Siewnik to maszyna rolnicza służąca do zasiewu nasion. Jego głównym zadaniem jest precyzyjne rozprowadzenie nasion na powierzchni gleby w odpowiednich odstępach i głębokości, co zapewnia równomierne kiełkowanie i wzrost roślin. Siewniki to jedne z najpopularniejszych maszyn rolniczych, które dają możliwość sprawnego wysiania nasion, co jest właściwie niezbędne do prowadzenia upraw. Ich znaczenie w rolnictwie jest nie do przecenienia, gdyż współczesne gospodarstwa rolne, niezależnie od skali produkcji, korzystają z siewników w celu zwiększenia wydajności pracy, poprawy jakości siewu oraz osiągnięcia wyższych plonów. Oprócz plonów głównych, za ich pomocą można wysiać również poplon.
Aby nasiona zostały rozmieszczone w glebie równomiernie i na odpowiedniej głębokości, niezbędne jest dobranie właściwego siewnika do danego typu uprawy. Siewniki występują w wielu modelach; jedne nadają się do wysiewu drobnych nasion, natomiast drugie do pracy ze znacznie większym materiałem siewnym. Mogą mieć różną szerokość roboczą, pojemność zbiornika czy (w przypadku siewników rzędowych) liczbę rzędów.
Podstawowe elementy siewnika i jego historia
Podstawowe elementy siewnika obejmują zbiornik na nasiona lub nawóz, mechanizm wysiewający, redlice służące do wykonywania bruzd w glebie, koła jezdne zapewniające ruch maszyny oraz mechanizmy regulujące głębokość i gęstość siewu. Zasada działania siewnika opiera się na pobieraniu materiału siewnego ze zbiornika przez mechanizm dozujący, który następnie kieruje nasiona do redlic.
Początki siewników sięgają czasów starożytnych, gdy rolnicy rozsiewali nasiona ręcznie lub przy użyciu prostych narzędzi. Wynalazcą siewnika do zboża był brytyjski agronom Jethro Tull. Do swojej konstrukcji wykorzystał mechanizm organów kościelnych. Z drewnianych pojemników ziarno przesypywało się przez spłaszczone rury, a mechanizm sprężynowy rozrzucał je do wydrążonych w ziemi rowków. Za podajnikami były umieszczone kołki, które zagarniały ziemię na zasiane ziarna. W ten sposób konstrukcja Tulla umożliwiała sianie w rzędach na określonej głębokości.
Typy siewników ze względu na konstrukcję i sposób wysiewu
Ze względu na konstrukcję i sposób wysiewu nasion, siewniki można podzielić na trzy główne rodzaje: rzędowe, punktowe (precyzyjne) oraz rzutowe. Siewnik to urządzenie rolnicze, które nie posiada własnego napędu, dlatego musi być podczepiany do ciągnika.
Siewniki rzędowe
Maszyny zaliczane do siewników rzędowych są wyposażone w zbiornik nasienny, ułożone prostopadle do kierunku jazdy aparaty wysiewające, przewody nasienne, a także redlice. W trakcie pracy redlice wykonują w podłożu rowki. Następnie zbiornik podaje nasiona do aparatów wysiewających, które je dozują.
Siewniki rzędowe są najczęściej spotykane w małych i średnich gospodarstwach, służą do precyzyjnego wysiewu nasion w rzędach, co jest kluczowe dla uzyskania równomiernych wschodów. Wykorzystują siłę generowaną przez koła jezdne, za pomocą odpowiednich układów kół zębatych napędzane jest obrotowe mieszadło, które wspomaga wypływ materiału nasiennego ze zbiornika. Ostateczną ilość ziarna przeznaczoną do wysiewu reguluje się poprzez ustawienie wysokości szczeliny, przez którą ziarno przechodzi.
Przy odpowiednim ustawieniu regulacji ilości wysiewanych nasion, siewnika rzędowego można używać w rzędowej uprawie roślin zarówno o nasionach drobnych (są to m.in. rośliny oleiste), średnich (zboża), jak i grubych (to głównie rośliny strączkowe).
Siewniki punktowe (precyzyjne)
W przypadku siewników punktowych redlice również wykonują rowki. Niemniej jednak znajdujące się w zbiorniku nasiona trafiają przewodami do redlic jedynie punktowo. Za ich dozowanie odpowiadają specjalne aparaty wysiewające, najczęściej wyposażone w tak zwane łyżeczki. W ten sposób siew jest niezwykle precyzyjny, a nasiona zawsze trafiają do gleby w równych odstępach.
Siewniki tego typu są wykorzystywane głównie do wysiewu dużych nasion, zwłaszcza w uprawie warzyw i kukurydzy, gdzie szczególnie cenione jest zachowanie między siewkami odpowiednich odległości. Precyzyjne dozowanie w niektórych uprawach jest niezbędne, aby zapewnić równomierne wschody oraz optymalne warunki do wzrostu roślin.
Siewniki rzutowe
Maszyny rolnicze przeznaczone do wysiewu rzutowego działają zupełnie inaczej. Nasiona są w ich przypadku bowiem rozmieszczane na polu losowo. Z reguły są wyposażone w zespół szczoteczkowy, który wygarnia nasiona ze zbiornika na zewnątrz. W ten sposób te trafiają na glebę, bez zachowania określonych odstępów czy rzędów. Wysokiej jakości siewniki rzutowe pozwalają na losowe, ale równomierne rozmieszczenie nasion.
Metoda ta jest powszechnie stosowana w uprawie międzyplonów, m.in. gorczycy, a także roślin motylkowych. Rzutowo można wysiewać także trawę. Siewniki rzutowe są również stosowane w leśnictwie do tworzenia pasów zaporowych mających na celu ochronę upraw przed dziką zwierzyną.
W prostszych zastosowaniach dobrze sprawdza się siewnik lejkowy, ceniony za nieskomplikowaną budowę i wygodną obsługę.
Siewniki mechaniczne a pneumatyczne - porównanie
Istnieją dwa główne typy siewników: mechaniczne i pneumatyczne, przy czym to drugie rozwiązanie zdobywa coraz większą popularność. Zrozumienie ich budowy i działania jest kluczowe dla optymalnego wyboru sprzętu.
Siewniki mechaniczne
Mechaniczny aparat wysiewający tej maszyny pobiera nasiona ze zbiornika i wrzuca je w bruzdę, którą tworzy redlica. W przypadku siewnika mechanicznego skrzynia nasienna zawsze powinna znajdować się nad redlicami - tylko w ten sposób pobrane ziarno może znaleźć się finalnie w redlicy.
Najważniejszym elementem siewnika mechanicznego jest zbiornik na nasiona ze zlokalizowanymi u dołu aparatami wysiewającymi, które mogą być napędzane mechanicznie (za sprawą koła napędowego), hydraulicznie lub elektrycznie. Nasiona ze zbiornika nasiennego przesuwają się do aparatów wysiewających, które dozują odpowiednią ich liczbę. Ziarno pobrane przez aparat wysiewający w kolejnym kroku trafia do redlic, przy pomocy przewodów nasiennych. Jeśli maszyna wyposażona jest w koło napędowe, usytuowane jest ono na tylnej lub bocznej części urządzenia. Odpowiedzialne jest ono za napędzanie przekładni wysiewającej, która połączona jest z nim przy pomocy napędu łańcuchowego lub wału kardana.
Siewnik mechaniczny służy do wysiewu na niewielkich powierzchniach upraw, ale też przydaje się w większych gospodarstwach, koncentrujących się przede wszystkim np. na uprawie warzyw. Dużym jego atutem jest stosunkowo niska cena oraz relatywnie prosta obsługa, a to z kolei wiąże się z dłuższą żywotnością maszyn niż w przypadku siewników pneumatycznych. Co więcej, można je z powodzeniem podłączać do traktorów, które wyposażone są w niezbyt mocne silniki.
Prędkość pracy siewników mechanicznych zawieszanych wynosi jednak w tym przypadku od 7 do 9 km/h, jest więc niska. Ładowność skrzyni utrzymuje się z kolei na poziomie od 300 do 700 kg, chyba że mówimy o siewnikach mechanicznych przyczepianych do ciągnika, których pojemność czasem przekracza 3000 kg. Siewniki tego typu są mniej dokładne niż te pneumatyczne - zdarza się, że w jednym miejscu zostaje zasianych kilka nasion.
Przy pomocy siewników mechanicznych najczęściej wysiewa się rzepak otoczkowany i cykorię, a także burak otoczkowany. Czasem też stosuje się je w przypadku zbóż oraz kukurydzy.
POLSKI PNEUMATYCZNY SIEWNIK FORTUNE SEEDER - AMJ AGRO (Wywiad /Prezentacja)
Siewniki pneumatyczne
Siewnik pneumatyczny to maszyna rolnicza zaopatrzona w innowacyjny system wysiewu nasion. Skrzynia nasienna nie musi być tutaj zlokalizowana bezpośrednio nad redlicami, a tym samym można zwiększyć jej ładowność, ponieważ ziarno jest transportowane za pomocą powietrza. W mechanizmie maszyny wykorzystuje się powietrze (wytwarzane przez specjalną dmuchawę, napędzaną hydraulicznie lub przez WOM), które sprawia, że nasiona trafiają do gleby.
Konstrukcja i mechanizm działania siewników pneumatycznych
Siewniki pneumatyczne charakteryzują się zaawansowanym mechanizmem opartym na dwóch kluczowych trybach działania: podciśnieniowym i nadciśnieniowym. Dzięki temu gwarantują one wyjątkowo skuteczny transport nasion za pośrednictwem precyzyjnych głowic rozdzielających. Te głowice, kierując nasiona do rur wysiewających, wykorzystują generowany strumień powietrza, który skutecznie umieszcza je w wyżłobieniach w glebie. Poszczególne wyżłobienia są wcześniej tworzone za pomocą dwutalerzowych redlic, zapewniających równomierne rozmieszczenie nasion.
Jedną z innowacyjnych cech tego typu siewników jest niezależna od grawitacji skrzynia nasienna, która może być umieszczona w dowolnej lokalizacji względem redlic, optymalizując tym samym efektywność całego procesu siewu. W zależności od modelu siewnik może być wyposażony w zespół podciśnieniowy lub nadciśnieniowy.
- Siewnik nadciśnieniowy: Posiada tarcze wysiewające ze specjalnymi otworami. Po opuszczeniu tych tarcz ziarna wstrzeliwane są na glebę w wyniku docisku strumienia powietrza. Nadmiar nasion, które znajdują się przy otworach, trafia do zbiornika. System nadciśnieniowy dociska nasiona do otworów w tarczy wysiewającej, powodując że każda redlica umieszcza materiał siewny na tej samej głębokości i w równych odstępach. Prace można w tym przypadku wykonywać nawet z prędkością 20 km/h. Systemy nadciśnieniowe są wykorzystywane w firmach usługowych oraz gospodarstwach wielkoobszarowych - innymi słowy, przeznaczone są głównie dla przedsiębiorstw rolnych i dużych gospodarstw.
- Siewnik podciśnieniowy: Ziarna zasysa się do otworu tarczy, w wyniku ruchu obrotowego podnoszone są one do góry, w strefę pracy zgarniaczy nadmiaru nasion. Później następuje przejście w dół, w wyniku czego nawóz lub nasiona swobodnie spadają w bruzdę. Siewnik tego typu pozwala pracować na mokrej glebie. Prace są w tym przypadku wykonywane z prędkością 10-11 km/h.
Ewolucja i korzyści skrzyni nasiennej
Zaawansowane siewniki pneumatyczne posiadają przemyślaną konstrukcję skrzyni nasiennej. Jej węższa budowa w porównaniu do standardowych modeli skutecznie eliminuje problem z nasionami gromadzącymi się na bokach, dzięki czemu rolnicy nie muszą przerywać pracy, aby kontrolować zawartość czy przesuwać nasiona. Ponadto, praktyczne umiejscowienie skrzyni na maszynie umożliwia załadowanie znacznie większej ilości nasion niż w siewnikach mechanicznych.
Zaletą większej skrzyni jest możliwość wysiewu na obszernym terenie bez konieczności ciągłego uzupełniania nasion. W rezultacie, rolnicy nie muszą tak często zatrzymywać się, by doładować skrzynię. To z kolei redukuje liczbę przejazdów ciężkimi maszynami rolniczymi po polu, skracając czas pracy i obniżając zużycie paliwa. Ładowność skrzyni nasiennej wynosi od 700 do 1200 kg, a jeśli wykorzysta się nadstawki, może ona zwiększyć się jeszcze bardziej. Pomimo zwiększonej pojemności - ciągnik nie doświadcza dodatkowego obciążenia, co jest efektem jej bliskiego położenia w stosunku do tylnej osi pojazdu. Niezależnie od ilości nasion, które chcemy wysiać, siewnik pneumatyczny doskonale sobie z tym radzi.
Wyzwania związane z ładowaniem nasion
Duża pojemność skrzyń nasiennych nie jest jednak pozbawiona wad. Ręczne załadowanie dużej ilości materiału siewnego może być nie tylko niewygodne, ale i czasochłonne. W takiej sytuacji warto skorzystać z maszyny rolniczej wyposażonej w ładowacz. Dzięki niej zaoszczędzimy zarówno czas, jak i siły robocze, ułatwiając sobie cały proces.
Niezawodność i precyzja wysiewu
Choć mogłoby się wydawać, że siewniki pneumatyczne są podatniejsze na awarie, okazuje się, że są one znacznie bardziej niezawodne w porównaniu z ich mechanicznymi odpowiednikami. To wynik zastosowania wytrzymałych głowic rozdzielających i wydajnych napędów wentylatorów, wskutek czego praca z siewnikiem jest stabilna nawet w trudnych warunkach. Oczywiście, jak każda inna maszyna rolnicza, może wymagać wymiany niektórych elementów w miarę ich zużycia, ale taka konserwacja jest standardową praktyką w branży.
Siewniki pneumatyczne wyróżniają się niezwykle wysoką precyzją wysiewu, co ma kluczowe znaczenie w uprawach wymagających dokładnego rozmieszczenia nasion. Mimo wielu zalet siewników pneumatycznych, wstrząsy i specyfika pracy głowicy rozdzielającej mogą prowadzić do drobnych niejednorodności w rozmieszczeniu nasion, choć nowoczesne generacje urządzeń minimalizują to ryzyko. Głowica rozdzielająca, czyli taka, która rozdziela nasiona, wykonana jest z wysokiej klasy materiałów, dzięki czemu komponent ten działa bezawaryjnie przez długi czas.
Dzięki siewnikom pneumatycznym lepsza jest również jakość zasiewu. To z kolei oznacza większe plony, a co za tym idzie - większe zyski. Siewnik pneumatyczny jest bardziej uniwersalny od mechanicznego i pozwala wysiewać uprawy rzędowe, a więc soję, buraka cukrowego, fasolę, bobik, sorgo, kukurydzę czy nawet groch oraz rzepak. Dzięki niemu można wysiewać zarówno dużą, jak i małą liczbę ziaren.
Przykładem nowoczesnego siewnika pneumatycznego jest FORTUNE SEEDER, zaprojektowany we współpracy z inżynierami firmy BRASTAL. Maszyna ta wyróżnia się 24 rurami nasiennymi, pozwalającymi na precyzyjny wysiew na szerokości roboczej 3 metrów. Siewnik posiada własną hydraulikę i elektroniczne sterowanie z dotykowym wyświetlaczem, co umożliwia kontrolę wysiewu w zakresie od 1 kg/ha do 400 kg/ha przy prędkości roboczej do 20 km/h. Ponadto, charakteryzuje się niskim zapotrzebowaniem na moc, dzięki zastosowaniu lekkich materiałów i wysokogatunkowych podzespołów.
Warto dodać, że nowoczesne siewniki często mają wbudowane systemy monitorowania, które śledzą parametry siewu w czasie rzeczywistym, takie jak prędkość wysiewu, głębokość i równość rozmieszczenia nasion. Współczesne siewniki są często wyposażone w zaawansowane systemy GPS i technologie wspomagające, które umożliwiają precyzyjne śledzenie ścieżek siewnych. Zaawansowane siewniki wykorzystują technologie, które pozwalają na precyzyjne dawkowanie nasion, co zmniejsza ich zużycie i minimalizuje koszty.
Agregaty uprawowo-siewne
Chcąc ograniczyć liczbę przejazdów, warto postawić na agregat uprawowo-siewny, który za jednym razem pozwoli na siew, jak i doprawienie gleby, bez nadmiernego jej ugniatania. Agregat uprawowo-siewny pozwala ograniczyć liczbę przejazdów, ponieważ daje możliwość jednoczesnego wykonania siewu i doprawienia gleby.
Urządzenia te łączą kilka funkcji w jednym przejeździe: uprawę gleby, nawożenie i siew. Agregaty te pozwalają zintegrować uprawę i siew, co znacząco wpływa na efektywność pracy na polu.
Wybór siewnika - kluczowe aspekty
Mając własne gospodarstwo rolne, należy mieć na względzie, że nie każdy siewnik będzie nadawał się do wysiewu każdego typu nasion. Jedne nadają się do pracy z drobnymi nasionami, natomiast inne do zastosowania np. w przypadku roślin strączkowych.
Stojąc przed koniecznością zakupu siewnika, przede wszystkim należy zdecydować, czy lepiej sprawdzi się siewnik rzędowy, punktowy czy rzutowy. Przy wyborze konkretnego modelu, koniecznie trzeba zwrócić uwagę na regulację i zakres szerokości roboczej, wielkość zbiornika, a także rodzaj napędu. W zależności od konkretnego rodzaju uprawy i wielkości gospodarstwa należy zwrócić uwagę na to, aby siewnik miał optymalną szerokość roboczą.
Do wysiewu drobnych nasion, w tym nasion poplonów, zbóż i traw, najczęściej stosuje się siewniki rzutowe, które pozwalają na równomierne rozmieszczenie materiału siewnego na dużej powierzchni.
Wybór siewnika zależy od wielu czynników, takich jak rodzaj uprawy, wielkość gospodarstwa, rodzaj gleby oraz preferencje dotyczące technologii. Siewniki mechaniczne charakteryzują się łatwiejszą obsługą oraz większą trwałością, ale jednocześnie mniejszą precyzją w procesie rozsiewania nasion. Siewniki pneumatyczne wyróżniają się większą dokładnością, dzięki czemu siew przebiega w sposób bardziej równomierny.
Konserwacja siewnika
Prawidłowa konserwacja siewnika jest kluczowa dla utrzymania jego sprawności i dokładności wysiewu.
Mycie agregatu siewnego
Agregat siewny powinien być wstępnie oczyszczony, a później starannie umyty. Przed myciem należy opróżnić skrzynię nasienną. Jeśli do materiału siewnego dostanie się woda, zacznie on kiełkować. Mycie można przeprowadzić np. myjką wysokociśnieniową. Ważne, żeby nie uszkodzić lakieru. Po dokładnym umyciu maszyny należy zostawić ją w przewiewnym, nasłonecznionym miejscu, aby dobrze wyschła. Ważne! Podczas mycia nie kierujemy wody bezpośrednio na instalacje elektryczne!
Środki smarne
Agregat siewny wymaga konserwacji smarem. Nasmarowanie łożysk wykonujemy po umyciu i osuszeniu. W trakcie konserwacji smarem powinniśmy szczególnie zwrócić uwagę na niedrożne smarowniczki oraz luźne lub zużyte łożyska. Redlice siewnika muszą być konserwowane olejem biodegradowalnym lub środkiem przeznaczonym do tego właśnie celu. Sprawdzamy i smarujemy również znaczniki przejazdowe i przedwschodowe oraz wał agregatu. Warto zwrócić uwagę na skrobaki i wał przekaźnika mocy, gdzie znajdują się łożyska krzyżaków. Na końcu smarujemy łańcuch odpowiedzialny za przenoszenie napędu z koła na przekładnię siewnika.
Uzupełnianie uszkodzeń lakieru
Uszkodzenia są konsekwencją pracy siewnika w polu. Wszystkie rysy i uszkodzenia powinno się podczas konserwacji uzupełnić odpowiednio dobraną farbą.
Przed siewem zaleca się wykonanie próby, która pozwoli na wysianie odpowiedniej liczby ziaren na jednostce powierzchni. Polega to na przekręceniu mechanizmu wysiewającego o określoną liczbę obrotów i zważeniu wysianych nasion (tzw. próba polowa) lub wyznaczeniu masy wysianych nasion na małej, określonej powierzchni.
Bezpieczeństwo pracy z siewnikiem (BHP)
Każdorazowo należy sprawdzić stan techniczny siewnika i ciągnika.
Podłączenie i odłączenie siewnika
Podczas czynności łączenia między ciągnikiem a siewnikiem w sąsiedztwie maszyn nie powinno być żadnych osób ani zwierząt. Po precyzyjnym podjechaniu tyłem do siewnika i unieruchomieniu ciągnika należy połączyć ciągnik z maszyną - najpierw cięgna dolne, potem cięgno górne, zabezpieczyć sworznie zawleczkami i sprawdzić prawidłowość połączeń. Przed zawieszeniem lub zdjęciem siewnika z trzypunktowego układu zawieszenia ciągnika należy ustawić dźwignię podnośnika hydraulicznego w położeniu zabezpieczającym przed niezamierzonym podniesieniem lub opuszczeniem maszyny. Podczas łączenia przewodów hydraulicznych należy uważać, by układ nie był pod ciśnieniem. Przed odłączeniem siewnika od ciągnika należy opróżnić zbiornik ziarna.
Przejazd transportowy
Przed rozpoczęciem jazdy należy umieścić z tyłu siewnika trójkątną tablicę wyróżniającą pojazd wolno poruszający się oraz tablicę z lampami zespolonymi i światłami odblaskowymi. Należy też sprawdzić prawidłowość podłączenia przewodów zasilających oraz upewnić się, czy w pobliżu ciągnika i siewnika nie znajdują się osoby niewidoczne z miejsca operatora, np. dzieci. W czasie przejazdu z (uniesioną) maszyną dźwignia sterowania podnośnika hydraulicznego musi być zawsze zabezpieczona przed opuszczeniem. Podczas jazdy po drodze publicznej należy stosować się do przepisów ruchu drogowego i przepisów transportowych. Kierujący ciągnikiem rolniczym jest obowiązany jechać bliżej prawej krawędzi jezdni, tak by ułatwić wyprzedzanie innym pojazdom. Podczas jazdy po drogach publicznych siewniki doczepiane należy przewozić w położeniu transportowym. Znaczniki siewników i inne odchylane części powinny być podniesione na czas transportu.
Praca z wałem przegubowo-teleskopowym
Wał przegubowo-teleskopowy można dołączać i odłączać wyłącznie przy wyłączonym wale odbioru mocy i wyłączonym silniku ciągnika, wyjętym ze stacyjki kluczyku, z zaciągniętym hamulcem postojowym. Po zamontowaniu wału trzeba sprawdzić, czy jest właściwie osadzony, przez próbę ściągnięcia go z ciągnika i wału przyjęcia mocy maszyny. Przed włączeniem wału odbioru mocy należy się upewnić, że wybrana prędkość obrotowa wału odbioru mocy ciągnika odpowiada dopuszczalnej prędkości obrotowej siewnika i czy kierunek obrotów jest właściwy. Ważne! Zabronione jest przeciążanie wału. Należy pamiętać o smarowaniu części wału, zgodnie z instrukcją znajdującą się na osłonie. Szczególną uwagę trzeba zwrócić na te miejsca, w których części ruchome mają kontakt z osłoną.
Podczas pracy siewnika
Ważne! Zanim załadujesz ziarno, sprawdź, czy w zbiorniku i aparatach wysiewających nie ma przerośniętych nasion, sznurka, narzędzi itp. Podczas jazdy należy zwracać uwagę na przeszkody znajdujące się w zasięgu pracy znaczników śladów. Nie należy cofać, zawracać i transportować siewnika, kiedy koła i redlice spoczywają na podłożu. Podczas nawrotów na końcu pola redlice i zgarniacz nie mogą dotykać ziemi, należy je podnieść do pozycji transportowej. Nie należy stawiać siewnika na podłożu podczas jazdy do tyłu. Na polu z dużą ilością resztek roślinnych należy sprawdzać, czy redlice nie zapchały się i nie jest blokowany wysiew. Ważne! Nie wolno przegarniać ziarna w zbiorniku dłonią w czasie pracy siewnika. Po zakończeniu pracy maszynę należy ustawić w pozycji transportowej.