Siewnik Pneumatyczny: Zasady Działania, Zalety i Wybór

Współczesne rolnictwo nieustannie poszukuje rozwiązań, które pozwolą na maksymalizację efektywności i precyzji prac polowych. Po odpowiednim przygotowaniu pola, kluczowym etapem jest wysiew nasion, do którego dziś wykorzystuje się siewniki pneumatyczne lub mechaniczne, aby cała operacja w gospodarstwie mogła przebiegać sprawnie i szybko. Bez nich zagłębianie nasion w ziemi i sianie ich w rzędach na polu wielohektarowym byłoby nie tylko niezmiernie trudne, ale i czasochłonne. Dlatego też siewniki stały się jedną z najważniejszych maszyn rolniczych w każdym gospodarstwie. Siewniki pneumatyczne są alternatywą dla siewników mechanicznych, a ich konstrukcja i zasada działania znacząco wpływają na wydajność i jakość siewu.

Czym jest Siewnik Pneumatyczny i Jak Działa?

Siewnik pneumatyczny to maszyna rolnicza wyposażona w innowacyjny system wysiewu oparty o zespół podciśnieniowy lub nadciśnieniowy. Głównym elementem wyróżniającym tę maszynę od siewnika mechanicznego jest dmuchawa, wytwarzająca wysoki strumień powietrza do transportowania nasion w redlicach. W zależności od modelu mechanizm dmuchawy może być napędzany od wałka WOM lub hydraulicznie. Maszyny przeznaczone do wysiewu nasion zbudowane są ze specjalnego zespołu wysiewającego, składającego się z redlic wyposażonych w talerze, otwory, zagarniacze i koła dociskowe.

Mechanizm Transportu i Rozdziału Ziaren

W siewniku pneumatycznym zespół wysiewający pracuje wspólnie z pompą, która podczas działania generuje wysoki strumień powietrza do odpowiednich kanałów, tak aby nasiona ze zbiornika trafiły przez redlice prosto na dno bruzdy, wytworzonej przez wcześniejszy ruch talerzy. Po wprowadzeniu ziarna zostaje ono przygniecione przez kółka dociskowe. Zasadniczo wyróżnia się dwa popularne rozwiązania:

• Mechaniczny aparat wysiewający z pneumatycznym systemem rozdziału ziaren (głowice rozdzielające) i transportem do redlic.
• Koncepcja z tradycyjnym mechanicznym aparatem wysiewającym z taką liczbą pojedynczych aparatów, jak liczba redlic (system stosowany np. w niektórych siewnikach Sulky) i tylko pneumatycznym transportem ziarna do redlic.

W pierwszym przypadku skrzynia kończy się wąskim ujściem do aparatu wysiewającego, co pozwala nawet na siew w przypadku, gdy w zbiorniku zostało zaledwie 2-3 kg rzepaku. W mechanicznym siewniku byłoby już ryzyko, że w niektórych aparatach zabraknie ziarna.

Systemy Nadciśnieniowe i Podciśnieniowe

Siewniki pneumatyczne można podzielić na dwa główne typy ze względu na zastosowany mechanizm transportu powietrza:

• Siewnik nadciśnieniowy: Posiada tarcze wysiewające ze specjalnymi otworami. Po opuszczeniu tych tarcz ziarna wstrzeliwane są na glebę w wyniku docisku strumienia powietrza. Nadmiar nasion, które znajdują się przy otworach, trafia z powrotem do zbiornika. Prace można w tym przypadku wykonywać nawet z prędkością 20 km/h. Systemy nadciśnieniowe wykorzystywane są w firmach usługowych oraz gospodarstwach wielkoobszarowych, przeznaczone głównie dla przedsiębiorstw rolnych i dużych gospodarstw.
• Siewnik podciśnieniowy: Ziarna zasysa się do otworu tarczy, w wyniku ruchu obrotowego podnoszone są one do góry, w strefę pracy zgarniaczy nadmiaru nasion. Później następuje przejście w dół, w wyniku czego nawóz lub nasiona swobodnie spadają w bruzdę. Ważne jest również to, że siewnik tego typu pozwala pracować na mokrej glebie. Prace są w tym przypadku wykonywane z prędkością 10-11 km/h.

Kluczowe Zalety Siewników Pneumatycznych

Wybór siewnika pneumatycznego niesie ze sobą wiele zalet, które czynią go atrakcyjną alternatywą dla siewników mechanicznych.

Większa Pojemność Skrzyni Nasiennej i Rozkład Masy

Zasadniczą zaletą siewników pneumatycznych jest to, że odległość redlicy od skrzyni nasiennej nie jest ograniczona grawitacją. Skrzynia nie musi więc znajdować się nad redlicami, aby ziarno mogło swobodnie opadać. Wykorzystanie strumienia powietrza do transportu ziarna ze zbiornika do redlic stworzyło nowe możliwości. Na ogół 3-metrowy siewnik mechaniczny ma ładowność skrzyni nasiennej od 300 do 700 kg, tymczasem dla siewników pneumatycznych ładowność wynosi zazwyczaj od 700 kg do 1 200 kg, a po użyciu nadstawek może być znacznie większa.

Ponadto prostokątny kształt skrzyni nasiennej w siewnikach pneumatycznych pozwala na łatwy załadunek ziarna z big-bagów. Duża pojemność skrzyni to możliwość wysiewu na obszernym terenie bez konieczności ciągłego uzupełniania nasion. W rezultacie rolnicy nie muszą tak często zatrzymywać się, by doładować skrzynię, co redukuje liczbę przejazdów ciężkimi maszynami rolniczymi po polu, skracając czas pracy i obniżając zużycie paliwa.

Dzięki przesunięciu skrzyni nasiennej blisko tylnej osi ciągnika, moment gnący nie jest znacząco większy albo wręcz porównywalny do agregatów z siewnikami zamontowanymi daleko z tyłu na hydropaku. Ponadto znacznie węższa skrzynia nasienna w siewnikach pneumatycznych nie zmusza operatora do częstego sprawdzania, czy na bokach skrzyni wciąż są nasiona - to zjawisko typowe dla siewników mechanicznych przy małym poziomie ziarna.

Precyzja i Uniwersalność Wysiewu

Siewnik pneumatyczny jest bardziej uniwersalny od mechanicznego i pozwala wysiewać uprawy rzędowe, takie jak soja, burak cukrowy, fasola, bobik, sorgo, kukurydza czy nawet groch oraz rzepak. Dzięki niemu można wysiewać zarówno dużą, jak i małą liczbę ziaren. W pierwszym przypadku skrzynia kończy się wąskim ujściem do aparatu wysiewającego, co pozwala nawet na siew w przypadku, gdy w zbiorniku zostało zaledwie 2-3 kg rzepaku, co w mechanicznym siewniku byłoby już ryzykiem, że w niektórych aparatach zabraknie ziarna.

Niezawodność i Konstrukcja

Do niedawna wiele osób negatywnie oceniało siewnik pneumatyczny ze względu na jego skomplikowaną budowę o zwiększonym ryzyku awarii. Jest to jednak argument mocno przesadzony. Wbrew pozorom ich konstrukcja nie jest bardziej skomplikowana. Faktem jest, że mają dodatkowe elementy wyposażenia, takie jak dmuchawa, jej napęd, przewody powietrzne, ale też wiele elementów jest dużo prostszych. W siewnikach mechanicznych aparat wysiewający składa się z licznych kółek, w siewniku pneumatycznym zastępuje to jedna lub najwyżej kilka rolek. Głowica rozdzielająca jest praktycznie niezniszczalna. Z czasem zużywają się głównie tańsze elementy, takie jak przewody powietrzne czy łożyska w zespole wentylatora. Są też wersje z hydraulicznym lub elektrycznym napędem wentylatorów.

Wyzwania i Specyfika Użytkowania

Trudności z Ręcznym Ładowaniem Nasion

Duża pojemność skrzyń nasiennych nie jest jednak pozbawiona wad. Faktem jest, że "pneumatyka" znacznie trudniej załadować ręcznie tradycyjnymi workami (wysoko umieszczona krawędź skrzyni). Właściwie trzeba do tego zaangażować ciągnik z ładowaczem, a najlepiej ładowarkę teleskopową - w przypadku największych zestawów ciągnik z ładowaczem może nie wystarczyć. Konieczność zaangażowania takiego sprzętu to wada, ale też przyczynia się do zmniejszenia pracochłonności i czasu takiej operacji.

Kwestia Precyzji Rozdziału Ziaren

Niestety, siewniki pneumatyczne mają też pewną wadę (nie dotyczy to wszystkich konstrukcji). Rozdział ziarna w głowicach pneumatycznych jest nie tak precyzyjny jak w przypadku siewników mechanicznych. To znaczy dawka wysiewu jest utrzymana równie precyzyjnie, ale już rozkład na poszczególne redlice może być nieidealny. Wynika to z dość przypadkowego rozdziału nasion na poszczególne kanały oraz dużej wrażliwości na wstrząsy, które dodatkowo pogarszają precyzję siewu. Trzeba jednak zaznaczyć, że nie mówimy tu o znaczącej nierównomierności - różnice są zaledwie kilkuprocentowe, co przy siewie popularnych roślin nie ma dużego znaczenia. Producenci siewników pneumatycznych pracują nad nowszymi rozwiązaniami głowic i przekonują, że ich aktualna precyzja zbliża się do siewników mechanicznych. Idealnym rozwiązaniem okazuje się więc wspomniane wcześniej połączenie siewnika mechanicznego z pneumatycznym transportem ziarna do redlic.

Innowacje w Siewnikach Pneumatycznych i Siewnikach Punktowych

Sektor siewników pneumatycznych ciągle się rozwija, wprowadzając innowacyjne rozwiązania, które zwiększają precyzję i funkcjonalność maszyn. Doskonały przykład stanowi maszyna Fortune Seeder stworzona przez firmę Brastal w kooperacji z producentem AMJ AGRO, która pracuje w oparciu o własną hydraulikę, elektroniczne sterowanie przy użyciu dotykowego wyświetlacza i wyposażona jest w 24 rury nasienne z czujnikami, zapewniające precyzyjną pracę na szerokości 3m.

Sieć Badawcza Łukasiewicz - Poznański Instytut Technologiczny oraz firma Akpil Sp. z o.o. opracowały nowy siewnik z wielowariantową aplikacją nawozu zarówno sypkiego, jak i płynnego, przeznaczony szczególnie do nasion roślin wysiewanych w dużych odstępach w rzędzie (np. słonecznika). Aplikator nawozu stałego nabudowano na ramie siewnika, natomiast aplikator nawozu ciekłego został zawieszony na przednim TUZ ciągnika, co poprawiło wskaźnik sterowności agregatu. Siewnik został wyposażony w podwójne redlice nawozowe, montowane przed sekcjami wysiewającymi, przy czym każda pojedyncza redlica ma niezależną regulację głębokości i odległości od rzędu nasion.

Takie rozwiązanie umożliwia aplikację nawozów po obu stronach rzędów nasion w dwóch wariantach, tzn. stosowanie tylko nawozów stałych lub tylko płynnych po obu stronach rzędów, lub jednoczesne zadawanie nawozów stałych z jednej strony rzędów i ciekłych z drugiej strony. System umożliwia dawkowanie i aplikację nawozu płynnego tylko w miejscach zlokalizowanych blisko wysianych nasion, co pozwala na precyzyjne zadawanie nawozów metodą przerywaną w rzędach. Dzięki temu możliwe jest lepsze wykorzystanie szybko działającego nawozu płynnego przez rośliny. Opracowano algorytm synchronizujący pracę aplikatora nawozów ciekłych z sekcją wysiewającą w celu umieszczenia nasion pośrodku opryskiwanej powierzchni, w przeciwieństwie do dotychczasowych systemów aplikacji ciągłej, które zużywają kilkukrotnie więcej nawozu.

W ramach realizacji projektu siewnika punktowego zaprojektowano zbiornik centralny oraz nadciśnieniowy dozownik nasion. Zbiornik centralny nasion został umieszczony w przedniej części ramy siewnika, co pozwala na stosowanie tylko jednego zbiornika o pojemności około 500 dm³. Pobieranie nasion odbywa się za pomocą czerpni z dna szczelnego zbiornika. Nadciśnieniowy dozownik nasion umożliwia wysiew nasion z prędkością do 20 km/h. Aby utrzymać odpowiednią dokładność wysiewu, opracowano dwie metody wykrywania nasion: na tarczy wysiewającej oraz w przewodzie nasiennym.

Siewniki Pneumatyczne na Rynku Wtórnym

Marzec to miesiąc szczytowego zainteresowania używanymi siewnikami. Oferta używanych siewników jest bardzo bogata, ale siewniki pneumatyczne stanowią zdecydowaną mniejszość. Niemniej zainteresowane nimi osoby z pewnością znajdą dla siebie coś interesującego. W przypadku nowych siewników pneumatycznych barierą często bywa wysoka cena, w przypadku renomowanych producentów zazwyczaj przekracza 100 tys. zł. Tymczasem na rynku wtórnym dobrej klasy siewnik można kupić już w parze z agregatem za 20 tys. zł. Ryzyko jest nieporównywalnie mniejsze niż w przypadku bardziej skomplikowanych maszyn jak np. kombajn zbożowy.

Przegląd popularnych modeli i ich charakterystyka na rynku wtórnym:

• Accord: Jednym z popularniejszych na rynku wtórnym siewników pneumatycznych okazuje się Accord. Takie siewniki dostępne są w kwotach już od 7-9 tys. zł, choć mogą to być mocno wyeksploatowane konstrukcje. Powyżej 10 tys. zł można znaleźć siewnik wyprodukowany na początku lat 90. z redlicami stopkowymi, zbiornikiem o pojemności 750 l i podstawowym sterownikiem. W kwocie 18-20 tys. zł, przy odrobinie szczęścia, możemy zakupić używanego Accorda z lat produkcji 1995-1997 z redlicami talerzowymi. Za używane, ale nieco młodsze maszyny serii DA-S, dla których standardem jest większa skrzynia załadunkowa (1 050 l), zapłacimy średnio od 25 do 35 tys. zł (cena samego siewnika). Będą to konstrukcje pochodzące z lat 2006-2008 z redlicami talerzowymi. Za najmłodsze siewniki wyższych serii, np. DA-S czy S-Drill Pro, z redlicami talerzowymi zapłacimy nawet powyżej 80 tys. zł.
• Maschio Gaspardo: Na rynku "używek" spotkamy również włoskie konstrukcje Maschio Gaspardo, które z roku na rok cieszą się rosnącą popularnością. Aktywną kombinację Aliante (brona wirnikowa+siewnik pneumatyczny Maschio) o szerokości roboczej 3 m można zakupić już w kwocie ok. 25 tys. zł (agregat z 2002 r. z redlicami stopkowymi). Kwota 48-55 tys. zł pozwala na zakup 4-5-letniego modelu Aliante w szerokości 3 lub 4 m w kombinacji z broną wirnikową, często z redlicami talerzowymi i kółkami dociskającymi.
• Lemken: Przymierzając się do zakupu siewnika pneumatycznego Lemken, musimy liczyć się z wydatkiem powyżej 50 tys. zł. Wysoka cena maszyn wynika przede wszystkim z bogatego wyposażenia, które nierzadko obejmuje m.in. redlice talerzowe z kołami dociskowymi. Za siewnik Solitair 9 (3 m) zabudowany na bronie wirnikowej (całość z 1998 r.) zapłacimy ok. 60 tys. zł. Za niespełna 70 tys. zł możemy wejść w posiadanie aktywnej kombinacji z tym samym modelem siewnika o szerokości roboczej 4 m pochodzącej z początku XXI w.
• Sulky: Wartą uwagi propozycją są pneumatyczno-mechaniczne siewniki nabudowane firmy Sulky o oznaczeniu SPI. Przykładowo 4-metrowy egzemplarz z 2001 r. w zestawie z biernym agregatem można kupić za ok. 18 tys. zł. Ich wyjątkowość polega na połączeniu mechanicznego aparatu wysiewającego dla wszystkich sekcji z pneumatycznym transportem ziarna. Podobne wyposażenie posiadają siewniki Sulky SPI Solo, przeznaczone do pracy samodzielnej lub z dużymi ciąganymi agregatami, z własnym układem jezdnym, oferujące duże szerokości robocze (nawet 6 m) przy zachowaniu 3-metrowej szerokości transportowej. Na 10-letni egzemplarz wystarczy ok. 30 tys. zł.
• Lely: Niezbyt liczną grupę ofert stanowią używane siewniki pneumatyczne firmy Lely, najczęściej modele Combi-Pneumatic, które można kupić już za ok. 10 tys. zł. Takie oferty dotyczą ponad 20-letnich maszyn o prostej konstrukcji, zbliżonych do popularnych Accordów.
• Amazone: Ciekawe propozycje pneumatycznych siewników zbożowych - AD-P - ma też Amazone. Zaczęto je produkować pod koniec lat 90., co oznacza, że są to stosunkowo "młode" i drogie maszyny, przez co nie są zbyt popularne na rynku maszyn wtórnych w Polsce. Starsze egzemplarze z końca lat 90. (pierwsza generacja) można znaleźć w cenie 14-17 tys. euro. Siewniki AD-P wyróżniają się uniwersalnym układem dozowania nasion Airstar, w którym napęd aparatu wysiewającego jest mechaniczny, a dawka wysiewu ustalana bezstopniowo.
• Horsch: Ci, którzy poszukują siewnika przeznaczonego stricte do uprawy uproszczonej, na rynku wtórnym mogą spotkać trochę ofert maszyn Horsch CO. Są to masywne maszyny zaczepiane, z dużymi zbiornikami dzielonymi na dwie części (nawozową i nasienną). Egzemplarze z początku XXI w. są wyceniane najczęściej w przedziale 12-15 tys. euro.

Siewnik Pneumatyczny czy Mechaniczny? Podsumowanie Wyboru

Siewniki to bardzo ważne maszyny w gospodarstwach rolnych. Jeśli odpowiednio się je wykorzysta i wybierze odpowiedni ich model, a także przeprowadzi się zabieg agrotechniczny w dobrym terminie, można znacznie zwiększyć plony. Rolnicy mogą wybierać maszynę do siewu spośród 2 różnych typów siewnika - mechanicznego i pneumatycznego. Siewniki mechaniczne charakteryzują się łatwiejszą obsługą oraz większą trwałością, ale jednocześnie mniejszą precyzją w procesie rozsiewania nasion. Prędkość pracy siewników mechanicznych zawieszanych wynosi w tym przypadku od 7 do 9 km/h, a ładowność skrzyni utrzymuje się na poziomie od 300 do 700 kg.

Siewniki pneumatyczne wyróżniają się większą dokładnością, uniwersalnością i większą ładownością (700-1200 kg). Dzięki zastosowaniu tego typu maszyn siew przebiega w sposób bardziej równomierny, jednak maszyny te są często postrzegane jako bardziej podatne na awarie. Wspomniane niedoskonałości, takie jak nierównomierny rozkład nasion czy większe ryzyko awarii wynikające z bardziej skomplikowanej budowy, są jednak w dużej mierze mitami, lub dotyczą starszych generacji. Wybór odpowiedniego siewnika zależy od indywidualnych potrzeb gospodarstwa, skali działalności, rodzaju upraw oraz dostępnego budżetu.

tags: #siewnik #pneumatyczny #do #multiplatow #dzialanie