Systemy uprawy truskawek a rozstaw i sprzęt rolniczy

Uprawa truskawek w Polsce, wiodącego gatunku roślin jagodowych, zyskuje na popularności, a wraz z nią rośnie zapotrzebowanie na wiedzę o nowoczesnych technologiach uprawy. Pomimo wzrostu produkcji i zbiorów, plantatorzy stoją przed wyzwaniem wyboru optymalnego systemu uprawy, który zapewni wysoki plon i jakość owoców, jednocześnie minimalizując koszty i ryzyko. Nie ma jednej uniwersalnej odpowiedzi na wszystkie pytania dotyczące uprawy truskawek, a decyzje często zależą od specyficznej sytuacji na plantacji, w tym preferencji odbiorców owoców.

Wybierając system uprawy truskawek, należy zwrócić uwagę nie tylko na samą uprawę, ale również na aspekty związane z ochroną roślin. W pierwszym roku system uprawy może nie mieć wpływu na ochronę, ale w kolejnych latach staje się kluczowym czynnikiem skutecznej walki z chorobami i szkodnikami.

Wybór systemu uprawy truskawek

W polskich warunkach klimatycznych uprawa truskawek może przebiegać na wiele sposobów. Każda z metod uprawy truskawek rządzi się swoimi prawami, inne są ich cele oraz zalety i wady. Poniżej przedstawiamy trzy główne metody uprawy truskawek w gruncie w różnych wariantach.

Uprawa truskawek w gruncie na płasko

Klasyczny sposób uprawy truskawek, gdzie odległości między rzędami są równe. Rozstaw jest uzależniony od maszyn i narzędzi stosowanych do pielęgnacji gleby i roślin, w szczególności od rozstawu kół ciągnika.

System rzędowy

W systemie rzędowym odległość pomiędzy wszystkimi rzędami jest taka sama, najczęściej wynosi ona 70-90 cm. Odległości między roślinami w rzędzie oraz szerokości międzyrzędzi są w nim stałe. Optymalny rozstaw truskawek w uprawie tradycyjnej, rzędowej to odstępy między rzędami około 80-110 cm, a odstępy w rzędzie co 15-35 cm. Zazwyczaj sadzi się około 40 000 sztuk sadzonek na hektar.

Zalety:

• Niskie koszty inwestycji.
• Łatwe sadzenie roślin i pielęgnacja.
• Łatwiejszy zbiór owoców.
• Sprzyja lepszemu wyrastaniu, wydajności zbioru i wybarwianiu się owoców.
• Łatwiej zadbać o odchwaszczanie między rzędami, brak konkurencji o światło i pokarm.
• Lepsze wietrzenie roślin, czyli mniejsze zarażenie szarą pleśnią i innymi chorobami grzybowymi.
• Możliwość dostosowania do odmiany odległości w rzędzie między roślinami.
• Można prowadzić plantację przez kilka lat bez konieczności dodatkowych zabiegów, np. usuwania rozłogów.

Wady:

• Możliwe szybsze więdnięcie roślin w trakcie suszy.
• Niższy plon z tego samego areału w porównaniu do systemu rzędowo-pasowego.

System rzędowo-pasowy

Coraz częściej spotyka się uprawy truskawek systemem pasowo-rzędowym. Rośliny również rosną w rzędach, ale co drugie międzyrzędzie jest szersze i służy do przemieszczania się. Szerokości międzyrzędzi nie są jednakowe, stosuje się naprzemiennie międzyrzędzia węższe i szersze, co daje układ plantacji w postaci pasów (złożonych z dwóch rzędów roślin, między którymi międzyrzędzie jest skrócone). To rozwiązanie poprawia efektywność wykorzystania przestrzeni na polu, więc pozwala na uzyskanie wyższego plonu z tego samego areału. Można je rekomendować przede wszystkim do uprawy odmian deserowych, gdzie plantacje są likwidowane po 2 latach.

Przykładowe warianty sadzenia: 80+60x25 cm (około 58 tys. szt./ha), 90+50x25 cm (około 58 tys. szt./ha), 100+50x20 cm (około 67 tys. szt./ha). System ten jest zalecany na gleby najsłabsze (IVb i V klasy bonitacyjnej), gdzie dzięki większej liczbie krzaków na tej samej powierzchni możliwe jest uzyskanie wyższego plonu.

Zalety:

• Wyższy plon dzięki większemu zagęszczeniu roślin, zwłaszcza w pierwszym roku.

Wady:

• W węższych międzyrzędziach usuwanie rozłogów i chwastów jest utrudnione.
• Mniej wydajna ochrona roślin przed kwieciakiem malinowcem, szarą pleśnią i innymi chorobami liści przez nadmierne zagęszczenie roślin.
• Większa presja ze strony patogenów.
• Wydajność uprawy spada z sezonu na sezon szybciej niż w przypadku innych systemów upraw.
• Uprawę w tym systemie powinno prowadzić się najwyżej 2 lata.

Uprawa truskawek na podniesionych zagonach

System najbardziej profesjonalny, spotykany na wyspecjalizowanych plantacjach truskawek, zarówno w gruncie, jak i pod osłonami. W przypadku tego rozwiązania truskawki sadzi się na podniesionych zagonach, najczęściej dwurzędowych. Odległość między rzędami na zagonie wynosi 30-40 cm, a w rzędach pomiędzy roślinami 15-30 cm. Przejścia między zagonami mają szerokość 50-70 cm.

Zagony formuje się przy pomocy specjalnych maszyn, które można wypożyczyć. Do ich obsługi potrzebne są jednak dość mocne ciągniki z napędem także na przednie koła. Wysokość zagonów waha się od 15-40 cm. Możemy formować zagony niskie (15-20 cm), średnie (20-35 cm) oraz wysokie, tzw. „Hiszpańskie” (50 cm ponad grunt). Zagony okrywane są folią lub agrotkaniną. Pod okrywą zagonu powinna znajdować się linia kroplująca, którą dostarczane będą składniki pokarmowe wraz z wodą. Najważniejsza zasada układania linii kroplujących jest taka, że jeśli na jednym zagonie rosną dwa rzędy roślin, to należy rozłożyć dwie linie kroplujące.

Zalety:

• Obfite plonowanie.
• Wcześniejsze owocowanie (wiosną ziemia szybciej się osusza i nagrzewa).
• Łatwiejszy zbiór owoców.
• Możliwość sadzenia na terenach podmokłych.
• Znacznie niższe koszty nawożenia (ogranicza się tylko do powierzchni zagonu).
• Lepsza mineralizacja związków azotu.
• Mniej sprzyjające warunki do rozwoju chorób systemu korzeniowego.
• Większy przewiew i szybsze wysychanie roślin, co ogranicza typowe choroby, takie jak szara pleśń.
• Ograniczenie ryzyka wystąpienia szkód na skutek nadmiernych opadów.
• Możliwość wykorzystania maszyny do jednoczesnego formowania zagonów, rozkładania przewodu i folii.
• Dzięki wyściółkowaniu zagonów ogranicza się zachwaszczenie.
• Intensyfikacja produkcji poprzez rozmieszczenie znacznej liczby krzaków na hektarze (dwurzędowy system pozwala na obsadę około 50 tys. roślin na hektarze).

Wady:

• Wyższy koszt inwestycji.
• Bardziej skomplikowana uprawa.
• Większe ryzyko przemarzania truskawek, konieczne okrywanie w czasie mroźnych zim.
• Większe zagrożenie skutkami suszy (jeśli nie ma automatycznego systemu nawadniania).
• Krótszy okres użytkowania plantacji (jeden - dwa sezony).

Rozstawa sadzenia a ciągnik i osprzęt

Odpowiedź na pytanie o optymalną rozstawę sadzenia zależy w głównej mierze od odmiany, jaką wybrano do nasadzenia nowej plantacji, ale także od rozstawu kół ciągnika, szerokości elementów roboczych maszyn i urządzeń pracujących na plantacji, szerokości sekcji sadzarki, rozstawie dysz na belce opryskiwacza lub ułożeniu belki typu „Fragraia”.

• Im odmiana ma większy wigor wzrostu, tym odległość między roślinami powinna być większa.
• Sztandarowa odległość roślin w rzędzie to 30 cm dla większości odmian truskawek.
• Dla odmian silnie rosnących, takich jak ‘Senga Sengana’, ‘Kent’, ‘Salut’, ‘Dukat’, czy ‘Elkat’, pozostawia się większe odległości.
• Dla krzewów odmian słabiej rosnących, takich jak ‘Kama’, ‘Elsanta’, ‘Vicoda’ lub ‘Selva’, zaleca się mniejsze odległości.
• Na glebach żyznych rośliny rosną silniej niż na słabych, więc od tego czynnika także zależy rozstawa.
• W systemie rzędowym, dla mniejszych plantacji na słabych glebach zaleca się rozstaw 25 x 80 cm. Większe plantacje, obrabiane cięższym sprzętem, na glebach żyznych, można zakładać w rozstawie 25 - 30 x 85 - 90 cm.

Przykładowe rozstawy to 35x60 cm, 25x70 cm czy 20x80 cm. Należy pamiętać, że w kolejnych latach uprawy, pomimo usuwania wyrastających rozłogów, zawsze jakaś część młodych sadzonek zdoła się ukorzenić, co zwiększy zagęszczenie roślin.

Ochrona i pielęgnacja truskawek

Wybór odpowiedniego systemu uprawy ma kluczowe znaczenie dla efektywnej ochrony roślin. Jeden rząd roślin znacznie ułatwia dotarcie z cieczą roboczą na większą powierzchnię rośliny, niż w przypadku upraw w dwóch rzędach, co może skutkować mniejszą powierzchnią pokrycia podczas oprysków.

Zwalczanie chorób i szkodników

Wśród najgroźniejszych chorób truskawki wymienić należy białą plamistość liści truskawki, czerwoną plamistość liści truskawki, czerwoną zgniliznę korzeni, mączniaka prawdziwego, antraknozę, szarą pleśń, werticiliozę, zgniliznę korony truskawki i skórzastą zgniliznę owoców. Preparaty takie jak Basamid 97 GR czy Nemasol 510 SL niszczą znaczną część chorób i nasion chwastów jeszcze przed założeniem plantacji. Ze względu na fitotoksyczność należy je stosować najpóźniej na 3-5 tygodni przed sadzeniem krzewów.

Na szarą pleśń, białą i czerwoną plamistość liści, mączniaka prawdziwego czy skórzastą zgniliznę owoców można stosować preparat Polyversum WP. Mączniaka prawdziwego zwalcza się także za pomocą środków, takich jak Nimrod 250 EC, Luna Sensation 500 SC, Domark 100 EC, Signum 33 WG, Topas 100 EC, czy Zato 50 WG. Środek Luna Sensation 500 SC zwalcza także antraknozę, skórzastą zgniliznę owoców czy białą plamistość liści truskawki.

Roztocz truskawkowiec czy przędziorek chmielowiec to szkodniki, które przed kwitnieniem można zwalczyć za pomocą środka Ortus 05 SC. Kwieciaka malinowca czy zmieniki niszczyć należy przy użyciu takich środków jak Mospilan 20 SP, Stonkat 20 SP czy Miros 20 SP.

Nawożenie i nawadnianie

W nawożeniu truskawek stosuje się nawożenie doglebowe, dolistne i fertygację. Zwłaszcza fertygacja jest interesująca, jako że truskawki są bardzo wrażliwe na brak wody. To sprawia, że na plantacjach towarowych niezbędnym warunkiem uzyskania dobrych rezultatów jest budowa systemu nawodnienia, najlepiej kropelkowego, który łatwo można wyposażyć w aparaturę do dawkowania nawozów.

Żywienie roślin, bez względu na sposób, musi być oparte o analizy chemiczne gleby. Nawożenie posypowe można przeprowadzić jednorazowo wiosną, choć lepsze rezultaty otrzymuje się, dzieląc aplikację na termin wiosenny i jesienny. Coraz powszechniej do uprawy truskawek wprowadza się kwasy humusowe, huminowe i fulwowe.

Pielęgnacja

Przez pielęgnację rozumieć należy walkę z chwastami, ściółkowanie oraz usuwanie zeschniętych liści i rozłogów. Odchwaszczanie mechaniczne może być prowadzone ręcznie lub na młodych plantacjach przy pomocy pielników podczepianych do ciągnika. O wiele powszechniej stosowane są jednak zabiegi chemiczne.

Ściółkowanie sprawia, że chwasty w międzyrzędziach nie rosną tak intensywnie, a owoce nie brudzą się piaskiem. Ma to znaczenie głównie tam, gdzie produkuje się owoce deserowe. Najczęściej stosowaną ściółką jest słoma (3-5 t/ha), ale coraz częściej wykorzystuje się ściółki syntetyczne, takie jak czarna folia lub agrowłóknina. Czarna folia szczególnie polecana jest dla odmian wczesnych i średniego terminu owocowania, ponieważ lepiej dogrzewa strefę korzeniową wczesną wiosną i jest odporniejsza na nawozy zawierające siarkę.

Koszenie liści u odmian silnie rosnących ogranicza wzrost i ułatwia zawiązanie większej ilości pąków kwiatowych na następny rok. Zabieg ten poprawia warunki sanitarne na plantacji roślin. Warto go przeprowadzić w kwaterach starszych niż jednoroczne, a także zaniedbanych, zachwaszczonych oraz opanowanych przez choroby liści i szkodniki.

Uprawa truskawek pod osłonami

Polowa uprawa truskawek jest najtańsza i może być prowadzona zarówno na owoce deserowe, jak i do przetwórstwa. Uprawa truskawek pod osłonami ukierunkowana jest na produkcję owoców deserowych. Wadami uprawy pod osłonami są większy koszt w porównaniu z uprawą truskawek na polu oraz konieczność posiadania specjalistycznej wiedzy.

Możemy uprawiać truskawki w tunelach solowych lub zblokowanych. W tunelach solowych można łatwiej zarządzać klimatem niż w tunelach zblokowanych. Wyżej omawiane systemy uprawy truskawek mogą być z powodzeniem stosowane również w tunelowej uprawie truskawek. W tunelach foliowych powszechniej praktykuje się uprawę truskawek na podniesionych zagonach niż uprawę na płask.

W tunelach foliowych za podwyższonych zagonach, na etapie planowania należy bardzo dokładnie obliczyć, ile zagonów zmieści się w tunelu, uwzględniając szerokość nawy.

Wybór odmian truskawek

Odpowiedź na to pytanie zależy w głównej mierze od odmiany, jaką wybraliśmy do nasadzenia nowej plantacji. Im odmiana o większym wigorze wzrostu, tym odległość większa. Jeśli uprawę zamierzamy prowadzić w 1-2 sezony, odległości mogą być nieco mniejsze, ale jeśli plantacja ma być zostawiona na 2 lata i więcej, to należy rośliny posadzić rzadziej. Nie ma większych zastrzeżeń, aby dowolną wybraną odmianę uprawiać w dowolnym systemie, jaki wybierzemy.

Do uprawy truskawek na polu nadają się odmiany odporne na szkodniki i choroby, np. odmiany truskawek Elsanta, Honeoye i Kent, które są odporne na szarą pleśń. Na werticiliozę odporne są odmiany truskawek deserowych, takie jak np. Markat, Pandora, Salsa, i przemysłowych. Do uprawy w gruncie nadają się odmiany truskawek przeznaczone do jednorazowego, przyspieszonego zbioru, np. Alba, Fiair, Twist i Vibrant. W podłożach o ograniczonej objętości uprawia się odmiany truskawki powtarzające owocowanie, niewrażliwe na długość dnia, np. San Andreas i Albion.

Przygotowanie stanowiska pod uprawę

Truskawka nie ma szczególnie wielkich wymagań glebowych. Preferuje podłoża lżejsze, piaszczysto-gliniaste, a nawet piaszczyste, ale zasobne w próchnicę. Warto sadzić ją na stanowiskach przewiewnych i z niezbyt głębokim poziomem wód gruntowych. Należy unikać kwater, gdzie poprzednio rosły pomidory, ziemniaki, ogórki, czy maliny. Najlepszymi przedplonami są zboża, trawy, a także niektóre warzywa polowe, takie jak seler, marchew, fasola, groch lub cebula.

Wzrostowi truskawek i ich plonowaniu sprzyja nawożenie obornikiem, który najlepiej dać pod przedplon. W przypadku gdy jest on niedostępny, można przyorać wysiany uprzednio nawóz zielony. Godne polecenia są również takie gatunki jak peluszka, łubin, bobik czy gorczyca. Bardzo dobre efekty daje wysianie aksamitki. Właściwy odczyn pH gleby dla truskawki zawiera się w przedziale 5,6-6,5.

Właściwe odchwaszczenie gleby jest jednym z najważniejszych elementów przygotowania stanowiska pod uprawę truskawek i odkażenie. Zazwyczaj jedną ze stosowanych praktyk jest „przewietrzanie” gleby przez przemieszanie jej np. glebogryzarką czy kultywatorem z wałkiem strunowym.

W okresie poprzedzającym sadzenie powierzchnię gleby należy bardzo dokładnie uprawić. Całe pole powinno zostać dokładnie wyrównane włóką, a następnie zabronowane najlepiej prostopadle do przyszłych rzędów truskawek. Te zabiegi uprawowe muszą być wykonane z odpowiednim wyprzedzeniem, aby ziemia przed sadzeniem krzewów zdołała osiąść.

Sadzenie truskawek

Truskawki można sadzić ręcznie lub sadzarkami. Ręczne sadzenie jest bardziej pracochłonne i trwa o wiele dłużej niż maszynowe, lecz pozwala na dokładniejsze posadzenie roślin. Bez względu na wariant sadzenia, krzewy powinny być umieszczone na takiej głębokości, aby pąk wierzchołkowy, zwany sercem, znajdował się na równi z powierzchnią ziemi. Podłoże wokół roślin należy dobrze docisnąć do korzeni.

Sadzonki sadzimy w odleżałą po uprawie, najlepiej wilgotną glebę w dni pochmurne. Przy sadzeniu trzeba uważać, by korzenie sadzonek nie były podwinięte. Jeżeli sadzonki są przesuszone, to przed sadzeniem należy je zamoczyć w wodzie na około 0,5 godziny, a po posadzeniu obficie podlać. Na witalność sadzonek dobrze wpływa także zamoczenie korzeni w kondycjonerze.

Obecnie w Polsce dominują sadzarki dwurzędowe. Taką maszyną w ciągu dnia można posadzić kilka hektarów truskawek. W zależności od systemu sadzenia i rozstawy roślin na jednym hektarze plantacji sadzi się 40 000-80 000 sztuk.

tags: #rozstawa #truskawek #a #ciagnik