Siewniki do Zboża i Innych Roślin: Budowa, Działanie i Regulacja

Ogrodowy siewnik do nasion trawy, warzyw czy rozsypywania nawozu to sprzęt będący ogromnym ułatwieniem zarówno dla ogrodników-amatorów, jak i profesjonalistów. Obsiewanie ogrodu za pomocą ręcznego siewnika przebiega szybciej, a przede wszystkim pomaga regularnie obsypać nasionami wybraną powierzchnię. Siewnik do trawy i innych nasion pozwala na sprawny i szybki wysiew, a także umożliwia rozsianie ich w sposób uregulowany, a nawet precyzyjny.

Typy Siewników Ogrodowych

Do amatorskiego użytku na niewielkiej powierzchni przydomowych ogrodów lub ogrodów działkowych najczęściej wykorzystywane są siewniki ręczne. Mają one różne formy, które mogą mieć różne funkcje.

Ręczne Siewniki - Podstawowe Rodzaje

• siewniki rzędowe
• siewniki precyzyjne (punktowe)
• siewniki rzutowe

Siewniki Rzędowe

Ręczne siewniki do warzyw najczęściej mają postać siewników rzędowych. To lekkie i wygodne narzędzie, które pozwala na precyzyjne i równomierne osiewanie w rzędach. Taki siewnik posiada regulację, którą dostosowujemy do różnych wielkości nasion, dzięki czemu ich porcja jest zawsze taka sama.

Siewniki Precyzyjne (Punktowe)

Kiedy zależy nam na zachowaniu dokładnych odstępów w grządce, przydatny będzie precyzyjny (punktowy) siewnik ręczny. Wyposażony jest on w kilka sekcji siejących, umieszczonych na osi, dzięki czemu wysiewa nasiona w kilku rzędach o równych odstępach.

Siewniki Rzutowe

Niejednokrotnie uprawa roślin wymaga siewu naziemnego. Siewniki do trawy i siewniki do nawozu opierają się o wyrzucanie materiału na glebę, bez zakopywania go. Siewniki rzutowe mają wiele postaci - od sprzętów noszonych w dłoni, po konstrukcje na kółkach (zwane siewnikami taczkowymi).

• Ręczne siewniki trzymane w dłoni mogą być zasilane akumulatorowo i automatycznie wyrzucać nasiona według wcześniej ustawionych regulacji, albo wymagać kręcenia korbką.
• Siewniki taczkowe są wygodniejsze, kiedy mamy do obsiania większy obszar - mieszczą w sobie więcej nasion lub nawozu, dzięki czemu nie musimy go uzupełniać podczas pracy, a dodatkowo są lekkie w prowadzeniu.

Na Co Zwrócić Uwagę Przy Wyborze Ręcznego Siewnika?

Wybierając ręczny siewnik do swojego ogrodu, warto zwrócić uwagę przede wszystkim na wielkość uprawy i jej rodzaj. Innego siewnika będziemy potrzebować do siania trawy, a innego do siania nasion na rabaty warzywne. Mając nieduży obszar do obsiania, można wybrać ręczny siewnik, który będzie noszony w dłoni. Aby usprawnić pracę, warto wybrać rozsiewacz na baterie czy akumulator. Jeżeli chcemy zająć się większym terenem, np. zasiać większą powierzchnię ogrodu trawą lub rozsypać nawóz, przydadzą się siewniki taczkowe. Mają one większą pojemność, ale też ułatwią pracę, bo wymagają pchania, a nie noszenia.

Przy zakupie ręcznego siewnika do trawy czy nawozu należy zwrócić uwagę na szerokość roboczą siewnika (czyli zasięg pracy) i pojemność zbiornika. Przy siewnikach do warzyw sprawdźmy liczbę rzędów siania. Warto, aby cała konstrukcja sprzętu była wykonana z trwałych materiałów, dzięki czemu siewnik posłuży wiele lat.

Budowa i Działanie Siewnika Rzędowego

Siewnik rzędowy składa się z następujących części: na ramie opartej na kołach zawieszona jest skrzynia na nasienie zaopatrzona w szereg przyrządów wysiewających. Obrót kół wprawia w ruch obrotowy oś przyrządów siejących, które wrzucają nasienie do lejków i przewodów nasiennych. Przyrządy wysiewające zaopatrzone są w urządzenie do regulowania ilości wysiewu. U wielu siewników jest jeszcze osobny przodek z przyrządem do sterowania.

Elementy Składowe

Skrzynia na Nasienie

Skrzynia siewnika o wydłużonym kształcie mieści w sobie nasienie, a podzielona jest w dolnej części poprzecznie przegrodami, aby ziarno nie zsypywało się w jeden koniec przy pochyleniach.

Przyrządy Wysiewające

• Kółka łyżeczkowe czerpią łyżeczkami umieszczonymi po dwóch stronach tarczy.
• Kółka karbowane wysuwają nasienie swymi karbami. Ten rodzaj siewników najwięcej dziś się rozpowszechnia.
• Tarcze wklęsłe wewnątrz karbowane z dnem stałym lub przesuwanym wybierają ziarno karbami wewnętrznymi.

Przewody Nasienne

Przewody nasienne przeprowadzają nasienie z przyrządu siewnego do ziemi w rowek wyciągnięty radełkiem. Przewody nasienne powinny być giętkie i podatne, aby je można było wychylać w lewo i w prawo, przy regulowaniu odległości rzędów, a nadto, ażeby się łatwo poddawały ruchom radełka, które po nierównej roli wznosi się i opada.

Radełka Siewnikowe

Radełka siewnikowe ciągną w roli rowki, w które wpada nasienie z przewodu nasiennego, umieszczonego tuż za radełkiem. Radełka przytwierdzone są na ruchomej dźwigni tak, że mogą się przystosować do nierówności roli. Na roli pulchnej i przy płytkim siewie nasiennym obciążać radełek nie trzeba.

Przyrządy Dodatkowe

U radełek bywają przymocowywane przyrządy mające na celu lepsze przykrycie nasienia lub też przyciśnięcie ziemi dla lepszego wzejścia.

Nastawianie i Prowadzenie Siewnika Rzędowego

Nastawienie Siewnika

Odległość rzędów reguluje się za pomocą przesuwania dźwigni radełkowych na ramie. Zwykła odległość radełek u siewników do zboża wynosi od 9 do 13 cm. Przy siewie w rzadsze rzędy wyłącza się pewną ilość przyrządów siejących i odejmuje odpowiednią liczbę radełek, a pozostałe nastawia się w równych odstępach.

Próba Siewnika (Próba Kręcona)

Do każdego siewnika fabryka dodaje tabelkę z podaniem ilości wysiewu przy różnym nastawieniu siewnika, dla różnych nasion. Nie zawsze jednak cyfry tam podane odpowiadają rzeczywistości. Chcąc dokładnie oznaczyć, ile siewnik naprawdę wysiewa, wykonujemy tak zwaną próbę kręconą. W tym celu siewnik ustawia się na podporach tak, aby można było swobodnie kręcić kołem przenoszącym obrót na przyrządy siewne. Do skrzyni sypiemy nasienie, a pod radełka podsuwamy płachtę. Następnie włączamy przyrządy wysiewające w obrót i wykonujemy pewną ilość obrotów kołem. Przyrządy wysiewające wysiewają wówczas nasienie na płachtę.

Wykonanie Siewu Siewnikiem Rzędowym

Przy użyciu siewnika rzędowego trzeba zachować pewne ostrożności, aby siew nie wypadł wadliwie. Siewnik powinien iść w liniach prostych. Prowadzenie siewnika, żeby siew wypadł równo, wymaga wprawy i dokładnego ustawienia kół przodka i kół tylnych siewnika. Jeśli przodek i tylne koła idą tym samym śladem za sobą, wtedy po nawrocie na lewo koła lewe powinny iść dokładnie śladem swoim własnym, prawe zaś znaczą ślad nowy. Po nawrocie na prawo, prawe koła idą znowu swoim śladem itd. W tym wypadku odległość tylnych kół (mierzona do środka szerokości obręczy koła) od skrajnych redlic siewnika powinna wynosić połowę zwykłej odległości rzędów (np. przy rzędach oddalonych o 20 cm, odległość wynosi 10 cm; przy rzędach 10 cm - 5 cm). Takie bliskie ustawienie kół przy skrajnych redlicach nie jest dogodne, gdy siejemy w wąskie rzędy, ponieważ koła przysypują ziemią skrajne rządki.

Siewniki Punktowe: Przygotowanie i Regulacja

Aby siewnik punktowy pracował właściwie, należy go wcześniej gruntownie sprawdzić i odpowiednio przygotować do pracy. Błędy popełnione podczas siewu takich roślin uprawnych, jak buraki cukrowe, kukurydza czy słonecznik są nieodwracalne, a odbijają się na wschodach i plonach.

Typy Siewników Punktowych

W praktyce rolniczej do siewu np. kukurydzy stosowane są głównie siewniki punktowe pneumatyczne: podciśnieniowe i, rzadziej spotykane, nadciśnieniowe. Pracują dobrze, bez względu na kształt i wielkość nasion. Wadą ich jest natomiast bardziej złożona budowa w porównaniu do siewników punktowych mechanicznych. Mają również wyższe zapotrzebowanie na moc ciągnika ze względu na napęd dmuchawy.

Kluczowe Parametry Siewu Punktowego

Podstawowe parametry, które muszą być spełnione podczas siewu punktowego to: wymagana obsada roślin, odpowiednia głębokość umieszczenia nasion w glebie, równomierność ich rozłożenia, stan zagęszczenia gleby w otoczeniu wysianych nasion, przykrycie nasion glebą. W tym celu należy starannie przygotować siewnik do pracy i przeprowadzić regulacje zgodnie z instrukcją obsługi urządzenia.

Przygotowanie Maszyny Przed Sezonem

Ogólna Ocena

W pierwszej kolejności przed sezonem należy dokonać ogólnej oceny maszyny, tj. sprawdzić, czy nie występują pęknięcia lub zgięcia na podstawowych zespołach, wycieki oleju. Należy sprawdzić stan ogumienia, czy śruby i nakrętki są dokręcone. Elementy, na których występują trwałe uszkodzenia, trzeba od razu wymienić.

Elementy Robocze

Szczególną uwagę trzeba zwrócić na stan elementów roboczych siewnika, tj. stopień zużycia redlic, a zwłaszcza ich część roboczą. Jeżeli redlice są wytarte, wtedy tracą pierwotny kształt i bruzdka nie zostanie wykonana odpowiednio. W wyniku czego nie zostanie zachowana właściwa głębokość siewu albo bruzdka będzie za szeroka, co prowadzi do nierównomiernego rozmieszczenia nasion w rzędzie. W wypadku dużego zużycia redlic należy je wymienić na nowe. Przy większym zużyciu stopki można poddać je zabiegowi regeneracyjnemu przez naspawanie elektrodą, a następnie wykonać szlifowanie, pod warunkiem że przywróci się im pierwotny kształt.

Następnie trzeba sprawdzić inne części maszyny, jak tarcze, kółka dociskowe, zagarniacze, łańcuchy napędowe. Niezależnie od wymiany trzeba nasmarować łańcuchy i odpowiednio je napiąć. Wszystkie łożyska należy skontrolować pod kątem stopnia zużycia. Jeśli występują zbyt duże luzy lub ślady korozji, powinno się je wymienić.

Dobór Tarcz Wysiewających i Przełożeń

Następnie należy dobrać tarcze wysiewające i przełożenia układu napędowego. Jest to szczególnie istotne przy mechanicznym systemie wysiewu, bo przy nieprawidłowo dobranych tarczach mogą wystąpić przepusty lub wysiew podwójny. Następnie ustala się optymalną odległość wysiewanych nasion w rzędzie. Dokonuje się tego na podstawie zalecanej obsady roślin, wysiewanej odmiany, siły kiełkowania i aktualnych warunków glebowo-klimatycznych. Przełożenia układu napędowego tarcz i liczbę otworów na tarczach należy dobrać w ten sposób, aby uzyskać wymaganą odległość nasion w rzędzie lub najbliższą. Wykonuje się to zgodnie z tabelą dostępnych w siewniku odległości między nasionami. W wypadku zużycia kół zębatych i łańcuchów w skrzyni przekładniowej powinno się je wymienić w komplecie. W przeciwnym razie ich żywotność ulega znacznemu skróceniu.

Regulacja Systemu Pneumatycznego

W maszynach o pneumatycznym systemie wysiewu dodatkowo dobiera się, zgodnie z zaleceniami producenta, wartość wytwarzanego przez wentylator podciśnienia lub nadciśnienia w układzie pneumatycznym, zależnie od konstrukcji siewnika i położenia zgarniacza nadmiaru nasion.

Ponadto w siewnikach pneumatycznych należy sprawdzić szczelność komór i przewodów ciśnieniowych. Przewody nie powinny być pozaginane. Należy zwrócić uwagę na opaski zaciskowe na przewodach, łączące wentylator z sekcjami wysiewającymi. Wskaźnik ciśnienia musi być sprawny. Podczas regulacji ciśnienia w układzie pneumatycznym wpływ na jego wartość mają obroty silnika ciągnika (WOM), co bezpośrednio jest związane z wyborem przełożenia w skrzyni biegów w celu uzyskania zalecanej prędkości roboczej. Przekroczenie optymalnej prędkości roboczej może powodować przetaczanie się pojedynczych nasion w bruzdce i zwiększać nierównomierne rozmieszczenie ich w rzędzie. Dla pneumatycznych siewników punktowych optymalna prędkość robocza mieści się od 5 do 7 km/h. Stosuje się zasadę, że im większa odległość nasion w rzędzie, tym większa może być prędkość robocza. Przyczyną nierównomiernej pracy wentylatora wpływającego na wartość ciśnienia w komorze siewnika jest najczęściej luźny pasek wieloklinowy, którego napięcie należy odpowiednio wyregulować. Ugięcie paska nie powinno przekraczać około 10 mm, a pomiaru dokonuje się w połowie odległości między kołami pasowymi. Tylko przy właściwym napięciu paska wentylator może wytwarzać odpowiednią wartość podciśnienia lub nadciśnienia.

Ustawienie Zgarniaczy Nadmiaru Nasion

W siewnikach podciśnieniowych ważne jest również ustawienie zgarniaczy nadmiaru nasion. Należy uwzględnić ich wielkość i zalecenia producenta siewnika. Zagarniacz jest ustawiony prawidłowo, jeżeli w każdym otworze znajduje się jedno nasionko. Sprawdza się to, wykonując próbny wysiew przez obracanie kołem jezdnym przy włączonym wentylatorze. W siewnikach pneumatycznych nadciśnieniowych np. wysiew podwójny jest efektem zbyt małego ciśnienia, a brak nasion w stożkowych gniazdach oznacza zbyt duże ciśnienie w układzie pneumatycznym.

Stanowiskowa Próba Wysiewu

Kontrolą prawidłowo wykonanej regulacji siewnika może być stanowiskowa próba wysiewu. W tym celu kołem siewnika obraca się tyle razy, aż z aparatu wyleci np. 100 szt. nasion. Gdy odległość między nasionami w rzędzie ma wynosić 20 cm, to teoretycznie 100 nasion powinno być wysianych na odcinku pola o długości 20 m. Jeżeli przyjmiemy, że koło napędowe siewnika przebywa podczas jednego obrotu drogę 1,88 m, to na odcinku 20 m obróci się 10,6 razy. Właśnie tyle obrotów należy wykonać, aby wysiać 100 nasion z każdego aparatu wysiewającego. Gdy uzyskana w wyniku próby liczba wysianych nasion w każdej sekcji jest zgodna z oczekiwaną, można przyjąć, że siewnik ustawiono prawidłowo.

Regulacje Siewnika w Warunkach Polowych

Poziomowanie Siewnika

Przed rozpoczęciem pracy na polu siewnik punktowy zawieszany należy wypoziomować. Dokonuje się tego przez zmianę długości łącznika górnego w trójpunktowym układzie zawieszenia na podstawie charakterystycznych wskazań zawartych w instrukcji obsługi.

Ocena Równomierności Rozłożenia Nasion

Oceny równomierności rozłożenia nasion w rzędzie można dokonać podczas próby wysiewu w otwarte bruzdy. W tym celu należy unieść i podwiesić tylne koła dociskowe znajdujące się za redlicą i zablokować zagarniacze śladów. Po przejechaniu kilkudziesięciu metrów należy zmierzyć odstępy między nasionami wysianymi w bruzdki redliczne. W wypadku istotnych różnic w stosunku do wartości wymaganej trzeba sprawdzić nastawy z instrukcją obsługi i dokonać ewentualnej korekty, czyli zmienić na jedną z sąsiednich nastaw w skrzyni przekładniowej. Przyczyną nierównomiernego rozmieszczenia nasion w rzędzie może być zużyta stopka.

Regulacja Głębokości Siewu Nasion

Głębokość umieszczenia nasion w glebie reguluje się dwutorowo, tj. bezstopniowo kręcąc korbą lub stopniowo - śrubą w otworach. Dla redlicy zespolonej z przednim kołem podporowym zmianie podlega położenie tylnego koła dociskowego formującego bruzdkę. Przy siewie płytszym należy obniżyć tylne koło. Jeżeli siewnik posiada redlicę zespoloną z tylnym kołem dociskowym, to regulacji dokonuje się za pomocą przedniego koła podporowego. Aby uzyskać płytszy siew, należy zamocować koło w niższym otworze, co spowoduje uniesienie redlicy. Dużym ułatwieniem przy bezstopniowej regulacji jest obecność skali nastawy na elementach sekcji. Daje to możliwość ograniczenia kontroli głębokości pracy do jednej sekcji, a następnie w takim samym zakresie wyregulowania pozostałych. Głębokość siewu sprawdza się po przejechaniu odcinka o długości powyżej 20-30 m. Prędkość powinna być taka sama, jak podczas eksploatacji siewnika. Następnie odsłania się przykryte glebą nasiona i mierzy się głębokość, na jakiej się znajdują.

Umieszczenie Nawozu w Glebie

Oprócz ustawienia głębokości siewu nasion należy zadbać o prawidłowe umieszczenie nawozu w glebie, jeśli na siewniku zainstalowany jest dozownik. Nawóz powinien być wysiany mniej więcej 5 cm obok i mniej więcej 5 cm poniżej umieszczonych w glebie nasion. W wypadku wyposażenia siewników w redlice oddzielne do wysiewu nasion i nawozu należy bezwzględnie sprawdzić ich wzajemne położenie i w razie potrzeby dokonać korekty.

Regulacja Zagęszczania Gleby

Regulacja intensywności zagęszczania gleby, w której umieszczone są nasiona, oferowana jest tylko w niektórych siewnikach. Dokonuje się jej za pomocą zmiany położenia sprężyn w równoległoboku. Intensywność dociskania nasion do bruzdy uzyskuje się, zmieniając nacisk rolki dociskowej lub zakładając rolkę o innej szerokości. Zmiany nacisku można dokonać, przestawiając zaczep łącznika sprężyny dociskowej, np. w siewniku Omega, w którym zastosowano sprężysto-przegubowe mocowania rolek. Inną możliwością jest zmiana w otworze zawiasowym zainstalowanej rolki (na sztywno) względem redlicy i tylnego koła dociskowo-formującego bruzdkę (w siewniku Monosem) lub tylko względem redliny (Variosem).

Szerokość Skrajnych Międzyrzędzi i Znaczniki

Szerokość skrajnych międzyrzędzi zależy od miejsc przejazdu siewnikiem, czyli prawidłowości ustawienia znaczników. Należy tak je ustawić, aby odstępy między pasami siewnymi przy kolejnych przejazdach odpowiadały szerokości międzyrzędzi. Uzyskuje się to przez zluzowanie śrub lub pierścieni mocujących, wysuwając lub wsuwając talerze (radełka) znaczników względem wychylnych ramion. Regulacji dokonuje się, znając różnicę pomiędzy szerokością (S) skrajnych sekcji siewnika a rozstawem (L) kół ciągnika. Długość znacznika prawego (ZP) i lewego (ZL) mierzy się od skrajnego lewego i prawego rzędu do śladu zostawionego na polu i wyznacza się ze wzoru:

ZP = ZL = 75cm + (S-L)/2

Przy tak ustawionych znacznikach ciągnik prowadzi się raz prawym, raz lewym kołem po śladzie znacznika. Niektórzy producenci oferują jeszcze możliwość regulacji znaczonego w glebie śladu - poprzez zmianę pochylenia samego talerza względem powierzchni gleby lub nacisku jego oddziaływania. Ponadto niektóre siewniki (np. Omega) wyposażane są w znaczniki przejazdów, składane „do pionu” za pomocą siłowników hydraulicznych, sterowanych przez operatora z kabiny ciągnika.

Bezpieczeństwo i Efektywne Użytkowanie Siewników Punktowych

Podczas użycia siewnika punktowego pneumatycznego bardzo ważne jest, aby nie rozpoczynać pracy bez włączonego wałka przekaźnika mocy (WOM) i bez osiągnięcia właściwego podciśnienia lub nadciśnienia. W siewnikach punktowych zainstalowano zabezpieczenia przeciążeniowe, które zapobiegają uszkodzeniu sekcji wysiewającej w wypadku wystąpienia ciał obcych w materiale siewnym. Chcąc efektywnie użytkować siewniki punktowe, należy pamiętać o świadomej i odpowiedzialnej ich obsłudze. Przedstawione regulacje siewników punktowych mają na celu dostosowanie ich do zmiennych warunków pracy.

tags: #siewnik #do #zboza #radelko