Sadzarka leśna to kluczowe narzędzie w mechanizacji prac leśnych, znacząco usprawniające proces zalesiania i odnowień. Przykładem innowacyjnego rozwiązania na rynku jest sadzarka firmy Startlas, której konstrukcja i zasada działania opierają się na wieloletnim doświadczeniu i dążeniu do eliminacji wad istniejących maszyn.
Historia i Rozwój Sadzarki Startlas
Startlas to rodzinna firma z województwa kujawsko-pomorskiego, której głównym udziałowcem jest inżynier leśnik Mariusz Blumkowski. Od ponad dwudziestu lat zajmuje się on usługami leśnymi. Kilka lat temu, z powodu braku rąk do pracy, Blumkowski sięgnął po sadzarki używane w Lasach Państwowych w latach 70. i 80., a następnie je odrestaurował. Użytkując te maszyny, dostrzegł w nich pewne wady. Bazując na swoim doświadczeniu z mechanicznie wykonanych już zalesień i odnowień, skonstruował własną sadzarkę na potrzeby firmy. Produkt okazał się na tyle udany, że Blumkowski postanowił utworzyć osobną spółkę, z którą rozpoczął produkcję i sprzedaż na większą skalę. Sadzarka Startlas przyjęła się na rynku - w ostatnich sezonach sprzedaje się po około 40 sztuk rocznie. Jest to zasługa przemyślanej konstrukcji i rozsądnej ceny, pozwalającej na spłatę inwestycji w ciągu jednego sezonu. Sadzarka Startlas jest ciągle najtańsza na rynku, co uzyskano za sprawą sprzedaży bezpośredniej i produkcji seryjnej, ograniczającej koszty.
Budowa i Elementy Konstrukcyjne Sadzarki Leśnej
Sadzarka leśna zbudowana jest z ramy głównej, podpartej na 4-kołowym układzie jezdnym. Z ciągnikiem jest agregowana przy pomocy trzypunktowego układu zawieszenia, z tym, że cięgno górne (łącznik) powinno być elastyczne. Koła ramy są przestawne w pozycji pionowej. Do ramy wahliwie i w dwóch rzędach przymocowanych jest 5 sekcji sadzących. Sekcje sadzące wyposażone są w wymienne tarcze podajnikowe francuskiej firmy Super Prefer. Wahliwa rama jest wsparta na dwóch ustawionych pod kątem kołach podporowych. Na niej też znajduje się siedzenie obsługi.
Na ramie głównej znajdują się dwie półki na pojemniki z sadzonkami, a u góry ramy głównej umieszczono podesty na skrzynki z zapasem sadzonek. Rama główna jest zadaszona. Sadzarka jest również wyposażona w bruzdownik, który przygotowuje glebę pod sadzenie.
Zasada Działania i Specyfikacja Techniczna
Zasada działania sadzarki opiera się na precyzyjnym umieszczaniu sadzonek w glebie. Obsługa sadzarki swoim ciężarem zaciska sadzonkę w bruździe. Z jednego z kół zaciskających przenoszony jest napęd na tarczę podajnika, co zapewnia automatyczne podawanie sadzonek. Ciągnik, z którym sadzarka jest agregowana, musi posiadać bieg pełzający, ponieważ prędkość robocza maszyny wynosi około 200 metrów na godzinę.
Sadzarka Startlas waży około 510 kg, co pozwala na połączenie z ciągnikiem o mocy od 70 KM. Jej wymiary to: długość 247 cm, szerokość 156 cm i wysokość 197 cm.
Wszechstronność i Precyzja Sadzenia
Sadzarki Startlas charakteryzują się szerokim zakresem działania i potrafią sadzić bardzo zróżnicowane rodzaje sadzonek, w tym:
- jedno- i wielolatki iglaste,
- sadzonki liściaste,
- sadzonki z tak zwanych "kontenerówek" (dzięki unikatowemu systemowi podtrzymywania bryłki korzeniowej).
Gumowe chwytaki łapek sadzarki doskonale radzą sobie z sadzonkami różnej wielkości, od kilkucentymetrowej sosny po kilkudziesięciocentymetrowe dęby. Poprawne ustawienie sadzarki pozwala na skuteczną kontrolę nad kluczowymi parametrami sadzenia:
- Więźbą: Ustawiana z odstopniowaniem co kilka centymetrów, nie tylko poprzez liczbę zamontowanych łapek, ale i wielkość wymiennej zębatki na wałku podajnika.
- Wysokością sadzenia: Określana położeniem podzielnych i szybkodemontowalnych redliczek, ustalających poziom gleby przy wypuszczanej z chwytaka sadzonce.
- Dociskiem gleby.
Maksymalna głębokość wykonanej bruzdy to 35 cm, a jej szerokość 10 cm. Z powodzeniem można sadzić sadzonki z rozbudowanym systemem korzeniowym i nawet dużą kontenerówkę. Dla sadzarki Startlas rodzaj gleby, na jakiej ma pracować, jest właściwie bez znaczenia - sprawnie sadzi zarówno na piaskach, jak i na glebach ścisłych. Elementem przygotowania gleby sprzyjającym pracy sadzarki jest pogłębienie bruzd.
Innowacyjne Rozwiązania i Praca w Trudnych Warunkach
Reagując na sygnały od Zakładów Usług Leśnych (ZUL), że nie zawsze przygotowanie gleby pod nasadzenia jest kompletne czy prawidłowe, firma Startlas stworzyła wyjątkowy w leśnictwie zespół maszyn - ciągnik, pogłębiacz i sadzarka - połączone w jedną całość. Wykorzystując ten zestaw, można sadzić na trudnych powierzchniach bez uprzednio zastosowanego pogłębiacza, a nawet na powierzchniach bez kompletnie przygotowanej gleby, z ciężkimi gruntami i obfitym podszytem. Firma rozpoczęła produkcję własnego pogłębiacza, który można łatwo połączyć z sadzarką, jak i również może pracować samodzielnie.
Ekonomiczne Aspekty i Prezentacje Terenowe
Aby przybliżyć leśnikom i przedsiębiorcom leśnym temat sadzenia mechanicznego oraz zaprezentować swoją sadzarkę, firma Startlas zorganizowała w ostatnim roku kilkanaście pokazów pracy maszyny w lasach prawie całej Polski. Pokazy cieszą się ogromnym zainteresowaniem, a sadzarka jest wysoko oceniana za swoją wszechstronność, jakość sadzenia, a firma za dociekliwość, upór w rozwiązywaniu najdrobniejszych elementów sadzenia i rozsądną cenę maszyny. Startlas deklaruje, że dalej będzie organizować pokazy, rozwiewając wszelkie wątpliwości co do zasadności stosowania tego rodzaju sprzętu i przekonując przedsiębiorców leśnych co do ekonomicznego sensu zakupu tej sadzarki. Trzeba wziąć pod uwagę, że sadząc około 8 tysięcy sadzonek na 8 godzin pracy, sadzarka zastępuje kilkunastu pracowników, co przekłada się na znaczące oszczędności.