Współczesne rolnictwo stawia na efektywność i precyzję, dlatego rozsiewacz nawozowy, zwany też rozsiewaczem nawozu lub do nawozów, to kluczowa maszyna wykorzystywana do dokładnego i równomiernego rozprowadzenia nawozów na polach uprawnych, pastwiskach oraz łąkach. Zapewnia precyzyjne dawkowanie, co wspiera wyrównany wzrost roślin i pozwala lepiej wykorzystać potencjał gleby. Usprawnia nawożenie dzięki kontrolowanemu podawaniu składników odżywczych i ogranicza marnotrawstwo, a przy tym umożliwia szybkie działanie na dużych areałach oraz w trudniej dostępnych miejscach. Precyzyjne nawożenie to klucz do efektywności i ochrony środowiska.
Typy i konstrukcja rozsiewaczy nawozów
W praktyce stosuje się kilka typów rozsiewaczy, różniących się mechanizmem pracy i przeznaczeniem. Najczęściej spotykane są rozsiewacze talerzowe - jedno- lub dwutalerzowe, popularne w większych gospodarstwach, choć prostsze modele wyposażone bywają w rozsiewacz lejkowy. Oprócz tego wyróżnia się rozsiewacze wahadłowe, dobre do sadów i terenów o złożonym ukształtowaniu, oraz pneumatyczne, cenione za najwyższą dokładność aplikacji.
Rodzaje rozsiewaczy ze względu na mechanizm pracy:
- Rozsiewacze jednotarczowe (jednostarczowe) charakteryzują się prostszą konstrukcją, a ich szerokość robocza jest zwykle mniejsza, co wpływa na nieco niższą precyzję rozsiewu.
- Rozsiewacze dwutarczowe (dwutalerzowe lub siewki dwutarczowe) posiadają dwie tarcze z łopatkami. Urządzenia dwutarczowe łatwiej dostosować do różnych rodzajów nawozów granulowanych, zarówno pod względem wielkości ziaren, jak i gęstości materiału. Funkcje takie jak jednokierunkowy wysiew, czyli rozsiew jednostronny, są częściej dostępne właśnie w rozsiewaczach dwutalerzowych. Na obszar 10 ha najbardziej praktyczny okazuje się rozsiewacz dwutalerzowy o zbiorniku mieszczącym od 400 do 600 litrów i szerokości siewu w przedziale od 6 do 12 metrów. Taki model pozwala ograniczyć liczbę przerw na dosypanie nawozu, a także gwarantuje równomierne rozsiewanie podczas standardowych prac polowych.
- Rozsiewacze lejkowe to najprostsze konstrukcje, często stosowane w mniejszych gospodarstwach.
Rodzaje rozsiewaczy ze względu na sposób montażu:
- Rozsiewacz zawieszany montuje się na trzypunktowym zaczepie (TUZ), co zapewnia mu dużą zwrotność i ułatwia manewrowanie. Sprawdza się szczególnie na niewielkich działkach oraz podczas pracy na uwrociach, choć ma mniejszą pojemność zbiornika.
- Rozsiewacz przyczepiany działa jako samonośna jednostka ciągnięta niczym agregat rolniczy. Dzięki temu dysponuje pojemniejszym zbiornikiem i wyższą efektywnością na rozległych polach. Pracuje stabilniej, zwłaszcza gdy jest w pełni załadowany, a często wyposażony jest także w zaawansowane systemy automatyki oraz precyzyjne sterowanie dawką nawozu.
Budowa i zasada działania
Standardowa pojemność rozsiewaczy mieści się zazwyczaj w zakresie od 200 do 500 litrów, co sprawdza się w mniejszych gospodarstwach. Jakość i trwałość rozsiewaczy zależą przede wszystkim od materiałów, z których są wykonane. Często stosuje się odporne na korozję tworzywa, takie jak ocynkowana stal nierdzewna czy wytrzymałe plastiki. Ramka, wykonana ze stali nierdzewnej lub wytrzymałego tworzywa sztucznego w osłonach, zapewnia solidność konstrukcji.
Zazwyczaj napęd tego urządzenia pochodzi z WOM-u ciągnika, który standardowo obraca się z prędkością 540 obr./min, choć czasami wykorzystuje się też wariant z 1000 obr./min. Z kolei napędy hydrauliczne i elektryczne ułatwiają automatyczne sterowanie dawką oraz dopasowanie intensywności rozsiewu do aktualnej prędkości ciągnika. Sprzęgła pomiędzy przekładniami chronią napęd przed przeciążeniem, co wpływa na stabilność działania całego urządzenia.
O równomiernym rozsiewie w rozsiewaczu nawozu decydują przede wszystkim tarcza wysiewająca wyposażona w łopatki, ich kąt nachylenia oraz stabilne podawanie granulatu ze zbiornika na tę tarczę. Kluczową rolę odgrywają łopatki z możliwością regulacji kąta, które zmieniają zarówno tor, jak i prędkość wyrzutu nawozu z talerza. Dawkowanie nawozu w rozsiewaczu reguluje się przez zmianę rozmiaru otworów wysiewających, zwanych zasuwami. Wartość w kg/ha dopasowuje się zazwyczaj do prędkości poruszania się maszyny.
Znaczenie i proces kalibracji rozsiewacza nawozów
Kilkanaście minut na kalibrację rozsiewacza nawozów pozwala zaoszczędzić spore pieniądze. Skalibrowanie rozsiewacza nawozów pod konkretny nawóz, jaki chcemy wysiewać, nie jest zbyt skomplikowane i z pewnością warte wykonania. Dokładne nawożenie wymaga stabilnej i precyzyjnej kontroli dawki materiału. To z kolei oznacza sprawne działanie zasuw lub siłowników oraz precyzyjne ustawienie parametrów.
Dlaczego kalibracja jest kluczowa?
Tabele wysiewu dołączane do rozsiewaczy są przydatne, ale tylko orientacyjne, ponieważ każda partia nawozu będzie się różniła, chociażby wagą 1 litra nawozu, nawet jeśli będzie to ten sam nawóz. Z tego właśnie powodu niezbędne jest wykonanie próby kręconej, która skoryguje wstępne nastawy rozsiewacza.
Przykładem może być sytuacja, gdzie w tabelach nawozowych dostarczonych z rozsiewaczem Kuhn waga litra puławskiej saletry amonowej została określona na 1,02 kg, a przy zważeniu próbki z partii nawozu może się np. okazać inna. Taka różnica, wynosząca zaledwie 60 g, może wydawać się nieznacząca, ale pozostanie przy sugerowanych nastawach z rozsiewacza spowoduje, że wysiana ilość nawozu nie pokryje się z założoną przez nas dawką na hektar.
Jak przeprowadzić próbę kręconą?
- Zważenie nawozu: Pierwszą czynnością, którą powinno się wykonać, jest zważenie 1 litra nawozu z partii, którą mamy na podwórku. Jest to ważne, ponieważ każdorazowo waga litra nawozu może być inna.
- Wstępne ustawienia: Następnie należy ustawić według tabeli na skali rozsiewacza ilość nawozu, jaką planujemy wysiać, biorąc pod uwagę prędkość, z jaką będziemy jeździli.
- Próba wysiewu: Po wykonaniu tych czynności trzeba załączyć mieszadło i otworzyć wysyp nawozowy nad zdemontowaną tarczą, tak aby nawóz mógł wpadać przez 1 minutę do pojemnika.
W przypadku braku tabel wysiewu można skorzystać z prostego wzoru na ilość wysiewanego nawozu w ciągu 1 minuty, która powinna opuścić rozsiewacz. Generalnie problemem nie powinien być brak tabel do rozsiewaczy nawozów, gdyż w większości przypadków firmy maszynowe udostępniają obecnie aplikacje na telefony z ustawieniami dla konkretnych modeli swoich rozsiewaczy, obejmujących często nawet kilkunastoletnie maszyny, a nawet jeśli takich aplikacji nie ma, w Internecie znajdziemy z pewnością tabele wysiewu w formie np. plików PDF.
Równomierność rozsiewu wpływa także odpowiednio przeprowadzona kalibracja sprzętu, dostosowana do specyfiki stosowanych nawozów granulowanych.
Jak ustawić rozsiewacz nawozu Sulky ? 5 prostych kroków ! [Korbanek]
Precyzyjne nawożenie a nowoczesne technologie
Postęp w rozwoju rozsiewaczy to przede wszystkim wykorzystanie technologii ISOBUS, GPS i rolnictwa precyzyjnego. Najskuteczniejszym sposobem aplikacji nawozów jest precyzyjne nawożenie za pomocą dwutalerzowego rozsiewacza wyposażonego w komputerową regulację ilości oraz system GPS. Dzięki temu nawóz jest rozprowadzany równomiernie na całej szerokości roboczej dopasowanej do wymiarów pola. Optymalną dokładność osiąga się dzięki proporcjonalnemu dozowaniu nawozu z kontrolą przepływu masy, na przykład przy pomocy systemu EMC (Electronic Massflow Control). W ten obszar wchodzą również czujniki zawartości azotu (N), które w czasie rzeczywistym określają potrzeby roślin. Kolejny punkt to coraz nowocześniejsze stanowiska badawcze, gdzie producenci opracowują tabele wysiewu.
Specjalistyczne rozwiązania i wiodące marki
W przypadku stosowania wapna i innych nawozów sypkich warto sięgnąć po dedykowane rozwiązania. Przykładowo, lejek kwasówka, specjalistyczne lejki oraz mieszadła przeciwdziałające zbrylaniu znacząco podnoszą skuteczność rozsiewu. Przy wyborze rozsiewacza istotnym kryterium jest jego dopasowanie do ciągnika, które ocenia się przede wszystkim na podstawie mocy silnika oraz udźwigu na trzypunktowym układzie zawieszenia (TUZ) przy pełnym napełnieniu zbiornika.
Warto zwrócić uwagę na uznane marki rozsiewaczy, takie jak RAUCH, KUHN, Sulky, UNIA, DEMAROL oraz BREDAL. Rozsiewacze RAUCH i KUHN z serii AXIS wyposażono w system EMC (Electronic Massflow Control), który automatycznie dostosowuje ilość nawozu podczas jazdy. W praktyce te maszyny dostępne są w wersjach zawieszanych na TUZ lub jako przyczepy. Do pielęgnacji niewielkich przestrzeni, takich jak ogród, trawnik czy działka, znakomicie sprawdzają się rozsiewacze ogrodowe HECHT.
Dofinansowania na zakup rozsiewaczy nawozów
Nawożenie to jedna z dziedzin, która od lat jest pod ostrzałem opinii publicznej. Widać, że działania te są skuteczne, bo wytyczne w tym obszarze wprowadza od lat Unia Europejska. Rewolucję w stosowaniu nawozów mineralnych zakłada Zielony Ład. Zmniejszenie wykorzystania nawozów można osiągnąć od zaraz, stosując precyzyjne rozsiewacze. Rolnik z dofinansowania może oczywiście również nabyć rozsiewacz do nawozów.
Rusza nabór wniosków na Inwestycje przyczyniające się do poprawy klimatu i środowiska, który rozpoczyna się 23 października i potrwa do 20 listopada. Dofinansowanie sięga 200 tys. zł, a dla grupy rolników proporcjonalnie więcej w zależności od liczebności utworzonej grupy (wielokrotność 200 tys. zł).
Wymagania dla rozsiewaczy nawozów mineralnych
W rozporządzeniu podano pełną listę 112 maszyn i urządzeń rolniczych, na które można uzyskać dofinansowanie. Warto przejrzeć ją dokładnie. Jak należy rozumieć kategorię „Rozsiewacze nawozów mineralnych spełniające europejską normę EN-13739”? Ministerstwo Rolnictwa wyjaśnia, że pomoc dotyczy operacji, które mają na celu ograniczenie presji produkcji rolnej na zasoby środowiska naturalnego lub też klimat. Rozsiewacze nawozów mineralnych, które spełniają europejskie normy EN-13739, zostały umieszczone w wykazie w pozycji od 38 do 51.
Co oznacza Europejska norma ochrony środowiska EN 13739? Norma ta określa wymagania dotyczące konstrukcji, bezpieczeństwa i metod testowania rozsiewaczy nawozów w kontekście ich wpływu na środowisko i dokładności rozprowadzania nawozów. Zdarza się jednak, że gospodarstwa uzyskują taką samą liczbę punktów. O pierwszeństwie decyduje kwota wnioskowanej pomocy, a jako pierwszy dotację otrzyma rolnik, który wnioskował o niższą kwotę.