Rozsiewacze do wapna pylistego: technologie i wybór sprzętu

Wapnowanie gleb to jeden z podstawowych zabiegów agrotechnicznych, wpływający na utrzymanie optymalnego pH gleby dla uprawianych roślin. Aplikując nawozy wapniowe, nie tylko zmieniamy odczyn gleby, ale również poprawiamy jej strukturę i pozytywnie wpływamy na zdrowotność roślin. Szczególnie ważne jest to, gdy odczyn gleby jest poniżej 4,5 pH, co wymaga dostarczenia jonów wapnia. Powszechnie przyjmuje się, że około 70% pól uprawnych w Polsce wymaga wapnowania.

Decyzja o wapnowaniu, najlepiej poprzedzona badaniem pH gleby, to pierwszy krok. Następnie trzeba wybrać odpowiedni rodzaj wapna (defekacyjne, kreda, mielone, granulowane, pyliste itp.), które oprócz ceny różni stopień reaktywności (szybko lub wolno podnoszące pH) i sprzęt do jego dystrybucji. Rynek maszyn rolniczych oferuje szeroką gamę rozsiewaczy, które można dopasować do specyficznych potrzeb gospodarstwa i rodzaju stosowanego wapna.

Wapno pyliste - charakterystyka i wyzwania w aplikacji

W ostatnim czasie na popularności zyskuje wapno pyliste, zwane także mączką wapienną. Jest to wapno tlenkowe zmielone na potężnych młynach kulowych do bardzo drobnej frakcji (do około 0,01 mm). Ten nawóz charakteryzuje się bardzo wysoką reaktywnością, przekraczającą 98%, co sprawia, że efekt podwyższenia pH gleby jest widoczny w bardzo krótkim czasie. Dawki wynoszą od 1 do 3 t/ha. Wapno pyliste jest coraz bardziej popularne dzięki swojej wysokiej reaktywności, szybkości działania, a także przystępnym cenom zakupu (w porównaniu z innymi postaciami wapna).

Jednak rozdrobnienie wapna jest również jego wadą. Wapno pyliste jest bardzo podatne na znoszenie przez wiatr. Z tego powodu ten rodzaj wapna nie może być rozsiewany przez klasyczne rozsiewacze tarczowe czy rozrzutniki obornika. Tradycyjne rozsiewacze tarczowe często nie są w stanie zapewnić precyzyjnego rozrzutu wapna pylistego na wymaganą szerokość, generując przy tym znaczne straty materiału wskutek znoszenia przez wiatr.

Wapno pyliste może być dostarczane za pomocą cystern, co oznacza szybki, wygodny i sprawny przeładunek. Specyficzna struktura i konsystencja wapna pylistego wymagają rozłożenia wapna na powierzchni pola w taki sposób, aby zapobiec znoszeniu przez wiatr.

Rozsiewacze do wapna granulowanego i wilgotnego

Dla potrzeb wysiewu wapna granulowanego lub mielonego, nadają się uniwersalne rozsiewacze tarczowe powszechnie stosowane w gospodarstwach. Wapno granulowane jest coraz bardziej popularne, ponieważ można je rozsiać tańszym rozsiewaczem zawieszanym. Jest to skuteczny i wydajny nawóz do odkwaszania gleb, który efektywnie podnosi pH gleby i działa niemal natychmiastowo. Najważniejsze jest, aby granule wapna były solidne, dosyć twarde, niełamliwe i nie kruszące się - wtedy wapno granulowane może być rozrzucane na większą szerokość roboczą (na przykład na 21 lub 24 metry), co jest uzależnione od czynników atmosferycznych i parametrów fizycznych samego wapna.

Rozsiewacze tarczowe do wapna granulowanego

Przykładem mogą być rozsiewacze serii RCW Plus H. System sterujący ISOBUS umożliwia komunikację z terminalem ciągnika, pozwalając na zarządzanie wszystkimi parametrami pracy maszyny oraz funkcjami hydraulicznymi. Kubatura skrzyni w prezentowanym modelu wynosi 10 metrów sześciennych, a system dozujący materiał na tarcze pozwala na osiągnięcie dawek nawet od 30 kg/ha dla nawozów granulowanych i od 200 kg/ha dla wapna.

Siarczan wapnia jest nawozem krystalicznym składającym się z drobnych romboidalnych kryształów o wielkości od 10 do 60 µm, które nadają mu postać miałką, ale nie pylistą. Pomiędzy kryształami znajduje się pozostałość wody poprodukcyjnej, która powoduje, że jego wilgotność wynosi około 7%. Ta cecha fizykochemiczna sprawia, że aplikację nawozu można wykonywać przy użyciu wszelkiego rodzaju rozsiewaczy stosowanych do wapna nawozowego. Wieloletnie doświadczenie pokazuje, że z powodzeniem sprawdzają się rozsiewacze starego typu, np. RCW, o szerokości rozsiewu od 6-8 metrów. Doskonale sprawdzają się także rozsiewacze nowoczesne stosowane w dużych gospodarstwach, które pozwalają bardzo precyzyjnie regulować ilość wysiewu w przedziale od 0,4 t/ha do 3 t/ha. Przykładem może być rozsiewacz firmy Annaburger, aplikujący nawóz na szerokość około 16-18 m. Tak wysiany nawóz tworzy na powierzchni pola równomierną warstwę, która po wymieszaniu z glebą dostarcza składniki odżywcze siarkę (S) oraz wapń (Ca) dla systemu korzeniowego roślin. Ogólna zasada stosowania nawozu siarkowo-wapniowego AgroSulCa polega na zastosowaniu go w dawce nie mniejszej niż 1 t/ha pod wszystkie rośliny uprawne, co dwa lata. Takie stosowanie zabezpiecza potrzeby pokarmowe dwóch kolejnych roślin uprawnych.

Rozsiewacz RCW 100 PLUS H wyposażony jest standardowo w dwa komplety tarcz wysiewających wykonanych ze stali nierdzewnej, dzięki czemu maszyna może służyć zarówno do aplikacji nawozów granulowanych, jak i wapna. Prosta wymiana tarcz pozwala na szybkie dostosowanie maszyny do rodzaju wysiewanego materiału. RCW PLUS H może być ponadto doposażony w belkę do wysiewu wapna pylistego o szerokości roboczej 9 m, dzięki czemu maszyna może stać się jeszcze bardziej wszechstronna w zastosowaniu.

Specjalnie formowane łopatki rozsiewające, zastosowane w rozsiewaczu nawozów Gaspardo ZENO 18, są wykonane ze stali nierdzewnej, o opatentowanym kształcie. Łopatki rozrzucające zapewniają optymalny rozkład poprzeczny i podłużny rozsiewanego nawozu granulowanego. Boczne podawanie nawozu na łopatki rozsiewające oraz umiarkowana prędkość obrotowa tarcz rozsiewających sprawiają, że granule nie są narażone na zniszczenie, unika się ich mielenia i kruszenia. Do rozsiewania wapna granulowanego nawozowego bardzo dobrze nadają się także rozsiewacze nawozów Gaspardo PRIMO. Dostępne w różnych pojemnościach (od 1270 do 3210 litrów), charakteryzują się szybką prędkością roboczą i precyzją rozsiewu, wspieraną przez komputery sterujące dawką. W tych zawieszanych maszynach producent zastosował rozwiązania, które nie niszczą granul nawozu. Każdy rozsiewacz PRIMO jest wyposażony w specjalny, przemyślany układ dozujący (zsyp, denko, podwójna zasuwa) oraz specjalnie zaprojektowane mieszadło wibracyjne.

Rozrzutniki obornika do wapna wilgotnego

Do aplikacji wapna granulowanego można wykorzystać uniwersalne rozsiewacze tarczowe powszechnie stosowane w gospodarstwach. Natomiast skutecznym sposobem na rozsianie mokrego wapna jest wykorzystanie rozrzutnika obornika. Najlepiej do tego nadają się maszyny z wałkami pionowymi, dodatkowo wyposażone w dolne tarcze rozrzucające. Dużą zaletą rozrzutników obornika jest na ogół wysoka wydajność wynikająca ze znacznych ładowności. Zależnie od wielkości gospodarstw potencjalni nabywcy mają do dyspozycji maszyny oparte na podwoziu tandem lub tridem, których ładowność może przekraczać 20 t.

Przykładowo, rozrzutnik Tytan 24 wyposażony jest w nowy typ adaptera poziomo-tarczowego, który może być stosowany przy aplikacji różnego rodzaju materiałów i zapewnia szerokość roboczą aż do 24 metrów. Elementy robocze adaptera, takie jak noże tnące i łopaty tarcz, wykonane są z wysokowytrzymałej stali Hardox. Wszystkie funkcje hydrauliczne maszyny obsługiwane są z poziomu terminala ISOBUS. Rozrzutnik Tytan 24 posiada solidny przenośnik czterołańcuchowy o ogniwach grubości 14 mm oraz dwie przekładnie boczne, a objętość skrzyni to aż 22 metry sześcienne.

Rozrzutnik Herkules N262 o ładowności 12 ton precyzyjnie rozrzuca obornik, torf, kompost, wapno i osady ściekowe, z wydajnością do 4 m³/min. Skrzynia ładunkowa wykonana jest w formie skorupy na stałe zespolonej z ramą dolną, co zapewnia sztywną i niezawodną konstrukcję. Adapter rozrzucający precyzyjnie i równomiernie rozprowadza materiał na szerokość od 12 do 25 metrów. Wysoki komfort pracy zapewnia zasuwa oddzielająca skrzynię ładunkową od mechanizmu rozrzucającego.

Istnieje również możliwość przezbrojenia rozrzutników obornika w możliwość rozsiewania wapna. Przykładowo, w rozrzutniku obornika Unia Apollo dwa walce adapteru pionowego oraz zamocowane duże talerze z czterema łopatkami, pozwalają osiągnąć kilkunastometrową szerokość rozrzutu przy zachowaniu bardzo dobrej równomierności. Uniwersalny adapter dwuwalcowy w rozrzutniku Apollo rozrzuca zarówno obornik, torf oraz wapno.

Rozsiewacze z podłogowym podajnikiem taśmowym

Jedną z grup maszyn, którymi można wysiewać wilgotne wapno, są przyczepiane rozsiewacze. Większe gabarytowo maszyny z pojemniejszymi zbiornikami są oparte na tandemowym zawieszeniu. Do transportu nawozu w tych maszynach służy przenośnik pasowy napędzany wałkiem WOM lub toczącym się po kole jezdnym kołem ostrogowym. W niektórych maszynach jest dostępny napęd hydrauliczny, który pozwala na precyzyjne sterowanie dawką wysiewu za pomocą komputera. Producenci do tego typu rozsiewaczy oferują wymienne tarcze do wysiewu nawozów, jak i wapna. Tarcze do wysiewu wapna mają kilka łopatek. Wewnątrz skrzyni znajduje się daszek zapobiegający ubijaniu nawozu.

Rozsiewacz REWO oferuje dużą wydajność dzięki zbiornikowi o pojemności 8200 litrów oraz szeroki obszar zastosowania dzięki dwóm typom zestawów wysiewających: jeden z przeznaczeniem do wysiewu nawozów granulowanych, drugi do wysiewu wapna. Wewnątrz skrzyni znajduje się stelaż zapobiegający ubijaniu się wapna. Wydajny układ dozowania wysiewanego materiału opiera się na solidnym podajniku taśmowym wykonanym z wysokowytrzymałej mieszanki tworzyw sztucznych, odpornej na ścieranie i rozciąganie. Taśma prowadzona jest w układzie rolek stożkowych, co zapobiega jej ukośowaniu nawet przy dużym i nierównomiernym obciążeniu.

Rozsiewacz Ekomax RPS-1 to maszyna przyczepiana jednoosiowa o ładowności w wersji podstawowej wynoszącej 3 tony. Za dozowanie nawozu odpowiada taśma gumowa, a w wyposażeniu dodatkowym można zamówić hydrauliczny napęd taśmy dozującej, co pozwala na dostosowanie rozsiewacza do rolnictwa precyzyjnego. Ilość wysiewu reguluje się poprzez zmianę szczeliny zasuwy dozującej. Z gumowej taśmy nawóz spada na talerze rozsiewające napędzane z WOM ciągnika.

Specjalistyczne rozsiewacze do wapna pylistego z belką

W odpowiedzi na wyzwania związane z rozsiewem wapna pylistego, producenci maszyn rolniczych oferują specjalistyczne rozwiązania, takie jak rozsiewacze z belkami, które gwarantują równomierny rozkład nawozu i minimalizują straty. Rozwiązaniem jest zastosowanie belki ślimakowej, która wysypuje wapno na całej szerokości nisko nad glebą. Belka taka jest montowana w rozsiewaczu zamiast adaptera tarczowego. Po zakończeniu wapnowania można zdemontować belkę, a na jej miejsce zamontować adapter talerzowy i wysiewać nawozy granulowane. Szerokość belki w dostępnych na rynku maszynach wynosi od 6 do 12 m.

Niezbędnym wyposażeniem rozsiewacza jest podwójna rura ułatwiająca załadunek pneumatyczny wapna pylistego, np. z cysterny. Dzięki temu wapno pyliste może być transportowane tzw. cementowozami oraz przeładowywane do rozsiewacza pneumatycznie, bez obaw o zbrylenie lub zawieszanie się materiału wewnątrz zbiorników. Ponadto nie są potrzebne dodatkowe urządzenia do załadunku wapna spoczywającego na polu.

Przykłady modeli i producentów

• Sulky XT

  Jednym z producentów rozsiewaczy umożliwiających wysiew pylistego wapna jest francuska firma Sulky. Producent ma w swej ofercie trzy maszyny serii XT (XT160, XT210H i XT240H) wyposażone w skrzynie ładunkowe o pojemności 13 000 oraz 15 500 l. Maszyny te po demontażu belki można wyposażyć w klasyczny zespół tarczowy. Dzięki temu rozsiewacz można wykorzystać do rozsiewu nawozów granulowanych, wapna mokrego, środków pylistych, do materiałów luzem, peletów itp. W zależności od potrzeb użytkownika i warunków pracy belka może wysiewać wapno na szerokości 6, 9 lub 12 m. Wapno do belki jest podawane przenośnikiem. Belki do środków pylistych są składane hydraulicznie z automatyczną blokadą, nie trzeba więc opuszczać kabiny ciągnika, aby złożyć belkę do pozycji transportowej. Wydajność wynosi od około 760 l/ha do nawet 2000 l/ha w przypadku belki ślimakowej o szerokości pracy 9 metrów. Możliwa jest plandeka chroniąca przed podmuchami wiatru, a przez to przed pyleniem.

• Unia RCW Helix

  Technologią wysiewu wapna pyłowego zainteresowała się rodzima Unia, która zaprezentowała rozsiewacz RCW Helix wyposażony w 9- lub 12-metrową belkę. W tej gamie dostępne są dwa modele (120TD i 160TD) wyposażone w skrzynie ładunkowe o pojemności 13 000 oraz 16 000 l. Maszyny wyposażono w hydraulicznie składaną plandekę skrzyni, która chroni nawóz przed opadami. W konstrukcji rozsiewaczy zastosowano hydrauliczny napęd przenośnika pasowego, który zapewnia dużą elastyczność regulacji dawki wysiewu. Belka jest dzielona na dwie części, w wyniku czego w razie potrzeby można wysiewać wapno na połowie szerokości roboczej (czyli 6 m). Funkcje rozsiewacza RCW Helix są obsługiwane z wykorzystaniem sterownika Superior. Belkę wyposażono w układ amortyzujący wstrząsy powstałe podczas pracy maszyny.

  Rozsiewacz RCW 120 TD z belką o szerokości 12 m jest propozycją dla dużych gospodarstw i firm świadczących usługi rolnicze. W przyszłości planowane jest wprowadzenie do oferty także mniejszych belek, o szerokości 9 i 6 m, przystosowanych do montażu na mniejszych rozsiewaczach RCW. Rozsiewacz Unia RCW Helix 120 TD to pierwsza polska maszyna do precyzyjnego i bezstratnego wysiewu nawozów pylistych.

  Model RCW 120TD posiada skrzynię o pojemności 12 000 litrów. Na jej dnie porusza się napędzany hydraulicznie przenośnik taśmowy, który kieruje wapno do dwóch belek ze ślimakami. Każdy ze ślimaków mierzy po 6 metrów długości i jest napędzany oddzielnym silnikiem hydraulicznym. Ślimaki utrzymują stałą prędkość, co w połączeniu z fartuchami zapewnia równomierne rozłożenie wapna na polu, bez wyrzucania go w powietrze. Maszyna w standardzie jest wyposażona w hydraulicznie unoszoną, szczelną plandekę, która chroni ładunek przed wilgocią oraz zapobiega pyleniu się nawozu podczas załadunku. Dwuczęściowa belka wysiewająca o szerokości 12 m ma możliwość niezależnego składania obu ramion, a dostępne w standardzie niezależne zasuwy (lewa i prawa) umożliwiają wysiew na połowie szerokości roboczej maszyny. Wyłączanie wysiewu jednej ze stron realizuje się za pomocą komputera Superior.

  Hydrauliczny napęd belki pozwala na utrzymanie stałych obrotów ślimaków niezależnie od obrotów silnika, co zapewnia niezmienny, równomierny rozkład poprzeczny nawozu na polu. Do regulacji rozkładu poprzecznego służą zasuwki otworów dozujących, które można ustawić w zależności od dawki wysiewanego wapna. Dawka natomiast jest utrzymywana na stałym poziomie, niezależnie od prędkości jazdy, przez zaawansowany komputer Superior, znajdujący się w standardowym wyposażeniu rozsiewacza RCW Helix. Układ zawieszenia belki jest wyposażony w sprężyny amortyzujące wstrząsy.

• Agrex Kalko

  Rozsiewacz umożliwiający wysiew wapna pylistego oferuje także firma Agrex. Jest to maszyna przyczepiana o nazwie Kalko wyposażona w skrzynię o pojemności 9,8-13,5 m³. Nawóz do 12-metrowej belki jest dostarczany przez przenośnik taśmowy napędzany silnikiem hydraulicznym wyposażonym w czujnik obrotów z zaworem proporcjonalnym kontrolowanym przez komputer. Belka jest dzielona na dwie części (6 m), a na każdej z nich znajduje się 40 otworów.

• Bredal

  Innym wytwórcą rozsiewaczy przeznaczonych do wysiewu wapna granulowanego, mokrego, jak i pylistego jest duńska firma Bredal. Gama produktowa obejmuje cztery modele serii K wyposażone w zbiorniki o pojemności od 2500 l (model K40) do 11 300 l (K125). W zależności od wersji, rozsiewacze oparto na podwoziu jednoosiowym lub tandemowym. Opcjonalnym wyposażeniem tych maszyn jest 12-metrowa belka z hydraulicznie napędzanym ślimakiem, która umożliwia wysiew wapna pylistego.

Testy i kalibracja rozsiewaczy

Kontrola parametrów pracy maszyny oraz możliwość precyzyjnej kalibracji rozsiewacza jest kluczowa dla osiągnięcia maksymalnej efektywności oraz komfortu pracy. Jednym z głównych elementów testów jest ocena równomierności rozrzutu wapna na całej szerokości roboczej. Wykorzystuje się do tego tacki pomiarowe rozmieszczone prostopadle do ścieżki przejazdu i wagę z dużą dokładnością. Podczas testów rozsiewaczy Unia na polu podzielonym na odcinki, dla każdej maszyny przeprowadzano kalibrację, której celem było uzyskanie dawki zbliżonej do 2,5 t/ha. O ile w przypadku rozsiewaczy RCW nie było to trudne i uzyskano dawkę 2,15 t/ha (Helix) i 2,36 t/ha (RCW 100 Plus H), to w przypadku rozrzutnika Tytan odnotowano 1,48 t/ha i aż 5,22 t/ha w Apollo.

O precyzyjną dawkę najłatwiej było w rozsiewaczu RCW, gdzie jest przenośnik taśmowy, dzięki temu nawóz podawany jest równomiernie całą szerokością taśmy, np. 70 cm. Dokładna regulacja wydatku wapna jest wyzwaniem w rozrzutnikach obornika. Jeśli na hektar chcemy nimi wysiewać 2 lub 3 t, to trzeba o wiele więcej czasu poświęcić na regulację. Wynika to z szerokości skrzyni i przenośnika łańcuchowego, który podaje nawóz porcjami. Aby temu zapobiec, w rozrzutniku obornika musielibyśmy znacznie zwiększyć prędkość przenośnika, ale i przymknąć tylną ścianę, co mocno obciąży przenośnik podłogowy i samą zasuwę, więc jest trudne w realizacji.

Odpowiednia konfiguracja prędkości taśmy dozującej nawóz ze skrzyni, prędkości obrotowej ślimaków belki oraz otwarcia zasuw otworów wylotowych pozwala rozprowadzić materiał z zachowaniem wysokiej równomierności poprzecznej. Belka pracująca ok. 80 cm nad powierzchnią pola jest osłonięta plandeką chroniącą strumień spadającego nawozu przed wiatrem. Testy skupiają się w głównej mierze na wytrzymałości oraz jakości pracy układu zawieszenia belki, a także na równomierności rozkładu nawozu na powierzchni pola przy zastosowaniu różnych dawek. Dotychczasowe testy napawają optymizmem. Jakość rozsiewu oraz łatwość regulacji wręcz przekroczyła oczekiwania.

Wybór rozsiewacza do wapna - podsumowanie

Wybierając rozsiewacz do wapna, w pierwszej kolejności należy określić, jaki rodzaj wapna będzie stosowany w danym gospodarstwie: czy chodzi o wapno w postaci wilgotnej, niemalże płynnej, czy o wapno w postaci sypkiej przypominającej konsystencją piasek, czy o wapno granulowane, czy o wapno w formie pylistej. W rolnictwie stosuje się praktycznie każdy rodzaj wapna, w zależności od celu, który ma zostać osiągnięty.

Do wapna granulowanego i niektórych form sypkich odpowiednie będą uniwersalne rozsiewacze tarczowe. W przypadku wapna pylistego, ze względu na jego podatność na znoszenie przez wiatr i wysoką reaktywność, niezbędne są specjalistyczne rozsiewacze wyposażone w belkę ślimakową, która wysiewa wapno nisko nad ziemią, z zabezpieczeniem przed wiatrem (np. plandeką). Coraz większe zainteresowanie wapnem pylistym wysokiej jakości, np. Kujawit Premium od Lafarge, dostarczanym w cysternach i pneumatycznie rozładowywanym, dodatkowo podkreśla potrzebę posiadania odpowiedniego sprzętu do jego aplikacji.

Na polskim rynku dostępne są używane rozsiewacze wapna, a dostęp do części zamiennych jest ważny, gdyż rozsiewacz może być wciąż stosowany w gospodarstwie przez wiele lat.

tags: #siewnik #wapna #pylistego