Siewnik pneumatyczny z broną aktywną: zasada działania i zalety

Siewniki to jedne z najważniejszych maszyn w rolnictwie, odgrywające kluczową rolę w osiąganiu wysokiej wydajności i jakości upraw. Umożliwiają precyzyjne umieszczenie materiału siewnego w glebie i jego odpowiednie przykrycie, co jest niezbędne do równomiernego kiełkowania i wschodów roślin. Obecnie na rynku dominują dwa główne typy siewników: mechaniczne i pneumatyczne. Te drugie, dzięki swojej zaawansowanej konstrukcji i mechanizmom, zdobywają coraz większą popularność w nowoczesnym rolnictwie, zwłaszcza w połączeniu z bronami aktywnymi.

Konstrukcja i mechanizm działania siewników pneumatycznych

Siewnik pneumatyczny to maszyna rolnicza wyposażona w innowacyjny system wysiewu nasion, bazujący na strumieniu powietrza. Głównym elementem wyróżniającym ją od siewnika mechanicznego jest dmuchawa, wytwarzająca wysoki strumień powietrza. Może być ona napędzana od wałka WOM (wałek odbioru mocy) lub hydraulicznie, co umożliwia współpracę siewników pneumatycznych nawet z traktorami o mniejszej mocy.

Tryby działania i transport nasion

Siewniki pneumatyczne charakteryzują się zaawansowanym mechanizmem opartym na dwóch kluczowych trybach działania: podciśnieniowym i nadciśnieniowym. Pozwala to na osiągnięcie skuteczniejszego transportu nasion przez głowice rozdzielające. Kierują one materiał dalej do rur wysiewających, wypychając go wygenerowanym strumieniem powietrza prosto do wyżłobień w glebie. Wyżłobienie w glebie zostaje wykonane wcześniej przez dwutalerzowe redlice, które tworzą bruzdy w jednakowo odległych od siebie rzędach i z taką samą odległością między nasionami.

W przypadku siewnika nadciśnieniowego, tarcze wysiewające ze specjalnymi otworami, po ich opuszczeniu, wstrzeliwują ziarna na glebę w wyniku docisku strumienia powietrza. Nadmiar nasion, które znajdują się przy otworach, trafia z powrotem do zbiornika. Prace można w tym przypadku wykonywać nawet z prędkością 20 km/h. Systemy nadciśnieniowe są wykorzystywane głównie w firmach usługowych oraz dużych gospodarstwach wielkoobszarowych.

W siewniku podciśnieniowym ziarna zasysa się do otworu tarczy, a w wyniku ruchu obrotowego podnoszone są do góry, w strefę pracy zgarniaczy nadmiaru nasion. Później następuje przejście w dół, w wyniku czego nawóz lub nasiona swobodnie spadają w bruzdę. Siewnik tego typu pozwala pracować na mokrej glebie, a prace są wykonywane z prędkością 10-11 km/h.

Skrzynia nasienna i jej ewolucja

Jedną z innowacyjnych cech siewników pneumatycznych jest niezależność skrzyni nasiennej od grawitacji. W przeciwieństwie do siewników mechanicznych, gdzie skrzynia musi znajdować się właściwie nad samymi redlicami, aby ziarno swobodnie opadło, w pneumatycznych odległość redlicy od skrzyni nasiennej nie jest ograniczona. Skrzynia może być ustawiona w dowolnym miejscu względem redlic, co optymalizuje efektywność całego procesu siewu.

Zaawansowane siewniki pneumatyczne posiadają przemyślaną konstrukcję skrzyni nasiennej. Jej węższa budowa w porównaniu do standardowych modeli skutecznie eliminuje problem z nasionami gromadzącymi się na bokach, dzięki czemu rolnicy nie muszą przerywać pracy, aby kontrolować zawartość czy przesuwać nasiona. Ponadto prostokątny kształt skrzyni nasiennej w siewnikach pneumatycznych pozwala na łatwy załadunek ziarna z big bagów. Praktyczne umiejscowienie skrzyni na maszynie umożliwia załadowanie znacznie większej ilości nasion.

W 3-metrowych siewnikach mechanicznych ładowność skrzyni nasiennej wynosi zazwyczaj od 300 do 700 kg. Tymczasem dla siewników pneumatycznych ładowność wynosi od 700 kg do 1200 kg, a po użyciu nadstawek może być znacznie większa. Mimo zwiększonej pojemności, ciągnik nie doświadcza dodatkowego obciążenia, co jest efektem jej bliskiego położenia w stosunku do tylnej osi pojazdu. Dzięki przesunięciu skrzyni nasiennej blisko jego tylnej osi, moment gnący nie jest znacząco większy albo wręcz porównywalny do agregatów z siewnikami zamontowanymi daleko z tyłu na hydropaku.

Zalety siewników pneumatycznych

Siewniki pneumatyczne, zwłaszcza w połączeniu z bronami aktywnymi, oferują szereg znaczących korzyści, które przekładają się na większą wydajność i komfort pracy w gospodarstwie rolnym.

Większa wydajność i mniejsza pracochłonność

• Dłuższy czas pracy bez przestojów: Większa pojemność skrzyni nasiennej oznacza możliwość wysiewu na bardzo dużym obszarze w trakcie jednego przejazdu maszyną. Rolnicy nie muszą tak często zatrzymywać się, by załadować na nowo skrzynię. W przypadku tradycyjnego siewnika o ładowności 300 kg właściwie trzeba uzupełniać zboże co 1,5 ha, co w przypadku nasion w workach 50 kg zajmie 5-10 min.
• Redukcja przejazdów: Mniejsza liczba przestojów redukuje liczbę przejazdów ciężkimi maszynami rolniczymi po polu, skracając czas pracy i obniżając zużycie paliwa.
• Uniwersalność wysiewu: Siewniki pneumatyczne mogą wykonać siew z mniejszą lub większą ilością nasion - w żadnym wypadku nie będzie to stanowiło problemu. Pozwalają wysiewać uprawy rzędowe, takie jak soja, burak cukrowy, fasola, bobik, sorgo, kukurydza, groch oraz rzepak.

Łatwiejsze zarządzanie nasionami

• Brak problemu z nasionami na bokach skrzyni: Znacznie węższa skrzynia nasienna w siewnikach pneumatycznych nie zmusza operatora do częstego sprawdzania, czy na bokach skrzyni wciąż są nasiona - to zjawisko typowe dla siewników mechanicznych przy małym poziomie ziarna.
• Wysiew nawet minimalnych ilości: W przypadku siewników pneumatycznych skrzynia kończy się wąskim ujściem do aparatu wysiewającego, co pozwala nawet na siew, gdy w zbiorniku zostało zaledwie 2-3 kg rzepaku. W mechanicznym siewniku istniałoby ryzyko, że w niektórych aparatach zabraknie ziarna.

Niezawodność i trwałość

Choć mogłoby się wydawać, że siewniki pneumatyczne są podatniejsze na awarie, okazuje się, że są one znacznie bardziej niezawodne w porównaniu z ich mechanicznymi odpowiednikami. Wbrew pozorom ich konstrukcja nie jest bardziej skomplikowana. Faktem jest, że mają dodatkowe elementy wyposażenia takie jak dmuchawa, jej napęd, przewody powietrzne, ale też wiele elementów jest dużo prostszych. W siewnikach mechanicznych aparat wysiewający składa się z licznych kółek, w siewniku pneumatycznym zastępuje to jedna lub najwyżej kilka rolek. Głowica rozdzielająca jest praktycznie niezniszczalna i wykonana z wysokiej klasy materiałów, co zapewnia długie bezawaryjne działanie. Oczywiście, jak każda inna maszyna rolnicza, może wymagać wymiany niektórych elementów w miarę ich zużycia, ale taka konserwacja jest standardową praktyką.

Kwestia precyzji wysiewu

Mimo wielu zalet siewników pneumatycznych, jednym z ich słabszych punktów w niektórych konstrukcjach jest precyzja wysiewu. Rozdział ziarna w głowicach pneumatycznych jest nie tak precyzyjny jak w przypadku siewników mechanicznych. Dawka wysiewu jest utrzymana równie precyzyjnie, ale rozkład na poszczególne redlice może być nieidealny. Wynika to z dość przypadkowego rozdziału nasion na poszczególne kanały oraz dużej wrażliwości na wstrząsy, które dodatkowo pogarszają precyzję siewu. Trzeba jednak zaznaczyć, że nie mówimy tu o znaczącej nierównomierności - różnice są zaledwie kilkuprocentowe, co przy siewie popularnych roślin nie ma dużego znaczenia.

Producenci siewników pneumatycznych pracują nad nowszymi rozwiązaniami głowic, przekonując, że ich aktualna precyzja zbliża się do siewników mechanicznych. Idealnym rozwiązaniem okazuje się połączenie siewnika mechanicznego z pneumatycznym transportem ziarna do redlic. Przykładem są pneumatyczno-mechaniczne siewniki nabudowane firmy Sulky o oznaczeniu SPI, które łączą mechaniczny aparat wysiewający dla wszystkich sekcji z pneumatycznym transportem ziarna do redlic.

Nowoczesne siewniki pneumatyczne to również zaawansowane technicznie konstrukcje. Wyróżnikiem takich maszyn jest elektryczny napęd aparatu wysiewającego, który umożliwia zmianę prędkości wałka wysiewającego, a tym samym regulację dawki wysiewu z poziomu kabiny operatora. Napęd elektryczny aparatu wysiewającego jest sterowany za pomocą terminala. Niektóre z tych urządzeń pracują w standardzie ISOBUS. Terminale sterujące mogą obsługiwać funkcje GPS, dzięki którym dozowanie nasion może odbywać się w trybie automatycznym na podstawie map aplikacyjnych.

Wyzwania związane z ładowaniem nasion

Duża pojemność skrzyni nasiennych ma swoją gorszą stronę, a mianowicie jest nią ładowanie nasion. Ręczne załadowanie dużej ilości materiału siewnego może być nie tylko niewygodne, ale i czasochłonne. Właściwie trzeba do tego zaangażować ciągnik z ładowaczem, a najlepiej ładowarkę teleskopową - w przypadku największych zestawów ciągnik z ładowaczem może nie wystarczyć. Konieczność zaangażowania takiego sprzętu to wada, ale też przyczynia się do zmniejszenia pracochłonności i czasu takiej operacji. Dlatego wybór siewników pneumatycznych jest celowy zwłaszcza w gospodarstwach, którym zależy na poprawieniu wydajności.

Siewniki pneumatyczne na rynku wtórnym

Oferta używanych siewników jest bardzo bogata, ale siewniki pneumatyczne stanowią zdecydowaną mniejszość. Niemniej zainteresowane nimi osoby z pewnością znajdą dla siebie coś interesującego. W przypadku nowych siewników pneumatycznych barierą często bywa wysoka cena, w przypadku renomowanych producentów zazwyczaj przekracza 100 tys. zł. Tymczasem na rynku wtórnym dobrej klasy siewnik można kupić już w parze z agregatem za 20 tys. zł. Ryzyko jest nieporównywalnie mniejsze niż w przypadku bardziej skomplikowanych maszyn jak np. kombajn zbożowy.

Popularne modele na rynku wtórnym

• Accord: Jednym z popularniejszych na rynku wtórnym siewników pneumatycznych okazuje się Accord. Takie siewniki dostępne są w kwotach już od 7-9 tys. zł, choć mogą to być mocno wyeksploatowane konstrukcje. Powyżej 10 tys. zł można znaleźć siewnik wyprodukowany na początku lat 90. z redlicami stopkowymi, zbiornikiem o pojemności 750 l i podstawowym sterownikiem umożliwiającym zakładanie ścieżek technologicznych. W kwocie 18-20 tys. zł, przy odrobinie szczęścia możemy zakupić używanego Accorda z lat produkcji 1995-1997 z redlicami talerzowymi. Za używane, ale nieco młodsze maszyny serii DA-S, dla których standardem jest większa skrzynia załadunkowa (1 050 l) zapłacimy średnio od 25 do 35 tys. zł (cena samego siewnika). Będą to konstrukcje pochodzące z lat 2006-2008 z redlicami talerzowymi (możliwe, że z redlicami z kołami dociskowymi). Za najmłodsze siewniki wyższych serii, np. DA-S czy S-Drill Pro, z redlicami talerzowymi zapłacimy nawet powyżej 80 tys. zł.
• Maschio Gaspardo: Na rynku "używek" spotkamy również włoskie konstrukcje Maschio Gaspardo, które z roku na rok cieszą się rosnącą popularnością. Aktywną kombinację Aliante (brona wirnikowa + siewnik pneumatyczny Maschio) o szerokości roboczej 3 m można zakupić już w kwocie ok. 25 tys. zł (agregat z 2002 r. wyposażony w redlice stopkowe). Kwota 48-55 tys. zł pozwala na zakup 4-5-letniego modelu Aliante w szerokości 3 lub 4 m w kombinacji z broną wirnikową, często z redlicami talerzowymi i kółkami dociskającymi.
• Lemken: Przymierzając się do zakupu siewnika pneumatycznego Lemken, musimy liczyć się z wydatkiem powyżej 50 tys. zł. Wysoka cena wynika z bogatego wyposażenia maszyn trafiających do Polski, które nierzadko obejmuje m.in. redlice talerzowe z kołami dociskowymi o dużej średnicy. Za siewnik Solitair 9 (3 m) zabudowany na bronie wirnikowej (całość z 1998 r.) zapłacimy ok. 60 tys. zł. Maszyna w standardzie jest wyposażona w skrzynię nasienną o pojemności 1 100 l. Za niespełna 70 tys. zł możemy wejść w posiadanie aktywnej kombinacji z tym samym modelem siewnika o szerokości roboczej 4 m pochodzącej z początku XXI w. Napęd dmuchawy w tym przypadku odbywa się hydraulicznie, a głowica do rozdziału nasion umieszczona jest w skrzyni nasiennej. Z kolei półzawieszany, aktywny agregat uprawowo-siewny o szerokości roboczej 6 m (ze skrzynią 1 850 l), wyprodukowany w 2006 r., to koszt nieco ponad 120 tys. zł.
• Sulky SPI: Wartą uwagi propozycją są pneumatyczno-mechaniczne siewniki nabudowane firmy Sulky o oznaczeniu SPI. 4-metrowy egzemplarz z 2001 r. (występuje też wersja 3-metrowa) w zestawie z biernym agregatem można kupić za ok. 18 tys. zł. Ich wyjątkowość polega na połączeniu mechanicznego aparatu wysiewającego dla wszystkich sekcji wysiewających, z pneumatycznym transportem ziarna do redlic.
• Lely: Niezbyt liczną grupę ofert stanowią używane siewniki pneumatyczne firmy Lely. Najczęściej są to modele Combi-Pneumatic, które można kupić już za ok. 10 tys. zł. Takie oferty dotyczą ponad 20-letnich maszyn konstrukcją zbliżonych do popularnych Accordów (część rozwiązań jest taka sama). Wyposażone są one w pojedynczą głowicę rozdzielającą umieszczoną wewnątrz skrzyni nasiennej. Są to maszyny o bardzo prostej konstrukcji i są raczej mało awaryjne, ale też nie należy się spodziewać ponadprzeciętnej precyzji.
• Amazone AD-P: Ciekawe propozycje pneumatycznych siewników zbożowych - AD-P, ma też Amazone. Z racji, że są to stosunkowo "młode" maszyny (zaczęto je produkować pod koniec lat 90.), a co za tym idzie - stosunkowo drogie, nie są zbyt popularne na rynku maszyn wtórnych w Polsce. Spory wybór używanych maszyn jest na rodzimym, niemieckim rynku, gdzie zadbany egzemplarz o szerokości roboczej 3 m kosztuje co najmniej 20-25 tys. euro. Starsze egzemplarze z końca lat 90. (pierwsza generacja, w oznaczeniu ostania cyfra to "2", w nowszych generacjach jest to "3") można znaleźć już w cenie 14-17 tys. euro. Siewniki AD-P wyróżniają się uniwersalnym układem dozowania nasion Airstar, w którym napęd aparatu wysiewającego jest mechaniczny (od koła ostrogowego), a dawka wysiewu jest ustalana bezstopniowo. Nasiona do redlic rozprowadzane są z jednej głowicy pneumatycznej.
• Horsch CO: Ci, którzy poszukują siewnika przeznaczonego stricte do uprawy uproszczonej, na rynku wtórnym mogą spotkać trochę ofert maszyn Horsch CO. To masywne maszyny zaczepiane, z dużymi zbiornikami dzielonymi na dwie części: nawozową i nasienną. Maszyny nie są zbyt drogie, bo egzemplarze z początku XXI w. są wyceniane najczęściej w przedziale 12-15 tys. euro. Sekcję siewną tworzy kultywator, do którego przymocowane są przewody z aparatu wysiewającego nasiona i nawóz (nawóz jest dozowany poniżej nasion). Maszyny dostępne są w szerokościach roboczych: 3, 4 i 6 m.

tags: #siewnik #pneumatyczny #z #brona #aktywna