Marka Scania od lat cieszy się reputacją producenta ciężarówek o wysokiej wydajności paliwowej. W kontekście specjalistycznych pojazdów, takich jak wywrotki z napędem 4x4, aspekty te stają się jeszcze ważniejsze. Poniższa analiza przedstawia wyniki testów, szczegóły techniczne oraz praktyczne doświadczenia użytkowników związane ze spalaniem i ogólną eksploatacją wywrotek Scania 4x4.
Scania w testach branżowych: efektywność paliwowa potwierdzona
Niemieckie media branżowe regularnie publikują porównania samochodów ciężarowych różnych marek. Najbardziej znanymi przykładami są serie „Green Truck” oraz „Test 1000 Punktów”. W tegorocznej edycji „Testu 1000 Punktów” zwyciężyła Scania 460R Super, wyposażona w najnowszy wariant układu napędowego. Ciężarówki oceniano między innymi pod kątem rzeczywistego zużycia paliwa, w czasie przejazdów testowych w normalnym ruchu, z 40-tonową masą całkowitą. Tutaj Scania wyróżniła się naprawdę pozytywnie, potrzebując 27,1 l/100 km. Poza tym organizatorzy testu - dziennikarze niemieckiego magazynu branżowego „Lastauto omnibus” - brali pod uwagę komfort w kabinie, jakość prowadzenia, osiągi układu napędowego oraz wyposażenie w zakresie bezpieczeństwa. Scania o przydomku „Super” to wersja z nowym silnikiem sześciocylindrowym, opracowanym zupełnie od podstaw, a także z nową skrzynią biegów oraz nowym mostem napędowym. Choć samochód do złudzenia przypomina dotychczasowe egzemplarze, z technicznego punktu widzenia został bardzo znacząco odmieniony.
Technologia Scania: silniki, skrzynie biegów i osie napędowe
Silniki: moc i oszczędność
Scania gwarantuje doskonałą wydajność paliwową, a obecnie podniosła poprzeczkę jeszcze wyżej. 9-litrowy silnik jest dostępny w wersjach 280, 320, 340 i 360 KM, zależnie od zastosowanego paliwa. Ponadto zapewnia obniżenie masy w stosunku do silnika 13-litrowego, co podnosi ładowność przy zachowaniu wysokich osiągów na drodze. Cała gama silników Scania Euro 6 może być napędzana paliwem o zawartości do 100% HVO. Dzięki najnowszym udoskonaleniom uzyskuje się dalszą redukcję zużycia paliwa bez uszczerbku dla mocy. Silniki Scania są znane z wydajności paliwowej. Przełomowy, 13-litrowy silnik Scania Super podnosi poprzeczkę jeszcze wyżej. Dzięki wyższym osiągom i doskonałemu systemowi utylizacji spalin Scania Twin-SCR, 13-litrowy silnik Scania Super wyznacza nowy standard w branży w zakresie sprawności. Wprowadzono dwa wałki rozrządu, aby przyspieszyć wymianę ładunku w cylindrach i zapewnić niezrównane osiągi. Scania oferuje szeroką gamę silników na olej napędowy i paliwa alternatywne, co pozwala znaleźć doskonały napęd na każdą trasę.
Skrzynie biegów Opticruise: wydajność i komfort
Kompletna oferta skrzyń biegów pozwala dostosować pojazd do wszystkich typów transportu i wykorzystać pełną moc układów napędowych Scania. Skrzynie biegów Scania Opticruise G25 i G33 wyznaczają nowy standard wydajności w branży. Zalety skrzyni biegów wynikają z jej prostoty - jest wytrzymała i zwarta, działa płynnie i niezawodnie, dzięki czemu kierowca może łatwo zmieniać biegi. Ta skrzynia biegów ma podobne zalety, a oprócz tego jest wyposażona w bieg pełzający. Została skonstruowana w oparciu o 4-biegową skrzynię, którą dodatkowo wyposażono w przekładnię planetarną; ta odporna konstrukcja świetnie współpracuje z silnikami rzędowymi Scania o dużym momencie obrotowym. Jest dodatkowo wyposażona w dwa biegi pełzające zapewniające większą siłę pociągową przy małych prędkościach jazdy. Zaprojektowana z myślą o optymalizacji zużycia paliwa, potwierdziła swoje wysokie walory użytkowe w transporcie długodystansowym, regionalnej dystrybucji oraz trudnych zastosowaniach budowlanych. Wersja z nadbiegiem umożliwia jazdę przy niższej prędkości obrotowej silnika, jest zdolna do przenoszenia większych momentów obrotowych, zapewniając maksymalny komfort i ekonomikę jazdy. W pełni zautomatyzowane sterowanie sprzęgłem skrzyni Opticruise zapewnia płynną zmianę biegów i wygodę manewrowania. Nowe skrzynie mają kompaktową obudowę o uproszczonym kształcie, wykonaną z lekkiego aluminium, co obniża poziom hałasu i masę nawet o 75 kg. Wydłużenie przebiegu między wymianami oleju w skrzyni Opticruise podnosi dyspozycyjność. Zamiast typowej przekładni biegu wstecznego, wykorzystano przekładnię planetarną, co zapewnia 8 biegów wstecznych i możliwość cofania z prędkością do 30 km/h. Retarder montowany przy skrzyni G33 został udoskonalony i zapewnia do 4700 Nm momentu obrotowego. Wraz z nową skrzynią Scania Opticruise oferowanych jest 9 przystawek odbioru mocy (PTO) różniących się wydajnością, co poprawia wydajność zabudowy.
Układy napędowe i osie: wszechstronność konfiguracji
Scania oferuje bogatą ofertę jednostopniowych osi, a także wersje ze zwolnicami w piastach kół w dwóch wariantach wytrzymałości. Pojedyncza oś napędowa ze zwolnicami w piastach kół jest oferowana do zastosowań, gdzie istotne są: zdolność ruszania pod górę, prześwit i maksymalna masa całkowita zestawu. Przekładnie główne osi mają prostą konstrukcję i wysoką wydajność. Podwójne jednostopniowe osie napędowe są oferowane do zastosowań, w których ważna jest przyczepność i ekonomika paliwowa. Szeroki wybór podwójnych osi napędowych ze zwolnicami w piastach kół zapewnia dużą zdolność ruszania pod górę i duży prześwit. Oś R756 oferuje szerszy wybór przełożeń od 1,95 do 4,11 i może być stosowana w pojazdach i zestawach o masie całkowitej do 53 t. Oś z przodu, z tyłu, unoszona czy sterowana - Scania dopasuje się do każdego zadania, dzięki bogactwu opcji i modułowej konstrukcji.
Scania Wywrotka 4x4: szczegółowa analiza i spalanie
Lekka Scania z napędem obu osi i żurawiem jest samowystarczalna, a koniec asfaltu nie robi na niej wrażenia. Mała wywrotka 4x4 z żurawiem może zastępować w wielu wypadkach specjalistycznego i drogiego Unimoga. Testowana Scania to dobry przykład takiego wszechstronnego samochodu. Podwozie z dość długim rozstawem osi 4.300 mm zapewnia to wszystko, co zwykła ciężarówka: łatwą do zabudowy długą ramę i typową odchylaną kabinę z dobrym dostępem do silnika. Jednocześnie ma pewne zalety specjalistycznych pojazdów wielozadaniowych: napęd 4x4 z reduktorem i kompletem blokad osiowych i międzyosiową oraz wysokie zawieszenie zapewniające sprawność w terenie. Silnik o mocy 360 KM w zupełności radzi sobie z pojazdem, którego techniczna dmc sięga 21,5 t. Scania jest bardzo sprawna na bezdrożach, a zawieszenie i rama harmonijnie współpracują w takich warunkach. W kabinie jest miejsce dla trzech osób; dwuosobowa kanapa dla pasażerów ma siedzisko częściowo oparte o tunel silnika, który w kabinie typu P jest dość wysoki. Na podłodze zamontowano podest, pod którym znalazł się dodatkowy schowek, łatwo dostępny z poziomu jezdni - mała rzecz, a praktyczna. W przeciwieństwie do zamontowanej na stałe tylnej belki przeciwnajazdowej, która zmniejsza kąt zejścia i może przeszkadzać nie tylko podczas jazdy terenowej, ale nawet przy podjeżdżaniu pod wał ziemny. Poza tym samochód jest przygotowany do trudnych warunków: ma trzyczęściowy stalowy zderzak, wychylane stopnie oraz kratki na światłach. Wywrotka Elbo (7 m sześć.) wychyla się na trzy strony. Pomiędzy nią a kabiną zamontowano żuraw HMF 1110-K2 o udźwigu 2.400 kg; maksymalny wysięg w poziomie wynosi 7,8 m i wówczas udźwig zmniejsza się do 1.250 kg. Dobre własności terenowe i pomysłowe rozwiązanie trzymiejscowej kabiny są zaletami. Wśród wad wymieniono brak centralnego zamka i dość sztywne zawieszenie. Spalanie dla wywrotki Scania 420hpi 4x4 wynosi 28 litrów.
Scania 4x4
Praktyczne spalanie Scania i opinie kierowców
Ogólne zużycie paliwa w Scania
Kierowca Scanii R420 E5 HPI pokonał trasę Rotterdam > Kraków tam i z powrotem (3300 km) bez tankowania, uzyskując spalanie około 28,5 l/100km przy ładunku 24 ton i "nie oszczędzając" paliwa. W przypadku Scanii R420 z 2013 roku, na krajówce, spalanie wynosi około 30 l/100km przy lżejszym ładunku, a przy konkretnych tonach wzrasta do 33 l/100km. Starszy model, Scania R420 z 2007 roku, na kraju spala około 37 l/100km. Użytkownik Scanii G480 6x6 z 13-litrowym silnikiem zgłasza średnie spalanie na poziomie 38 litrów na 100 kilometrów. W transporcie "w koło komina" z ładunkiem 18-20 ton na 3 osiach, spalanie Scanii wynosi 34-40 l/100km. Scania P400 ma przyzwoite, choć nieco wyższe spalanie niż niektóre porównywalne modele. Wspomniano również o spalaniu 42 litrów /100 km na drodze wiejskiej z kompletem i prędkością max 50 km/h. Ogólna zasada "Ile wlejesz tyle spali..." jest często podnoszona, z szacunkami 24 l na pusto plus 0.5 l na każdą tonę, ale na górkach i przy pośpiechu może dojść do 38 l.
Wpływ mocy silnika i terenu
Wielu kierowców podkreśla, że 420 KM w Scanii to za mało na górki, a taka moc jest odpowiednia jedynie na płaski teren lub małe ładunki. Wskazują, że oszczędności przy zakupie tańszej i słabszej wersji przekładają się na straty, jeśli auto jeździ po górkach. Przykładem jest trasa w Czechach, gdzie Scania 500 KM zamyka się w 30 litrach, a Scania 410 KM na tej samej trasie w 36 litrach. W przypadku Mana 500 KM, jeżdżącego w Baden-Wirtembergii, spalanie wynosi około 48 l/100km na krótkich, ciężkich trasach z delikatnymi górkami. Stwierdzono, że jeśli silnik pracuje w wysokich temperaturach (120 stopni wody), to jest coś nie tak z motorem, co może prowadzić do zwiększonego spalania. Nie można porównywać spalania w Polsce (prawie po płaskim) od auta, które jeździ w większości po Alpach.
Użytkowe aspekty Scania
Scania G440 zapewnia komfortowe wrażenia z jazdy, zwłaszcza w mieście, z ergonomicznym układem kabiny i łatwo dostępnymi sterownikami. Model P-series cechuje solidna konstrukcja dobrze radząca sobie w warunkach terenowych i łatwy dostęp do kabiny. Scania G480 6x6 wyróżnia się wysoką kabiną, zapewniającą doskonały przegląd sytuacji, oraz dobrze rozmieszczonymi elementami sterującymi. Scania P360 wykazuje stabilną wydajność silnika i precyzyjną kontrolę prowadzenia. Scania P-series 6x2 oferuje równowagę między wydajnością, efektywnością i komfortem, z godną uwagi ekonomiką paliwa. Scania P410 jest wydajna i przyjazna dla kierowcy, ze stałą wydajnością silnika, choć z drobną wibracją przy określonych obrotach i brakiem zaawansowanych opcji multimedialnych. Nowa Scania G440 posiada przeprojektowany układ kabiny, regulowane spojlery i ulepszone zawieszenie kabiny, choć system otwierania maski może wymagać przyzwyczajenia, a pedał hamulca mógłby reagować bardziej natychmiastowo. Jednym z niewielkich problemów w P400 były czujniki zawieszenia pneumatycznego. W modelu G440 sposób dostępu do mechanizmu odchylania kabiny bywał kłopotliwy.
Wybór ciężarówki: Scania a konkurencja - trwałość i koszty eksploatacji
Kierowanie się markami na zasadzie "dobra vs zła" jest nieporozumieniem, ponieważ nawet dobre marki miały słabsze roczniki z kosztownymi bolączkami.
Problemy w poszczególnych modelach Scania
Scania Euro 4 (od 2006) z silnikami HPI miała problemy z EGR, układem wtryskowym i ogólną trwałością silników. Skrzynie manualne w tych modelach były powolne i mało trwałe. Euro 5 (ok. 2010-2012) z systemem XPI okazało się problematyczne, w porównaniu do którego HPI było wzorem bezproblemowej eksploatacji. Naprawy silnika Scanii są droższe, a pojazd potrzebuje dobrego paliwa. Zdarzają się częściej pęknięcia resorów, stabilizatorów i mniejszy kąt natarcia.
Scania w porównaniu z innymi markami
- MAN: lubi siorbnąć paliwa, ma awaryjną elektrykę. Modele F2000 (np. 26.264) są trwałe, a ich spalanie to 35-40 l w zależności od roboty. Jest ich mnóstwo na rynku, co ułatwia dobór konfiguracji napędowej. W Skandynawii rynek dzielą Scania i Volvo, po parę procent mają inne marki.
- DAF: ogólnie proste, lekko toporne auto, ale około 2008 roku miały problemy z poborem oleju. Ma trochę słabe podwozie, jeśli pakuje się na maksa.
- Mercedes: niezbyt silny silnik pod względem kultury pracy, ale zdecydowanie najsilniejsze podwozie.
- Volvo: niektóre egzemplarze miały mułowaty silnik, problemy z pompowtryskami (koszt ok. 10 tys. zł), awarie układu kierowniczego (luzy na zwrotnicach), szczególnie w III generacji bez smarowników. W lesie jeżdżą starsze modele FH 16 (520 KM, zwykła pompa wtryskowa) i FH 12 (420 KM, pompowtryski).
- Renault: uważane za Volvo, ale gorzej wyposażone lub wykonane, czasami poligon doświadczalny dla Volvo.
Z częściami do Scanii lampy są tanie, rozbieralne (można wymieniać odbłyśniki, szkła), choć stosowane są żarówki H4, które świecą słabiej niż soczewki w xenonach Volvo czy Renault. Dużo zależy jak auto jest zaprojektowane i różne elementy mogą mieć wpływ na koszty eksploatacji.
Rekomendacje przy zakupie wywrotki
Dla budżetu 100 000 - 150 000 zł netto, poszukujący wywrotki 6x6, warto rozważyć MAN-a, nawet model FE z 3-stronnym kiprem Meiller Kipperem z hydroburtą boczną. Iveco jest oceniane gorzej ze względu na silniki i problemy z turbinami. Przy zakupie wywrotki, zwłaszcza do cięższych zadań w terenie, zaleca się wybór modeli z napędem 6x6, 8x6 lub 8x8. Nie należy kupować auta "bo sąsiad ma i chwali", ale analizować konkretne roczniki i specyfikacje. Wiele zależy od tego, jak auto jest zaprojektowane i jakie elementy wpływają na koszty eksploatacji.
