnikami i wymiennymi ostrzami ze stali HARDOX 450, zapewniający szerokość rozrzutu do 12 metrów. Opcjonalnie dostępny jest adapter poziomy ZENI z dwiema tarczami, idealny do rozdrabniania przefermentowanego obornika, również z szerokością rozrzutu do 12 metrów.

N277 Cerberus: Największa konstrukcja w ofercie, o pojemności roboczej do 25 m³, przeznaczona do pracy z ciągnikami średniej i wyższej mocy. Posiada masywną skrzynię montowaną na jednej osi i standardowo 2-wirnikowy pionowy adapter.

Metal-Fach oferuje również skrzynie z drewnianymi deskami na podłodze (np. N280/2), co ma być trwałym rozwiązaniem w agresywnym środowisku nawozów naturalnych. Model N280/2 wyróżnia się otwieralnymi burtami, umożliwiając wykorzystanie jako tradycyjnej przyczepy.

Metaltech

Marka Metaltech znana jest z maszyn o nieskomplikowanej, ale bardzo solidnej budowie. Firma zmodernizowała serię rozrzutników RO, zwiększając ich ładowność (od 8 do 16 ton). Skrzynia nawozowa jest wykonana ze stali o podwyższonej wytrzymałości na ścieranie (4 mm grubości). Na jej dnie pracuje pojedynczy przenośnik łańcuchowo-listwowy, kierujący materiał w kierunku adaptera. Za rozrzucanie materiału standardowo odpowiedzialny jest dwubębnowy pionowy adapter, a w trzech największych modelach opcjonalnie dostępny jest adapter o szerokości 2 m. Szerokość robocza mieści się w zakresie od 8 do 12 m. Całość konstrukcji wsparta jest na pojedynczej osi z niskociśnieniowym ogumieniem. Metaltech planuje również wprowadzenie nowego modelu o ładowności 20 ton, z tandemowym układem jezdnym i szerokopasmowym adapterem, umożliwiającym aplikowanie nawozów na szerokość do 24 m.

Cynkomet

Firma Cynkomet oferuje rozrzutniki przeznaczone głównie dla małych i średnich gospodarstw, ceniących prostą, trwałą konstrukcję oraz łatwość obsługi. Wyróżnikiem maszyn tej marki jest stalowa konstrukcja zabezpieczona cynkowaniem ogniowym oraz szeroka gama dostępnych adapterów. Model Tango 8 Ocynk to maszyna stworzona z myślą o wytrzymałości i niskich kosztach eksploatacji, dobrze znosząca intensywną eksploatację również w warunkach zimowych.

A-Lima-Bis

A-Lima-Bis wyróżnia się innowacyjnym podejściem do konstrukcji, oferując w rozrzutnikach Evo Spreader 10 i Evo Spreader 12 samonośną skrzynię ładunkową, do której przymocowane są koła. Dzięki temu krawędź załadunku znajduje się na niższym poziomie (2,1-2,15 m), co ułatwia załadunek. W segmencie dużych rozrzutników, model Evo Spreader Beast (do 25 m³) opiera się na masywnej skrzyni z wysokimi burtami i wzmocnionym dnem. Zastosowano w nim adapter z dwoma poziomymi wałami i talerzami rozrzutowymi, które dobrze radzą sobie z materiałem zbitym i włóknistym, zapewniając równomierne rozdrobnienie przed wyrzutem.

Jastech (Seria MEGA)

Jastech specjalizuje się w rozrzutnikach dwuosiowych, uznawanych za optymalne rozwiązanie dla większości polskich gospodarstw. Seria MEGA (27, 33, 45 Maximus) wykorzystuje autorski system hydraulicznie przesuwanej ściany czołowej, który zapewnia płynny i równomierny rozładunek bez ryzyka zatorów. Standardem jest pionowy 2-walcowy adapter GRAZIOLI, ceniony za uniwersalność (obornik świeży, słomiasy, mokry, wapno, pomiot ptasi), niezawodność i długą żywotność. Rozrzutniki Jastech mają funkcję 2w1, mogąc służyć jako przyczepy objętościowe po demontażu adaptera. Cała konstrukcja jest cynkowana ogniowo, co zapewnia wyjątkową trwałość.

Inni Producenci dla Dużych Gospodarstw

• Tebbe: Specjalizuje się w rozrzutnikach ciężkiej klasy, np. czteroosiowy HS 420 o pojemności do 34 m³. Charakteryzuje się sztywną skrzynią ze stali odpornej na ścieranie i poziomym adapterem z dużymi talerzami, zapewniającym bardzo równomierny rozrzut na szerokości ponad 20-25 metrów.
• Bergmann: Największy model serii TSW, TSW 7340 S, to maszyna o pojemności 23 m³ i dopuszczalnej masie całkowitej do 34 ton. Wykorzystuje poziomy adapter z talerzami, zapewniający bardzo szeroki, równy i drobny rozrzut.
• Strautmann: Model PS 3401 to rozrzutnik z ogromną skrzynią o pojemności do 34 m³, występujący z adapterem poziomym, co pozwala na dopasowanie do rodzaju nawozu.
• Fliegl: Seria Profi V2, zaprojektowana do pracy z przyczepami zgarniającymi, oferuje szerokość rozrzutu do ok. 22 metrów. System sterowania VARIOSENS i opcjonalny ISOBUS umożliwiają automatyczne dopasowanie pracy.
• Hawe: Model DST 32 o pojemności do 23 m³ i masie całkowitej do 34 ton, zapewniający stabilną jazdę i równomierne rozrzucanie.
• Pichon: Seria MK to solidne i uniwersalne konstrukcje (do około 24 m³) z pionowymi wałkami lub opcjonalnymi talerzami poziomymi, skuteczne przy rozrzucaniu szerokiej gamy materiałów organicznych.
• Umega Agro: Oferuje jedne z najbardziej pojemnych rozrzutników (18-20 m³, z nadstawkami ponad 25 m³) w segmencie maszyn dostępnych cenowo, z podwoziem tandemowym lub tridemowym zapewniającym stabilność.

Dodatkowe Wyposażenie i Technologie

Przy wyborze rozrzutnika obornika warto zwrócić uwagę na jego specyfikację, ponieważ wiele elementów znajduje się na listach wyposażenia dodatkowego.

• Elektronika i systemy sterowania:
  • Sterowanie podłogą: Elektroniczne sterowanie z panelu w kabinie ciągnika z regulacją prędkości przenośnika (np. Metal-Fach Falcon).
  • ISOBUS: Zaawansowane narzędzie Rolnictwa 4.0, umożliwiające zmienne dawkowanie nawozów, dwukierunkową wymianę danych w czasie rzeczywistym, monitorowanie i kontrolę dawki, automatyczne wyłączanie taśmy oraz dostosowanie pracy do prędkości maszyny. Posiada certyfikat zgodności AEF (np. Metal-Fach, Joskin, Fliegl).
  • Układy ważenia: Coraz częściej standard w rozrzutnikach klasy premium, pozwalające na precyzyjne dawkowanie.
• Amortyzacja i zaczepy: Amortyzowane dyszle są powszechnie stosowane. Niektórzy producenci oferują wybór rodzaju zaczepu (górny/dolny), a także amortyzowane dyszle hydraulicznie (np. Metal-Fach Falcon).
• Opcjonalne akcesoria:
  • Zasuwa (ściana grodziowa): Oddzielająca adapter od przestrzeni ładunkowej.
  • Osłona lamp tylnych: Zamykana, chroni lampy przed zabrudzeniem.
  • Inne koła: Szersze, niskociśnieniowe ogumienie o dużej średnicy, ograniczające nacisk na glebę.
  • Błotniki: Często nie są w wyposażeniu standardowym.
  • Nadstawki: Siatkowe (400 mm lub 600 mm) zwiększające pojemność skrzyni, przydatne przy transporcie materiałów objętościowych (np. Metal-Fach Falcon, Metaltech RO).
  • Deflektory hydrauliczne: Z możliwością regulacji do adaptera pionowego, ograniczające wyrzut boczny.
• Homologacja: Istotna, jeśli zależy na możliwości przewożenia nawozów czy płodów rolnych po drogach krajowych.

Jak Wybrać Optymalny Rozrzutnik Obornika?

Bogaty wybór rozwiązań i modeli na polskim rynku pozwala na wybór optymalnego rozwiązania dla każdego gospodarstwa. Przy zakupie rozrzutnika warto dokładnie przeanalizować realne potrzeby i kierować się kilkoma kluczowymi czynnikami:

• Wielkość gospodarstwa i moc ciągnika: Rozrzutnik powinien być dostosowany do areału upraw i możliwości posiadanych ciągników. Dla rolników pracujących na areale do 50 ha i stosujących obornik sezonowo, lepszym rozwiązaniem będzie maszyna o ładowności 4-8 ton, jednoosiowa, z prostym adapterem i hydraulicznym posuwem. Dla większych gospodarstw, prowadzących intensywną produkcję zwierzęcą, konieczne będą maszyny o ładowności 10-20 ton lub większej, często z podwoziem tandemowym lub tridemowym.
• Rodzaj nawozu:
  • Ciężki, zbity obornik z dużą ilością słomy: Najlepiej sprawdzi się maszyna z czterowalcowym pionowym adapterem.
  • Świeży, słomiasy, mokry obornik, wapno, pomiot ptasi, kompost, torf: Bardzo dobrze poradzi sobie dwuwalcowy adapter pionowy.
  • Kompost, pomiot, odpady organiczne, nawozy sypkie, wapno (niebyt słomiasty obornik): Optymalne będą adaptery poziome z tarczami rozrzucającymi, zapewniające szeroki i równomierny rozrzut.
• Sposób wykorzystania maszyny: Należy zastanowić się, czy rozrzutnik będzie używany wyłącznie do nawożenia, czy także do transportu innych materiałów. W takim przypadku warto rozważyć modele z otwieranymi burtami lub możliwością demontażu adaptera i montażu nadstawek.
• Kształt i budowa skrzyni ładunkowej: Wytrzymałość na korozję (ocynk ogniowy, wysokogatunkowa stal, grubość blachy) oraz rodzaj skrzyni (burtowa, skorupowa) mają wpływ na trwałość i uniwersalność maszyny. Niska krawędź załadunku ułatwi pracę z miniładowarkami.
• Dodatkowe wyposażenie: Warto rozważyć dopłatę za zasuwę/ścianę grodziową, osłony lamp tylnych, błotniki oraz szersze koła, które zwiększają komfort, bezpieczeństwo i funkcjonalność pracy.

tags: #rozrzutnik #obornika #z #adapterem #szerokopasmowym