Stanisław Lilpop, urodzony 8 maja 1817 roku w Warszawie, był postacią kluczową dla rozwoju polskiego przemysłu i rolnictwa w XIX wieku. Syn Augustyna i Elżbiety z Gromanów, pochodził z rodziny warszawskich zegarmistrzów o korzeniach w Styrii. Po ukończeniu konwiktu pijarów na Żoliborzu w 1833 roku, odbył praktykę w warsztatach Banku Polskiego, a od 1839 roku pracował w Rządowej Fabryce Machin na Solcu w Warszawie.
Dzięki wybitnym zdolnościom technicznym i organizacyjnym, Lilpop został wysłany na studia zagraniczne dotyczące budowy maszyn parowych, finansowane przez Bank Polski. W 1854 roku, wraz z Wilhelmem Rauem, administratorem "Fabryki Machin" na Solcu, przystąpił do spółki Braci Evansów. Wzorując się na zagranicznych wzorcach organizacji pracy, Lilpop wprowadził produkcję maszynową, zastępując dotychczasowy ręczny sposób wytwarzania.
Jako pracodawca, Lilpop wykazywał się patriotyzmem, zatrudniając Polaków na stanowiskach wykwalifikowanych kadr, jeśli posiadali odpowiednie kwalifikacje, zamiast obcokrajowców, którzy dotąd dominowali. Pod jego kierownictwem zakres produkcji został znacznie rozszerzony. Obejmował on maszyny i kotły parowe, konstrukcje żelazne oraz kompletne urządzenia wytwórcze dla przemysłu rolno-spożywczego, ze szczególnym uwzględnieniem cukrowni.
Urządzenia konstrukcji Lilpopa, obejmujące wszystko od pługa po wielkie młockarnie parowe, charakteryzowały się prostotą budowy, łatwością obsługi, wysoką wydajnością i niezawodnością. Przewyższały one podobne modele produkowane w wysoko uprzemysłowionych krajach, co potwierdzają liczne nagrody zdobyte w Moskwie, Paryżu, Wiedniu i Filadelfii.
Wojna krymska doprowadziła do sytuacji, w której angielscy właściciele "Fabryki Machin" byli zmuszeni sprzedać 60% swoich udziałów. W 1866 roku Lilpop wraz z Wilhelmem Rauem nabyli całość przedsiębiorstwa Braci Evansów. W 1873 roku firma została przekształcona w Towarzystwo Akcyjne "Lilpop, Rau i Loewenstein", które funkcjonowało do 1939 roku.
Stanisław Lilpop był również płodnym autorem publikacji, choć fragmenty dotyczące jego twórczości literackiej są niepełne. Był miłośnikiem sztuki, posiadał prywatną kolekcję dzieł polskich malarzy z pierwszej połowy XIX wieku, a w jego domu odbywały się wieczory muzyczne. Willa Lilpopa w Alejach Ujazdowskich w Warszawie, która później należała do Radziwiłłów, przetrwała II wojnę światową, a w latach 60. XX wieku została wyburzona pod budowę ambasady USA.
Żoną Stanisława Lilpopa była Joanna z Petzoldów, z którą miał ośmioro dzieci. Wśród nich byli Karol, inżynier mechanik, oraz Wiktor, inżynier i założyciel "Fabryki Maszyn i Narzędzi Rolniczych".
Historia siewników i mechanizacji rolnictwa w Polsce
Siewnik to maszyna rolnicza przeznaczona do wysiewu materiału siewnego. Produkcja siewników w Polsce rozpoczęła się w XIX wieku, głównie na potrzeby folwarków. Po II wojnie światowej, w latach 60. XX wieku, fabryka w Kutnie rozpoczęła produkcję siewników ciągnikowych, zastępując wcześniejsze modele konne. W latach 70. XX wieku na polskim rynku pojawiły się precyzyjne siewniki do buraków i kukurydzy, co stanowiło znaczący krok w kierunku zwiększenia efektywności upraw.
Przed użyciem siewnika zaleca się wykonanie próby kręconej lub próby wysiewu. Próba kręcona polega na obróceniu mechanizmu wysiewającego o określoną liczbę obrotów i zważeniu wysianych nasion. Próba wysiewu polega na określeniu masy nasion wysianych na wyznaczonym obszarze. Te procedury pozwalają na dokładne skalibrowanie maszyny i zapewnienie optymalnej gęstości siewu.
Rozsiewacz nawozów to maszyna rolnicza służąca do równomiernego rozsiewania nawozów sztucznych. Jest to kluczowe urządzenie w procesie nawożenia roślin, zapewniające optymalne odżywienie upraw i zwiększające ich plonowanie.
Kolesin - ślady osadnictwa i rozwój gospodarczy
Kolesin (niem. Goltzen) to miejscowość o bogatej historii, stanowiąca ważny punkt na mapie archeologów. Odkrycia wskazują na obecność człowieka na tych terenach już 12-8 tysięcy lat p.n.e. Znaleziono setki grotów, narzędzi i innych przedmiotów wykonanych z krzemienia, świadczących o tym, że tereny te zamieszkiwały plemiona trudniące się głównie polowaniem i rybołówstwem.
Istnieją przypuszczenia, że podczas Potopu w XVII wieku w Kolesinie stacjonowały wojska szwedzkie, rozbijając obóz na polanie w pobliżu strumienia. Choć źródeł opisujących to wydarzenie jest niewiele, szacuje się, że liczebność wojsk mogła wynosić kilka tysięcy. Sto lat później, w 1759 roku, w pobliskich Kijach rozegrała się jedna z największych bitew tamtego okresu między Prusami a Rosją, w której starło się 28 000 żołnierzy pruskich z 47 000 żołnierzy rosyjskich.
Pierwsze zapiski o Kolesinie wiążą się z rodziną von Kalckreuth, która w 1582 roku posiadała tu swoje dobra. Kolejnymi właścicielami byli ród von Stosch (od 1725 roku) oraz rodzina von Fuchsów (od 1870 roku). Ostatecznie majątek trafił w ręce Ignatza Savrazina z Berlina. W 1926 roku jego wnuczka, Maria Bitter, poślubiła Otto Reygersa, z którym osiadła w Goltzen. Małżeństwo to miało pięcioro dzieci.
Okres świetności Kolesina przypada na początek XX wieku. Mimo przynależności do zaboru pruskiego, miejscowość była na tyle rozwinięta, że mogła konkurować z niektórymi miasteczkami. Goltzen składał się z dwóch głównych części: terenu obecnej miejscowości oraz oddalonej o kilometr na północ części "Quelle", w kierunku dawnej stacji kolejowej. Zachowały się ponad stuletnie bruki i murowane kanały.
W 1933 roku w części "Quelle" mieszkało 127 z 289 mieszkańców wsi. Kolesin dysponował wówczas restauracją z motelem, gorzelnią o rocznej produkcji 83 000 litrów spirytusu (w 1943 roku, po uderzeniu pioruna, zainstalowano nowy kocioł i elektryczną pompę), winnicami, winiarniami oraz dwiema stacjami benzynowymi. Miejscowość była niemal samowystarczalna.
W gospodarstwie stosowano nowoczesne na owe czasy maszyny i urządzenia rolnicze. Na polach pracowały dwa traktory, wykorzystywano pług parowy, młockarnię z prasą do słomy, sieczkarnię, snopowiązałkę, siewnik, kultywator, kopaczkę do ziemniaków, parnik do gotowania ziemniaków, sortownik do ziemniaków oraz urządzenie do czyszczenia zboża. Gorzelnia była w pełni zelektryfikowana.
W 1935 roku spłonął stary spichlerz; zbudowano nowy, dwupiętrowy budynek z piwnicą. Stodoły, budowane z własnego drewna, miały posadzki z mieszanki gliny i krwi wołów, które po utwardzeniu i wałowaniu pochłaniały wilgoć, co było korzystne przy przechowywaniu zbóż. Budynek świniarni, skonstruowany z drewna, miał ściany z podwójnych desek z przerwą wypełnioną igliwiem sosnowym. Trzoda chlewna była karmiona odpadami z gorzelni oraz ziemniakami i paszą treściwą.
Po zaprzestaniu opłacalności hodowli tuczników, zmieniono profil na bydło mięsne, a także rozpoczęto hodowlę zarodową świń i owiec rasy merynos. Hodowano również drób. Duże pogłowie trzody i bydła przyczyniło się do rozwoju plantacji ziemniaków, których wydajność wzrosła o 40%.
Dochodowa była uprawa wysokiej klasy materiału siewnego zbóż i czerwonej koniczyny. Łąki należące do majątku, choć bagniste, były wykorzystywane. Jezioro Wojnowskie, liczące prawie 230 hektarów, było bardzo zasobne w ryby. Zimą pozyskiwano bloki lodu, które przechowywane w piwnicach z trocinami, służyły do chłodzenia przez cały rok.
Uprawa lasów (sosna, daglezja, buk) na powierzchni ponad 300 hektarów przynosiła znaczne dochody. W lasach rosło około 50 tysięcy daglezji. Bliskość stacji kolejowej umożliwiała transport drewna, zwierząt rzeźnych i płodów rolnych. W latach 1944-45 planowany zrąb 1000 m³ daglezji został skonfiskowany na cele wojskowe. Obszar myśliwski wynosił 1500 ha.
W majątku zatrudniano zarówno Niemców, jak i osoby polskiego pochodzenia. Robotnicy dojeżdżali z okolicznych miejscowości, a wielu pracowników mieszkało w mieszkaniach służbowych. Brygadzistami polowymi i kołodziejami byli zazwyczaj Polacy. Po II wojnie światowej majątek przejął Skarb Państwa, tworząc w latach 50. XX wieku Państwowe Gospodarstwo Rolne (PGR).
Architektura i obiekty w Kolesinie
Dwór w Kolesinie, prawdopodobnie pochodzący z początku XIX wieku, a być może nawet wcześniejszy (XVI-XVII wiek), został wzniesiony na zlecenie rodziny von Stosch w pierwszej połowie XVIII wieku i odrestaurowany w stylu klasycystycznym w XIX wieku. Jednokondygnacyjny budynek z użytkowym poddaszem, częściowo podpiwniczony, przykryty mansardowym dachem.
Budynek gorzelni, niegdyś najnowocześniejszy w powiecie, obecnie mieści lokal mieszkalny. Komin został rozebrany w latach 70. XX wieku.
Murowana brama stanowiła niegdyś okazały główny wjazd do majątku.
Kaplica Świętego Antoniego powstała w latach powojennych, kiedy repatrianci osiedlający się w miejscowości pragnęli mieć patrona. Wybrano Świętego Antoniego, który jest patronem ludzi i rzeczy zagubionych. Figura przedstawia Świętego w habicie franciszkańskim z Dzieciątkiem Jezus, z atrybutami lilii (symbol niewinności) i chleba (symbol dostatku).
Krajobraz i środowisko naturalne
Krajobraz sołectwa Kolesin jest odbiciem działalności lodowca w epoce glacjalnej, czego dowodem są liczne pagórki, żleby i drumliny. Jest on porośnięty roślinnością typową dla strefy klimatycznej Polski. Na krajobraz składają się pola uprawne, drogi polne, łąki, lasy oraz park nad Jeziorem Wojnowskim.
Jezioro Wojnowskie, o powierzchni 230 ha, jest największym zbiornikiem wodnym w okolicy i należy do Pojezierza Łagowskiego. Jest to jezioro typu rynnowego, pochodzenia polodowcowego. Brzegi są wysokie, piaszczyste, w większości porośnięte lasem sosnowym.
Kolesin i okolice charakteryzuje łagodny klimat z dużym nasłonecznieniem, przelotnymi opadami deszczu i umiarkowanymi wiatrami. Stwarza to korzystne warunki dla rolnictwa i wypoczynku. Ze względu na brak kopalin, rejon ten jest czysty ekologicznie, z dala od przemysłowych zanieczyszczeń.
Lasy, stanowiące około 5% powierzchni sołectwa, zdominowane są przez sosnę (93%), z domieszką świerka, modrzewia, buka, dębu, lipy, brzozy, olszy, jesionu, topoli i daglezji. Występują tu mchy, paprocie, jagody, poziomki, głóg, jeżyny, tarnina oraz grzyby.
Jezioro Wojnowskie i przylegające trzcinowisko tworzą cenny obszar przyrodniczy. Bujne porosty na drzewach i kamieniach świadczą o nieskazitelnie czystym powietrzu. Występuje tu wiele gatunków ptaków, w tym bączek, błotniak stawowy, bąk, cyranka, dziwonnia, edredon, gągoł, gęgawa, krzyżówka, łabędź krzykliwy, łabędź niemy, łyska, markatka, nura czarnoszyjnego, perkoza dwuczubego, bażanta, czapli i uhli. Jezioro obfituje w ryby.
W sołectwie żyją bobry, które wpływają na poziom wód powierzchniowych, budując tamy. Spotkać można również daniele, dziki, jelenie, króliki, sarny, lisy, jenoty, raki, jeże, norki amerykańskie, kuny, borsuki, wiewiórki i zające.