Ścieżki technologiczne w siewnikach hydraulicznych: kompleksowy przewodnik

Znaczenie ścieżek technologicznych w rolnictwie

Ścieżki technologiczne na polu to stałe przejazdy, po których poruszają się maszyny rolnicze podczas wykonywania zabiegów ochrony roślin, nawożenia czy innych prac pielęgnacyjnych. Ich przygotowanie bardzo ułatwia wszelkie zabiegi uprawowe, ponieważ dzięki nim można jeździć po całym obszarze pola, nie niszcząc roślin. Jest to kluczowe dla efektywności uprawy, ponieważ zapobiega ugniataniu gleby, zmniejsza uszkodzenia roślin, co przekłada się na lepsze wykorzystanie nawozów oraz środków ochrony roślin. Dodatkowo, ścieżki technologiczne przynoszą oszczędności w materiale siewnym i zmniejszają presję chorób. W trakcie żniw mogą także wyznaczyć sposób poruszania się ciągników z przyczepami odbierającymi zebrany plon z kombajnów.

Planowanie i dostosowanie ścieżek technologicznych

Aby poprawnie zaplanować ścieżki technologiczne, kluczowe jest dostosowanie ich rozstawu do szerokości roboczej używanego sprzętu: siewnika, opryskiwacza oraz rozsiewacza. Ich odległość od siebie odpowiada szerokości belki roboczej opryskiwacza oraz szerokości równomiernego rozrzucenia nawozu przez rozsiewacz. Szerokość belki opryskiwacza musi być wielokrotnością szerokości siewnika, aby nie powstały obszary niechronione, a cała plantacja była równomiernie nawożona.

• W przypadku belki opryskiwacza o szerokości 15 metrów, szerokość siewnika powinna wynosić 3 metry (3m x 5 = 15m).
• Dla belki o szerokości 36 metrów, siewnik może mieć szerokość 3, 4, 6, a nawet 9 metrów.

Ścieżki technologiczne zakładane są w połowie szerokości roboczej opryskiwacza i rozsiewacza. Ich wyznaczenie może odbyć się za pomocą sygnału GPS, jak również w trakcie siewu roślin.

Rozstaw kół ciągnika i ilość zamykanych sekcji

Żeby ścieżki spełniały swoje zadanie, należy odpowiednio ustawić ilość i rozstaw zamykanych sekcji, które muszą być dostosowane do rozstawu kół ciągnika, najczęściej jest to 1,8 metra. Źle dobrany rozstaw spowoduje, że koła ciągnika będą zgniatały rośliny. Podobnie sytuacja wygląda z doborem ilości zamykanych sekcji, które zależą od szerokości opon, w jakie jest wyposażony ciągnik. Przykładowo, przy oponie o rozmiarze 540 i rozstawie rządków w siewniku 12,5 cm, na każdy ślad powinny zamykać się 4 sekcje wysiewające.

Tworzenie ścieżek technologicznych w różnych typach siewników

Siewniki fabrycznie przystosowane

Siewniki, zwłaszcza te o szerokości roboczej 3m, często umożliwiają wyznaczenie ścieżek technologicznych z wykorzystaniem fabrycznych rozwiązań. Nowoczesne siewniki wyposażone są w system zamykania odpowiednich wylotów nasion oraz w licznik przejazdów. Wtedy na komputerze sterującym ustawia się odpowiednią liczbę uniesień siewnika, po której powinien on załączyć blokadę. Powstają w ten sposób pasy nieobsiane, które wyznaczają ślady przejazdu dla ciągnika podczas ochrony chemicznej albo nawożenia.

Przykłady rozwiązań fabrycznych

• Sterowniki elektroniczne: Tworzenie ścieżek jest o wiele łatwiejsze w przypadku maszyn kontrolowanych za pomocą elektronicznego sterownika. Możliwe jest ustawienie czasu zwłoki zmiany numeru przejazdu, co jest przydatne w przypadku zapchania siewnika.
• Automatyczne liczniki przejazdów: Siewnik automatycznie zlicza przejazdy za pomocą czujnika przy znacznikach hydraulicznych. Użytkownik ustawia, za którym przejazdem ma być załączona ścieżka.
• Mechanizmy wyłączania kółek wysiewających: Zamiast zamykania zapadek (denek), nowoczesne systemy wyłączają kółka wysiewające, co powoduje natychmiastowe załączenie ścieżki bez wysiewu ziarna na dalszych metrach.

Tworzenie ścieżek w siewnikach bez fabrycznych rozwiązań

Wielu rolników zastanawia się, czy ścieżki można wykonać w każdym siewniku. Okazuje się, że jest to jak najbardziej możliwe, nawet jeżeli maszyna nie ma w tym celu zaimplementowanych żadnych fabrycznych rozwiązań. Przygotowanie ścieżek technologicznych jest w takiej sytuacji związane z wyłączeniem wysypu ziarna do konkretnych lejków.

Ręczne ustawienia

W prostszych siewnikach operator musi sam liczyć przejazdy i odpowiednio zamykać zasuwy. Wszystkie ustawienia siewnika trzeba wprowadzać ręcznie i modyfikować je co każdy przejazd. Niezależnie czy posiadamy starszy siewnik 3m czy innej szerokości, z pomocą odpowiednich narzędzi i obliczeń możemy wykonać ścieżki równie precyzyjnie, jak zrobi to nowoczesna maszyna. Szerokość robocza siewnika nie ma tu żadnego znaczenia, ponieważ istotne jest jedynie odpowiednie rozłożenie nasion na powierzchni pola. Proces siewu trzeba jednak kontrolować bardzo dokładnie, dlatego przydatna będzie pomoc drugiej osoby. Przed rozpoczęciem prac warto wykonać kilka przejazdów testowych.

Modernizacja siewników starszego typu (np. Poznaniak)

Częste wychodzenie z kabiny ciągnika przy siewie zbóż, aby założyć ścieżki technologiczne, jest męczące i spowalnia prace. W wielu gospodarstwach wykorzystuje się siewniki takie jak Poznaniak o szerokości roboczej 2,7 m. Chociaż można w nich zamontować mechanizm odcinający dopływ materiału siewnego, jest to kosztowne. Rolnicy znaleźli sposoby na modernizację siewników, wydając na to zaledwie kilkaset złotych.

Przykład modernizacji siewnika Poznaniak

1. Mechaniczne połączenie dźwigni: Do ramy siewnika przyspawano trzy mocowania (obcięte bijaki od śrutownika), przez które przechodzi rura o średnicy 0,5 cala i długości około 2,50 m. Na wysokości zamykanych zasuwek przyspawano bijaki od śrutownika, stanowiące dźwignię mechanizmu zamykającego.
2. Gwintowany pręt M8: Pręt ten jest zamontowany przegubowo i umieszczony dokładnie pomiędzy sąsiednimi wyłączanymi aparatami wysiewającymi.
3. Dźwignia otwierająca i zamykająca: Następnie wykonano dźwignię, która jednocześnie otwiera i zamyka aparaty wysiewające.
4. Zastosowanie siłownika pneumatycznego: Początkowo rozważano siłownik hydrauliczny, ale ostatecznie wykorzystano sprężone powietrze z instalacji pneumatycznej ciągnika. Rolnik kupił trójdrożny zawór pneumatyczny od samochodu ciężarowego i zamontował go w kabinie.
5. Podłączenie zasilania: Sprężone powietrze pochodzi z jednego z szybkozłączy 2-obwodowej pneumatycznej instalacji hamulcowej ciągnika. Przewód biegnie do zaworu sterującego, a następnie do trójnika, który rozdziela powietrze do siłownika pneumatycznego i dodatkowego zaworu pozwalającego na spuszczenie powietrza (odpowietrznik z kaloryfera).

W przypadku zakładania ścieżek technologicznych wystarczy wcisnąć przycisk na pneumatycznym zaworze sterującym. Taka modernizacja pozwala uniknąć częstego wychodzenia z kabiny, co jest szczególnie uciążliwe na małych lub nieregularnych polach.

Działanie automatycznych systemów ścieżek hydraulicznych

Nowoczesne siewniki często posiadają automatyczne systemy sterowane elektronicznie lub pneumatycznie. Przykładowo, w siewniku Vitasem, wprowadza się szerokość siewnika i szerokość maszyny, pod którą zakładane będą ścieżki (np. siewnik 4m, opryskiwacz 20m). Ścieżki wydzielane są w trybie 1:5, 2:5,..., 5:5. Na 5:5 następuje uaktywnienie ścieżki i na panelu sterownika świeci się dioda. Istnieje również możliwość manualnego zakładania ścieżek.

Mechanizmy załączania ścieżek

W siewnikach z automatyką do zakładania ścieżek proces może wyglądać następująco:

• Liczydło i dźwignia: Jeśli liczydło wskazuje "0" (lub inną ustawioną wartość), mechanizm załącza ścieżki. Dźwignia idąca od liczydła do tyłu siewnika odchyla lub dopycha wałek z kółkami zębatymi, co przerywa wysiew ziarna.
• Sterowanie hydrauliczne/pneumatyczne: W bardziej zaawansowanych systemach, gdy liczydło wskaże "0", olej (lub powietrze) idzie do siłownika od znaczników, a następnie przez zawór do siłownika od załączania ścieżek.

Warto zwrócić uwagę na wybór mechanizmu wyłączania wysiewu. Mechanizm wyłączania kółek wysiewających jest skuteczniejszy niż zamykanie zapadek (denek), ponieważ zapewnia natychmiastowe przerwanie wysiewu. Zapadki po zamknięciu mogą wciąż przepuszczać ziarno na kilka metrów.

Zalety ścieżek technologicznych

• Ułatwienie prac polowych: Pozwalają na swobodne poruszanie się maszyn po polu.
• Ochrona roślin: Zapobiegają niszczeniu upraw przez koła ciągników i maszyn.
• Efektywność zabiegów: Umożliwiają równomierne nawożenie i opryski, zapobiegając pominięciom lub podwójnym aplikacjom.
• Oszczędności: Redukcja zużycia paliwa, nawozów i środków ochrony roślin.
• Mniejsze ugniatanie gleby: Zakładanie ścieżek co roku w tych samych miejscach minimalizuje zagęszczenie gleby.
• Mniejsza presja chorób: Mniejsze uszkodzenia roślin zmniejszają ryzyko infekcji.

Dodatkowe wyposażenie

Decydując się na zakup siewnika, warto wyposażyć go w znaczniki ścieżek przedwschodowych. Są to mechaniczne znaczniki pozostawiające ślady na glebie, które pozwalają na wykonywanie przejazdów w odpowiednich miejscach, zanim rośliny wzejdą.

Na rynku dostępne są również gotowe zestawy kontrolne ścieżek technologicznych, np. zestaw produkcji polskiej Elsor. Takie zestawy, wykonane z wysokiej jakości podzespołów, są przeznaczone do siewników, które nie posiadają fabrycznego systemu ścieżek technologicznych, lub gdy jest on niesprawny/niekompletny. Adaptacja systemu jest możliwa niemal w każdym siewniku zbożowym i umożliwia sterowanie elementami wykonawczymi takimi jak siłownik elektryczny, elektromagnes lub elektrozawór. Układ jest zasilany 12V z gniazda 3-pinowego ciągnika i zawiera moduł centralny (wymiary obudowy: 180x102x45 mm, zintegrowane mocowanie do płaszczyzny).

tags: #sciezki #technologiczne #hydrauliczne #siewnik