W klasycznym polskim gospodarstwie uprawiającym zboża i rzepak siewnik zbożowy z napędem mechanicznym powinien być maszyną sprawdzoną i pewną, ponieważ taki sprzęt kupuje się najczęściej na kilkanaście lat. Taka inwestycja wymaga przemyślanej decyzji i wyboru niezawodnego sprzętu, który sprosta wymaganiom intensywnej eksploatacji.
Agregat uprawowo-siewny w gospodarstwie w Dębowie
Waldemar Kaczor, rolnik prowadzący gospodarstwo w Dębowie koło Nakła (województwo kujawsko-pomorskie), postawił na agregat uprawowo-siewny marki Kuhn, który używa od jesieni 2019 roku. Na powierzchni 86 hektarów uprawia buraki, zboża i rzepak. Siewnik zbożowy ma więc co robić, tym bardziej że jest jeszcze używany do wysiewu poplonu gorczycy bezpośrednio w ściernisko.
Agregat uprawowo-siewny rolnika z Dębowa składa się z brony wirnikowej Kuhn HR 3040 oraz nabudowanego na niej siewnika mechanicznego Sitera 3030/24.
Obsługa i stabilność zestawu
Traktor podczas pracy ma zamontowany przedni obciążnik o masie 1100 kg, co pozwala utrzymać stabilność jego przedniej osi po podniesieniu agregatu uprawowo-siewnego na tylnym TUZ. Jak zaznacza Waldemar Kaczor, siewnik napełnia nasionami zboża z worków big bag z pomocą ciągnika z ładowaczem czołowym. Po otwarciu pokrywy zbiornika miejsca jest dużo i stojąc na szerokim podeście, łatwo można worek opróżnić. Rolnik wybrał nadstawkę skrzyni nasiennej, co pozwala mu bezproblemowo dosypywać kolejny big bag na spokojnie do jeszcze dużej ilości ziarna na dnie zbiornika bez potrzeby rozgarniania górki ziarna. Pokrywę zbiornika, choć jest duża, otwiera i zamyka się łatwo dzięki siłownikom gazowym.
Zasyp ziarna do siewnika
Brona wirnikowa Kuhn HR 3040
Brona wirnikowa Kuhn HR 3040 charakteryzuje się bezobsługową wanną o ścianach grubości 8 mm, wykonaną z drobnoziarnistej stali o dużej elastyczności. Mocny napęd wirnika jest w pełni chroniony przez sztywną wannę. Obudowa, łożyska i uchwyty zębów tworzą zwarty i bardzo stabilny zespół, ograniczający naprężenia skrętne. Mała odległość pomiędzy obudową a górą uchwytów noży zapobiega zakleszczaniu kamieni. Wirniki są zamontowane w bardzo sztywnej i bezobsługowej wannie. Dzięki wypukłemu kształtowi kutych, stalowych kół zębatych, nie występują obciążenia poprzeczne. Łożyska nie wymagają żadnej konserwacji; są idealnie spasowane w obudowie, dzięki czemu nie ulegają odkształceniom. Maszyny typu HR są wyposażone we wzmocnione uszczelnienie kasetowe.
Głębokość pracy i wymiana zębów
Zęby robocze brony wirnikowej Kuhn HR 3040 o długości 33,5 cm mają możliwość pracy na głębokości do około 20 cm. Rolnik z Dębowa nie widzi potrzeby tak głębokiej uprawy gleby na swoich polach i najczęściej w czasie siewu zbóż i rzepaku pracuje na głębokości 10 cm, a wysiewając poplony prosto w ściernisko - na 5 cm. Zalecane przez producenta obroty WOM ciągnika wynoszą 1000 na minutę, i rolnik takie wybiera. Brona wirnikowa Kuhn HR 3040 dzięki systemowi Fast-Fit pozwala szybko wymienić zęby robocze bez użycia narzędzi.
Regulacja i konstrukcja
Brona wirnikowa Kuhn HR 3040 posiada hydrauliczną regulację głębokości pracy, której zmianę ułatwia skala liczbowa. Obok niej znajduje się kolejna skala, która podpowiada, w jakim położeniu znajduje się zamontowana za wirnikami włóka. Zmiana jej ustawienia wpływa na stopień kruszenia gleby. Pracując w zestawie z siewnikiem, zmiana głębokości pracy brony aktywnej nie ma wpływu na głębokość siewu, gdyż siewnik jest mocowany bezpośrednio do ramy wału. Zaletą tego rozwiązania jest również usytuowanie środka ciężkości zestawu blisko ciągnika, co przekłada się na lepsze rozłożenie masy. Warto zwrócić uwagę na solidne i długie osłony boczne znajdujące się na brzegach brony wirnikowej, które można łatwo wyregulować. Zamontowane są na podwójnych ramionach i posiadają zabezpieczenie sprężynowe. Prawidłowo ustawione osłony powinny zagłębiać się w glebę na odpowiednią głębokość.
Wał Packliner
Za broną wirnikową zamontowany jest wał. Rolnik z Dębowa wybrał jego wersję o nazwie Packliner z ogumionymi pierścieniami o średnicy 592 mm. Ich rozstaw jest zgodny z rozstawem redlic siewnika wynoszącym 12,5 cm (dostępny jest również rozstaw 15 cm).
- Porównując ten wał do poprzedniego oponowego zamontowanego w moim poprzednim agregacie uprawowo-siewnym, ten jest lepszy. Jestem pod wrażeniem równomiernych wschodów, które są w dużej mierze jego zasługą. Dobrze radzi sobie na glebach lekkich i ciężkich gliniastych oraz na wilgotnych, w czym pomagają skrobaki umieszczone w zagłębieniach pierścieni wału. Zamontowane są one na solidnych ramionach, a intensywność ich pracy można regulować zależnie od potrzeb - mówi Waldemar Kaczor.
Siewnik mechaniczny Sitera 3030/24
Bezpośrednio na ramie wału nabudowany jest siewnik mechaniczny Sitera 3030/24. Producent zastosował rozwiązanie pozwalające na jego szybki montaż i demontaż dzięki niewymagającym użycia narzędzi łącznikom z zapadką sprężynową. Ponadto wystarczy odłączyć hydrauliczny łącznik górny oraz przewody olejowe i siewnik można odstawić na wspornikach w ciągu kilku minut.
System wysiewu i kalibracja
Za dozowanie nasion w siewniku Sitera 3030/24 odpowiadają aparaty wysiewające Helica, których system regulacji oparty jest na jednej śrubie mikrometrycznej umieszczonej z lewej strony podstawy skrzyni nasiennej. Zmiana jej ustawienia powoduje przesuwanie spiralnie ułożonych rowków aparatów wysiewających w otworach zbiornika znajdujących się nad przewodami nasiennymi. Ten objętościowy system wysiewu jest wygodny w obsłudze, ponieważ pozwala jedną śrubą mikrometryczną szybko zmieniać ustawienia wszystkich aparatów wysiewających. Ponadto służy do wysiewu różnych rodzajów nasion - od małych rzepaku, poprzez średnie zbóż, do dużych roślin motylkowych.
- Próbę kręconą wykonuję bardzo szybko. Ustawiam zastawki, dna nastawne, skrzynię bezstopniową i śrubę mikrometryczną na wskazane w tabeli wysiewu wartości. Następnie za pomocą korby wykręcam nasiona do rynienek, ważę je i wynik wprowadzam do sterownika VT 30. Rzepak sieję w dawce 2,3 kg na hektar, a zboża zależnie od gatunku i stanowiska w dawkach 140-165 kg na hektar. Maszyna wysiewa dokładnie i wschody są równomierne - podsumowuje Waldemar Kaczor.
Podczas zmniejszania ustawienia skrzyni bezstopniowej przekazującej napęd od koła ostrogowego do wałka wysiewającego, należy pamiętać, aby zawsze dźwignię nastawną wyzerować.
Regulacja głębokości i docisku
Do ustawiania głębokości siewu używa się klucza 27, będącego na wyposażeniu maszyny Sitera 3030/24. Za jego pomocą zmienia się długości dwóch śrub znajdujących się po bokach skrzyni nasiennej od strony ciągnika. Umieszczone obok tych dwóch punktów nastaw skale literowe pozwalają ustawić je identycznie. Natomiast, aby zmienić docisk sekcji wysiewających Seedflex z redlicami dwutalerzowymi zamontowanymi w dwóch rzędach, oddalonych od siebie o 35 cm, należy dla każdej z osobna ustawić naciąg sprężyn w wybranych pozycjach. Dyski redlic są przesunięte względem siebie o 41 mm, co pozwala im skutecznie otwierać bruzdę, w którą trafiają nasiona.
Znaczniki i system sterowania
Rolnik z Dębowa zdecydował, że nie potrzebuje bocznych znaczników śladów przejazdowych, ponieważ przy szerokości zaledwie 3 m i dużym ciągniku Valtra T163 nie ma problemu z utrzymaniem odległości pomiędzy przejazdami roboczymi agregatu uprawowo-siewnego. Zamówił jednak znaczniki powschodowe, których używa do zakładania ścieżek technologicznych.
Do obsługi siewnika Sitera 3030/24 rolnik używa sterownika VT 30, ale można również wykorzystać wyświetlacz ciągnika zgodny ze standardem ISOBUS. Tak się stało podczas naszej wizyty w gospodarstwie Waldemara Kaczora, ponieważ trafiliśmy na zorganizowany dla niego pokaz indywidualny ciągnika Deutz-Fahr 7250 TTV, który dostarczył diler tej marki (również marki Kuhn) firma EuroTech. Dlatego z zestawem uprawowo-siewnym nie pracowała użytkowana na co dzień przez rolnika Valtra T163, ale DF 7250 TTV.