Po żniwach wielu rolników decyduje się na wysiew poplonów. Siewnik do poplonów to kluczowe narzędzie regeneracji gleby po zbiorach głównych upraw. Poplony sieje się zazwyczaj od lipca do września, bezpośrednio po zbiorze kultury głównej. Nakaz wysiewania różnych poplonów i międzyplonów sprawia, że na rynku pojawiają się coraz to nowi producenci sprzętu, pozwalającego szybko i sprawnie wysiać nasiona.
Siew poplonów różni się od standardowego wysiewu zboża przede wszystkim terminem pracy i rodzajem wysiewanych nasion. Jaki siewnik do poplonów sprawdzi się w takich warunkach? Przede wszystkim taki, który radzi sobie z różnymi rodzajami nasion - od drobnych jak gorczyca biała po większe jak bobik czy groch.
Metody Wysiewu Poplonów i Ogólne Cechy Siewników
Wysiew poplonów można wykonać na kilka sposobów. Oprócz pełnej uprawy da się do tego celu wykorzystywać siewnik zbożowy przystosowany do pracy w systemie bezorkowym albo rozsiewacz nawozów. Najlepiej sprawdzą się jednak specjalne siewniki przeznaczone do wysiewu nasion takich roślin. Niezależnie od szczegółów ich konstrukcji wszystkie wysiewają nasiona rzutowo. Zwykle są też przystosowane do montażu na narzędziach do uprawy ścierniskowej, dzięki czemu koszty wysiewu poplonu (poza amortyzacją siewnika) ograniczają się jedynie do zakupu nasion.
Typy Siewników do Poplonów Dostępnych na Rynku
Na polskim rynku dostępne są trzy główne typy siewników do poplonów. Przed wyborem konkretnej marki rolnicy muszą określić, które cechy siewników są dla nich najważniejsze.
Siewniki Talerzowe (Rzutowe)
Najprostszy typ to siewniki talerzowe przypominające zminiaturyzowane rozsiewacze nawozów. Ich główne zalety to: niska cena (zaczynająca się od 1,5-2 tys. zł brutto), możliwość płynnej zmiany szerokości roboczej i łatwość przeinstalowania pomiędzy różnymi maszynami uprawowymi. Umożliwiają one także pracę solo.
Siewniki Mechaniczne
Siewniki mechaniczne prezentują średni poziom cen, rozpoczynający się od nieco ponad 6 tys. zł brutto za 3-metrową wersję (np. Unia Group). Do ich zalet należy stosunkowo prosta budowa połączona z wysoką równomiernością rozmieszczenia nasion i utrzymywaniem stałej dawki wysiewu niezależnie od prędkości jazdy. Do wad tego rozwiązania należą: wyższa masa oraz większe gabaryty w porównaniu z innymi typami omawianych maszyn. Ograniczona jest również ich szerokość robocza, ze względu na to, że musi być równa szerokości skrzyni nasiennej.
Siewniki Pneumatyczne
Pod względem szerokości roboczej znacznie lepiej wypadają siewniki pneumatyczne, które mogą być stosowane razem z szerokimi narzędziami uprawowymi i również cechują się dobrą równomiernością rozsiewu. Są jednak bardziej skomplikowane, a przez to też droższe. Najtańsze maszyny tego typu można kupić za około 10 tys. zł brutto.
Przegląd Modeli Siewników Poplonów od Różnych Producentów
Amazone GreenDrill
W ofercie Amazone dostępny jest siewnik do poplonów i podsiewu traw o nazwie GreenDrill. Może być montowany na narzędziach uprawowych tej firmy o szerokości do 6 m. Za dozowanie nasion odpowiada w nim wałek wysiewający wyposażony w wymienne kółka do różnych rodzajów nasion. Z dozownika nasiona trafiają do rurek, którymi pneumatycznie transportowane są do dyfuzorów - nazywanych przez Amazone talerzami odbojowymi. Zarówno dmuchawa, jak i wałek mogą być napędzane elektrycznie bądź hydraulicznie. Pracę usprawnia sterownik, którym można włączyć dmuchawę i wałek oraz regulować liczbę obrotów tego ostatniego.
Inne Rozwiązania Pneumatyczne
Przykładowy siewnik Alfa może być używany zarówno do siewu nasion, jak i rozsiewania nawozów na szerokość od 2,2 do 4,0 m. Pneumatyczny siewnik Eta jest przeznaczony do montażu na maszynach uprawowych, które do pozycji transportowej składają się hydraulicznie. Pozwala on wysiewać nasiona na szerokościach do 12 m. Napęd dozownika oraz dmuchawy może być hydrauliczny lub elektryczny w zależności od wielkości zbiornika oraz wielkości maszyny, na której system jest zamontowany.
Siewniki APV
Austriacka firma APV specjalizuje się w produkcji siewników do poplonów, oferując 9 modeli takich maszyn. Cztery z nich to siewniki z tarczowym systemem wysiewu, pozostałe to maszyny pneumatyczne. Najmniejszy z modeli tarczowych ma 40-litrowy zbiornik nasion i może być instalowany nawet na quadzie. Największy, ze zbiornikiem o pojemności 200 l, jest wyposażony w elektroniczną wagę oraz dwie tarcze, które według producenta zapewniają bardziej równomierny rozsiew w porównaniu z modelami jednotarczowymi i pozwalają na wysiew materiału na szerokość do 30 m.
Siewniki APV wyposażono w elektrycznie napędzane, wymienne wałki wysiewające oraz dmuchawę elektryczną lub hydrauliczną. Ta ostatnia pozwala na zastosowanie zamiast standardowych ośmiu, dwukrotnie większej liczby dyfuzorów. Największy model APV ma dmuchawę napędzaną wyłącznie silnikiem hydraulicznym i może mieć 16 lub 32 przewody rozprowadzające nasiona.
Pöttinger Drillbox
W ofercie Pöttingera można znaleźć mechaniczne siewniki do poplonów o szerokości 2,5 i 3 m o nazwie Drillbox. Ich aparaty wysiewające napędzane są od koła gwiaździstego za pośrednictwem łańcucha. Na życzenie w skrzyni nasiennej może być zamontowane mieszadło.
Kuhn SH
Kuhn oferuje dwa modele siewników do poplonów oznaczone symbolem SH 151 i SH 401. Różnią się one jedynie zbiornikiem: w pierwszym wykonany jest on z polietylenu i ma pojemność 150 l, w drugim stalowy zbiornik mieści 400 l nasion. Siewniki mają po 8 dysz, za pomocą których nasiona są rozpraszane na powierzchni gleby.
Rol-Tronic (Model SP-2)
Firma Rol-Tronic oferuje siewniki poplonów napędzane elektrycznie, np. model SP-2. Sprzęt ten, którego pojemność zbiornika wynosi 200 l, charakteryzuje się maksymalną szerokością roboczą 6 m. Wewnątrz zbiornika znajduje się mieszadło, które podobnie jak wałek wysiewający ma napęd elektryczny. W razie potrzeby można odłączyć mieszadło, by nie uszkadzało delikatnych nasion. W standardzie jest uniwersalny wałek wysiewający, a w opcji producent oferuje wałek gumowy, przydatny podczas wysiewu grubych nasion poplonów, takich jak łubin. W zbiorniku znajdziemy także czujnik informujący o niskim poziomie nasion, który jest standardowym wyposażeniem, podobnie jak zestaw do próbnego wysiewu (wiadro, korytko, waga).
W zestawie Rol-Tronic znajdziemy także dwa czujniki do montażu na ciągniku. Pierwszy służy do odczytu prędkości jazdy, drugi sygnalizuje pozycje roboczą i transportową (czujnik mocowany jest na TUZ ciągnika). Wysiane nasiona są transportowane strumieniem powietrza do maksymalnie 8 deflektorów rozrzucających, a napęd wentylatora jest również elektryczny. Siewnik jest kontrolowany za pomocą sterownika Tractor Speed, który kontroluje pracę wałka wysiewającego w zależności od wyniku próby kręconej, zadanej normy wysiewu oraz prędkości jazdy. Masa siewnika SP-2 nie przekracza 90 kg, co ułatwia szybki montaż na różnych maszynach.
Siewnik Poplonów Zefir (Producent z Pilzna)
Producent z Pilzna oferuje tarczowy siewnik Poplon o nazwie Zefir ze zbiornikiem o pojemności 110 l. Jest on napędzany silnikiem elektrycznym i potrzebuje do zasilania prądu o napięciu 12 V. Płynna regulacja szerokości roboczej w zakresie od 2,5 do 15 m jest możliwa dzięki zmianom obrotów tarczy rozsiewającej w zakresie od 300 do 3000 obr./min. Ułatwia to specjalny sterownik, za pomocą którego można zarządzać również otwieraniem otworu dozującego. Szerokość robocza jest ponadto w dużym stopniu uzależniona od rodzaju wysiewanych nasion.
Zefir o szerokości roboczej 2-15 metrów z 10-stopniową regulacją i zbiornikiem 110 litrów zapewnia precyzyjne wprowadzenie roślin poplonowych. Waga tylko 33 kg to ogromna zaleta przy pracy w okresie żniw, gdy gleba jest wrażliwa na ugniatanie. Silnik elektryczny zasilany z akumulatora to przełom w konstrukcji siewników. W przeciwieństwie do napędu mechanicznego, system elektryczny zapewnia stałą prędkość wysiewu niezależnie od prędkości jazdy, eliminując problem nierównomiernego siewu na wzniesieniach i spadkach. Tradycyjne siewniki z napędem mechanicznym mogą wysiewać więcej nasion przy jeździe w dół i mniej podczas podjazdu.
Sterowanie za pomocą pilota to funkcja, która znacząco ułatwia pracę operatora - można włączać i wyłączać siew bezpośrednio z kabiny ciągnika, bez konieczności zatrzymywania się. Akumulator zapewnia wystarczającą moc do pracy przez cały dzień bez konieczności doładowania. Kluczowa jest uniwersalność konstrukcji Zefira: gorczyca biała, rzodkiew oleista, facelia - to popularne poplony o drobnych nasionach, które wymagają precyzyjnego dozowania. 10-stopniowa regulacja pozwala na ustawienie minimalnej dawki bez marnotrawstwa drogiego materiału siewnego. Mieszanki poplonowe łączące różne gatunki mogą sprawiać problemy w tradycyjnych siewnikach ze względu na różną wielkość nasion, ale Zefir radzi sobie z tym wyzwaniem. Pojemność zbiornika 110 litrów to optymalna wielkość dla większości gospodarstw.
Szerokość robocza 2-15 metrów to największy zakres dostępny na rynku siewników poplonowych. Możliwość regulacji szerokości bez wymiany elementów to praktyczna zaleta. W zależności od kształtu pola, bliskości zabudowań czy drzew, można zawężać lub poszerzać zasięg siewu. Równomierność rozsiewu na całej szerokości to podstawa udanego siewu poplonów. Na małych, nieregularnych działkach można pracować z szerokością 2-4 metry, co zapewnia precyzję i możliwość omijania przeszkód. Zbiornik wykonany jest z odpornego na uderzenia tworzywa sztucznego, co łączy lekkość z wysoką wytrzymałością. Siewnik wymaga minimalnej konserwacji dzięki przemyślanej konstrukcji, a brak skomplikowanych mechanizmów oznacza mniej elementów podatnych na zużycie. Kabel 4 metry w standardzie zapewnia wystarczającą odległość dla większości zastosowań. Sterowanie pilotem eliminuje konieczność wychodzenia z kabiny do regulacji czy kontroli pracy. Warunki glebowe po zbiorach mogą być trudne - sucha, twarda gleba wymaga odpowiedniego przygotowania. Siewnik do poplonów z regulowaną dawką pozwala na zwiększenie normy wysiewu na suchszych fragmentach pola, gdzie wschody roślin mogą być gorsze. Siewnik do poplonów Zefir to inwestycja w zrównoważone gospodarowanie glebą i zwiększenie jej żyzności.
Wybór optymalnego siewnika Zefir: Pytania i Odpowiedzi
- Czy jeden siewnik obsłuży wszystkie rodzaje poplonów? Tak, Zefir z 10-stopniową regulacją i talerzem z metalowymi łopatkami obsługuje pełne spektrum nasion poplonowych - od drobnych jak gorczyca po większe jak bobik. Płynna regulacja dawki eliminuje konieczność wymiany elementów przy zmianie gatunku. System elektryczny zapewnia precyzyjny wysyp niezależnie od rodzaju nasion.
- Jaka szerokość robocza będzie optymalna dla mojego gospodarstwa? Dla małych gospodarstw do 50 ha wystarczy szerokość 2-6 metrów, co zapewnia precyzję na nieregularnych działkach. Średnie gospodarstwa 50-150 ha najlepiej obsłużą 8-12 metrów. Duże areały powyżej 150 ha wymagają pełnej szerokości 15 metrów dla maksymalnej wydajności. Ważne jest również dopasowanie do mocy ciągnika.
- Czy siewnik elektryczny jest niezawodny w trudnych warunkach? Tak, silnik elektryczny z akumulatorem to sprawdzone rozwiązanie odporne na zapylenie i wilgoć. Brak skomplikowanych układów mechanicznych oznacza wysoką niezawodność. Akumulator zapewnia moc na cały dzień pracy, a sterowanie pilotem działa niezawodnie w promieniu kilkudziesięciu metrów od siewnika.
Technologie i Wyposażenie Wspierające Precyzyjny Siew
Systemy Dozowania i Rozprowadzania Nasion
Maszyna pozwala na rozsiewanie poplonów różnego rodzaju i wielkości granulatu. Układ wysiewający to jednostka elektryczna napędzająca uniwersalny wałek wysiewający o dużym zakresie regulacji prędkości. Ziarno dozowane jest ze zbiornika (np. o pojemności 200 litrów). Wałek wysiewający przenosi materiał siewny do ośmiokanałowego rozdzielacza, skąd pneumatycznie transportowany jest do elastycznych przewodów wysiewających, wykonanych z tworzywa sztucznego, zakończonych płytkami. Za transport ziaren odpowiedzialne są często dwie elektryczne dmuchawy wspomagające.
Wielką zaletą takiego sposobu rozprowadzania wysiewanego materiału jest pewność jego równomiernego rozłożenia na polu bez względu na warunki pogodowe (wiatr) panujące podczas wykonywania zabiegu agrotechnicznego. Płytki rozsiewające mocowane są na specjalnej ramce i mogą być rozmieszczane w różnych odstępach, w zależności od szerokości roboczej maszyny, na którą nabudowano siewnik.
Sterowanie i Monitorowanie Pracy
Za dokładne dozowanie wysiewanego materiału odpowiada dedykowany komputer. Przyjazny użytkownikowi moduł umożliwia operatorowi kontrolę i regulację podstawowych parametrów siewu. System wymaga wprowadzenia do pamięci:
- żądanej dawki ziarna jaka ma zostać wysiana na hektar,
- szerokości roboczej maszyny, na jakiej siewnik jest nabudowany,
- dawki jaką dozuje wałek wysiewający podczas jednego pełnego obrotu (tą informację operator może wyczytać z tabeli wysiewu bądź otrzymać ją z próby kręconej).
Dla właściwego funkcjonowania maszyny sterownik potrzebuje jeszcze jednego parametru - prędkości roboczej, o której informacje w czasie rzeczywistym przesyła do komputera czujnik z koła kopiującego bądź antena GPS.
Wyposażenie Dodatkowe i Opcje Montażowe
Podstawowe wyposażenie siewników może obejmować:
- Sterowanie z koła kopiującego
- Sterowanie GPS
- Sterowanie z koła kopiującego + wentylator hydrauliczny
- Sterowanie GPS + wentylator hydrauliczny
Wśród opcji dodatkowych często dostępne są:
- Sterowanie obrotami wentylatora
- Zewnętrzny panel sterujący
- Czujnik rezerwy ziarna (opcja do „zewnętrznego panelu sterującego”)
- Różne typy stopni dostępowych: pojedynczy płaski, podwójny płaski, 45º, 90º
- Szeroka gama podstaw montażowych do różnych maszyn uprawowych, m.in. do BTH w wersji półzawieszanej, BTH wersja 2018, BT27, BT30, BTC30, BTC50, BTC60, BM, AT, APN26, AP, APN21, APN30, APR, APS, GRASS 300.