Siewnik Zbożowy: Budowa, Działanie i Konserwacja

Wprowadzenie do Siewników Zbożowych

Siewnik jest kluczową maszyną rolniczą, wykorzystywaną do precyzyjnego wysiewu nasion zbóż, ale także traw, rzepaku, kukurydzy, słonecznika, a nawet buraka i czosnku. Wykorzystanie specjalnych maszyn rolniczych podczas siewu jest jednym z czynników wpływających na polepszenie efektu plonów, a także zapobiega konkurencji między roślinami o składniki odżywcze.

Pierwszych siewników w Polsce zaczęto używać już w XIX wieku, co pozwoliło znacznie ułatwić i przyspieszyć prace polowe. Aż do lat 60. XX wieku siewniki napędzane były zaprzęgami konnymi. Współcześnie używa się właściwie wyłącznie siewników ciągnikowych.

Geneza i rozwój siewników: Wynalazcą siewnika do zboża był brytyjski agronom Jethro Tull. Jego innowacyjna konstrukcja, wykorzystująca mechanizm podobny do organów kościelnych, pozwalała na przesypywanie ziarna z drewnianych pojemników przez spłaszczone rury. Mechanizm sprężynowy rozrzucał nasiona do wydrążonych w ziemi rowków, a umieszczone za podajnikami kołki przykrywały zasiane ziarna ziemią. Dzięki temu rozwiązaniu, konstrukcja Tulla umożliwiała siew w rzędach na precyzyjnie określoną głębokość.

Podstawowy podział siewników:

• Siewniki uniwersalne: Służą do wysiewu wszystkich rodzajów zbóż i mają za zadanie dostarczyć na pole ściśle określoną ilość materiału siewnego, zapewniając równomierne rozmieszczenie nasion w glebie, umieszczenie ich na wymaganej głębokości i dokładne przykrycie glebą. Wśród nich wyróżnia się maszyny ciągnikowe zawieszane (poruszające się na kołach tylko podczas pracy, unoszone na podnośniku w czasie transportu) i ciągnikowe przyczepiane (wyposażone w koła jezdne, na których zamocowana jest skrzynia nasienna i wszystkie zespoły robocze). Ze względu na sposób wysiewu, siewniki uniwersalne dzielą się na mechaniczne i pneumatyczne, umożliwiając wysiewy wąsko- i szerokorzędowe.
• Siewniki zbożowe do siewu uproszczonego: Przygotowują glebę i wysiewają materiał siewny w trakcie pojedynczego przejazdu.
• Siewniki zbożowe do siewu bezpośredniego: Przeznaczone są do pracy w najtrudniejszych warunkach, np. na ścierniskach.

Budowa i Ogólna Zasada Działania Siewników

Siewniki rolnicze składają się z dwóch głównych elementów: zbiornika na nasiona oraz systemu wysiewającego. Zbiornik służy do przechowywania materiału siewnego, który następnie trafia do aparatu wysiewającego. System ten, obejmujący aparaty wysiewające i redlice rozmieszczone poprzecznie do kierunku jazdy, jest odpowiedzialny za umieszczenie nasion w glebie na odpowiedniej głębokości.

Mechanizm napędowy i rola przekładni: Na podstawowy zespół wysiewający urządzenia składają się: koła napędowe, przekładnia, wałek wysiewający, gniazda zamknięte, skrzynia nasienna oraz zastawki regulacyjne i mieszadło. Zasada działania siewnika opiera się na napędzie mechanicznym, który jest przekazywany z kół jezdnych maszyny. Przekładnia jest kluczowym elementem tego mechanizmu, ponieważ odpowiada za przeniesienie napędu z koła napędowego na wałek wysiewający. Dzięki temu możliwe jest precyzyjne sterowanie ilością wysiewanego materiału. Obrotowe mieszadło wewnątrz zbiornika zapewnia równomierne podawanie nasion do aparatów wysiewających, które następnie transportują nasiona do redlic, wprowadzających je do gleby. Cały proces jest precyzyjnie kontrolowany, co umożliwia dokładne dozowanie ilości nasion oraz ich umieszczenie na właściwej głębokości.

Do umieszczania nasion w glebie służą przewody nasienne zakończone redlicą stopkową lub talerzową.

Działanie siewników mechanicznych a pneumatycznych:

• W siewnikach mechanicznych nasiona wygarniane są ze skrzyni przez zespoły wysiewające, a następnie przemieszczają się grawitacyjnie przez przewód nasienny do bruzdy przygotowanej przez redlicę.
• W siewnikach pneumatycznych dodatkowo zastosowany jest wentylator tłoczący powietrze. Działają one na podobnej zasadzie, jednak nasiona nie wpadają do bruzdy swobodnie, a są wtłaczane do gleby strumieniem powietrza z wentylatora. Polepsza to umieszczenie nasiona w ziemi, a co za tym idzie polepsza wschody roślin.

Rodzaje Siewników i Ich Specyfika

Siewniki można podzielić na kilka głównych typów, z których każdy jest dostosowany do określonych rodzajów upraw i warunków glebowych:

• Siewniki rzędowe: Najczęściej stosowane w małych i średnich gospodarstwach, służą do precyzyjnego wysiewu nasion w rzędach. W tej kategorii wyróżnia się:
  • Talerzowe: Przeznaczone do pracy na ciężkich glebach, gdzie obracające się talerze skutecznie radzą sobie z resztkami pożniwnymi, minimalizując ryzyko zapychania. Ważnym elementem jest dociążenie talerzy zapewniające odpowiednie zagłębienie w glebie.
  • Stopkowe: Idealne do wysiewu po orce, szczególnie przy niewielkiej ilości resztek roślinnych. Regulacja docisku redlic pozwala na dostosowanie głębokości siewu do aktualnych warunków glebowych.
• Siewniki pasowe: Łączą w jednym przejeździe uprawę gleby, nawożenie i siew. Przednie rzędy talerzy przygotowują glebę, następnie odbywa się siew, a belka ugniatająca zamyka bruzdę, tworząc optymalne warunki do kiełkowania nasion.
• Siewniki rzutowe: Stosowane głównie w leśnictwie do tworzenia pasów zaporowych chroniących uprawy przed dziką zwierzyną. Wyposażone są w napęd elektryczny umożliwiający równomierne rozsiewanie nasion na dużych obszarach.
• Siewniki punktowe: Dzielą się na mechaniczne i pneumatyczne:
  • Mechaniczne: Prostsze w budowie, ale oferujące wystarczającą precyzję do wielu typów upraw. Napędzane mechanicznie, sprawdzają się jako nadbudowy na agregatach uprawowych.
  • Pneumatyczne: Charakteryzują się niezwykle wysoką precyzją wysiewu, co jest niezbędne w uprawach wymagających dokładnego rozmieszczenia nasion. System nadciśnieniowy dociska nasiona do otworów w tarczy wysiewającej, zapewniając równomierne umieszczanie materiału siewnego na tej samej głębokości i w równych odstępach. Eliminuje to ryzyko przemieszczenia się nasion. Przykładem nowoczesnego siewnika pneumatycznego jest FORTUNE SEEDER, który posiada 24 rury nasienne, umożliwiające precyzyjny wysiew na szerokości roboczej 3 metrów. Siewnik wyposażony jest we własną hydraulikę i elektroniczne sterowanie z dotykowym wyświetlaczem, co pozwala na kontrolę wysiewu w zakresie od 1 kg/ha do 400 kg/ha przy prędkości roboczej do 20 km/h.

Przygotowanie Siewnika do Pracy

Wnikliwe sprawdzenie siewnika przed sezonem powinno odbywać się wiosną lub jesienią. Dobrze jest dokonać przeglądu, który da odpowiedź, czy w czasie poprzednich siewów nie doszło do zużycia się jakichś elementów roboczych maszyny i czy nie będzie potrzebna zmiana jego ustawień. Przegląd siewnika najlepiej rozpocząć od zapoznania się z jego instrukcją obsługi. Znajdziemy w niej najważniejsze informacje na temat kontroli danego modelu siewnika i jego przygotowania do siewu oraz tabele wysiewu i wzornik ustawień. Posiadając szczegółowe dane na temat pracującego w gospodarstwie siewnika, mamy bowiem pewność dobrze wykonanej kontroli.

Próba Wysiewu ("Próba Kręcona")

Przed rozpoczęciem siewu zaleca się przeprowadzenie próby wysiewu, czyli tzw. próby kręconej. Pozwala to na dokładne określenie liczby ziaren wysiewanych na jednostkę powierzchni. Choć sama próba zajmuje sporo czasu i często, aby uzyskać właściwy wynik, trzeba ją wykonać kilka razy, to warto się pomęczyć, aby uzyskać prawidłową obsadę roślin na 1 hektarze.

Metodologia próby kręconej:

1. Przystępując do próby kręconej, zasypujemy skrzynię ziarnem. W tym momencie należy zwrócić uwagę, by ziarno znajdowało się także w gniazdach wysiewających. Najlepiej zrobić to, obracając jednokrotnie wałek wysiewający, a następnie wsypać zboże z rynienek z powrotem do siewnika.
2. Należy ustalić liczbę obrotów koła siewnika, którą będziemy musieli wykonać w trakcie próby. Przykładowo, przy szerokości roboczej siewnika 2,7 m, liczba obrotów korbą na 1 hektar wynosi 3290, a liczba obrotów koła jezdnego na 1 hektar - 1900 (dla modelu Poznaniak 6 SO43/3B).
3. Następnie mechanizm wysiewający przekręca się o określoną liczbę obrotów (np. 18 razy korbą dla rzepaku, uwzględniając poślizg koła), a następnie waży wysiane nasiona. Metoda ta pozwala ustalić masę wysianych nasion.
4. Jeżeli uzyskana masa nie różni się o więcej niż 2% od zalecanej dawki, próbę należy uznać za udaną.

Tabela wysiewu umieszczona na klapie siewnika jest tabelą przypuszczalną, ponieważ co roku ziarno, którym się sieje, jest innych gabarytów (cieńsze lub grubsze, krótsze lub dłuższe), czyli ma inną Masę Tysiąca Ziaren (MTZ). Próba kręcona pozwala ustawić ramię na skali w zależności od pożądanej dawki siewu, uwzględniając także poślizg koła napędowego (zwykle około 5% do "wykręconej" ilości ziarna).

Obliczanie normy wysiewu:

• Jeśli materiał siewny został nabyty w kilogramach, a norma wysiewu podana na etykiecie jest w sztukach ziaren na 1 m², należy spisać z etykiety dane dotyczące MTN oraz zdolności kiełkowania. Następnie należy pomnożyć wartość zalecanej obsady roślin, którą podaje producent, przez MTN, a otrzymany wynik podzielić przez zdolność kiełkowania.
• Dla materiału siewnego pochodzącego z własnego gospodarstwa trzeba samemu wyznaczyć dane i zwrócić szczególną uwagę na czystość ziaren.

Ustawianie Parametrów

Ostatnią czynnością, którą należy wykonać już na polu, jest ustawienie głębokości pracy redlic wysiewających i zagarniacza. Parametry te dobieramy w zależności od warunków panujących na polu. W większości siewników jest możliwość indywidualnego ustawienia docisku redlic wysiewających, poprzez zmianę położenia sprężyn dociskowych.

Każdy siewnik jest wyposażony w ręczny lub hydrauliczny przerzutnik znaczników bocznych, które służą do wyznaczenia trasy następnego przejazdu ciągnika. Znaczniki należy ustawić tak, aby odstępy między pasami siewnymi przy kolejnym przejeździe siewnika odpowiadały szerokościom międzyrzędzi. Pasem siewnym (Ss) nazywa się odległość między skrajnymi redlicami.

Przykład obliczenia szerokości pasa siewnego:

Należy wykonać siew 25 redlicami przy szerokości międzyrzędzi d = 10,8 cm. Dla takiej szerokości międzyrzędzi i ilości redlic szerokość robocza wynosi:

Sr = 25 x 10,8 cm = 270 cm

A rozstawienie kół przednich ciągnika t = 135 cm.

Rozwiązanie: szerokość pasa siewnego wynosi:

Ss = Sr - d = 270 - 10,8 cm = 259,2 cm

Konserwacja i Bezpieczeństwo Użytkowania Siewnika

Codzienna Konserwacja i Przeglądy Okresowe

Regularna kontrola siewnika, przynajmniej raz w sezonie, da pewność, że siew będzie wykonany prawidłowo. Sprawdzamy wszystkie elementy robocze siewnika, zwracając uwagę na stopień ich zużycia, a potem na poprawność działania. Kontroli powinny podlegać: tarcze, kółka dociskowe, znaczniki, zagarniacze, redlice itp. W przypadku redlic trzeba zwrócić uwagę na ich czubki, które zużywają się znacznie szybciej, jeżeli nie są prawidłowo ustawione względem talerzy. Aby nie dopuścić do takiej sytuacji, talerz powinien pracować na głębokości większej o 1-15 cm niż czubek redlicy.

• Mycie agregatu siewnego: Agregat siewny powinien być wstępnie oczyszczony, a później starannie umyty. Przed myciem należy opróżnić skrzynię nasienną, aby zapobiec kiełkowaniu materiału siewnego pod wpływem wody. Mycie można przeprowadzić np. myjką wysokociśnieniową, pamiętając, żeby nie uszkodzić lakieru. Po dokładnym umyciu maszyny należy zostawić ją w przewiewnym, nasłonecznionym miejscu, aby dobrze wyschła. Ważne! Podczas mycia nie kierujemy wody bezpośrednio na instalacje elektryczne!
• Smarowanie elementów siewnika: Agregat siewny wymaga konserwacji smarem. Nasmarowanie łożysk wykonujemy po umyciu i osuszeniu. W trakcie konserwacji smarem powinniśmy szczególnie zwrócić uwagę na niedrożne smarowniczki oraz luźne lub zużyte łożyska. Redlice siewnika muszą być konserwowane olejem biodegradowalnym lub środkiem przeznaczonym do tego właśnie celu. Sprawdzamy i smarujemy również znaczniki przejazdowe i przedwschodowe oraz wał agregatu. Warto zwrócić uwagę na skrobaki i wał przekaźnika mocy, gdzie znajdują się łożyska krzyżaków. Na końcu smarujemy łańcuch odpowiedzialny za przenoszenie napędu z koła na przekładnię siewnika. W siewnikach, w których piasty redlic wysiewających wyposażone są w smarowniczki, należy pamiętać o podaniu smaru po przepracowaniu przez nie ok. 300 ha, zaś w przypadku innych elementów ruchomych, jak znaczniki, zaczep czy wahacze - po zasianiu ok. 100 ha.
• Uzupełnianie uszkodzeń lakieru: Uszkodzenia są konsekwencją pracy siewnika w polu. Wszystkie rysy i uszkodzenia powinno się podczas konserwacji uzupełnić odpowiednio dobraną farbą, aby zapobiec korozji.
• Sprawdzenie stanu ogumienia: Ważne jest również sprawdzenie ciśnienia w oponach wału zagęszczającego - jeszcze przed wyjazdem siewnika w pole. Prawidłowe ciśnienie pozwoli na ograniczenie poślizgu i utrzymanie założonej dawki wysiewu - także przez to, że koło będzie miało odpowiednią średnicę.

Zasady Bezpieczeństwa

Każdorazowo należy sprawdzić stan techniczny siewnika i ciągnika.

• Podłączanie i odłączanie siewnika: Podczas czynności łączenia między ciągnikiem a siewnikiem w sąsiedztwie maszyn nie powinno być żadnych osób ani zwierząt. Po precyzyjnym podjechaniu tyłem do siewnika i unieruchomieniu ciągnika należy połączyć ciągnik z maszyną - najpierw cięgna dolne, potem cięgno górne, zabezpieczyć sworznie zawleczkami i sprawdzić prawidłowość połączeń. Przed zawieszeniem lub zdjęciem siewnika z trzypunktowego układu zawieszenia ciągnika ustawić dźwignię podnośnika hydraulicznego w położeniu zabezpieczającym przed niezamierzonym podniesieniem lub opuszczeniem maszyny. Podczas łączenia przewodów hydraulicznych należy uważać, by układ nie był pod ciśnieniem. Przed odłączeniem siewnika od ciągnika należy opróżnić zbiornik ziarna.
• Przejazd transportowy: Przed rozpoczęciem jazdy należy umieścić z tyłu siewnika trójkątną tablicę wyróżniającą pojazd wolno poruszający się oraz tablicę z lampami zespolonymi i światłami odblaskowymi. Należy też sprawdzić prawidłowość podłączenia przewodów zasilających oraz upewnić się, czy w pobliżu ciągnika i siewnika nie znajdują się osoby niewidoczne z miejsca operatora, np. dzieci. W czasie przejazdu z (uniesioną) maszyną dźwignia sterowania podnośnika hydraulicznego musi być zawsze zabezpieczona przed opuszczeniem. Podczas jazdy po drodze publicznej należy stosować się do przepisów ruchu drogowego i przepisów transportowych. Kierujący ciągnikiem rolniczym jest obowiązany jechać bliżej prawej krawędzi jezdni, tak by ułatwić wyprzedzanie innym pojazdom. Podczas jazdy po drogach publicznych siewniki doczepiane należy przewozić w położeniu transportowym. Znaczniki siewników i inne odchylane części powinny być podniesione na czas transportu.
• Praca z wałem przegubowo-teleskopowym: Wał przegubowo-teleskopowy można dołączać i odłączać wyłącznie przy wyłączonym wale odbioru mocy i wyłączonym silniku ciągnika, wyjętym ze stacyjki kluczyku, z zaciągniętym hamulcem postojowym. Po zamontowaniu wału trzeba sprawdzić, czy jest właściwie osadzony, przez próbę ściągnięcia go z ciągnika i wału przyjęcia mocy maszyny. Przed włączeniem wału odbioru mocy należy się upewnić, że wybrana prędkość obrotowa wału odbioru mocy ciągnika odpowiada dopuszczalnej prędkości obrotowej siewnika i czy kierunek obrotów jest właściwy. Ważne! Zabronione jest przeciążanie wału. Należy pamiętać o smarowaniu części wału, zgodnie z instrukcją znajdującą się na osłonie. Szczególną uwagę trzeba zwrócić na te miejsca, w których części ruchome mają kontakt z osłoną.
• Podczas pracy siewnika na polu: Ważne! Zanim załadujesz ziarno, sprawdź, czy w zbiorniku i aparatach wysiewających nie ma przerośniętych nasion, sznurka, narzędzi itp. Podczas jazdy należy zwracać uwagę na przeszkody znajdujące się w zasięgu pracy znaczników śladów. Nie należy cofać, zawracać i transportować siewnika, kiedy koła i redlice spoczywają na podłożu. Aby zapobiec zapychaniu się redlic glebą, siewnik opuszczać do siewu należy w czasie jazdy ciągnikiem do przodu. Podczas nawrotów na końcu pola redlice i zgarniacz nie mogą dotykać ziemi, należy je podnieść do pozycji transportowej. Nie należy stawiać siewnika na podłożu podczas jazdy do tyłu. Na polu z dużą ilością resztek roślinnych należy sprawdzać, czy redlice nie zapchały się i nie jest blokowany wysiew. Ważne! Nie wolno przegarniać ziarna w zbiorniku dłonią w czasie pracy siewnika. Po zakończeniu pracy maszynę należy ustawić w pozycji transportowej. Prędkość jazdy podczas siewu należy każdorazowo dostosować do aktualnych warunków glebowych. Nie powinna ona przekraczać 10 km/h. Wielkość wysiewanej dawki nasion nie zależy od prędkości jazdy. Ważne jest, aby w czasie siewu utrzymać, w miarę możliwości, stałą prędkość.

Polski Siewnik Poznaniak: Przegląd Modelu

Polski siewnik Poznaniak jest nieocenionym narzędziem dla każdego, kto pracuje w polu. Jest to prosta, ale wydajna maszyna, która pomaga wysiewać nasiona na całym polu. Ten sprzęt agrarny zrewolucjonizował sposób, w jaki uprawiamy zboża już od lat 60. XX wieku. Postęp dokonany w tym czasie pozwolił rolnikom zwiększyć produkcję przy jednoczesnym obniżeniu kosztów pracy. Kiedyś siewnik Poznaniak był dostarczany do wszystkich krajów dawnego RWPG.

Pozwala nie tylko na wydajny i precyzyjny wysiew nasion na dużych powierzchniach, ale także umożliwia siew różnych roślin na różnych głębokościach bez udziału pracy ręcznej. Od momentu powstania w Polsce siewnik przeszedł kilka modyfikacji i nadal jest używany. Siewnik Poznaniak charakteryzuje się przede wszystkim bardzo lekką konstrukcją, dzięki czemu może współpracować z zawieszanymi agregatami uprawowymi.

Charakterystyka i zalety:

• Możliwość precyzyjnego wysiewu nasion na jednakową głębokość i odległość.
• Zmniejsza ilość pracy ręcznej związanej z wysiewem nasion na polach.
• Umożliwia szybkie obsianie dużych obszarów ziemi.
• Pomaga obniżyć koszty pracy.

Wyposażenie standardowe i modernizacje: Wersja podstawowa siewnika Poznaniak zawiera hydraulicznie sterowane znaczniki przejazdów (dwa siłowniki), wysokie koła z protektorem rolniczym, kratę ułatwiającą załadunek ziarna, oświetlenie drogowe, skrzynię nasienną z podestem oraz ruchomą belkę zaczepową do zmiany głębokości pracy redlic siewnych.

Wyróżniamy również dwa rodzaje redlic:

• Redlice stopkowe: Bardziej wrażliwe na niewyrównany teren.
• Redlice dwutalerzowe: Lepiej radzą sobie z nieoczyszczonymi resztkami pożniwnymi.
• Nowy rodzaj redlic V-TECH posiada dodatkowo kółko kopiująco-dogniatające w rozmiarze 250x42mm.

Poznaniak przeszedł gruntowną modernizację. W nowej wersji siewnika dostępne są dwie pojemności skrzyń załadunkowych i dwa pakiety do wyboru:

• Pakiet STARTER SEED: Zawiera ścieżki technologiczne oraz hydrauliczne znaczniki przejazdu. Automatycznie zlicza przejazdy oraz zamyka i otwiera ścieżki technologiczne pod przejazdy opryskiwaczem lub rozsiewaczem.
• Pakiet PILOT SEED: Posiada nowoczesny komputer, który zlicza dzienne i sumaryczne hektary oraz sygnalizuje minimalny poziom nasion w skrzyni. Może również przechowywać dane z zasiewów dla 10 pól.

Części zamienne: Części do siewnika Poznaniak to niezbędne elementy, które umożliwiają prawidłowe funkcjonowanie siewnika. Począwszy od podstawowych części, takich jak rama, koła jezdne, czy redlice stopkowe, po większe elementy, takie jak zbiornik, najnowszy komputer Pilot Seed i jednostka napędowa. Przy wyborze części do siewnika Poznaniak należy wziąć pod uwagę jej przeznaczenie, czy też ilość pól, na jakich pracujemy. Różne części mogą być potrzebne w zależności od tego, czy siewnik będzie wykorzystywany w rolnictwie na małą, czy dużą skalę. Dodatkowo niektóre elementy mogą wymagać wymiany lub modernizacji w związku z ich zużyciem w czasie. Kontrola jakości jest również ważna przy wyborze części zamiennych. Upewnij się, że wszystkie elementy pochodzą z wiarygodnych źródeł z gwarancjami, które obejmują wszelkie potencjalne wady, problemy z dopasowaniem lub wydajnością.

tags: #siewnik #do #zboza #jak #dziala #przekladnia