Siewnik zbożowy Poznaniak od lat stanowi kluczowe narzędzie w polskim rolnictwie, ceniony za zdolność do równomiernego rozsiewania materiału siewnego. Jednakże, aby zapewnić jego optymalną pracę i uniknąć problemów z niedostatecznym lub nierównomiernym wysiewem ziarna, konieczne jest zrozumienie kluczowych elementów maszyny, ich prawidłowej regulacji oraz regularnej konserwacji.
Kluczowe elementy siewnika i ich wpływ na wysiew
Niewłaściwy wysiew ziarna najczęściej wynika ze zużycia lub nieprawidłowego ustawienia poszczególnych komponentów siewnika.
Aparat wysiewający - "serce" maszyny
Aparat wysiewający odpowiada za odmierzanie dawki nasion i przekazywanie ich do przewodów, będąc "sercem" całej maszyny. Jeśli norma wysiewu jest niestabilna, zanim zakupimy nowe części, warto wykonać próbę kręconą i wrócić do ustawień według wskazówek producenta. Firma Unia wyraźnie podkreśla, że jakość pracy zależy od staranności regulacji A-D i prób kontrolnych. Po zasypaniu ziarna należy obrócić wałek, aby wypełnić gniazda nasionami, a dopiero potem mierzyć wynik z rynienek i korygować nastawy.
- Kółko wysiewające i zastawka: Bezpośrednio regulują strumień nasion z komory aparatu. Ich zużycie wprost przekłada się na falowanie dawki. Nierówny wysiew zbóż lub "skakanie" dawki często wskazuje na zużyte lub zapiaszczone kółko wysiewające. Wymiana jest tania i natychmiast poprawia wynik, np. kółko 3056020010.
- Zastawka: Nadmierny albo zbyt mały przepływ może być spowodowany pogiętą lub zabrudzoną zastawką. W takim przypadku należy od razu zamontować nową sprężynę. Przykłady części to zastawka 3039020090 i sprężyna 3039020080.
- Wkładki do nasion drobnych: Podczas siewu rzepaku lub koniczyny konieczne jest stosowanie wkładek do nasion drobnych. Bez nich niedomiar wysiewu bywa dramatyczny, prowadząc do nieodpowiedniej dawki. Należy zamontować wypełniacz, np. 3025010610.
Dobrą praktyką jest sezonowa wymiana najtańszych elementów dozowania oraz wykonanie testu "na sucho".
Redlice i docisk - zapewnienie odpowiedniej głębokości
Redlica otwiera glebę i układa nasiona na zadanej głębokości. Sprężyny docisku i jarzma utrzymują jej tor, tłumiąc nierówności.
- Zużyte czubki i stopki: Stępione czubki i stopki powodują "rozrywanie" bruzdy zamiast czystego nacięcia. Wymiana zużytych końcówek na czubek 3023080040 i stopkę 3045520100 jest kluczowa. Po takim "odświeżeniu" redlic zwykle ustępują problemy kwalifikowane jako awaria - rzędy prowadzą prosto, a głębokość jest równa.
- Regulacja docisku: Każda redlica posiada również możliwość indywidualnej regulacji siły nacisku na glebę poprzez zmianę miejsca zaczepienia sprężyny.
Przewody i lejki - transport ziarna
Przewody przenoszą ziarno z aparatu do redlic, a lejki stabilizują spływ i kompensują ruch redlicy. Guma starzeje się od słońca i mrozu, więc sezonowa kontrola to obowiązek.
- Pęknięty przewód: Pęknięty przewód oznacza przerywany strumień nasion i puste ślady. Należy dobierać go do typu mocowania (uchwyt wyżej/niżej) i wymieniać komplet: przewód wraz z łącznikami. Przykłady: przewód 580 mm - uchwyt wyżej 3045560010, przewód 580 mm - uchwyt niżej 3045560020, łącznik górny 3078050620, łącznik dolny 3043000740.
- Lejki: Lejek musi być gładki wewnątrz i dobrze osadzony w uchwycie, w przeciwnym razie nasiona mogą się "zawieszać" albo wypadać obok bruzdy. Dostępne są lejki plastikowe (tańsze, lżejsze) lub metalowe (wytrzymalsze mechanicznie). Przykłady: plastik - uchwyt wyżej 3043060020, plastik - uchwyt wyżej (czarny), plastik - uchwyt niżej 3043060020C, metal - uchwyt wyżej 3045590010, metal - uchwyt niżej 3045590010.
Po wymianie przewodów i lejków obowiązkowo należy wykonać próbę kręconą, to jedyny sposób, aby potwierdzić drożność i równy spływ we wszystkich sekcjach.
Napęd i sterowanie - prawidłowe przełożenie ruchu
Koło biegowe, przekładnia i cięgna przenoszą ruch na wałki dozujące. Dźwignie i rękojeści służą do ustawiania przełożeń oraz otwarcia zastawek. Każdy luz i opór w tym ciągu urządzeń kończy się "falowaniem" dawki.
- Luzy lub "samoprzestawianie" nastaw: Wskazuje na zużyte elementy sterowania. Należy wymienić rękojeść 3023030140 i sprężynę rękojeści 3023030120.
- Zanik napędu pojedynczych sekcji lub opory: Wymaga sprawdzenia łożysk i cięgien.
- Pękające tryby w skrzyni: Problem ten może być spowodowany zbyt dużymi oporami w mechanizmach napędowych, niewłaściwym smarowaniem trybów, zbyt ciasnym spasowaniem kół zębatych lub niską jakością materiału, z którego wykonano tryby. Warto sprawdzić wałek wysiewający, czy nie jest blokowany, oraz mieszadło, które może stwarzać duży opór, zwłaszcza przy gęsto zasypanej skrzyni, choć w przypadku pszenicy stawia najmniejszy opór. W niektórych przypadkach problemem może być zaprawiarka, która może powodować dodatkowe obciążenie. Należy zawsze dbać o smarowanie trybów.
- Nierówne działanie ścieżek przejazdowych: Warto sprawdzić elementy aparatu ścieżkowego i koła "ścieżkowe", np. koło wysiewające specjalne 30783511004.
Zagarniacze - domykanie bruzdy
Zagarniacze domykają bruzdę i wyrównują powierzchnię, chroniąc nasiona przed przesuszeniem i ptakami. To jedna z najtańszych, a często pomijanych napraw. Wiele "drobnych" problemów znika bez śladu po wymianie zużytych palców na nowe, np. palec zagarniający podwójny 3043300030 (dostępny także w pakiecie 10 sztuk).
Znaczniki - precyzja przejazdów
Znaczniki wyznaczają trasę następnego przejazdu i ograniczają nakładki. Jeśli znacznik "nie rysuje" równo, należy sprawdzić talerz i jego mocowanie. Przykład elementu: talerz znacznika 3011010150. Warto też upewnić się, czy hydraulika składania nie wprowadza oporu - to drobiazg, który znacznie ogranicza ryzyko nakładek.
Próba kręcona - serce precyzji siewu
Jak zrobić próbe kręconą w siewniku Poznaniak?/ Siew Pszenżyta/RolnikowoPL
Co to jest próba kręcona siewnika?
Próba kręcona siewnika to jedna z kluczowych operacji, którą należy wykonać przed siewem. Jest związana ze sprawdzaniem prawidłowej pracy siewnika przed właściwym wysiewem. Metoda ta polega na uruchomieniu siewnika w pozycji roboczej (czyli tak, jakby był używany do wysiewu) poza obszarem pola uprawnego, na przykład na trawie lub drodze. Następnie należy zważyć ziarno wsypane do rynienek, uwzględniając konkretną liczbę obrotów przekładni siewnika, i porównać je z normą wysiewu. Próba kręcona daje możliwość obserwacji działania siewnika oraz wykrycia ewentualnych zmian w wypadaniu ziaren. Choć sama próba zajmuje sporo czasu, warto ją wykonać, aby uzyskać właściwą dawkę kilogramów na 1 hektar.
Jak zrobić próbę kręconą siewnika Poznaniak?
Próbę kręconą siewnika Poznaniak należy wykonać, biorąc pod uwagę odpowiednią tabelę wysiewu, odpowiadającą gatunkowi ziarna, które zamierzamy wysiać. Jeśli w tabeli nie ma konkretnego zboża, należy wybrać najbardziej zbliżoną opcję lub typ ziarna, który jest podobny do tego, które chcemy siać (np. pszenica ozima zamiast jarej).
- Na początku należy zwolnić belkę mieszków i wsunąć w to miejsce osłonę korytkową, spełniającą rolę pojemnika na ziarno.
- W kolejnym kroku trzeba zasypać zbiornik ziarnem do poziomu powyżej górnej krawędzi otworów wyspowych do aparatów wysiewających.
- Następnie trzeba włożyć korbę i wykonać kilka obrotów, aby wypełnić ziarnem aparaty wysiewające.
- Wysiane ziarno trzeba przesypać do zbiornika i ponownie podstawić osłonę korytkową pod aparaty wysiewające.
- Następnie należy wykręcić korbą dla:
- siewnika o szerokości 3,0 m: liczbę obrotów 13 na ar,
- siewnika o szerokości 2,7 m: liczbę obrotów 14,5 na ar,
- siewnika o szerokości 2,5 m: liczbę obrotów 15,5 na ar.
Ilość nasion, która zostanie wysiana do osłony korytkowej (dokładnie zważona), pomnożona przez 100 odpowiada dawce wysiewu ziarna na 1 hektar. Jeśli waży ono mniej lub więcej niż podaje tabela wysiewu, trzeba zmienić ustawienie dźwigni i skrzynki bezstopniowej, a następnie ponowić próbę.
Istnieje również możliwość wysiewu precyzyjnego. W warunkach naturalnych jest on jeszcze dokładniejszy. Ilość obrotów koła siewnika zależy od rodzaju uprawy przedsiewnej oraz rodzaju gleby. Podczas wykonywania bardzo precyzyjnego siewu zaleca się, aby rolnik przeprowadził próbę kręconą w polu. W tym celu należy obniżyć belkę z mieszkami i w jej miejsce włożyć osłonę korytkową, a następnie wykonać przejazd (wysiewając ziarno). Na 1 ar powierzchni dla siewnika o szerokości roboczej 3,0 m przypada 33,3 m przejazdu; dla siewnika 2,7 m przypada 37 m przejazdu, a dla siewnika 2,5 m jest to 40 m przejazdu. Następnie należy zważyć materiał siewny i ewentualnie skorygować ustawienia w przekładni głównej siewnika i ponowić próbę. W sytuacji, gdy uzyskana masa nie odbiega więcej niż 2% od rekomendowanej dawki, można uznać, że próba jest udana. Pamiętaj, że dane zawarte w tabeli wysiewu należy traktować jako orientacyjne, ponieważ ziarno tego samego gatunku, ale różnej odmiany, nie jest jednakowe pod względem wielkości i ciężaru.
Przygotowanie siewnika do siewu i ogólne wskazówki
Przed wyjazdem siewnika w pole należy ocenić stan techniczny urządzenia oraz sprawdzić, czy jego elementy robocze odpowiednio działają i czy nie doszło do ich zużycia. Należy zaznaczyć, że ważna jest regularna kontrola siewnika, najlepiej przed każdym sezonem (wiosną i jesienią).
Przegląd siewnika najlepiej rozpocząć od znalezienia instrukcji obsługi danego modelu, która zawiera najważniejsze dane dotyczące przygotowania do siewu oraz tabele wysiewu. Chcąc przygotować siewnik do siewu, należy zwrócić uwagę także na liczbę redlic oraz odległość między nimi, głębokość, na jakiej pracują, a także długość znaczników.
Przed przystąpieniem do pracy należy skontrolować, czy w zbiorniku i w aparatach wysiewających nie ma żadnego ciała obcego, np. narzędzi, przerośniętych nasion, sznurka, elementów wyposażenia itp. Należy też sprawdzić naciąg łańcucha napędowego, przesmarować ruchome elementy maszyny, sprawdzić i ewentualnie uzupełnić poziom oleju w przekładni. Trzeba też sprawdzić dokręcenie połączeń śrubowych, stan i zamocowanie redlic.
Czynności przyłączeniowe operator ciągnika wykonuje samodzielnie. Powinien podjechać tyłem ciągnika do maszyny tak, aby trafić uchami ramion dolnego zawieszenia na czopy belki zawieszenia siewnika. Następnie należy założyć ramiona podnośnika ciągnika i zabezpieczyć je przetyczkami. Górny otwór zawieszenia trzeba połączyć z ciągnikiem przy pomocy łącznika i go zabezpieczyć. Regulując długość łącznika górnego, należy ustawić maszynę w pionie. Dobrze wypoziomowany siewnik gwarantuje jednakową głębokość siewu redlicami pierwszego i drugiego rzędu. Regulacji głębokości siewu należy dokonać na polu po przejechaniu kilku metrów z redlicami zagłębionymi w glebie. Korekty głębokości należy przeprowadzić centralnie za pomocą korby, przez obrót śruby znajdującej się z tyłu siewnika. Zakres regulacji wynosi od 0 do 10 cm względem poziomu kół.
Ustawianie siewnika Poznaniak dla różnych roślin
Poniższe przykłady pokazują, jak korzystać z tabeli wysiewu, która dostarcza orientacyjnych danych do ustawienia siewnika Poznaniak dla różnych gatunków roślin. Po dokonaniu wstępnych ustawień, zawsze należy wykonać próbę kręconą, aby zweryfikować faktyczną dawkę wysiewu.
Ustawienie siewnika Poznaniak do żyta
Jeśli chcesz ustawić siewnik Poznaniak do żyta, znajdź w tabeli odpowiednie wartości. Przykładowo, dla wysiewu 157 kg/ha, należy ustawić przekładnię bezstopniową na wartość 35. Zastawka powinna być ustawiona w pozycji 3/4, a dźwignia (denka) w pozycji 2. Do wysiewu żyta zaleca się użycie kółka wąskiego plus szerokiego ("W+S"). Po wykonaniu wszystkich tych kroków należy zrobić próbę kręconą.
Ustawienie siewnika Poznaniak do pszenicy jarej
Dla pszenicy jarej, jeśli planujesz wysiew 233 kg/ha, ustaw przekładnię bezstopniową na wartość 45. Zastawka powinna być ustawiona w pozycji 3/4, a dźwignia (denka) w pozycji 2. Do wysiewu użyj kółka wąskiego plus szerokiego ("W+S"). Po wykonaniu wszystkich tych kroków należy zrobić próbę kręconą.
Ustawienie siewnika Poznaniak do owsa
Dla owsa, przykładowo dla 145 kg/ha, ustaw przekładnię bezstopniową na wartość 45. Zastawka powinna być ustawiona w pozycji 1, a dźwignia (denka) w pozycji 2. Do wysiewu użyj kółka wąskiego plus szerokiego ("W+S"). Po wykonaniu wszystkich tych kroków należy zrobić próbę kręconą.
Ustawienie siewnika Poznaniak do jęczmienia
Dla jęczmienia, przykładowo dla 113 kg/ha, ustaw przekładnię bezstopniową na wartość 35. Zastawka powinna być ustawiona w pozycji 1, a dźwignia (denka) w pozycji 2. Do wysiewu użyj kółka wąskiego plus szerokiego ("W+S"). Po wykonaniu wszystkich tych kroków należy zrobić próbę kręconą.
Ustawienie siewnika Poznaniak do rzepaku
Dla rzepaku, przykładowo dla 145 kg/ha, ustaw przekładnię bezstopniową na wartość 45. Zastawka powinna być ustawiona w pozycji 1, a dźwignia (denka) w pozycji 2. Do wysiewu użyj kółka wąskiego plus szerokiego ("W+S"). Po wykonaniu wszystkich tych kroków należy zrobić próbę kręconą.
Ustawienie siewnika Poznaniak do siewu trawy
Dla trawy, przykładowo dla 84 kg/ha, ustaw przekładnię bezstopniową na wartość 50. Zastawka powinna być ustawiona w pozycji 3/4, a dźwignia (denka) w pozycji 1. Do wysiewu użyj kółka wąskiego plus szerokiego ("W+S"). Po wykonaniu wszystkich tych kroków należy wykonać próbę kręconą.
Ustawienie siewnika Poznaniak do siewu gryki i łubinu
W przypadku ziaren, których nie ma w tabeli (np. gryka, łubin), należy wybrać ziarno podobne pod względem wielkości. Należy wówczas wykonać próbę kręconą przynajmniej 2 razy. Jeśli planujesz wysiać 100 kg, a z próby wyjdzie Ci 50 kg, na podzielnicy przekładni bezstopniowej należy przesunąć na większą wartość niż 50 i powtórzyć próbę aż do uzyskania pożądanej dawki.
Podsumowanie i lista kontrolna
Krótki przegląd przed wyjazdem w pole eliminuje 90% typowych problemów. Producent radzi zasypać skrzynię, wypełnić gniazda nasionami, wykonać obrót i zważyć wysyp z rynienek, a następnie skorygować nastawy A-D. Taki rytuał skutecznie wygasza wiele pozycji z listy awarii siewnika Poznaniak.
Typowe awarie siewnika Poznaniak to zestaw drobiazgów: zużyte kółko i zastawka, pęknięty przewód, "zmęczony" lejek, stępione czubki redlic albo luzy w dźwigniach. Zawsze najpierw wracaj do podstaw, a więc do próby kręconej i regulacji A-D zgodnie z instrukcją. Potem systematycznie eliminuj słabe ogniwa, zaczynając od najtańszych elementów: kółko, sprężyna, jarzmo, palce zagarniające. Dzięki temu koszty trzymasz w ryzach, a precyzja siewu wraca bardzo szybko. Po wykonaniu poniższej checklisty i wymianie zużytych drobiazgów większość wpisów z listy "Awarie siewnika Poznaniak" po prostu znika.
Checklista przed siewem:
- Aparat wysiewający: mycie, próba kręcona, korekta A-D. W razie zużycia wymień:
- kółko 3056020010
- zastawka 3039020090
- sprężyna 3039020080
- wkładki do nasion drobnych
- Redlice i docisk: sprawdź czubki, stopki, jarzma, sprężyny docisku. W razie zużycia wymień:
- czubek 3023080040
- stopka 3045520100
- jarzmo 3052000620
- sprężyna docisku 3045000440
- Przewody i lejki: sprawdź pęknięcia, zgniecenia, drożność. W razie uszkodzeń wymień:
- przewód 3045560020 lub 3045560010
- lejek 3043060020C lub lejek metalowy 3045590010
- łącznik górny 3078050620
- łącznik dolny 3043000740
- Napęd i sterowanie: sprawdź łańcuch, łożyska, dźwignie. W razie luzów/oporów wymień:
- rękojeść 3023030140
- sprężyna rękojeści 3023030120
- cięgno 3045400500
- Zagarniacze: wymień zużyte palce na nowe, np. palec zagarniający podwójny 3043300030.