Uprawa tytoniu i wybór siewnika do nasion

Uprawa tytoniu jest procesem wymagającym i czasochłonnym, ale Polska od lat utrzymuje pozycję jednego z czołowych producentów w Europie. Rejony pod uprawę tytoniu i jego odmiany są corocznie ustalane przez ministra rolnictwa i rozwoju wsi w specjalnie wydanym rozporządzeniu.

Charakterystyka tytoniu i wymagania uprawowe

Tytoń charakteryzuje się różnymi odmianami wielkości liści, co ma ogromne znaczenie zarówno przy procesie produkcji, jak i w końcowej jakości wyrobów tytoniowych. Różnorodność odmian wpływa na smak, aromat i właściwości spalania. Obecnie prawie 90 procent surowca tytoniowego przeznacza się na wyroby papierosowe, resztę na cygara czy tytoń do żucia. Tytoń znajduje również zastosowanie w produkcji perfum.

Klasyfikacja tytoniu

Tytoń można podzielić na sześć grup użytkowych: suszony ogrzewanym powietrzem, orientalny, Burley, ciemny, cygarowy i ciemny suszony ogniowo. Inny podział to: wielkolistny, średniolistny i drobnolistny lub ciemny i jasny.

Roślina tytoniu

Tytoń szlachetny to roślina jara, jednoroczna, należąca do rodziny psiankowatych. Osiąga wysokość od jednego do dwóch metrów, w zależności od odmiany. Dwa najniżej osadzone na łodydze liście nazywa się spodkami, kolejne dwa nadspodkami. W części środkowej zlokalizowanych jest 6-8 liści środkowych. Najwyżej położone są liście podwierzchołkowe (1-2 sztuki) i wierzchołkowe (1-2 sztuki). Tytoń kwitnie bardzo intensywnie, a liczba kwiatów przyrasta z czasem rozwoju łodygi. Pokrój kwiatu tworzą wzniesione i bardzo rozgałęzione, sztywne pędy zakończone zebranymi w luźne wiechy kwiatami.

Warunki klimatyczne i glebowe

Tytoń najlepiej rośnie w temperaturze wynoszącej 18-25 stopni Celsjusza. Niższe temperatury mogą prowadzić do zahamowania wzrostu roślin, a przymrozki powodują uszkodzenie liści i obniżają ich wartość. Z tego powodu tytoniu nie należy sadzić w zagłębieniach terenowych, gdzie temperatura jest zwykle niższa i może gromadzić się woda opadowa.

Jasne tytonie papierosowe uprawia się na glebach średnio urodzajnych i piaszczystych o średniej zawartości próchnicy. Tytonie ciemne uprawia się na glebach cięższych, głębokich i bardziej urodzajnych. Odmianę tytoniu „Virginia” uprawia się na glebach lekkich o wysokiej przepuszczalności i ubogich w składniki odżywcze. Tytoń najlepiej plonuje na glebach o odczynie kwaśnym i słabo kwaśnym o pH 5,1-6,5.

Tytonie w zależności od grup użytkowych mają różne zapotrzebowanie na wodę. Tytonie drobnolistne mają najmniejsze zapotrzebowanie na wodę. Najważniejsze jest dobre uwilgotnienie podczas sadzenia roślin. Tytoń dobrze sobie radzi podczas krótkotrwałych niedoborów wody, ale długo występujące susze powodują ograniczony wzrost i rozwój, co z kolei skutkuje wytworzeniem mniejszej ilości liści o mniejszej masie. Największe zapotrzebowanie na wodę tytoń wykazuje w fazie tworzenia pąków kwiatowych i na początku kwitnienia rośliny. Zbyt duża wilgotność występująca w okresie całego okresu wegetacyjnego powoduje zwiększone plony liści, ale niskiej jakości.

Słaby wiatr wpływa pozytywnie na tytoń, ponieważ usuwa wilgotne i zimne masy powietrza, natomiast silne wiatry mogą nieść piasek i pył, co prowadzi do uszkodzenia liści. Jako osłonę od silnych wiatrów można stosować takie uprawy jak: żyto, kukurydza czy słonecznik.

Przygotowanie gleby i przedplon

Dobrym przedplonem dla tytoniu papierosowego jasnego są zboża lub kukurydza. Rzepak, rośliny okopowe, motylkowe to najlepsze przedplony dla tytoni papierosowych ciemnych i Burley. Po zebraniu przedplonu należy zwalczyć chwasty, wykonując orkę przedzimową z pogłębiaczem. Glebę na wiosnę należy włókować bądź bronować, bo to sprzyja i przyspiesza jej ogrzewanie.

Produkcja rozsady tytoniu

Tytoń jest rośliną o długim okresie wegetacyjnym (60-150 dni) i ma duże wymagania cieplne, dlatego jego początkowy wzrost odbywa się w warunkach sztucznych pod ścisłą kontrolą. W Polsce rozsadę tytoniu produkuje się w tunelach foliowych, w inspektach bądź szklarniach.

• Tunele foliowe powinny mieć podwójne ścianki, co zapewnia mniejsze wahania temperatur i są ogrzewane piecami grzewczymi.
• Inspekty ogrzewane są biologicznie, z wykorzystaniem obornika jako podkładu.

Najlepszym podłożem stosowanym pod rozsady tytoniu jest kompost z dodatkiem piasku lub ziemia inspektowa. W produkcji rozsady zaleca się stosowanie tac wielokomorowych, które wypełnia się substratem torfowym, a następnie umieszcza na podłożu z piaskiem wymieszanym z nawozami. Taka metoda eliminuje uszkodzenia systemu korzeniowego oraz wpływa na równomierny i szybszy wzrost roślin na plantacji.

Produkcja rozsady trwa około 8 tygodni. Optymalny termin siewu nasion tytoniu przypada na trzecią dekadę marca. Temperatura w czasie wschodów powinna wynosić 22-25 stopni Celsjusza, co zapewnia równomierne kiełkowanie.

Siew nasion tytoniu

Bardzo ważna jest gęstość i równomierność siewu nasion, bo to wpływa na prawidłowy wzrost oraz rozwój siwek. Nasiona wysiewa się ręcznie, ale wtedy należy je wymieszać z drobnoziarnistym piaskiem, a przy siewie stosować drewniane szablony, które zapewnią prawidłowe rozmieszczenie w rzędach.

Ręczne siewniki nasion do produkcji rozsady w multiplatach są urządzeniami, które pozwalają przygotować rozsadę we własnym zakresie na kilka hektarów uprawy. Przygotowana we własnym gospodarstwie rozsada, za pomocą oferowanego siewnika, pozwala na utrzymanie najwyższej jakości.

Nasiona tytoniu łatwo jest wysiać, ale przy obchodzeniu się z nimi trzeba zachować ostrożność - są niezwykle drobne i łatwo je uszkodzić. Uprawę można rozpocząć praktycznie w każdym rodzaju tacki lub pojemnika, choć nie zaleca się używania krążków torfowych. Należy wypełnić pojemnik dobrej jakości podłożem do wysiewu i rozsypać nasiona na powierzchni ziemi, nie przykrywając ich. Następnie przykrywa się tacę z wysiewem przezroczystą, plastikową pokrywą, aby zatrzymać wilgoć w podłożu. Jeśli zdecydujesz się nie przykrywać tacy, pamiętaj o codziennym zraszaniu ziemi. Podłoże musi być stale lekko wilgotne, w przeciwnym razie proces kiełkowania zostanie zaburzony.

Po mniej więcej sześciu tygodniach (czasem o dwa tygodnie krócej lub dłużej) siewki są gotowe do przesadzenia. Mimo że rośliny mają już zapewnioną cyrkulację powietrza, podłoże wciąż musi być stale lekko wilgotne.

Niektórzy praktykują pikowanie rozsady w celu uodpornienia sadzonek od chorób, przymrozków czy innych czynników, twierdząc, że system korzeniowy jest dwa razy lepszy na pikówce niż na siewie prosto w paletki. Jest też metoda siania tytoniu na stołach drewnianych w szklarni nad piecem, a po wyrośnięciu pikowanie w paletki, bez przycinania i zminimalizowaniem pary w szklarni w celu uniknięcia grzyba.

Sadzenie tytoniu na plantacji

Sadzenie tytoniu w Polsce odbywa się najczęściej między 25 kwietnia a 10 maja. Zabieg ten wykonuje się ręcznie (około 10 procent gospodarstw), znacznie częściej mechanicznie z wykorzystaniem sadzarek chwytakowych bądź rotacyjnych. Mechaniczne sadzenie zapewnia szybkie posadzenie roślin, co umożliwia równomierny wzrost i rozwój, a następnie ułatwia pielęgnację plantacji.

Kiedy młode pędy osiągną wysokość około 15,2-20,3 cm, rośliny tytoniu są gotowe do przesadzenia na stałe miejsce w ogrodzie. Sadzi się je w równych rzędach, zachowując odstęp 0,5-1 m między kolejnymi roślinami.

• Tytonie jasne papierosowe sadzi się w rozstawie rzędów 80-90 cm.
• Papierosowe ciemne w rozstawie 90-100 cm.
• Tytoń Burley sadzi się w takiej samej rozstawie jak tytoń ciemny.

Wysokie plony uzyskuje się przy pasowym rozmieszczeniu rzędów co 50-60 cm na przemian z szerokimi międzyrzędziami (90-100 cm).

Nawożenie i pielęgnacja

Tytoń należy do tzw. roślin „żarłocznych” - bardzo szybko wyczerpuje składniki pokarmowe z podłoża. Poszczególne typy użytkowe tytoniu mają różne wymagania nawozowe.

Nawożenie

Obornik pełni ważną funkcję w nawożeniu tytoniu i należy go przyorywać jesienią. Pod tytoń jasny najlepiej stosować nawozy zawierające azot w formie amonowej przed wysadzeniem roślin. Pod tytonie ciemne dawki nawozów azotowych należy podzielić i połowę wysiać przed sadzeniem roślin, a resztę pogłównie, najlepiej 4 tygodnie po posadzeniu roślin. Na prawidłowy skład chemiczny liści, ich dojrzewanie i rozwój ma wpływ dawkowanie fosforu. Fosfor dodatkowo zwiększa odporność tytoniu na przymrozki. Potas natomiast czuwa w tytoniu nad prawidłową zawartością węglowodanów.

Do nawożenia tytoniu można używać tych samych nawozów, które stosuje się przy pomidorach, papryce czy ziemniakach. Na początku nawóz warto rozsypać w kilku miejscach wokół każdej rośliny. Niektórzy wzbogacają glebę nawozem jeszcze przed wysadzeniem rozsady tytoniu, ale należy uważać, aby nie skupić zbyt dużej ilości nawozu tam, gdzie będą rozwijać się korzenie. Od tego momentu najlepiej nawozić tylko wtedy, gdy rośliny tego wyraźnie potrzebują - czyli gdy liście tracą intensywną barwę. Liście powinny być zawsze wyraźnie zielone.

Podlewanie

Podlewanie przebiega w podobny sposób jak nawożenie. Przez pierwsze kilka dni po posadzeniu tytoń powinno się podlewać codziennie, aż rośliny dobrze się przyjmą w gruncie. Gdy tak się stanie, można stopniowo ograniczać podlewanie. Należy utrzymywać glebę stale lekko wilgotną w dotyku, ale unikać przelania.

Zabiegi pielęgnacyjne

Po posadzeniu tytoniu na polu należy przeprowadzić spulchnienie międzyrzędzi, niszczenie chwastów i obsypywanie roślin. Przedkłada się to na wysokie plony i zmniejsza występowanie i rozwój chwastów. Spulchnianie można wykonać za pomocą pielników ręcznych bądź ciągnikowych.

Ogławianie to jeden z najważniejszych zabiegów pielęgnacyjnych w tytoniu. Polega na usuwaniu kwiatostanu i zwalczaniu bocznych odrostów po ogłowieniu. Zabieg ten wpływa na prawidłowy rozwój liści, poprawia system korzeniowy rośliny. Najlepszy termin na ogławianie przypada w fazie wysuniętego, zielonego lub różowego pąka. Po skończonym ogławianiu wykonuje się pasynkowanie za pomocą specjalnych środków chemicznych dopuszczonych do stosowania w tytoniu.

Gdy tylko roślina tytoniu zacznie kwitnąć, ale zanim pierwsze kwiaty się rozwiną, trzeba ją „ogłowić” - czyli usunąć pąk szczytowy. Dzięki temu górne liście stają się grubsze i większe. Krótko po ogłowieniu w kątach liści pojawią się małe pąki boczne (pędy pachwinowe). Te również należy usuwać, ponieważ obniżają jakość rośliny i zmniejszają plon.

Choroby, szkodniki i chwasty

Plantacjom tytoniu zagraża wiele chorób, między innymi: mączniak rzekomy, bakteryjna plamistość liści, rizoktonioza tytoniu, zgnilizna Twardzikowa, wirus mozaiki tytoniu, czarna zgnilizna korzeni tytoniu oraz wirus smugowatości.

Najważniejsze chwasty występujące w tytoniu to: szarłat szorstki, gwiazdnica pospolita, starzec zwyczajny, tasznik pospolity, żółtlica drobnokwiatowa, perz właściwy, skrzyp polny, miotła zbożowa. Zwalczanie zachwaszczenia można prowadzić za pomocą metod mechanicznych (redlenia roślin) bądź chemicznych, oczywiście po określeniu progów szkodliwości.

Najczęściej występujące szkodniki w tytoniu to: wciornastka tytoniowca, mszyce i rolnice.

Zbiór i suszenie tytoniu

Zbiór liści tytoniu przeprowadza się stopniowo ze względu na ich stopniowe dojrzewanie. Liście nadające się do zbioru odchylają się od łodygi i łatwo odłamują, a ich końce mają jasnożółty kolor. Liście z niższych części łodygi zbiera się wcześniej, a liście górne zbiera się w trakcie dojrzewania. Najczęściej zbiór wykonuje się ręcznie, a liście zrywa się piętrami, jednorazowo po 2-4 razy.

Następnie po wykonaniu zbioru zebrane liście należy wysuszyć. Tradycyjny sposób suszenia polega na nawlekaniu liści na druty lub sznury. Można też nabijać je na wieszaki igłowe, które są przystosowane do suszenia dużych ilości liści. Taki sposób suszenia jest mniej pracochłonny i wykonuje się go w suszarniach do suszenia liści w zwartej masie. Najczęściej taką metodą suszy się tytonie jasne.

Temperatura suszenia na początku wynosi 30-35°C, a potem stopniowo zwiększa się, aż do osiągnięcia 70-90°C. Takie suszenie trwa około 5 dni. Tytonie papierosowe ciemne można suszyć w zadaszonych wiatach bez urządzeń grzewczych, a ich suszenie trwa 30-45 dni. Tytoń typu Burley suszy się przy zadaszonych wiatach osłoniętych folią. Wysuszone liście zdejmuje się i sortuje na klasy jakościowe, a w przypadku tytoniów papierosowych jasnych takie sortowanie wykonuje się dla każdego zbioru.

Mniej więcej trzy miesiące po wysadzeniu (i 3-4 tygodnie po przycięciu wierzchołków) rośliny tytoniu powinny być gotowe do zbioru. Poznasz to po liściach, które zaczną delikatnie żółknąć. Należy powiesić tytoń w ciepłym, wilgotnym i dobrze wentylowanym pomieszczeniu, w którym temperatura utrzymuje się w granicach 20-35°C. Liście powinny być rozwieszone w taki sposób, aby się nie stykały. Jeśli nie dysponujesz odpowiednim miejscem, niektórzy domowi hodowcy wynajmują specjalnie zbudowane suszarnie.

Istnieje też kilka innych metod kondycjonowania tytoniu, choć stosuje się je rzadziej. Suszenie powietrzne wykorzystuje się głównie do tytoniu cygarowego. Tytoń można również dosuszać nad ogniem lub na słońcu - w ten sposób powstaje tytoń do żucia i do fajki.

Siewniki do nasion tytoniu

Wiele osób zastanawia się nad posadzeniem kilku krzaków tytoniu w ogrodzie - czy to z myślą o własnym użytku, czy po prostu jako ciekawej roślinie ozdobnej. Dla osób z "zielonym kciukiem" uprawa tytoniu nie powinna stanowić żadnego wyzwania - rośliny te nie wymagają więcej troski niż przeciętne rośliny ogrodowe.

Ręczne siewniki nasion do produkcji rozsady w multiplatach są urządzeniami, które pozwalają przygotować rozsadę we własnym zakresie na kilka hektarów uprawy. Przygotowana we własnym gospodarstwie rozsada, za pomocą oferowanego siewnika, pozwoli na utrzymanie najwyższej jakości. Siewniki takie to świetne rozwiązanie, zwłaszcza dla mniejszych gospodarstw, pozwalające w łatwy sposób przygotować rozsady na kilka hektarów, znacznie zwiększając efektywność pracy. Dzięki nim nie trzeba już korzystać z zewnętrznych dostawców rozsady, co pozwala na pełną kontrolę nad jakością upraw.

Rodzaje siewników do poplonów i nasion drobnych

Po żniwach wielu rolników decyduje się na wysiew poplonów. Można go wykonać na kilka sposobów, ale najlepiej sprawdzą się specjalne siewniki. Oprócz pełnej uprawy da się do tego celu wykorzystywać siewnik zbożowy przystosowany do pracy w systemie bezorkowym albo rozsiewacz nawozów. Najlepiej sprawdzą się jednak specjalne siewniki przeznaczone do wysiewu nasion takich roślin. Niezależnie od szczegółów ich konstrukcji wszystkie wysiewają nasiona rzutowo. Zwykle są też przystosowane do montażu na narzędziach do uprawy ścierniskowej, dzięki czemu koszty wysiewu poplonu (poza amortyzacją siewnika) ograniczają się jedynie do zakupu nasion.

Siewniki talerzowe

Najprostszy typ to siewniki talerzowe przypominające zminiaturyzowane rozsiewacze nawozów. Ich główne zalety to: niska cena (zaczynająca się od 1,5-2 tys. zł brutto), możliwość płynnej zmiany szerokości roboczej i łatwość przeinstalowania pomiędzy różnymi maszynami uprawowymi. Umożliwiają one także pracę solo.

Producent z Pilzna oferuje tarczowy siewnik Poplon ze zbiornikiem o pojemności 110 l. Jest on napędzany przed silnik elektryczny i potrzebuje do zasilania prądu o napięciu 12 V. Płynna regulacja szerokości roboczej w zakresie od 2,5 do 15 m jest możliwa dzięki zmianom obrotów tarczy rozsiewającej w zakresie od 300 do 3000 obr./min. Ułatwia to specjalny sterownik, za pomocą którego można zarządzać również otwieraniem otworu dozującego. Szerokość robocza jest ponadto w dużym stopniu uzależniona od rodzaju wysiewanych nasion. Austriacka firma APV w swojej ofercie posiada modele tarczowe, z których największy, ze zbiornikiem o pojemności 200 l, jest wyposażony w elektroniczną wagę oraz dwie tarcze, które zapewniają bardziej równomierny rozsiew w porównaniu z modelami jednotarczowymi i pozwalają na wysiew materiału na szerokość do 30 m.

Siewniki mechaniczne

Siewniki mechaniczne prezentują średni poziom cen (rozpoczynający się od nieco ponad 6 tys. zł za 3-metrową wersję, np. Unia Group). Do ich zalet należy stosunkowo prosta budowa połączona z wysoką równomiernością rozmieszczenia nasion i utrzymywaniem stałej dawki wysiewu niezależnie od prędkości jazdy. Do wad tego rozwiązania należą: wyższa masa oraz większe gabaryty w porównaniu z innymi typami maszyn. Ograniczona jest również ich szerokość robocza ze względu na to, że musi być równa szerokości skrzyni nasiennej. W ofercie Pöttingera można znaleźć mechaniczne siewniki do poplonów o szerokości 2,5 i 3 m o nazwie Drillbox. Ich aparaty wysiewające napędzane są od koła gwiaździstego za pośrednictwem łańcucha. Na życzenie w skrzyni nasiennej może być zamontowane mieszadło.

Siewniki pneumatyczne

Siewniki pneumatyczne wypadają znacznie lepiej pod względem szerokości roboczej, ponieważ mogą być stosowane razem z szerokimi narzędziami uprawowymi i również cechują się dobrą równomiernością rozsiewu. Są jednak bardziej skomplikowane, a przez to też droższe. Najtańsze maszyny tego typu można kupić za ok. 10 tys. zł.

W ofercie Amazone dostępny jest siewnik do poplonów i podsiewu traw o nazwie GreenDrill, który może być montowany na narzędziach uprawowych tej firmy o szerokości do 6 m. Za dozowanie nasion odpowiada w nim wałek wysiewający wyposażony w wymienne kółka do różnych rodzajów nasion. Z dozownika nasiona trafiają do rurek, którymi pneumatycznie transportowane są do dyfuzorów - nazywanych przez Amazone talerzami odbojowymi. Zarówno dmuchawa, jak i wałek mogą być napędzane elektrycznie bądź hydraulicznie. Pracę usprawnia sterownik, którym można włączyć dmuchawę i wałek oraz regulować liczbę obrotów tego ostatniego.

Siewnik Alfa może być używana zarówno do siewu nasion, jak i rozsiewania nawozów na szerokość od 2,2 do 4,0 m. Pneumatyczny siewnik Eta jest przeznaczony do montażu na maszynach uprawowych, które do pozycji transportowej składają się hydraulicznie. Pozwala on wysiewać nasiona na szerokościach do 12 m. Napęd dozownika oraz dmuchawy może być hydrauliczny lub elektryczny w zależności od wielkości zbiornika oraz wielkości maszyny, na której system jest zamontowany. Austriacka firma APV w swojej ofercie siewników do poplonów posiada modele pneumatyczne. Wyposażono je w elektrycznie napędzane, wymienne wałki wysiewające oraz dmuchawę elektryczną lub hydrauliczną. Ta ostatnia pozwala na zastosowanie zamiast standardowych ośmiu, dwukrotnie większej liczby dyfuzorów. Największy model ma dmuchawę napędzaną wyłącznie silnikiem hydraulicznym i może mieć 16 lub 32 przewody rozprowadzające nasiona.

Kuhn oferuje dwa modele siewników do poplonów oznaczonych symbolem SH 151 i SH 401. Różnią się one jedynie zbiornikiem. W pierwszym wykonany jest on z polietylenu i ma pojemność 150 l, w drugim stalowy zbiornik mieści 400 l nasion. Siewniki mają po 8 dysz, za pomocą których nasiona są rozpraszane na powierzchni gleby.

Sadzarki karuzelowe

Sadzarka karuzelowa PATRYK-2 to nowoczesna, wysokiej jakości maszyna przeznaczona do rozsady warzyw, truskawek, tytoniu czy kwiatów z multiplantów. Mocna i wytrzymała konstrukcja maszyny pozwala na pracę w różnych warunkach glebowych. Sadzarka PATRYK-2 to maszyna, która pozwala na precyzyjną rozsadę sadzonek, dzięki możliwości regulacji głębokości sadzenia czy siły docisku sadzonki. Niezależna praca każdej sekcji sadzarki gwarantuje uzyskanie stałej głębokości sadzenia oraz pozwala na regulację rozstawu rzędów. Ponadto wyposażenie urządzenia w magazyny na sadzonki poprawia komfort pracy osób obsługujących.

tags: #siewnik #do #nasion #tytoniu